Thiên 14 — Quyển 14 — Hoa Đà: Bệnh ngoài da

 Quyển mười bốn

 Các phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa bệnh ngoài da

 Quyển mười bốn

 14001. Phương thần hiệu của Hoa Đà làm cao bôi mặt

 Đỗ hành (rễ một loại cây họ gừng dại, mùi thơm), đỗ nhược (một loại cỏ thơm dùng làm thuốc), phòng phong (rễ cây phòng phong, vị thuốc trừ "phong" tức các chứng do gió độc gây ra), cảo bản(?) (rễ cây cảo bản, vị thuốc thơm trị đau đầu, chữ gốc bị thiếu), tế tân (rễ nhỏ của một loại cây có vị cay thơm), bạch phụ tử (củ cây bạch phụ, vị thuốc trị bệnh ở mặt), mộc lan bì (vỏ cây mộc lan), đương quy (rễ cây đương quy, vị thuốc bổ máu), bạch truật (thân rễ cây bạch truật, vị thuốc bổ tỳ vị), độc hoạt (rễ cây độc hoạt, vị thuốc trừ phong thấp), bạch phục linh (phần trắng của loại nấm mọc bám rễ cây thông), uy nhuy (thân rễ cây ngọc trúc), bạch(?) hoắc hương (cây hoắc hương, lá thơm), đinh hương (nụ hoa khô của cây đinh hương), linh lăng hương (một loại cỏ thơm), cam tùng hương (rễ thơm của cây cam tùng), thanh mộc hương (rễ thơm của cây thanh mộc hương), mỗi thứ hai lạng; xạ hương (chất thơm lấy từ túi xạ của hươu xạ) nửa lạng; mỡ ngỗng trắng nửa thăng (thăng là đơn vị đo thể tích thời xưa, khoảng hơn hai trăm mi-li-lít); mỡ dê trắng, tủy bò, mỗi thứ một thăng; tụy dê(?) ba bộ. Ba mươi hai vị trên, trước hết lấy nước ngâm các thứ mỡ, tủy… năm ngày. Đủ ngày thì thay nước khác, từ đó về sau cứ năm ngày thay nước một lần, qua hai mươi ngày thì thôi.

 Lấy một thăng rượu [ngâm, xoa] tụy dê cho tan hết, bỏ gân mạch đi. Rồi thái nhỏ các vị hương liệu, cho vào lọ sành sứ, đậy kín một đêm. Sáng ra đem nấu chung với các thứ mỡ, đun sôi lên rồi nhấc xuống, làm như thế ba lần, lấy lúc hơi rượu và hơi nước bốc hết làm mức. Liền dùng vải bông vắt bỏ bã, rồi nghiền khuấy cả nghìn lần, đợi đông đặc mới thôi. Làm cho trắng như tuyết, mỗi tối bôi lên mặt. Ban ngày rửa đi, rồi bôi lớp mới, sau mười ngày, sắc mặt hồng như hoa đào.

 Quyển mười bốn

 14002. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mặt đen, không trắng sạch

 Bạch tiễn bì (vỏ rễ cây bạch tiễn), bạch cương tàm (con tằm bị nấm làm chết cứng, phơi khô), bạch phụ tử, xuyên khung(?) (thân rễ cây xuyên khung, vị thuốc hoạt huyết, chữ gốc thiếu một chữ), phân trắng của chim ưng, bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ, vị thuốc thơm, làm sáng da), thanh mộc hương, cam tùng hương, bạch truật, bạch đàn hương (gỗ đàn hương trắng), hạt đinh hương, mỗi thứ ba phân (phân là đơn vị khối lượng nhỏ thời xưa); nhân hạt bí đao năm hợp (hợp là một phần mười thăng); mơ muối trắng (bỏ hạt) mười bốn quả; hạt dưa một lạng; nhân hạt mơ (bóc vỏ) ba mươi hạt; lòng trắng trứng gà bảy quả. Hai mươi vị trên, trước hết lấy tụy lợn(?) trộn với bột mì, phơi cho khô; sau đó gộp với các vị thuốc giã nhỏ, rây mịn; lại lấy hai thăng bột đậu trắng trộn vào làm thành bột. Buổi sáng dùng rửa mặt và tay, mặt liền trắng sạch không tì vết.

 Quyển mười bốn

 14003. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mặt có nhiều vết thâm sạm

 Người bệnh mặt không sạch, có nhiều đốm trông như vỏ trứng chim sẻ, tục gọi là tàn nhang. Có thể dùng giấm nấu với bạch truật, thường xuyên lấy lau(?) mặt, dần dần tự hết.

 Hoặc lấy một quả trứng gà mới đẻ, chọc thủng bỏ lòng đỏ, cho một lạng bột chu sa (khoáng chất màu đỏ son) vào trong, trát sơn bịt kín, cho gà mái ấp, rồi đổ ra, lấy bôi mặt, vết thâm hết ngay và… (?) (câu gốc bị cụt).

 Quyển mười bốn

 14004. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mặt có nhiều nốt ruồi đen

 Tề ni(?) (rễ cây tề ni, chữ gốc thiếu) hai phân, quế tâm (phần vỏ quế đã cạo bỏ lớp ngoài) một phân. Hai vị trên giã nhỏ rây mịn, dùng nước cơm chua uống một phương thốn thìa (lượng thuốc bột vừa đầy một cái thìa vuông mỗi cạnh một tấc), ngày một lần, uống đến khi nốt ruồi rụng thì thôi. Uống thêm chi tử tán (bột thuốc làm từ quả dành dành) thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14005. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mặt nổi [nám, mụn](?) (chữ gốc bị thiếu)

 Xạ hương ba phân, phụ tử (củ con của cây ô đầu, vị thuốc nóng và độc) một lạng, đương quy, xuyên khung, tế tân, đỗ hành, bạch chỉ, thược dược (rễ cây thược dược), mỗi thứ bốn phân. Tám vị trên thái nhỏ, dùng một thăng rưỡi mỡ lợn tháng chạp nấu, đun sôi lên rồi nhấc xuống ba lần, bỏ bã, cho xạ hương vào thành cao, bôi lên chỗ [bệnh](?), ngày ba lần thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14006. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mặt nổi [nám, mụn](?) (chữ gốc bị thiếu)

 Mộc lan bì, phòng phong, bạch chỉ, thanh mộc hương, ngưu tất (rễ cây ngưu tất), độc hoạt, cảo bản(?), thược dược, bạch phụ tử, đỗ hành, đương quy, tế tân, xuyên khung, mỗi thứ một lạng; xạ hương hai phân. Mười bốn vị trên thái vụn, dùng hai thăng mỡ lợn tháng chạp, đun lửa nhỏ, sôi lên nhấc xuống ba lần, bỏ bã rồi cho xạ hương vào, đem bôi lên mặt, rất hay.

 Quyển mười bốn

 14007. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mụn cám trên mặt (những nhân mụn nhỏ trắng như bột phấn)

 Quang minh sa (loại chu sa tốt, óng sáng; nghiền) bốn phân, xạ hương hai phân, ngưu hoàng (sỏi mật của con bò) nửa phân, thủy ngân bốn phân (trộn với kem bôi mặt mà nghiền), hùng hoàng (khoáng chất màu vàng cam, có độc) ba phân. Năm vị trên đều chọn loại thuốc tinh tốt, giã rây rồi nghiền mịn như phấn, lấy một thăng kem bôi mặt cho vào thuốc, khuấy trộn thật đều, cách dùng y như cách thoa kem bôi mặt. Dùng nước cơm chua thơm rửa mặt, rồi bôi thuốc, tránh gió. Qua một đêm, mụn cám rụng ra như hạt cải củ; phương này giữ kín, không truyền ra ngoài.

 Quyển mười bốn

 14008. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa sắc mặt xám tối

 Mỡ dê, mỡ lợn, mỗi thứ một thăng; bạch chỉ nửa thăng; ô uế (củ cây ô đầu, rất độc) mười bốn củ; đại táo (táo tàu đỏ) mười quả; xạ hương một ít; đào nhân (nhân hạt đào) mười bốn hạt; cam thảo (rễ cây cam thảo, vị ngọt) một thước (nướng); bán hạ (củ cây bán hạ; rửa sạch) nửa lạng. Chín vị trên nấu chung, đến khi bạch chỉ ngả vàng thì bỏ bã, lấy bôi mặt; hai mươi ngày thì sắc mặt đổi khác, năm mươi ngày thì sáng mịn như ngọc, rất hay.

 Quyển mười bốn

 14009. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa sẹo trên mặt

 Vũ dư lương (một loại quặng sắt dạng cục, dùng làm thuốc), bán hạ. Hai vị bằng lượng nhau, tán bột, trộn với lòng đỏ trứng gà mà bôi. Trước hết lấy vải lau khô chỗ sẹo, không để gặp gió và nắng, làm trong ba mươi ngày. Dù sẹo đã mười năm cũng mất.

 Quyển mười bốn

 14010. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa phong ở mặt (các chứng ngứa, nổi nốt trên mặt do gió độc)(?)

 Vụn ngọc, mật đà tăng (một loại khoáng chất chứa chì, màu vàng), san hô, mỗi thứ hai lạng; bạch phụ tử ba lạng. Bốn vị trên nghiền mịn như phấn, trộn với váng sữa (bơ sữa), tối bôi lên mặt, sáng rửa đi.

 Quyển mười bốn

 14011. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa lông mày thưa

 Lấy hoa vừng đen hái vào tháng bảy, phơi trong bóng râm cho khô, tán bột, ngâm vào dầu vừng đen sống, mỗi tối bôi lên.

 Quyển mười bốn

 14012. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa đầu phong sinh gàu trắng

 Mạn kinh tử (quả cây mạn kinh) một thăng, phụ tử sống ba mươi củ, hoa dương trịch trục (hoa đỗ quyên vàng, có độc), đình lịch tử (hạt cây đình lịch), mỗi thứ bốn lạng; linh lăng hương hai lạng; liên tử thảo (cỏ mực) một nắm. Sáu vị trên bọc vải bông, ngâm trong hai thăng dầu bảy ngày, mỗi lần chải đầu thường dùng. Nếu tóc thưa hoặc có chỗ hói, thì lấy một lạng thiết tinh (bụi sắt bay ra ở lò rèn), cùng với cao dầu này nghiền trong bát sứ, xoa vào chỗ hói, tóc liền mọc.

 Quyển mười bốn

 14013. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa rụng tóc

 Ô uế, mãng thảo (lá cây hồi núi, có độc), thạch nam(?) (lá cây thạch nam), tục đoạn (rễ cây tục đoạn), tạo giáp (quả bồ kết; bỏ vỏ, rang hạt), trạch lan (cây mần tưới), bạch truật, mỗi thứ hai lạng; tân di (nụ hoa mộc lan) một lạng; lá trắc bá nửa thăng; mỡ lợn ba thăng. Mười vị trên ngâm giấm một đêm, rồi nấu với mỡ trong nồi đặt trên bếp quay về hướng đông, đun bằng củi lau sậy. Trước hết đắp sẵn ba đống đất; mỗi khi sôi ba lần thì nhấc nồi xuống đặt lên một đống đất, đợi hết sôi lại bắc lên, đến khi sôi đủ ba lần. Lại đặt lên đống đất kế tiếp, làm xong cả ba lượt thì thành cao. Bỏ bã, cho vào đồ đồng, đếm các máng xối mái nhà hướng bắc từ đầu phía tây đến máng thứ bảy, chôn xuống dưới đó, ba mươi ngày thuốc thành. Trẻ con thì nên cạo đầu, ngày bôi ba lần; người lớn thì gội đầu nhiều lần, gội xong bôi thuốc.

 Quyển mười bốn

 14014. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa tóc vàng, tóc bạc

 Hoàng kỳ(?) (rễ cây hoàng kỳ, chữ gốc thiếu), đương quy, độc hoạt, xuyên khung, bạch chỉ, thược dược, mãng thảo, phòng phong, tân di, can địa hoàng (rễ cây địa hoàng phơi khô), cảo bản(?), xà hàm (cỏ xà hàm), mỗi thứ một lạng; giới bạch (củ kiệu) nửa thăng; dầu vừng đen bốn thăng rưỡi; mỡ bờm ngựa(?) hai thăng. Mười lăm vị trên đun lửa nhỏ, sôi lên nhấc xuống ba lần, đợi bạch chỉ ngả vàng là cao đã thành, bỏ bã; gội đầu xong thì bôi.

 Quyển mười bốn

 14015. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa tóc vàng

 Đậu nành năm thăng, nước cơm chua hai thăng. Hai vị trên nấu lấy năm thăng nước, dội lên tóc, vài tháng sẽ khỏi.

 Quyển mười bốn

 14016. Phương thần hiệu của Hoa Đà nhuộm tóc bạc thành đen

 Hồ phấn (phấn trắng chế từ chì), vôi trắng, mỗi thứ một phân. Hai vị trên trộn với lòng trắng trứng gà; trước hết dùng nước vo gạo gội cho sạch, sau đó bôi lên. Nhanh chóng lấy vải dầu quấn lại một đêm, rồi dùng táo đậu (bột đậu dùng để tắm rửa) rửa đi, thì tóc đen mềm mà không gãy rụng. Hoặc chọn bốn thăng đậu đen hạt nhỏ, nấu lấy bốn thăng nước, bỏ đậu; lấy nước tro tốt gội sạch tóc. Đợi khô, liền lấy nước đậu còn nóng bôi lên, quấn vải dầu, qua đêm mới mở ra; khô rồi lại bôi mỡ gấu, vẫn quấn vải dầu, thì tóc đen như sơn, bôi một lần ba năm không đổi màu.

 Quyển mười bốn

 14017. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa tóc rụng không mọc lại

 Thục tiêu (hạt tiêu vùng đất Thục, tức Tứ Xuyên) ba lạng rưỡi, mãng thảo hai lạng, gừng khô, bán hạ, quế tâm, lư như(?) (rễ cây lư như, chữ gốc thiếu), phụ tử, tế tân, mỗi thứ một lạng. Tám vị trên giã rây thật mịn, lấy mỡ lợn sống bóc bỏ gân màng, tạm lấy hai mươi lạng, trộn với thuốc trên giã chung cho tan hết. Thuốc thành, trước hết lấy nước vo gạo trắng gội tóc thật sạch, mỗi tối xoa thuốc. Qua bốn, năm ngày thì ở lỗ chân lông dần mọc lông tơ trắng mềm mịn. Sau mười lăm ngày dần chuyển thành tóc đen.

 Hơn một tháng sau tóc mọc dài năm tấc thì có thể ngừng.

 Quyển mười bốn

 14018. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa tóc hôi

 Lá bội lan (cây mần tưới thơm) sắc nước gội(?) thì trừ được tóc hôi. Hoặc nấu cây kê tô (một loại cây thơm họ hoa môi) lấy nước, hoặc đốt nó thành tro rồi lọc lấy nước mà gội, đều hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14019. Phương thần hiệu của Hoa Đà làm cho lông tóc không mọc

 Nhổ lông tóc xong, lấy gạch cua bôi vào, vĩnh viễn không mọc lại. Hoặc lấy vỏ trai đốt thành tro nghiền bột, trộn với mỡ ba ba, nhổ xong liền bôi, cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14020. Phương thần hiệu của Hoa Đà trừ chấy

 Lấy thủy ngân trộn với dầu sáp mà nghiền, đến khi không còn thấy thủy ngân thì thôi. Dùng bôi lên tóc, qua một đêm chấy chết hết.

 Quyển mười bốn

 14021. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa rận lông

 Ở lông mu nam nữ và lông nách thường sinh một loại côn trùng hình tám góc, gọi là rận góc. Chúng thường chui sâu vào thớ da, gây ngứa dữ dội.

 Có thể dùng: bột bách bộ (rễ cây bách bộ, vị thuốc trừ sâu bọ) nghiền mịn, ngâm vào rượu trắng loại tốt một đêm, dùng bôi xoa rất hiệu nghiệm. Hoặc dùng cao thủy ngân trừ chấy ở trên mà xoa cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14022. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa nứt môi

 Quả trám rang lên nghiền bột, trộn mỡ lợn mà bôi, rất hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14023. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa lở khóe miệng

 Lấy một cành nhỏ cây sam còn tươi, đốt đầu trên bằng lửa mạnh. Thì ở đầu dưới có nhựa trắng chảy ra, liền lấy bôi, hiệu nghiệm lạ lùng.

 Quyển mười bốn

 14024. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa hôi nách

 Sáng mồng một Tết lấy nước tiểu rửa nách thì hết hôi. Hoặc lấy kê thiệt hương (nụ đinh hương), hoắc hương, thanh mộc hương, hồ phấn, mỗi thứ hai lạng, tán bột. Bọc vải bông, kẹp vào nách, cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14025. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa lang ben mùa hè

 Trước hết lấy nước rửa sạch mồ hôi cáu bẩn, sau đó nghiền mật đà tăng thành bột, lấy cuống dưa chuột chấm bột xát lên vài lần thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14026. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa nứt nẻ tay và mặt

 Bốn hợp thục tiêu nấu với nước, bỏ bã, ngâm tay vào khoảng nửa bữa ăn, lấy ra để khô. Một lát lại ngâm, khoảng ba bốn lần. Khô rồi bôi óc lợn hoặc óc dê thì hiệu nghiệm. Hoặc lấy bột ngũ bội tử (tổ sâu ký sinh trên cây muối, dùng làm thuốc se da) trộn với tủy xương bò, nhét vào kẽ nứt cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14027. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mắt cá chân (cục chai cứng có nhân ở bàn chân)

 Trước hết lấy dao sắc khoét mở mắt cá, sau đó lấy vôi sống, đầu hạt gạo nếp, xút ẩm cùng nghiền bột, hòa với chút nước lạnh, qua hai ba canh giờ (mỗi canh giờ bằng hai tiếng đồng hồ) thì thành hồ; mỗi tối trước khi ngủ bôi một ít, vài ngày thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14028. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa gai thịt (cục thịt cứng nhô lên ở ngón chân, đi lại đau)

 Lấy mộc nhĩ đen dán lên thì gai thịt tự mủn rữa mà tiêu, lại không đau. Nên ngâm mộc nhĩ vào nước nóng, mềm rồi mới dùng.

 Quyển mười bốn

 14029. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa mụn cơm

 Mụn cơm (gọi là "hữu mục") là những nốt mụn cóc mọc ở các chỗ trên người trông như con mắt. Có thể lấy giấm ngâm vôi sống sáu bảy ngày, lấy nước chấm lên mụn, làm cho nó lở nhẹ thì rụng.

 Quyển mười bốn

 14030. Phương thần hiệu của Hoa Đà tẩy nốt ruồi đen

 Buổi tối trước khi ngủ, lấy nước cơm chua ấm rửa mặt, dùng vải chà nốt ruồi cho đỏ và đau. Khêu nốt ruồi lên, lấy gỗ đàn hương trắng mài với nước lấy nước cốt đặc, bôi lên đó. Sáng ra lại lấy nước cơm chua ấm rửa mặt, rồi lấy phân chim ưng rắc lên.

 Quyển mười bốn

 14031. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa chai chân

 Lấy nửa củ năng dán vào chỗ bị chai, để qua đêm, tối hôm sau lại làm tiếp, chừng năm sáu lần, chỗ chai tự rụng cả gốc.

 Quyển mười bốn

 14032. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa ra mồ hôi chân

 Củ cải trắng nấu lấy nước, thường xuyên rửa thì tự khỏi.

 Quyển mười bốn

 14033. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa ngứa khắp người do phong

 Lấy cây non của tật lê (cây gai ma vương) nấu nước tắm, khỏi ngay.

 Quyển mười bốn

 14034. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa hắc lào khô

 Hắc lào khô lâu năm đóng vảy, gãi thì chảy nước vàng, mỗi khi trời âm u mưa thì ngứa. Cách chữa: ban miêu (một loại bọ cánh cứng có độc, làm phồng rộp da) nửa lạng, rang nhẹ, tán bột, hòa ra mà bôi.

 Quyển mười bốn

 14035. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa hắc lào ướt

 Cạo chỗ lở cho nứt ra, hơ ngón tay trên lửa rồi xoa lên, lấy bột xà sàng tử (hạt cây xà sàng) trộn mỡ lợn mà bôi, khỏi thì thôi. Hoặc dùng nửa cân lá cây dó giấy, thái nhỏ giã nát, bôi lên chỗ hắc lào.

 Quyển mười bốn

 14036. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa lở hắc lào

 Hùng hoàng, lưu huỳnh, mỗi thứ một lạng; rễ dương đề (rễ cây chút chít), đường trắng, lá sen, mỗi thứ một lạng. Năm vị trên, lấy ba vị sau giã như bùn, gộp với hai vị trước giã tiếp, trộn đều mà bôi. Nếu đặc quá thì pha chút mật ong cho mềm ướt; bôi không quá ba lần thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14037. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa ghẻ

 Hoàng liên (thân rễ cây hoàng liên, vị đắng) mười bốn thù (thù là đơn vị khối lượng, bằng một phần hai mươi tư lạng), lê lô (rễ cây lê lô, có độc) mười hai thù, đại hoàng (thân rễ cây đại hoàng) một lạng, gừng khô mười bốn thù, lư như(?) mười thù, mãng thảo mười hai thù, dương trịch trục mười thù. Các vị thuốc trên giã rây, dùng hai cân mỡ lợn, quay về hướng đông mà đun lửa nhỏ, sôi lên nhấc xuống ba lần. Cao thành thì bóc vảy ghẻ, lau hết nước dịch rồi bôi, rất hiệu nghiệm. Lúc pha chế đừng để đàn bà, gà, chó trông thấy.

 Quyển mười bốn

 14038. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa các bệnh hủi

 Phàm bệnh hủi (bệnh phong cùi) đều do gió độc hoặc phạm phải điều kiêng kỵ mà mắc. Lúc mới thấy da dẻ tê dại mất cảm giác, rần rần như ngứa, như có sâu bò, thì nên chữa gấp. Bệnh này có tám chín loại, đều phải kiêng gạo thóc và [cá, thịt](?), chỉ ăn vừng, [nhựa] thông(?) và truật. Cách chữa: khổ sâm (rễ cây khổ sâm, vị rất đắng) năm cân, thái nhỏ, ngâm với ba đấu (đấu là đơn vị thể tích, bằng mười thăng) rượu lâu năm bốn năm ngày, uống dần mỗi lần hai ba hợp. Dùng ngoài: một gánh cỏ [?] (chữ gốc thiếu), lấy hai thạch (thạch bằng mười đấu) nước nấu còn một thạch, dùng để tắm rửa. Không quá ba đến năm lần thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14039. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa hủi đen

 Bệnh này lúc mới phát không khác bệnh trên, chỉ có điều trong da thịt có những cục như quả đào, quả mận, nổi ban ngầm đỏ đen, tay chân tê cứng. Tay chân không biết đau, bàn chân không đặt xuống đất được, người lở loét đau nhức, hai khuỷu tay như bị dây trói, gọi là hủi đen. Cách chữa: da nhím(?) (nướng), khôi cáp (sò huyết lớn), đầu rắn hổ lục (tán bột), mộc manh (một loại ruồi trâu; bỏ cánh chân, rang) bốn con, manh trùng (ruồi trâu; bỏ cánh chân, rang), tề tào (ấu trùng bọ hung), mỗi thứ một con (đều nướng), vảy tê tê (bỏ đầu chân, nướng), cát thượng đình trưởng (một loại bọ độc sống trên dây sắn; nướng) bảy con, ban miêu (bỏ cánh chân, nướng) bảy con, rết (bỏ đầu chân, nướng), phụ tử (nướng vùi, bỏ vỏ), mỗi thứ ba con, nhện (nướng) năm con, đỉa một con, lôi hoàn (một loại nấm ký sinh ở rễ tre, dùng trị giun) ba mươi viên, ba đậu (hạt cây ba đậu, gây tẩy mạnh; bỏ vỏ và mầm, rang) mười lăm hạt, thủy ngân, đại hoàng, chân đan (chu sa), quế tâm, xạ võng (cao chế từ nước ép củ ô đầu, rất độc), mỗi thứ một lạng, hoàng liên một phân, thạch cao hai lạng, thục tiêu ba phân, mang tiêu (muối khoáng dùng làm thuốc xổ) một phân, long cốt (xương hóa thạch của động vật cổ) ba phân, cam toại (rễ cây cam toại, thuốc xổ nước mạnh; rang), phèn (nung), hoạt thạch (bột đá tan), mỗi thứ một phân. Hai mươi tám vị trên giã rây, trộn mật ong viên to bằng hạt đậu tằm(?), uống hai viên, ngày ba lần. Tăng dần liều, lấy lúc thấy có tác dụng làm mức. Xét: liều lượng các vị trong phương này chênh lệch khác thường, chắc là do ghi chép sai, khi dùng thì tự liệu mà cân nhắc. (Lời chú của Tôn Tư Mạc, danh y đời Đường.)

 Quyển mười bốn

 14040. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa hủi trắng

 Phàm bệnh hủi mà tiếng nói khàn, mắt nhìn không rõ, tứ chi tê cứng, các khớp nóng nhiều, thân mình tay chân nổi ban ngầm, thường thấy trắng toát trong thịt, mũi có thịt thừa, mắt mọc màng trắng che con ngươi, nhìn không thấy gì, thì gọi là hủi trắng. Cách chữa: khổ sâm năm thăng, tổ ong (nướng) năm lạng, da nhím(?) (nướng) một bộ, men rượu ba cân. Các vị trên dùng ba đấu năm hợp nước, ngâm thuốc bốn đêm, bỏ bã. Nấu hai đấu cơm, ủ như cách nấu rượu thường, rượu chín. Uống sau bữa ăn ba đến năm hợp, tăng dần lên, lấy lúc thấy có tác dụng làm mức.

 Quyển mười bốn

 14041. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa nứt da do lạnh (bệnh cước)

 Phân chó khô (loại đã qua sương mà bạc trắng là tốt).

 Đốt cháy thành than nhưng còn giữ tính (không để cháy thành tro trắng), nghiền bột mịn, trộn dầu vừng bôi vài lần thì khỏi. Phương này hiệu nghiệm lạ lùng, thuốc khác không sánh được.

 Quyển mười bốn

 14042. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa nổi mẩn do phong

 Lấy một thăng phân tằm mùa hè, sắc nước bỏ bã, tắm khắp người thì mẩn tự lặn. Uống trong: bạch truật tán bột, uống với rượu một thìa, ngày hai lần. Vẫn phải kiêng gió.

 Quyển mười bốn

 14043. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa rôm sảy

 Thăng ma (thân rễ cây thăng ma) sắc uống, đồng thời rửa chỗ bệnh thì tự khỏi. Hoặc lấy bột đậu xanh, bột vỏ hến, mỗi thứ hai lạng, hoạt thạch một lạng, trộn đều mà rắc lên, cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14044. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa dị ứng sơn

 Có thể lấy lá hẹ giã nát mà đắp. Hoặc mau lấy cải bẹ xanh nấu nước rửa, cũng hiệu nghiệm.

 Quyển mười bốn

 14045. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa lở loét do sơn

 Lấy một cân lá sen khô, một đấu nước, nấu còn năm thăng, rửa chỗ lở, ngày hai lần thì khỏi.

 Quyển mười bốn

 14046. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa kẽ chân ẩm nát

 Mật đà tăng một lạng; thạch cao nung, phèn phi (phèn chua đã nung khô), mỗi thứ hai tiền (tiền bằng một phần mười lạng); khinh phấn (bột trắng chế từ thủy ngân) một tiền. Các vị trên cùng tán bột; chỗ ướt thì rắc bột khô, chỗ khô thì trộn dầu trẩu mà bôi.

 Quyển mười bốn

 14047. Phương thần hiệu của Hoa Đà chữa kẽ chân chảy nước

 Hoàng đan (bột chì đỏ) ba tiền, hoa nhụy thạch (một loại đá vân hoa dùng cầm máu) một tiền, cùng nghiền bột mịn rắc lên, liền hết chảy nước.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video