Kinh Trung Ấm (trung ấm: trạng thái thân rất nhỏ nhiệm của chúng sinh sau khi chết và trước khi tái sinh) — Phẩm thứ năm: Cây Đạo.
Bấy giờ trên tòa có một Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) tên là Thụ Vương, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, quỳ thẳng chắp tay đan ngón, đến trước bạch Phật rằng: "Hay thay Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật)! Điều Như Lai (danh hiệu của Phật) nói thật rất lạ lùng đặc biệt. Chưa biết Như Lai muốn nói hữu lậu hay vô lậu? Cúi mong Thế Tôn nói từng câu: thế nào là hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trói buộc trong sinh tử)? Thế nào là vô lậu (đã hết phiền não, giải thoát)?"
Phật bảo: "Có sinh có diệt, gọi là hữu lậu; không sinh không diệt, gọi là vô lậu. Có ta có thân, gọi là hữu lậu; không ta không thân, gọi là vô lậu. Mắt đối với sắc (hình sắc, vật chất), gọi là hữu lậu; không mắt không sắc, gọi là vô lậu. Có thức (cái biết phân biệt), có tưởng (sự nhận biết hình ảnh), có hình, gọi là hữu lậu; không thức, không tưởng, không hình, gọi là vô lậu. Có thân trụ ở ba chỗ của thức, gọi là hữu lậu; một thức, một chỗ, có một hình, gọi là vô lậu. Có hình mà phi tưởng phi phi tưởng (tầng thiền định cao nhất, tâm tưởng rất vi tế, chẳng có tưởng cũng chẳng không tưởng) là pháp có hạn lượng, có dùng; xứ Bất dụng (tức Vô sở hữu xứ, tầng định thấy không có gì cả) là đất tam thiền (?); vì chán ghét sinh tử nên gọi là Bất dụng. Có nguyện hay không nguyện, bắt đầu phát sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất); sướng thay niềm vui ấy, tâm không nghiêng động; niệm trong sạch, vui mừng, an ổn, tự giữ năm hạnh, thành tựu có tưởng và có diệt. Đó là hạnh vui với pháp ra vào.
Một trăm lẻ tám ái (một trăm lẻ tám thứ phiền não ái nhiễm) trong một niệm, trong khoảng một ức hành, tưởng nối tưởng không thể hết, huống chi là thân hiện tại. Không có tưởng người kia, không có tưởng ta. Ta từ vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) bỏ chỗ này đến chỗ này; những nơi ba thức đi qua, chẳng có mà cũng không có ta. Khổ thay ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc)! Thọ thân trong sinh tử thật khó. Ví như phép của thợ ảo thuật, nắm tay lại để lừa trẻ con. Thức thần (tâm thức) là pháp không hình, khởi diệt vô thường không cố định. Ta còn không có thân ta, huống chi có pháp hình của thức. Tưởng cũng là pháp không tưởng, cũng không thấy có thức. Bốn ấm (bốn nhóm thuộc tâm: thọ, tưởng, hành, thức) rốt cuộc ở đâu? Đều do thức mà phân biệt. Ấm khổ có năm hành, chẳng phải ta có, chẳng phải ngươi có.
Ta từ vô số kiếp, trải qua những chỗ ba thức; trừ cõi trời, quỷ thần, rồng ra, nơi nào không có Diệu Giác. Ta làm các pháp lành, thề độ a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được) chúng sinh, theo hình mà giáo hóa; người nhận giáo hóa không thể đo lường. Hạnh trong sạch của Như Lai rộng khắp không bờ bến; thần thông soi suốt trong ngoài, quán xét ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Loài có hình và không hình, tư duy mười tưởng (mười phép quán tưởng) mà kết lại, không còn lo bụi nhơ. Hư không không bờ bến, chẳng thấy có đi lại. Tâm không có niệm ở khoảng giữa, công đức nhẫn nhục thành tựu, chứa một mà thành Phật đạo, vui trong nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não sinh tử) vắng lặng. Khởi cũng không thấy khởi, sinh cũng không thấy sinh, huống chi có kẻ khởi diệt.
Các chư thiên và nhân dân thế gian có thể dứt mà sang bờ bên kia. Nhưng bị trói buộc, nhiễm ba cõi, trải qua biển sinh tử, tự quấn mình bằng tham dục, bị sắc mê hoặc, mãi ở trong tam hữu (ba cõi còn tồn tại trong luân hồi). Sức Phật không có gì sợ hãi, uy thần tiếp dẫn cho được độ, vì người khác chứ không vì mình, công đức không thể đo lường. Thường dùng bốn ý chỉ (bốn phép quán đặt tâm: quán thân bất tịnh, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán pháp vô ngã), năm căn, năm lực (năm năng lực tu tập: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ — gọi là căn khi mới nảy, là lực khi đã mạnh), hoa báu bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), ba mươi bảy pháp trợ đạo (ba mươi bảy phương pháp tu giúp đạt giác ngộ), tam-muội không, vô tướng, vô nguyện (tam-muội: thiền định tâm chuyên nhất; ba loại này là thấy mọi sự trống không, không chấp hình tướng, không mong cầu), dùng thiện quyền (phương tiện khéo léo) mà giáo hóa sinh tử, dùng sáu độ (sáu pháp tu sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) đến bờ bên kia, không lấy số kiếp làm hạn kỳ, đi khắp cõi hư không, độ thoát những kẻ chưa thoát. Người đắc đạo nhiều như bụi nhỏ, mà không có tưởng ta, tưởng người. Một âm thanh diễn bày pháp vi diệu, người nhận giáo hóa không bờ bến.
Pháp quán xét bằng tâm đạo, không thấy có kẻ khởi diệt. Phân biệt thân trong thân ngoài, buộc tâm vào hơi thở an-ban (phép tu theo dõi hơi thở ra vào). Thở dài cũng biết là dài, thở ngắn cũng biết là ngắn; tưởng loạn cũng biết là loạn, tưởng định cũng biết là định; một mực không có tưởng loạn, trong sạch mà làm theo chính pháp." Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ rằng:
Sức Phật đi đến đâu, thấm nhuần khắp trời và người đời.
Chúng sinh hữu học (người tu còn phải học) và vô học (bậc đã tu xong), xuống đến cả người phàm phu.
Tâm niệm dứt mọi tướng, đều đến chốn không sợ hãi.
Phân biệt không và vô tướng, tu đạo tràng (nơi tu đạo, chứng đạo) trong sạch.
Trang nghiêm cây đạo của Phật, khiến tất cả cùng một sắc.
Chuyển bánh xe pháp vô thượng (ví việc giảng pháp lan truyền như bánh xe lăn đi), vang dội tiếng trống pháp.
Chẳng phải bè lũ cõi ma, có thể xoay chuyển được.
Mở kho pháp cam lộ (nước ngọt bất tử, ví với pháp Phật cứu khổ), thấm nhuần khắp mọi người.
Cứu độ a-tăng-kỳ chúng sinh, vô lượng không ai sánh.
Những ai được bậc Tối Thắng tiếp độ, không ai đo lường nổi số ấy.
Lành thay điều không thể nghĩ bàn, số người được độ không thể lường.
Những hạnh ta làm xưa kia, chỉ có Phật mới cân lường được.
Không thấy pháp chấp "ta", lấy lợi ích của pháp làm lợi cho người.
Công lao vượt khỏi ba cõi, được vào cõi nê-hoàn.
Trong sạch không bụi nhơ, như trăng sáng giữa các vì sao.
Bấy giờ, khi Thế Tôn nói kệ này, tám mươi bốn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn) trăm nghìn ức chúng sinh trung ấm hết sạch bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý, là bước đầu chứng đạo). Lại có mười nghìn ức chúng sinh thức ngũ sắc (?) phát tâm hướng về đạo bồ-đề (giác ngộ) không thoái chuyển.
Kinh Trung Ấm, quyển thượng (hết).
Kinh Trung Ấm, quyển hạ
Sa-môn (người xuất gia tu đạo) Trúc Phật Niệm ở Lương Châu, đời Hậu Tần, dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video