Thiên 11 — Quyển 11 — Hoa Đà: Bệnh mũi

 Quyển mười một

 Những phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà (danh y nổi tiếng cuối đời Đông Hán, Trung Quốc) chữa bệnh về mũi

 Quyển mười một

 11001 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tức nhục (khối thịt thừa mọc trong mũi, tức polyp mũi)

 Thông thảo (lõi xốp của thân cây thông thảo, vị thuốc giúp thông lợi), Tế tân (rễ cây tế tân, vị cay, tính ấm, giúp thông mũi), Nhuy nhân (nhân hạt cây nhuy), Hùng hoàng (khoáng chất màu vàng cam, chứa asen, có độc), Tạo giác (quả bồ kết, bỏ vỏ và hạt), mỗi vị một phân (đơn vị cân lường cổ, dùng để định lượng thuốc). Bạch phàn (phèn chua, đem nung) hai phân. Thạch (?) (một loại đá khoáng, chữ gốc bị thiếu; bọc đất bùn nung nửa ngày rồi nghiền) ba phân. Lê lô (rễ cây lê lô, có độc, đem nướng), Địa đảm (một loài côn trùng cánh cứng có độc dùng làm thuốc, đem rang), Qua đế (cuống quả dưa), mỗi vị ba phân. Ba đậu (hạt cây ba đậu, gây tẩy mạnh, rất độc; bỏ vỏ) mười hạt. Như (?) (có lẽ là Lư như, một loại rễ cây làm thuốc; chữ gốc bị thiếu), Địa du (rễ cây địa du, giúp cầm máu), mỗi vị ba phân.
 Mười ba vị trên giã nhỏ rồi rây lấy bột. Lấy Tế tân và Bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ, vị cay, tính ấm, giúp thông mũi) nấu thành nước, trộn với bột thuốc rồi đắp lên khối thịt thừa; lại có thể dùng nước keo loãng hòa thuốc mà bôi lên, làm cho đến khi khỏi.

 Quyển mười một

 11002 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa mũi bị nghẹt tắc, không thông

 Bạch chỉ, Đương quy (rễ cây đương quy, vị thuốc bổ máu), Xuyên khung (?) (thân rễ cây xuyên khung, giúp lưu thông khí huyết; chữ gốc thiếu một chữ), Tế tân, Tân di (nụ hoa mộc lan, chuyên trị nghẹt mũi), Thông thảo, Quế tâm (phần lõi trong vỏ quế), Huân thảo (một loại cỏ thơm), mỗi vị ba phân.
 Tám vị trên ngâm trong khổ tửu (giấm) một đêm, rồi dùng một thăng (đơn vị đo dung tích cổ) mỡ lợn mà đun; khi thấy Bạch chỉ ngả màu vàng thì vừa. Thuốc thành cao thì bỏ bã. Lấy một chút nhỏ vào trong mũi, hoặc bọc vào bông rồi nhét vào trong mũi, khỏi thì thôi.

 Quyển mười một

 11003 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa mũi nghẹt, chảy nhiều nước mũi trong

 Tế tân, Thục tiêu (hạt tiêu vùng đất Thục, tức hoa tiêu), Can khương (gừng khô), Xuyên khung (?), Ngô thù du (quả cây ngô thù du, vị cay, tính nóng), Tạo giác (bỏ vỏ và đầu nhọn), Phụ tử (rễ con của cây ô đầu, tính rất nóng, có độc), mỗi vị ba lạng; mỡ lợn một thăng ba hợp (hợp: đơn vị dung tích cổ, bằng một phần mười thăng).
 Trước hết đem các vị thuốc ngâm trong giấm một đêm, sau đó đun với mỡ lợn, chờ đến khi Phụ tử ngả màu vàng thì thôi. Thuốc thành cao thì bỏ bã. Đợi cao đông lại, lấy bông bọc một chút đưa vào trong mũi, đồng thời xoa lên đỉnh đầu.

 Quyển mười một

 11004 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa bệnh mũi (?) (chữ gốc bị thiếu tên bệnh; có lẽ là chứng mũi nghẹt khiến nói giọng mũi, không ngửi được mùi)

 Cam toại (rễ cây cam toại, gây tẩy và lợi tiểu mạnh, có độc), Thông thảo, Tế tân, Phụ tử (đã bào chế bằng cách vùi tro nóng hoặc sao cho nứt vỏ để giảm độc), mỗi vị một phân. Bốn vị trên giã thành bột, dùng mật chó đực lông trắng vo thành viên, lấy một chút nhét vào trong mũi thì khỏi.

 Quyển mười một

 11005 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa bệnh mũi (?) (chữ gốc bị thiếu tên bệnh) do phế hàn (phổi bị nhiễm lạnh)

 Thịt quả táo tàu hai thăng (nấu lấy cao), Hạnh nhân (nhân hạt mơ, bỏ vỏ và đầu nhọn, nghiền), Tô (váng sữa, bơ sữa), nước gừng, mật ong, đường mạch nha, mỗi thứ một thăng. Sáu vị trên theo cách thường làm, đun lửa nhỏ. Mỗi lần uống một thìa, khỏi thì thôi.

 Quyển mười một

 11006 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa đau mũi

 Lấy dầu bôi trong và ngoài mũi, hoặc dùng bơ sữa thoa cho ẩm cũng được.

 Quyển mười một

 11007 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị lung (mũi "điếc")

 Mũi "điếc" nghĩa là không ngửi được mùi thơm, mùi hôi. Chữa bằng: Tế tân, Bạch chỉ, Khương hoạt (rễ cây khương hoạt, giúp trừ phong hàn), Phòng phong (rễ cây phòng phong, giúp trừ phong), mỗi vị năm phân; Xuyên khung (?), Đương quy, Quất bì (vỏ quýt), Cát cánh (rễ cây cát cánh, giúp thông phổi), Phục linh (một loại nấm mọc ở rễ cây thông), mỗi vị một tiền (đơn vị cân cổ, khoảng 3,7 gam, bằng một phần mười lạng; một phân bằng một phần mười tiền); Bạc hà ba tiền; gừng tươi ba lát. Sắc với nước rồi uống, hiệu nghiệm ngay.

 Quyển mười một

 11008 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị uyên (chứng mũi chảy nước đục, hôi, kéo dài không dứt như nước từ vực sâu chảy ra, gần giống viêm xoang)

 Mã đâu linh (quả cây mã đâu linh, giúp thanh phổi) năm tiền, Ma hoàng (thân cây ma hoàng, giúp ra mồ hôi, thông phổi) ba tiền, Ngũ vị tử (quả cây ngũ vị) và Cam thảo (rễ cây cam thảo) mỗi vị một tiền. Dùng hai bát nước sắc còn một bát, thêm chút đường đen, uống ấm lúc đi ngủ thì khỏi ngay. Nếu uống thuốc không thấy hiệu quả, chỉ cần cứu (đốt ngải hơ lên huyệt) huyệt Thượng tinh (?) (huyệt nằm trên đường giữa đầu, phía trên chân tóc trán; nguyên văn ghi "Thượng tâm") năm tráng (mỗi lần đốt hết một mồi ngải gọi là một tráng) thì tự khỏi.

 Quyển mười một

 11009 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị nục (chảy máu cam)

 Sinh địa hoàng (rễ tươi cây địa hoàng, giúp mát máu) tám lạng, Hoàng cầm (rễ cây hoàng cầm, giúp thanh nhiệt) một lạng, A giao (keo nấu từ da lừa, giúp bổ máu, cầm máu) và Cam thảo mỗi vị hai lạng, lá trắc bách một nắm. Các vị trên dùng bảy thăng nước, nấu lấy ba thăng, bỏ bã rồi cho A giao vào, sắc lấy hai thăng rưỡi, chia ba lần uống.
 Dùng ngoài: ốc sên (sấy khô) một con, mai mực năm phân, cùng nghiền thành bột mịn, thổi vào trong mũi, hiệu nghiệm như thần.

 Quyển mười một

 11010 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị sang (lở loét, mụn nhọt trong mũi)

 Hoàng cầm, Bán hạ (thân củ cây bán hạ, giúp tiêu đờm) mỗi vị hai tiền; Thiên đông, Mạch đông (rễ củ cây thiên môn đông và mạch môn đông, giúp nhuận phổi) và Ngũ vị tử mỗi vị một tiền năm phân; Hạnh nhân một tiền; Cam thảo năm phân. Dùng hai chén nước, thêm ba lát gừng tươi, sắc còn tám phần mười, uống sau bữa ăn.
 Dùng ngoài: Nhuyễn thạch cao (thạch cao mềm, chữ chú thích trong ngoặc bị mất) (?) một lạng, Hoàng liên (thân rễ cây hoàng liên, rất đắng, giúp thanh nhiệt) hai phân, Thần sa (chu sa, khoáng chất thủy ngân màu đỏ) năm phân (?) (nguyên văn ghi "năm phục"), Long não hai phân. Cùng nghiền thành bột mịn, trộn đều, đưa vào trong lỗ mũi, mỗi ngày ba đến năm lần, hiệu nghiệm ngay.

 Quyển mười một

 11011 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị đinh (đinh nhọt ở mũi: mụn nhọt nhỏ, chân cứng và ăn sâu như cái đinh, rất độc)

 Thiềm tô (nhựa trắng lấy từ tuyến da con cóc, có độc; hòa tan bằng rượu) hai tiền; Khinh phấn (bột trắng chế từ thủy ngân, có độc) năm phân; Khô bạch phàn (phèn chua đã phi khô), Hàn thủy thạch (một loại đá khoáng tính lạnh; chữ chú thích trong ngoặc bị mất) (?), Đồng thanh (gỉ đồng màu xanh), Đảm phàn (phèn xanh, muối đồng), Nhũ hương và Một dược (hai loại nhựa cây thơm, giúp giảm đau, tiêu sưng), Xạ hương (chất thơm lấy từ túi thơm của con hươu xạ), mỗi vị một tiền.
 Trước hết giã các vị thuốc thành bột; vào giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều) ngày Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch), ở trong một căn phòng sạch sẽ, trước tiên nghiền nát ốc sên, trộn đều với Thiềm tô cho đặc dính, rồi mới cho các vị thuốc kia vào cùng giã cho đều, vo viên to bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần uống ba viên, chiêu bằng rượu nóng, đắp chăn nằm yên, ra được mồ hôi là có hiệu quả.
 Nếu phía ngoài mũi sưng lên, có thể dùng: mực tàu lâu năm một lạng; Thiềm tô, Đảm phàn, Huyết kiệt (nhựa đỏ của cây huyết kiệt, giúp tan máu ứ, lành vết thương) mỗi vị ba tiền; Chu sa hai tiền; Xạ hương một tiền năm phân. Các vị trên cùng tán thành bột, dùng nước lạnh nhào thành thỏi. Khi dùng thì mài với nước lạnh như mài mực, lấy bút chấm thuốc bôi lên.

 Quyển mười một

 11012 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tị trĩ (khối thịt thừa trong mũi, tức polyp mũi)

 Tị trĩ mọc trong mũi, hình dạng như hạt lựu, dần dần to ra và rủ xuống, khiến hơi thở không thông suốt. Chữa bằng: Tân di sáu phân; Hoàng cầm, Chi tử (quả dành dành, giúp thanh nhiệt), Mạch đông, Bách hợp (củ cây bách hợp, giúp nhuận phổi), Tri mẫu (thân rễ cây tri mẫu, giúp thanh nhiệt), Thạch cao, mỗi vị một tiền; Thăng ma (thân rễ cây thăng ma, giúp đưa khí lên và giải độc) ba phân; Cam thảo năm phân; lá tỳ bà ba lá. Dùng hai bát nước, nấu lấy một bát, uống sau bữa ăn.
 Dùng ngoài: Nao sa (?) (một loại muối khoáng có tính ăn mòn, làm tiêu thịt thừa; chữ gốc thiếu một chữ, chỉ còn chữ "sa") một tiền; Khinh phấn và Hùng hoàng mỗi vị ba phân; Long não năm phân. Các vị trên tán thành bột mịn, dùng một cọng cỏ cắn cho đầu tơi ra như lông bút, chấm thuốc điểm lên khối trĩ, mỗi ngày năm đến bảy lần, khối trĩ sẽ dần tan thành nước.

 Quyển mười một

 11013 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa tửu tra tị (mũi đỏ sần sùi, thường gặp ở người uống nhiều rượu)

 Ma hoàng và Ma hoàng căn (rễ cây ma hoàng) mỗi vị hai lạng. Dùng năm bình rượu đầu (rượu cất lần đầu, nồng nhất), nấu cách thủy trong khoảng thời gian cháy hết ba nén hương, rồi để ngoài trời hứng sương một đêm. Sáng và tối mỗi buổi uống ba đến năm chén. Đến ba, năm ngày thì mũi ra mủ thành mụn lở; hơn mười ngày thì mủ ra hết, mủ hết thì màu đỏ lui đi, da chuyển trước vàng sau trắng rồi khỏi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video