Thiên 27 — Phẩm 25 – Nhẫn nhục ba-la-mật

 Kinh Ưu-bà-tắc giới (kinh về giới của Ưu-bà-tắc, tức người nam tu tại gia đã quy y Phật và nhận giữ giới), Phẩm Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục ba-la-mật: sự nhẫn nhục được tu đến mức hoàn hảo, đưa người qua bờ giải thoát) thứ hai mươi lăm.

 Thiện Sinh (người hỏi Phật trong kinh này) bạch rằng: “Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), trước đây Phật đã giảng về Đàn ba-la-mật (bố thí ba-la-mật: sự cho đi được tu đến mức hoàn hảo) và Thi ba-la-mật (trì giới ba-la-mật: sự giữ giới được tu đến mức hoàn hảo). Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) làm thế nào để tu tập nhẫn ba-la-mật?”

 Phật dạy: “Này thiện nam tử (cách Phật gọi người nghe: người con trai có gốc lành), nhẫn có hai loại: một là thế nhẫn (sự nhẫn nại thông thường của thế gian), hai là xuất thế nhẫn (sự nhẫn vượt lên trên thế gian, hướng tới giải thoát). Chịu đựng được đói khát, lạnh nóng, khổ vui — đó gọi là thế nhẫn. Kham nhận được lòng tin, giới (những điều răn cấm đã nhận lấy để giữ gìn), bố thí, nghe pháp, trí tuệ, chính kiến (hiểu biết đúng đắn) không sai lầm; tin nhận Phật, Pháp, Tăng; đối với sự mắng chửi, đánh đập, lời độc ác, việc xấu, cùng tham, giận, si mê, đều nhẫn chịu được; nhẫn được điều khó nhẫn, cho được điều khó cho, làm được điều khó làm — đó gọi là xuất thế nhẫn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát nếu gặp người khác đánh mắng, khinh rẻ, chê bai, buông lời độc ác chửi rủa, thì lúc ấy trong lòng không có ý nghĩ trả đũa. Bồ-tát tuy làm việc nhẫn như vậy, nhưng không phải vì hiện tại mà vì lợi ích về sau. Có điều lành thì đền đáp, còn điều ác thì không trả lại.

 Này thiện nam tử, có cái là nhẫn nhục mà không phải ba-la-mật; có cái là ba-la-mật mà không phải nhẫn nhục; có cái vừa là nhẫn nhục vừa là ba-la-mật; có cái không phải nhẫn nhục cũng không phải ba-la-mật. Là nhẫn nhục mà không phải ba-la-mật: đó là thế nhẫn, và sự nhẫn nhục mà hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ) thực hành. Là ba-la-mật mà không phải nhẫn nhục: đó là Thiền ba-la-mật (thiền định được tu đến mức hoàn hảo). Vừa là nhẫn nhục vừa là ba-la-mật: đó là khi bị cắt chặt đầu, mắt, tay chân mà không sinh một niệm giận nào; cùng với Đàn ba-la-mật, Thi ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ được tu đến mức hoàn hảo). Không phải nhẫn nhục cũng không phải ba-la-mật: đó là sự giữ giới, bố thí của hàng Thanh văn, Duyên giác.

 Này thiện nam tử, nếu muốn tu nhẫn, người ấy trước hết phải phá lòng kiêu căng, lòng giận, lòng si mê; không chấp vào tướng “ta” và “cái của ta”, tướng dòng dõi, tướng thường còn. Nếu người làm được những phép quán xét như vậy, nên biết người ấy tu được nhẫn nhục; tu như vậy rồi thì lòng được vui vẻ.

 Người có trí nếu bị mắng chửi độc ác thì nên nghĩ thế này: “Những chữ mắng chửi này không cùng sinh ra một lúc. Khi chữ đầu thốt ra thì chữ sau chưa sinh; chữ sau sinh ra thì chữ đầu đã diệt. Đã không cùng một lúc thì sao gọi là mắng? Chỉ là tiếng gió mà thôi, sao ta lại giận? Thân ta nay do năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là tri giác, hành là ý chí tạo tác, thức là sự nhận biết) hòa hợp mà thành; bốn ấm kia không hiện hình thì không thể bị mắng; sắc ấm do mười phần hợp lại mà có, sự hòa hợp ấy từng niệm từng niệm không dừng; đã không dừng lại thì ai là kẻ chịu mắng?

 Vả lại kẻ mắng kia cũng chỉ là hơi gió. Gió cũng có hai thứ: gió bên trong và gió bên ngoài. Ta đối với gió bên ngoài hoàn toàn không giận, sao lại giận gió bên trong? Lời mắng chửi ở đời cũng có hai thứ: một là đúng sự thật, hai là không đúng. Nếu nói đúng sự thật thì có gì mà giận? Nếu nói sai thì cái sai tự nó chịu mắng, chẳng liên quan gì đến ta, cớ gì ta giận? Nếu ta giận thì ta tự làm điều ác. Vì sao? Vì do giận dữ mà sinh vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nếu ta phải chịu khổ não trong ba đường ác ấy, thì đó là tự làm tự chịu quả khổ.” Vì thế nói rằng mọi điều lành dữ đều do chính thân ta.

 Này thiện nam tử, nhân duyên sinh ra nhẫn có năm điều: một là điều ác đến không báo thù; hai là quán xét lẽ vô thường (mọi vật đều thay đổi, không bền); ba là tu lòng từ bi (thương yêu, mong người được vui và thoát khổ); bốn là tâm không buông lung; năm là dứt bỏ giận dữ.

 Này thiện nam tử, nếu người làm trọn được năm điều như vậy, nên biết người ấy tu được nhẫn nhục. Nếu người nói năng mềm mỏng, giữ nghiệp thân miệng trong sạch, nét mặt hòa nhã vui vẻ, chủ động thăm hỏi trước, quán xét được nhân duyên của mọi khổ vui, nên biết người ấy tu được nhẫn nhục. Nếu tu được không tam-muội (pháp thiền định quán thấy mọi vật đều không có thực thể cố định), quán xét mọi chúng sinh đều vô thường, chịu khổ v.v…; khi bị người mắng nhục, quán thấy kẻ mắng như người điên, người si, như trẻ nhỏ không hiểu biết, nên biết người ấy tu được nhẫn nhục.

 Người có trí nên quán xét: kẻ hơn ta mắng ta, ta không nên giận. Vì sao? Vì nếu ta giận, họ có thể đoạt mạng ta. Kẻ không bằng ta mắng ta, ta cũng không nên trả đũa. Vì sao? Vì họ không phải người ngang hàng; nếu ta trả đũa thì làm nhục thân miệng của ta. Ví như có người đưa thuốc độc cho người khác thì không ai trách, còn nếu tự mình uống thì người ta chê cười. Ta cũng vậy: nếu giận họ thì đời sau sẽ chịu khổ não lớn, mọi bậc thánh nhân đều sẽ trách ta.

 Vì nhân duyên ấy, dù thân ta bị chặt chém chia lìa cũng không nên sinh giận, mà nên quán sâu nhân duyên của nghiệp đã làm đời trước, nên tu từ bi thương xót tất cả. Việc nhỏ như thế mà không nhẫn được, thì ta làm sao điều phục được chúng sinh? Nhẫn nhục chính là nhân chân chính của Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn); A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) chính là quả của nhẫn. Nếu ta không gieo hạt giống ấy, làm sao được quả chân chính ấy?

 Này thiện nam tử, nếu người có trí ưa tu nhẫn nhục, người ấy thường có nét mặt hòa nhã vui vẻ, ưa vui đùa, người khác thấy thì vui mừng, nhìn không biết chán; đối với người mình giáo hóa thì lòng không tham đắm. Người có trí thấy kẻ thù đem điều ác đến cho mình, nên phát nguyện lành: “Nguyện cho kẻ thù ấy ở đời sau làm cha mẹ, anh em, bà con của ta, đừng sinh lòng thù ghét đối với ta.” Lại nên quán xét: nếu người thân hình tàn tật, sắc mặt xấu xí, các giác quan không đủ, thiếu thốn tiền của, nên biết đều do nhân duyên giận dữ mà ra; nay ta sao lại không tu nhẫn nhục? Vì nhân duyên ấy, người có trí nên tu sâu đức nhẫn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) khi tu nhẫn nhục thì thường ưa quán xét tội lỗi của sinh tử; ưa tu hạnh theo pháp, siêng năng tinh tấn; đọc tụng, chép viết kinh điển chân chính của Như Lai (danh hiệu của Phật); cúng dường thầy dạy và bậc có đức; chăm sóc được người bệnh khổ; tu từ bi thương xót tất cả; thấy người khổ não thì giúp họ thoát khỏi; thường ưa xuất gia cho đến hết đời; giữ giới, tinh tấn, gìn giữ sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), không để nhân duyên phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê) khởi lên; thà bỏ thân mạng chứ không bao giờ phạm giới.

 Nếu người khác có việc thì vui lòng lo liệu giúp. Thường biết hổ thẹn, ưa khen ngợi đức nhẫn. Vì điều phục chúng sinh mà chịu đựng mọi khổ. Đối với kẻ thù còn nhẫn được việc ác, huống chi đối với người thân. Nhẫn được hai thứ giận: một là giận do chúng sinh gây ra, hai là giận do những thứ không phải chúng sinh gây ra. Bỏ đồ vui sướng của mình để mọi người được vui. Không nhớ nhiều điều ác của người, không quên chút điều lành của người. Xa lìa lời đâm thọc, trước mặt sau lưng đều im lặng. Không nói chỗ kém của người, chỉ nói lỗi của phiền não. Điều mà người khác không thích nghe thì không nói ra. Giữ thân miệng ý trong sạch, hiểu rõ các nghiệp tội. Nếu do nhân duyên khách phiền não (phiền não như khách từ ngoài đến, không phải bản tính của tâm) mà gây tội, thì làm xong biết hổ thẹn, lòng sinh hối hận.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai hạng: một là tại gia (sống ở nhà), hai là xuất gia (rời nhà đi tu). Bồ-tát xuất gia tu nhẫn nhục trong sạch thì không có gì khó. Người tại gia tu nhẫn mới thật là khó. Vì sao? Vì người tại gia bị nhiều nhân duyên xấu quấn chặt.”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video