Thiên 2 — Phẩm 2: Như Lai giới

 Kinh Vô Thượng Y, phẩm thứ hai: Như Lai giới (Như Lai: danh hiệu của Phật, bậc đến từ chân lý; Như Lai giới: bản tính Phật vốn có sẵn, làm nền tảng nơi mọi chúng sinh)

 Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật Bà-già-bà (Thế Tôn) nhập Niết-bàn (diệt độ, ra khỏi vòng sinh tử), người dựng cột sát (trụ trên đỉnh tháp), xây tháp, tạo tượng để cúng dường thì phước báo công đức không thể cân lường, dù đếm số hạt bụi cũng không thể biết hết. Vì sao như thế, A-nan? Vì Như Lai là hiếm có, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì về giới (ở đây chỉ bản thể làm nền tảng) và tính thì không thể nghĩ bàn; về bồ-đề (sự giác ngộ) và sự chứng đắc thì không thể nghĩ bàn; về công đức và pháp thì không thể nghĩ bàn; về lợi ích và việc làm thì không thể nghĩ bàn.

 A-nan, thế nào là Như Lai giới? Thế nào là Như Lai về mặt giới không thể nghĩ bàn? A-nan, hết thảy chúng sinh đều có ấm, nhập, giới (ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm; nhập: mười hai chỗ giác quan tiếp xúc với đối tượng; giới: mười tám yếu tố làm nên nhận thức), có những loại tướng thù thắng hiện ra trong và ngoài, từ thuở không có khởi đầu nối tiếp nhau chảy đến, tự nhiên vốn có, sáng suốt nhiệm mầu tốt lành bậc nhất. Chỗ này thì tâm, ý, thức không thể lấy làm đối tượng mà khởi lên được; giác quán phân biệt (sự suy tìm thô và xét kỹ của tâm) không thể khởi lên được; suy nghĩ không chân chánh không thể khởi lên được. Nếu lìa suy nghĩ không chân chánh thì pháp này không khởi vô minh (sự mê muội gốc rễ, không thấy rõ sự thật). Nếu không khởi vô minh thì pháp này không phải là duyên sinh khởi của mười hai hữu phần (mười hai mắt xích nhân duyên tạo ra vòng sinh tử). Nếu không phải là duyên sinh khởi của mười hai hữu phần thì pháp này vô tướng (không có hình tướng). Nếu vô tướng thì pháp này không phải do tạo tác, không sinh không diệt, không giảm không hết; là thường, là hằng, là vắng lặng, là an trụ; bản tính trong sạch, không nhiễm dính gì, xa lìa nhơ bẩn; từ trong vỏ bọc phiền não (?) vượt thoát ra mà giải thoát; cùng thuận ứng đúng với pháp của Như Lai — các pháp ấy nhiều hơn số cát sông Hằng, không lìa nhau, không rời trí tuệ, không thể nghĩ lường.

 A-nan, ví như viên ngọc như ý (ngọc quý có thể đáp ứng mọi ước muốn) vô giá, được mài giũa trang sức, đáng yêu, sáng trong, thể ngọc tròn sạch không chút vết nhơ, đem vứt vào bùn dơ trải qua trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài). Sau đó có người nhặt lên, nhặt rồi rửa sạch, giữ gìn cẩn thận không để rơi rớt. Viên ngọc như ý ấy đã được rửa sạch và gìn giữ thì trở lại trong sạch, không mất bản chất ngọc báu. Cũng như thế, A-nan, hết thảy Như Lai thuở xưa khi còn ở nhân địa (giai đoạn tu hành trước khi thành Phật) biết rằng cõi chúng sinh tự tính vốn trong sạch, chỉ bị phiền não khách trần (phiền não như bụi bặm từ ngoài bám vào, không phải bản chất) làm vẩn đục.

 Các Phật Như Lai suy nghĩ như vầy: "Phiền não khách trần không vào được trong cõi trong sạch của chúng sinh. Cáu bẩn phiền não này là sự che chướng từ bên ngoài, do suy nghĩ hư vọng dựng nên. Chúng ta có thể vì hết thảy chúng sinh nói pháp sâu xa nhiệm mầu để trừ chướng phiền não." Không nên sinh tâm thấp kém, vì có tấm lòng rộng lớn. Đối với chúng sinh, sinh lòng tôn trọng, khởi lòng kính như kính bậc Đại sư, khởi bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thật tướng của sự vật), khởi xà-na (trí hiểu biết phân biệt rõ các pháp), khởi đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu khổ cho chúng sinh). Nương năm pháp này, Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) được vào ngôi A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường tu).

 Các Bồ-tát ấy lại suy nghĩ: "Cáu bẩn phiền não này không có sức, không có năng lực, không tương ứng với gốc rễ, không có gốc chân thật, không có gốc làm chỗ nương; gốc là sự trong sạch nhất, vì vậy phiền não không có gốc, chỉ do suy nghĩ hư vọng điên đảo huân tập (thấm dần thành thói quen) mà khởi lên. Như đất, nước, gió nương vào gốc mà trụ được, còn gốc ấy thì không nương vào đâu; phiền não cũng như vậy, không có chỗ nương chân thật. Nếu biết đúng như thật, suy nghĩ đúng đắn mà quán sát, thì các phiền não không khởi lên chống trái được. Nay ta nên quán xét để các phiền não không nhiễm dính được. Nếu ta có phiền não mà phiền não không nhiễm dính được ta, thì đó gọi là lành thay. Nếu chúng ta bị phiền não nhiễm dính, thì làm sao có thể vì chúng sinh nói pháp cởi trói phiền não? Vì vậy nay ta nên bỏ phiền não, nên nói chánh pháp để cởi trói cho chúng sinh. Nếu có phiền não khiến sinh tử nối tiếp mà lại tương ứng với căn lành (gốc rễ của điều thiện), thì phiền não như thế ta nên giữ lấy, để làm chín muồi chúng sinh, làm chín muồi Phật pháp."

 Như thế, A-nan, Như Lai khi còn ở nhân địa, nương vào như thật tri (cái biết đúng bản chất chân thật của sự vật), nương vào như lượng tu (sự tu tập theo đúng toàn bộ phạm vi sai biệt của sự vật), thấu suốt Như Lai giới không nhiễm không dính, nên có thể vào sinh tử, xoay vần trong sinh tử mà không bị phiền não trói buộc, chứng được đại phương tiện (cách khéo léo lớn để cứu độ chúng sinh), trụ nơi Niết-bàn vắng lặng vô trụ xứ (không trụ vào sinh tử, cũng không trụ riêng nơi Niết-bàn cho mình), mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật).

 A-nan, Như Lai giới này vô lượng vô biên, bị vỏ bọc phiền não (?) che lấp, theo dòng sinh tử trôi dạt chìm nổi trong sáu đường (sáu cõi tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), xoay vần từ thuở không có khởi đầu, ta gọi đó là chúng sinh giới. A-nan, chúng sinh giới ấy đối với khổ sinh tử mà khởi lòng chán lìa, trừ bỏ ham muốn sáu trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm), nương vào tám vạn bốn nghìn pháp môn được thâu tóm trong mười ba-la-mật (mười hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, nguyện, lực, trí), tu đạo bồ-đề, ta gọi đó là Bồ-tát. A-nan, chúng sinh giới ấy khi đã ra khỏi vỏ bọc phiền não, vượt qua mọi khổ, rửa sạch cáu bẩn, rốt ráo lặng lẽ, trong sạch, trong suốt, là điều mà chúng sinh mong được thấy; ở địa vị cao vi diệu, địa vị nhất thiết trí (trí biết tất cả), hết thảy không ngăn ngại; vào trong ấy mà trụ, đạt năng lực không gì sánh, đã được sức đại tự tại của bậc Pháp vương (vua của chánh pháp), ta gọi là Đa-đà-a-già-độ (Như Lai: bậc từ chân như mà đến), A-la-ha (Ứng Cúng: bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu tam-Phật-đà (Chánh Biến Tri: bậc giác ngộ chân chánh, biết khắp tất cả).

 A-nan, Như Lai giới này ở trong cả ba địa vị (chúng sinh, Bồ-tát, Như Lai) đều bình đẳng khắp mọi chỗ, hoàn toàn không ngăn ngại, xưa nay vắng lặng. Ví như hư không, mọi loại hình sắc không thể che nó, không thể lấp đầy nó, không thể bít nó; dù là trong đồ đất, đồ bạc hay đồ vàng, hư không ở mọi chỗ đều như nhau. Như Lai giới cũng như thế, trong ba địa vị đều bình đẳng khắp mọi chỗ, hoàn toàn không ngăn ngại.

 A-nan, hết thảy Như Lai khi còn ở nhân địa, nương như thật tri, nương như lượng tu, quán Như Lai giới có năm thứ công đức: không thể nói được; không có tướng hai; vượt ngoài một và khác; vượt ngoài cảnh giới của giác quán; ở mọi chỗ đều cùng một vị. Bồ-tát thấy vậy rồi thì trừ tướng chúng sinh, trừ tướng các pháp khác nhau, trừ tướng kết buộc lớn; nương trí không ngăn ngại, ở trong dòng thân tâm nối tiếp của chúng sinh mà quán Như Lai giới, khởi ý lạ lùng: "Than ôi chúng sinh! Như Lai ở ngay trong thân chúng sinh, đúng như lý mà không thấy Như Lai. Vì vậy ta nói thánh đạo (con đường tu của bậc thánh) đầy đủ các phần, để mở cởi sự che chướng của các tướng kết buộc từ thuở vô thủy, khiến chúng sinh nhờ sức của thánh đạo phá trừ tướng kết buộc, tự mình chứng thấy Như Lai đúng như lý, chân thật, bình đẳng." Vì sao như vậy? Vì hết thảy chúng sinh bị sự chấp vào hình tướng trói buộc, nên không biết Như Lai, không được Như Lai, không thấy Như Lai.

 A-nan, Như Lai xưa kia khi còn ở nhân địa, quán Như Lai giới thông suốt rõ ràng, giác ngộ chân chánh rằng mọi pháp đều bình đẳng như như, chuyển đúng đắn bánh xe pháp (lời dạy của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) vi diệu cao tột, làm chín muồi chân chánh chúng đệ tử thánh, vô lượng vô biên vị cung kính vây quanh, trụ nơi Niết-bàn vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót chút thân và phiền não nào) mát mẻ, cho đến khi thế giới cùng tận cũng không bỏ việc làm lợi ích chúng sinh.

 A-nan, Như Lai giới này vì tự tính trong sạch, vì ở nơi chúng sinh không có tướng khác, vì không sai biệt, nên tột cùng thuận theo bình đẳng, trong sáng, mượt mà, cực kỳ vi diệu, mềm mại, tốt lành, cùng tương ứng với những đức ấy. A-nan, ví như thủy giới (yếu tố nước) tự tính trong mát thấm nhuần, có thể thu giữ, thấm nhuần, nuôi lớn hết thảy cỏ thuốc cây cối. Cũng như thế, A-nan, hết thảy chư Phật khi ở nhân địa nương Như Lai giới mà tu hành căn lành, làm lợi ích chúng sinh; vì việc ấy mà vào ba cõi (cõi Dục: cõi còn ham muốn; cõi Sắc: cõi còn hình thể vi tế; cõi Vô Sắc: cõi chỉ còn tâm), hiện ra sinh, già, bệnh, chết. Khổ sinh, già… của các Bồ-tát ấy không phải thật có. Vì sao? Vì các vị đã thấy đúng như thật Như Lai giới.

 A-nan, ví như một vị trưởng giả giàu có chỉ có một đứa con trai, mặt mũi khôi ngô, thông minh lanh lợi, ông luôn nhớ thương yêu quý, trông nom nuôi nấng, lòng không lúc nào rời. Đứa bé còn nhỏ, ham chơi nhảy múa, không ngờ trượt chân rơi xuống một hố lớn sâu, nơi đầy phân dơ, xác chết sình thối hôi hám. Mẹ đứa bé và các người thân thấy con rơi xuống hố thì hoảng hốt kêu gào: "Ôi đau đớn thay!" buồn khổ rối bời. Những người thân ấy tuy kêu khóc nhưng thân không có sức, yếu ớt không dám xuống hố sâu để cứu con khỏi khổ. Lúc ấy vị trưởng giả vội vàng chạy về, vì lòng thương con nặng nên không ngại hôi dơ, tự mình xuống hố nắm lấy con kéo lên.

 Như thế, A-nan, ta đặt ra ví dụ này để làm rõ nghĩa thật. Hố phân xác chết là ví cho ba cõi; đứa con một là ví cho chúng sinh phàm phu; mẹ và người thân ví cho Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho mình) và Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên). Hàng nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn và Duyên giác) này thấy chúng sinh trôi dạt trong dòng tồn tại, chìm đắm trong sinh tử, tuy lo lắng, thương xót, than thở, nhưng không có sức, không có khả năng cứu vớt họ ra. Vị trưởng giả giàu có chính là Bồ-tát, tâm trong sạch không cáu bẩn, không vẩn đục, đã có thể chứng thấy pháp chưa từng học (?), đi vào chốn sinh tử hôi hám xấu xa, hiện ra thọ thân để cứu vớt chúng sinh.

 A-nan nên biết, đại bi của Bồ-tát như thế hiếm có, không thể nói hết. Các vị đã vượt ra khỏi ba cõi, thoát mọi ràng buộc, lại vào ba cõi để thọ sinh trong ba hữu (ba cõi tồn tại). Nhờ ổ-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo) và giữ vững ba-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa đến bờ giải thoát), nên tuy có phiền não mà không bị vấy bẩn, diễn nói chánh pháp, diệt khổ cho chúng sinh. A-nan, Như Lai giới này có oai thần lớn, không biến đổi, vì nó mềm nhuần. Ông nên biết.

 A-nan, chúng sinh giới này là thánh tính (bản tính làm nền tảng cho bậc thánh). Không tu cũng không phải không tu; không hành cũng không phải không hành; không có tâm, không có pháp thuộc tâm; không có nghiệp, không có quả báo; không khổ không vui mà vào được chỗ này. Tính này bình đẳng; tính này không có tướng khác; tính này xa lìa; tính này tùy thuận; tính này rộng lớn; tính này không có cái của ta; tính này không cao không thấp; tính này chân thật; tính này không cùng tận; tính này thường còn; tính này sáng trong. A-nan, vì sao tính này là thánh tính? Vì hết thảy pháp của bậc thánh nhờ duyên vào đây mà thành tựu; hết thảy bậc thánh nương vào tính này làm nhân mà được hiển hiện. Vì thế ta gọi nó là thánh tính.

 A-nan, nay ta nói Như Lai tính: đó là các pháp bất cộng (không chung với ai khác) chân thật của hết thảy Như Lai, nhiều hơn số cát sông Hằng; từ pháp này mà hiển hiện ra, nên gọi là Như Lai giới. Ai tin ưa lời nói chân chánh, nếm sâu vị ấy, yêu quý trân trọng, thì thân giới, định, tuệ (giữ giới, thiền định, trí tuệ) của hết thảy thánh hiền liền được thành tựu. Vì vậy pháp này gọi là Pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý). Pháp ấy thâu nhiếp lẫn nhau, không lìa nhau, không rời trí tuệ, không phải là cái có thể cởi ra (?); là chỗ nương, là chỗ giữ, là chỗ ở. Nếu có pháp không thâu nhiếp nhau, lìa nhau, rời trí tuệ, có thể cởi ra (?), thì [Như Lai giới] cũng là chỗ nương, là chỗ giữ, là chỗ ở của pháp ấy. Vì thế ta nói: vì là kho tàng của mọi pháp, không biến đổi, nên gọi là như như (chân như: bản thể đúng thật, không đổi khác); vì không điên đảo nên gọi là thật tế (giới hạn tột cùng của sự thật); vì vượt mọi hình tướng nên gọi là tịch diệt (vắng lặng, dứt sạch mọi khổ não); vì là chỗ đi của bậc thánh, là cảnh giới của trí không phân biệt, nên gọi là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). A-nan, Như Lai giới này chẳng có chẳng không, chẳng nhiễm chẳng tịnh, tự tính không cáu bẩn, tương ứng với sự trong sạch. Ông nên biết.

 A-nan, thế nào là Như Lai về mặt giới không thể nghĩ bàn? A-nan, Như Lai giới này khi ở địa vị còn cáu bẩn, thì pháp tịnh và pháp bất tịnh cùng có mặt trong một lúc. Chỗ này không thể suy nghĩ được. Những người nương lý rất sâu mà được giải thoát, thành A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não), thành Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy), cũng không phải cảnh giới của họ. A-nan, có hai pháp không thể thông đạt: một là pháp giới (bản thể chân thật của mọi pháp) tự tính trong sạch, không thể thông đạt; hai là chướng ngại cáu bẩn phiền não, không thể thông đạt. Chỉ có Bồ-tát A-tỳ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui) tương ứng với đại pháp mới có thể nghe, có thể nhận, có thể giữ. Các Bồ-tát khác, Thanh văn, Duyên giác vì tin lời Phật nên mới biết được pháp này. A-nan, Như Lai về mặt giới tính không thể nghĩ bàn là như thế.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video