Kinh Trung Ấm (trung ấm: thân trung gian mà chúng sinh mang sau khi chết và trước khi tái sinh), phẩm thứ tám: Ba đời bình đẳng (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai).
Lúc ấy, trong hội có một vị Bồ Tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi chúng sinh rồi mới thành Phật) tên là Bất Yếm Hoạn Kiếp. Ngài liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải chạm đất, chắp tay đan ngón, tiến lên thưa với Phật: "Hay thay, thần lực của đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý) tối thắng, cực kỳ nhiệm mầu, không thể nghĩ bàn! Đức Như Lai có thần đức, có tướng lưỡi rộng dài (một trong các tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói luôn chân thật), không phạm lỗi với chúng sinh (?). Nay ba nhóm chúng sinh này (tam tụ chúng sinh: ba hạng chúng sinh — hạng chắc chắn đi tới giác ngộ, hạng chắc chắn sa đọa, và hạng chưa định hướng) thuộc quá khứ, vị lai hay hiện tại? Là thuộc quá khứ chăng? Hay thuộc vị lai, hiện tại chăng?"
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Bồ Tát Bất Yếm Hoạn Kiếp: "Hay thay, hay thay! Điều ông hỏi đem lại nhiều lợi ích, nhiều thấm nhuần cho ba nhóm chúng sinh, lại dứt được gốc vô minh (sự mê muội không thấy rõ sự thật, gốc rễ của mọi khổ đau), khiến thân nghiệp (những việc làm bằng thân thể) được trong sạch. Điều này không phải chỉ một vị Phật nói." Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài kệ (bài thơ tụng ý nghĩa giáo pháp) rằng:
Người khi còn ở trong thai, tự biết các đời trước của mình;
Bỏ thân kia, nay đến thân này, ba đời rõ ràng xác định.
Thức (tâm phân biệt, nhận biết) trước không phải thức nay, thân trước không phải thân nay;
Chỉ vì ngu si mê lầm, không biết cửa để đi vào đạo.
Nghĩ điều này nằm trong tứ sử (bốn loại phiền não trói buộc và sai khiến con người), khởi lên đủ thứ ý tưởng;
Thoáng chốc đã già, bệnh, chết, rơi vào vòng ba đời.
Bấy giờ Thế Tôn muốn giải nghĩa này, liền nói kệ:
Cái ta vốn không có sắc (thân xác, hình chất vật chất) này; thọ (cảm nhận vui khổ), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), thức (phân biệt, ý thức) cũng thế.
Ta đã trống rỗng, kia cũng không có, làm sao có thức, tưởng, thọ?
Không có sắc mà gọi là pháp sắc, đó là pháp tưởng rối loạn của chúng sinh (?);
Chín bậc có sai khác, phân biệt con đường ba đời.
Bậc thượng thượng là đạo nhiệm mầu nhất, chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai;
Bậc thượng trung cực kỳ vi tế; bậc thượng hạ không còn giác quán (giác: tâm suy xét thô; quán: tâm suy xét tinh tế — hai trạng thái của tâm khi mới vào thiền định).
Bậc trung thượng dứt tam kết (ba sợi dây trói: chấp thân này là ta thật, chấp vào giới cấm sai lầm, và nghi ngờ chánh pháp); bậc trung trung diệt tam cấu (ba thứ dơ của tâm: tham, giận, si);
Bậc trung hạ bỗng nhiên tỏ ngộ, người này gọi là Phật tử (con Phật, người nối theo đạo Phật).
Bậc hạ thượng tuy là nặng, nhưng như bọt trên mặt nước,
Một lần sinh, một lần diệt. Loài chúng sinh bậc hạ trung
Có gốc khổ rất sâu, ngoài ta ra ai biết được?
Loài chúng sinh bậc hạ hạ trải qua số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài);
Ta cũng đến đó giáo hóa, không thấy ai bị bỏ sót.
Lòng người có muôn kiểu, người ngồi trong hội lòng chưa tỏ ngộ;
Có người nguyện làm Phật đời sau, có người nguyện ngay đời hiện tại.
Những loài chúng sinh như thế là hạng khó cứu độ.
Người vốn sinh ra từ chỗ không hình, rồi lại trở về trong hư không;
Sống chết nối kéo nhau, cái gì gọi là nê hoàn (niết bàn: trạng thái tắt hết phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử)?
Nếu nói có chúng sinh mà thân, miệng, ý làm việc trong sạch,
Lặng lẽ vào diệt độ (tắt hẳn mọi khổ, vào niết bàn), không còn già, bệnh, hoạn nạn;
Một lòng phát thệ nguyện lớn, cũng không vì riêng bản thân mình.
Hư không không thể nắm bắt, cái gì gọi là hư, là thực?
Như Lai với tiếng Phạm thiên (tiếng nói trong trẻo, thanh tịnh như tiếng của vị trời Phạm Thiên, một tướng tốt của Phật) phân biệt pháp thực tướng (bộ mặt thật của mọi sự vật, vốn là không, không có tự tính cố định).
Hiểu rõ trí tuệ về không và vô, là bậc tôn quý một mình bước đi trong tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi Dục còn ham muốn, cõi Sắc còn hình thể vi tế, cõi Vô Sắc chỉ còn tâm thức).
Còn giác (còn tâm suy xét) thì hiểu ý pháp không, quán thân mà không luyến chấp;
Không còn giác thì ở tam thiền (tầng thiền định thứ ba), tiến lên con đường không thoái lui.
Từ khi ta thành Phật đến nay, lấy điều này làm việc gốc;
Thành Phật cũng do đây, nê hoàn cũng như vậy.
Cho nên dù chăm chỉ tích công, (nếu sai đường thì) chưa đạt được thực tướng (?).
Nghe bốn (có lẽ chỉ Tứ đế: bốn sự thật về khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường diệt khổ) mà không lìa bốn (?), đây là ấn của chư Phật (dấu ấn xác chứng giáo pháp chân chính).
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ này xong, vô lượng vô hạn na-do-tha (đơn vị số cực lớn, chỉ số lượng nhiều không kể xiết) chúng sinh, cùng với chúng sinh thức năm màu ở trung ấm (?), và chúng sinh cõi Phi tưởng phi phi tưởng (cõi trời cao nhất trong cõi Vô Sắc, nơi tâm không còn tưởng thô nhưng chưa hết hẳn tưởng vi tế), đều muốn ra khỏi, không ưa vòng ba đời. Bấy giờ Thế Tôn nói lại kệ:
Quá khứ không phải có bây giờ, hiện tại cũng như thế;
Thân Di Lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) đời sau giáo hóa cũng không khác.
Nay ta nói chỉ chút ít, như bụi trên móng tay;
Muốn nói cho hết các thế giới, ai có thể nói cho cùng tận?
Nay tuy ở trong trung ấm, dời chỗ ngồi đến trời Vô Tưởng (cõi trời mà người sinh lên thì mọi ý tưởng tạm ngừng);
Người đứng ngay trước cửa địa ngục, nghe pháp mới được tỏ ngộ.
Bấy giờ Thế Tôn liền dùng thần lực đón chúng sinh trung ấm đưa đến cõi trời thức Phi tưởng phi phi tưởng. Thế Tôn lại dùng thần lực đến đó, tới cõi thức Phi tưởng phi phi tưởng, bày đặt những tòa cao trang nghiêm bằng bảy báu (thất bảo: bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), trên mỗi tòa đều có hóa Phật (Phật do thần lực biến hiện ra). Mỗi hóa Phật đều có tứ chúng (bốn hạng đệ tử: tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ). Mỗi chúng đều thành tựu đầy đủ uy nghi phép tắc. Trong các chúng sinh ấy, có người tụng kinh giảng nghĩa, bậc hiền thánh thì im lặng, có người nhập định, có người xuất định (nhập định: đi vào trạng thái tâm lắng sâu trong thiền; xuất định: ra khỏi trạng thái ấy). Bấy giờ đức Diệu Giác Như Lai (danh hiệu của Phật trong kinh này) lại dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) và thập lực (mười loại trí lực đặc biệt chỉ Phật mới có) đón chúng sinh thức Phi tưởng phi phi tưởng kia, khiến chúng giống như hình trung ấm, không khác gì.
Bấy giờ Thế Tôn, theo uy nghi phép tắc thường lệ của chư Phật, khiến vô lượng hóa Phật hợp lại thành một Phật, hoặc từ một thân biến thành vô lượng thân; hoặc ở dưới gốc cây diễn nói giáo pháp; hoặc vào sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất), tâm ý không loạn; hoặc ở nơi vách đá cao vắng vẻ yên tĩnh; hoặc ngồi giữa hư không làm mười tám phép biến hóa (các phép thần thông như phun nước phun lửa, đi trên đất như đi giữa không trung…): dưới thân phun lửa, trên thân phun nước; trên thân phun lửa, dưới thân phun nước; đi trên đất như đi giữa không trung, không bị ngăn ngại; hoặc nhận diệt độ mà cũng không diệt độ; hoặc hiện ra thân vô thường, thân thể sình trướng, thối rữa, màu như chim bồ câu trắng; hoặc hiện ra tay chân mỗi thứ nằm một nơi.
Bấy giờ chúng sinh thức Phi tưởng phi phi tưởng thấy những biến đổi ấy, trong lòng sợ hãi: "Xưa ta sinh tâm cho rằng (cõi này) chắc chắn là nê hoàn, không bệnh, không già, không mọi đau khổ. Nay xem pháp này thì có sinh, có già, có bệnh, chết, đau đớn. Nay gặp Như Lai giáng thần (hạ cố hiện thân) đến đây, nếu không thuận theo thì địa ngục Vô Trạch (tức địa ngục A-tỳ, nơi khổ nhất, chịu khổ không lúc nào ngừng) chính là nhà của ta."
Những người cùng ước hẹn với ta từ đời trước, sinh trước vào cõi thức kia, là A Nan Đà và Ca Lan Đà (?), thấy Phật liền lễ lạy: "Hay thay Thế Tôn! Bậc tôn quý không ai sánh bằng đã giáng thần xuống cõi này, như gặp hoa ưu-đàm-bát (loài hoa rất lâu mới nở một lần, ví điều cực kỳ hiếm có). Nếu Phật không giáng thần đến đây, chúng con sẽ mãi ở chốn biên địa (vùng xa xôi không có Phật pháp), giết hại vô lượng thân Ca Lan Đà (?)." Lại tự thưa: "Nay gặp bậc đại thánh như mặt trời làm tan tuyết. Nếu không gặp bậc thánh, kẻ kia sẽ đọa làm thân phi ly (một loài thú biết bay, như sóc bay hay dơi (?)), bay chạy đều bị giết hại hết, không ai thoát. Nhờ thệ nguyện xưa này, mong được thoát khỏi bờ khổ. Bậc tôn quý của ba cõi có thần đức trùm khắp vô lượng cõi hư không, (chẳng phải) điều mà mắt của hàng Bích Chi (Bích Chi Phật: bậc tự mình giác ngộ, không giáo hóa người khác), Thanh Văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) có thể thấy được (?)."
Bấy giờ Ca Lan Đà nghĩ thế này: "Chúng ta cùng sinh ra, sinh vào cõi thức này mà tội phúc chưa phân, có khi đọa vào tà kiến (cái thấy biết sai lệch) mà phải chịu thân phi ly. Ta vốn tạo thân không riêng trong ba cõi, mà cả ở trung ấm năm màu và hình vô sắc (?)." Ý nghĩ ấy vừa sinh, các chúng sinh cõi thức Phi tưởng đều sinh lòng khổ não: "Chúng ta tuy sinh ở chốn này, nhưng chưa phải được nê hoàn, chưa phải chốn yên ổn. Nay gặp Như Lai nói pháp chân thật, nhổ dứt nghìn vạn cửa (sinh tử), không đi cũng không đến. Tham dục vốn sinh ra ta, nay ta trở lại diệt ngươi (?). Bị lỗi lầm che phủ, sai trái (?)."
"Đời này, đời sau, sinh ra rồi có già, bệnh, khổ, như bóng lại có bóng, như bóng trăng, bóng lá cây hiện dưới nước, con dã can (một loài chó rừng) cúi uống, rốt cuộc chẳng lấy được gì. Nay ta (gặp) đấng tôn quý của ba đời, pháp có thật hay không thật, giáo hóa không đổi thay; sinh mà chẳng phải có sinh. Hay thay, pháp vi diệu của đời này (?), khó độ mà vẫn độ được! Người ngu si ở thế gian chấp cái ta là thân thật; đến khi bỏ mạng sống, xương móc vào nhau như dây xích; phân tích thân ấy ra, cái gì là mạng, là thọ? Sống chết quấn trói đầy khổ sở, bỏ thân kia lại nhận thân này; ở trong thai chịu khổ lạnh nóng, ra đời lại có nỗi lo sinh diệt. Mẹ tuy vui vẻ nuôi ta, nhưng nếu không sinh ra thì ai có hoạn nạn? Trống trải như bọt nước, thần thức nhiễm vào hình hài, xoay vòng trong ngũ thú (năm nẻo tái sinh: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời), đi đâu cũng không có chỗ thoát. Trong biển sống chết của năm đường, không chốn nào không đi qua. Tâm là gốc giết thân; diệt được ngươi rồi thì ta còn lo gì? Hư không không có gốc ngọn, ai biết thường hay vô thường?"
"Thức vô tưởng kia thấy A Lan (?) và Ca Lan Đà: một người làm vua chốn biên địa, một người làm loài sâu có cánh. Ba cõi là khổ nhất; chốn này vốn không phải nê hoàn, như người đi giữa đồng hoang chỉ phương đông mà bảo là phương tây. Nay gặp bậc đại thánh, đối với mọi khổ đều được giải thoát." Bấy giờ chúng sinh thức Phi tưởng phi vô tưởng liền ở trước Phật, theo tiếng mà nói kệ:
Xưa con thờ năm lửa (lối tu khổ hạnh của ngoại đạo: ngồi giữa bốn đống lửa bốn phía, trên đầu có mặt trời thiêu đốt), thiêu đốt thân thể nát rữa;
Nằm trên gai góc, thân khoác áo kết bằng đầu lâu;
Kiễng một chân hướng về mặt trời, mặt trăng, không có thần nào không thờ.
Nay sinh vào cõi Phi phi tưởng, được thấy thân Như Lai;
Tự hổ thẹn việc mình làm xưa kia, ở đây không có chỗ thoát.
Mới biết sự giáo hóa của chính pháp, Như Lai tự mình giáng thần;
Được thoát khỏi cửa địa ngục Vô Trạch, mãi ở chốn yên ổn.
Ngũ dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ) là cấu bẩn của sinh tử, trói buộc trong tứ lưu (bốn dòng nước cuốn trôi con người: dục vọng, sự tồn tại, tà kiến, vô minh);
Tâm mê chấp vào tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc), nay đốt chúng bằng lửa trí tuệ.
Người trong tứ thú (bốn nẻo ác: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, a-tu-la) và ngũ đạo (năm đường tái sinh) không thấy được gốc ngọn của sự sinh;
Kẻ chấp vào thức và cái ta thì chẳng khác gì con hôm nay.
Bấy giờ Diệu Giác Như Lai lại đáp bằng kệ:
Các ngươi vốn cho là thật, (sống được) tám vạn bốn nghìn kiếp;
(Nhưng) gốc sống chết vô thường, chết ở đó lại sinh ra ở đây.
Loài chúng sinh các ngươi chưa từng già, bệnh, chết,
Giữ tâm chuyên một chỗ để cầu nê hoàn, đó không phải pháp chân thật.
Cấu bẩn hết mà thức không diệt, lại rơi vào tam ác (ba đường ác: địa ngục, quỷ đói, súc sinh);
Nếu không có ta, các ngươi không tỏ ngộ, ai có thể thoát nạn này?
Ta từ vô lượng kiếp, thề cứu độ (chúng sinh khỏi) sinh, già, chết;
Không phải thân trước của ta tạo, cũng không phải thân sau phải nhận.
Xưa ta được Kim Cang định (thiền định kiên cố như kim cương, phá được mọi phiền não), nay mới giáo hóa các ngươi.
Đất không thể làm thành hư không, hư không không thể làm thành đất;
Nước không thể làm thành lửa, lửa không thể làm thành nước.
Hết thảy người ngu mê đều cho muôn vật là của ta;
Pháp ngu si vô minh, họ lại cho là đạo chân chính.
Như người mệt mỏi, nghỉ ngơi trong chốc lát;
Tuy sống tám vạn bốn nghìn kiếp, nhìn lại chỉ như một ngày.
Vì chúng sinh chịu năm khổ (?), chốn nào lại không có ta?
Phân biệt tướng của thân và pháp, phân biệt pháp không và vô;
Sinh mà không thấy sinh, chết cũng không thấy chết.
Hỏi đạo về gốc rễ của sự sinh: đó là do hành (những tạo tác, hành động có chủ ý) tạo ra.
Nặng nhất trong ba điều ác, bệnh si là nguồn gốc.
Pháp danh sắc (tâm và thân hợp thành con người), lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tiếp nhận sáu đối tượng), đó là lẽ thường của thế gian.
Xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) đi vào thì trải qua sắc pháp, ái (lòng khao khát) đi vào thì trải qua khoái lạc (?).
Hết thảy chúng sinh mê lầm, không biết mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả tạo nên vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết),
Như con thiêu thân lao vào ánh lửa. Diệu Giác Như Lai nói:
Vì cấu bẩn của các ngươi nặng, nên tâm ta (thấy) cấu bẩn nặng (?).
Như thân ta thành Phật, trải qua những cõi chưa được độ (?),
Phá tan cấu bẩn nặng trong tâm, nhận rõ tưởng và phi tưởng.
Cội nguồn của kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người) là: vô thường mà cho là thường,
Khổ mà nói là vui, không mà cho là có,
Vô ngã (không có cái ta thật) mà cho là ngã. Loài chúng sinh Tưởng phi tưởng này
Quen điên đảo đã lâu, như con thiêu thân ham ánh lửa,
Không tránh nạn mất thân, mê lầm đọa vào lục thú (sáu nẻo tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói, địa ngục).
Sinh lên trời Phi tưởng này, ví như chặt cây,
Rễ còn thì lại mọc. Mê lầm vì tứ điên đảo (bốn cái thấy ngược: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là ngã, nhơ là sạch),
Bị vô minh bao bọc. Nay mở cửa cam lộ (cam lộ: nước ngọt bất tử, ví giáo pháp đưa tới niết bàn),
Thánh đế (chân lý của bậc thánh) và chân như (bản tính chân thật, bất biến của mọi sự vật) là có thật, nhổ được gốc rễ khổ đau,
Hết hẳn không còn sót. Biển tứ sử chảy dài mãi,
Đời đời sinh ra không dứt; nay ta phá tan ba cõi,
Dắt (các ngươi) đến bờ bên kia (bỉ ngạn: niết bàn), chốn yên ổn không sợ hãi.
Khi Thế Tôn nói kệ này, chúng sinh thức Phi tưởng phi phi tưởng đều phát tâm vô thượng chính chân đạo (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính như Phật), ở nơi vô dư nê hoàn (niết bàn trọn vẹn, không còn sót thân xác hay phiền não) mà không bát nê hoàn (nhập hẳn vào niết bàn rồi thôi, không ra cứu độ nữa). Có kẻ đáng sinh lên trời thì Phật nói cho mười điều thiện (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến); kẻ đáng sinh làm người thì nói cho năm giới (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu); kẻ sắp đi vào ba đường ác thì nói cho về núi dao, cây kiếm, xe lửa, lò than (các hình phạt ở địa ngục). Những loại như thế có đến ba trăm ba mươi sáu ức (ức: đơn vị số lớn, thường là trăm nghìn hoặc trăm triệu) na-do-tha, chán ngán thọ mạng dài hàng kiếp (?), nghe pháp thanh tịnh liền thành đạo quả (quả chứng đạt được nhờ tu đạo).
Bấy giờ Thế Tôn lại dùng thần túc, thập lực và vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp, một đức của Phật) đón chúng sinh thức Phi tưởng phi phi tưởng, đưa đến chỗ chúng sinh cõi thức năm màu, sửa sang cây đạo (cây bồ đề, nơi Phật thành đạo), trang nghiêm cõi nước, phóng ánh sáng lớn. Mỗi luồng ánh sáng đều có hóa Phật; mỗi hóa Phật đều ngồi tòa cao bảy báu, đủ ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm thân thể tốt đẹp của Phật), nói pháp lục độ vô cực (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Chúng sinh năm màu ấy thấy Như Lai biến hóa, những cấu bẩn ràng buộc trong lòng tan sạch, không còn ưa thích, nhiễm đắm sinh tử. Bấy giờ Thế Tôn dùng tiếng Phạm thanh tịnh nói kệ:
Gốc khổ là oán thù sinh tử, trừ nó bằng thiện quyền (phương tiện khéo léo để giáo hóa);
Tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả) cùng lòng đại từ, vượt qua vô lượng cõi.
Người căn cơ lanh lợi nay đây, nghe một lần không phải nhận thân lại;
Thấy hình tướng sắc thân Phật, đều cùng vào tịch diệt (niết bàn, lặng tắt hết phiền não).
Mới biết đạo hiền thánh vô lượng, khó nghĩ bàn;
Diệt cấu bẩn không sinh lại, đều cùng chung đạo hiền thánh.
Khi Thế Tôn nói kệ này, vô hạn vô lượng chúng sinh thức năm màu đều sẽ cùng một danh hiệu ở đời vị lai, hiệu là Phổ Quảng Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của một vị Phật: bậc đáng được cúng dường, bậc hiểu biết chân chính khắp cả, bậc đủ cả trí và hạnh, bậc khéo đi đến niết bàn, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao nhất, bậc điều phục người khác, thầy của trời và người, bậc giác ngộ được đời tôn kính).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video