Thiên 2 — Quyển 2 — Hoa Đà: Phương thuốc khi lâm chứng

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh (Hoa Đà: thầy thuốc lừng danh cuối thời Đông Hán, Trung Quốc)

 2001 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng đau đầu, mình nóng

 Ngoài thực mà dùng phép biểu, trong thực mà dùng phép hạ, đều là điều kiêng kỵ.

 Người đời chữa chứng ngoại thực (theo Đông y, "thực" là tình trạng tà khí, tức yếu tố gây bệnh, còn mạnh và ứ đọng nhiều; "ngoại thực" là chứng thực ở phần ngoài cơ thể) thường dùng nhiều biểu tễ (thuốc làm ra mồ hôi để đẩy bệnh ở phần ngoài ra). Dùng phép biểu thì phần ngoài bị hư (yếu, trống rỗng, sức chống đỡ kém), gió lạnh lọt vào được nên bệnh càng nặng. Người đời chữa chứng nội thực (chứng thực ở bên trong cơ thể) thường dùng nhiều hạ tễ (thuốc tẩy xổ để đẩy bệnh xuống và ra ngoài). Tẩy thì bên trong bị hư, khí ở ruột và dạ dày gấp gáp, chân tay không thư thái.

 Hoa tiên sinh chữa cho viên phủ lại (viên chức làm việc trong phủ quan) là Nghê Tầm bị đau đầu, mình nóng thì cho tẩy, vì người ấy bị ngoại thực. Chữa cho Lý Diên cũng đau đầu, mình nóng thì cho ra mồ hôi, vì người ấy bị nội thực. Ấy là vì ông nắm được bí quyết: ngoài thực thì kiêng làm ra mồ hôi, trong thực thì kiêng tẩy.

 Lại xét: nội thực là thấp hỏa (khí ẩm và nóng tích lại trong người) xông ngược lên, giống như khí trong lòng đất bị dồn nén, đang chờ tản ra bốn phía. Ngoại thực là cặn bẩn tích đọng ở giữa, giống như nước trong núi, đang chờ chảy xuống. Hai bệnh cùng đau đầu, mình nóng mà cách chữa khác nhau. Điều này tuy có được từ bí truyền của tiên, nhưng thật ra gốc ở lẽ của trời đất. Tôi đã thử nhiều lần, quả nhiều lần thấy hiệu nghiệm. (Tôn Tư Mạc chú. Tôn Tư Mạc: danh y đời Đường)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2002 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng chân tay bứt rứt, miệng khô

 Ra mồ hôi thì khỏi; không ra mồ hôi thì chết.

 Viên huyện lại (viên chức ở huyện) là Doãn Thế khổ vì tay chân bứt rứt, trong miệng khô, không muốn nghe tiếng người, tiểu tiện không thông. Hoa tiên sinh nói: "Thử nấu đồ ăn nóng cho ăn. Ra mồ hôi thì khỏi, không ra mồ hôi thì ba ngày sau chết." Liền nấu đồ ăn nóng cho ăn, nhưng mồ hôi không ra. Hoa tiên sinh nói: "Tạng khí (khí của các tạng trong người) đã dứt ở bên trong, người này sẽ khóc lóc mà chết." Sau quả đúng như vậy. Tiên sinh nói thế hẳn là có căn cứ.

 Xét: chân tay bứt rứt, miệng khô, không muốn nghe tiếng người là nhiệt chứng (bệnh thuộc loại nóng). Thầy thuốc gặp chứng này quyết không dám bảo ăn đồ nóng, phần nhiều chủ trương dùng thuốc mát. Nhưng hễ dùng thuốc mát thì người bệnh sinh co giật, chứ không có cảnh khóc lóc; chính vì tiên sinh cho ăn đồ nóng nên mới có cảnh khóc lóc. Tôi xưa gặp chứng này, thường dùng thuốc biểu tính nóng, thấy mồ hôi ra đầm đìa là khỏi, càng tin lời tiên sinh không sai. Tôi lấy làm lạ rằng người đời chữa chứng này không đoán được bệnh khỏi hay không khỏi, chết hay không chết. Xem cách chữa của tiên sinh thì có thể biết nên làm theo hướng nào. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2003 · Bí quyết của Hoa Đà chữa đau răng

 Nên dùng vị cay để làm tan, kiêng dùng thuốc mát để chặn lại.

 Đời truyền rằng Hoa tiên sinh chữa đau răng bằng bài: "Một nhúm hoa tiêu, một chén nước, thêm tế tân, bạch chỉ với phòng phong (đều là các vị thuốc có tính cay, làm tan, giảm đau); sắc đặc ngậm súc răng sau canh ba, chẳng sợ đau răng do phong, do hỏa hay do sâu."

 Thật ra y thuật của tiên sinh tuy có gốc từ tiên nhân, còn việc dùng thuốc thì do chính ông. Như câu "nên dùng vị cay để làm tan, kiêng dùng thuốc mát để chặn lại" chính là bí quyết chữa mọi thứ đau răng. Cho nên biết chữa bệnh không cần bó buộc vào một bài thuốc nhất định, vì bài thuốc có thể bị làm giả, có thể bị mượn danh; vả lại phải xét bệnh nặng hay nhẹ, người hư hay thực, thời tiết lạnh hay ấm mà thêm bớt. Vì thế có khi bệnh giống nhau, thuốc giống nhau mà người khỏi, người không. Thầy thuốc ở chỗ này nên biết cân nhắc, quyết định. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2004 · Bí quyết của Hoa Đà chữa thai chết trong bụng

 Chu sa, lòng trắng trứng gà, mật ong, [một chữ bị khuyết] sa (?), bột đương quy, mỗi thứ lượng bằng nhau, uống với rượu thì thai ra.

 Xét: đây là phương trong sách Phổ tế phương (bộ sách thuốc lớn đời Minh). Tra sách Ngụy chí (phần sử về nước Ngụy trong bộ Tam quốc chí) thì thấy: phu nhân của viên tướng nước Cam Lăng (tướng: quan đứng đầu việc cai trị một nước chư hầu) có mang sáu tháng, đau bụng không yên. Tiên sinh xem rồi nói: "Thai đã chết." Ông sai người lấy tay sờ xem thai ở đâu, ở bên trái là con trai, ở bên phải là con gái. Người ấy nói ở bên trái. Thế là ông làm thuốc sắc cho thai ra, quả ra một thai con trai đã thành hình, bà liền khỏi.

 Nhưng dùng thuốc sắc gì thì sách chưa nói rõ, khiến người không khỏi ngờ. Có người cho rằng tiên sinh giỏi mổ xẻ, vốn có thuật lấy thai ra, không chỉ cậy vào thuốc, chỉ dùng thuốc làm phần phụ trợ mà thôi chăng. Nay xem sách này mới biết tiên sinh chữa chứng ấy quả có dùng thuốc. Vì vậy tôi tra cứu chuyện cũ để làm chứng. Vả lại tôi cũng từng dùng phương này để đưa thai ra, nhiều lần thấy hiệu nghiệm lạ lùng, người ta còn coi đó là phương thuốc tiên. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2005 · Bí quyết của Hoa Đà chữa mũi tên cắm vào xương

 Cạo xương, [thịt], [xương], sửa gân, bổ gân (?).

 Xét sách Tương Dương phủ chí (sách ghi chép về địa phương phủ Tương Dương): Quan Vũ trấn giữ Tương Dương, chống nhau với Tào Nhân, trúng tên lạc, mũi tên cắm vào xương. Tiên sinh cạo xương cho ông để trừ độc, cho ra máu, sửa gân, vết thương quả nhiên lành. Ấy chính là dựa vào hai câu trên mà thấy được trong việc thật.

 Nếu chữa độc mà không dám cạo thì khí độc ắt lan tràn; thấy gân mà không dám sửa thì gân thịt ắt co rút, tai hại khôn cùng. Phàm người làm thầy thuốc nên thuộc kỹ hai câu này, đừng thấy gân xương mà run sợ, chỉ cần cạo và sửa đúng cách thì chẳng khó thấy ngay hiệu nghiệm lạ lùng; còn người nhà bệnh nhân cũng không nên vì phải cạo, phải sửa mà vội thêm hoảng sợ. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2006 · Bí quyết của Hoa Đà chữa nhọt ở đầu gối

 Kỷ (có lẽ là chữ Tỵ, địa chi ứng với con rắn) và Tuất (địa chi ứng với con chó) hút lấy nhau (?).

 Phàm rắn thích ngửi mùi máu tanh, cho nên người nhiễm độc rắn hoặc nuốt phải trứng rắn ắt có thể sinh ra rắn trong người, vì nó gặp mùi máu tanh mà lớn lên được. Trong các loài chó, chó màu vàng có máu tanh nhất. Bắt nó dồn sức vào chân (chạy thật nhiều) thì máu nó dồn nén đến cực điểm, có tính xông thẳng ra; rắn ngửi thấy ắt phải bò ra.

 Xưa tôi thấy có người làm thịt chó, bên cạnh có mấy đứa trẻ đứng xem. Bỗng một đứa nhìn chằm chằm vào góc tường, la lên: "Rắn tới kìa!" Ngay sau đó lại có hai đứa hoảng hốt báo nhau rằng có hai con rắn đang uốn khúc bò tới trên mái ngói. Lúc ấy tôi không hiểu cớ gì, nay đọc phương bí truyền của Hoa tiên sinh mới biết.

 Trong năm Kiến An (niên hiệu đời Hán Hiến Đế, 196–220), ở Lang Gia có người dân tên Lưu Động, con gái chừng hai mươi tuổi, trên đầu gối trái bỗng mọc một cái nhọt, ngứa mà không đau; bị mấy chục ngày thì khỏi, rồi lại phát, cứ thế trải bảy tám năm. Nhà mời tiên sinh đến chữa. Tiên sinh xem rồi nói: "Dễ thôi. Phải có một con chó màu cám lúa và ba con ngựa tốt."

 Ông lấy dây buộc cổ chó, cho phi nước đại, ngựa chạy trước, chó chạy sau; ngựa kiệt sức thì đổi con khác. Tính ra ngựa và chó cùng chạy được hơn ba mươi dặm. Đợi đến khi chó không chạy nổi, lại sai người cố lôi nó đi tiếp hơn hai mươi dặm nữa. Bấy giờ ông cho cô gái uống thuốc, cô liền nằm yên, mê man không biết gì. Ông vội lấy con chó mổ bụng, cho máu phun ra như suối, rồi lấy chỗ vết cắt ở phía trước gần chân sau của con chó, đặt hướng về miệng nhọt, cách chừng hai ba tấc.

 Một lát sau có vật giống như con rắn uốn khúc từ trong nhọt bò ra. Ông lấy dùi sắt xuyên ngay cổ rắn; rắn ở trong da giãy giụa hồi lâu, một lúc sau thì không động nữa. Kéo ra thấy dài chừng ba thước, chỉ có tròng mắt mà không có con ngươi, lại có vảy mọc ngược. Ông bèn bôi thuốc cao lên mặt nhọt, bảy ngày thì khỏi. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2007 · Bí quyết của Hoa Đà chữa thấp trọc bốc lên (thấp trọc: chất ẩm đục, nặng nề ứ trong cơ thể theo Đông y)

 Bệnh có khi không chữa thuận được thì có thể chữa ngược.

 Có người khổ vì chóng mặt, đầu không ngẩng lên được, mắt không nhìn được, đã chừng một năm. Tiên sinh xem rồi bảo cởi hết áo, treo ngược lên, cho đầu cách mặt đất một hai tấc, lấy khăn ướt lau khắp người, chờ đến khi các mạch máu đều hiện ra đủ năm màu. Bấy giờ ông sai mấy học trò dùng dao mổ rạch mạch; máu năm màu chảy hết, thấy máu đỏ ra mới thả xuống. Lấy thuốc cao xoa, đắp chăn kín, mồ hôi ra khắp người, cho uống thuốc bột đình lịch trộn máu chó, lập tức khỏi. Đây chính là phép chữa ngược. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2008 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng hàn nhiệt (lúc rét lúc nóng)

 Tắm nước lạnh làm sinh ra nóng lớn.

 Có người đàn bà bệnh lâu năm, người đời gọi là bệnh rét nóng qua lại. Giữa tháng mười một mùa đông, tiên sinh bảo bà ngồi trong máng đá, múc nước lạnh dội vào, nói phải đủ một trăm lần. Mới dội bảy tám lần, bà run lẩy bẩy như sắp chết, người dội cũng sợ muốn dừng. Tiên sinh bắt dội cho đủ số. Đến gần tám mươi lần thì hơi nóng bốc lên ngùn ngụt, cao hai ba thước. Đủ một trăm lần, ông mới sai đốt lửa sưởi giường, đắp chăn dày; hồi lâu mồ hôi ra đầm đìa, xoa phấn cho khô mồ hôi thì khỏi.

 Xét: tắm lạnh có sức phản kích, mới đầu rất lạnh, sau rất nóng, đủ để làm thông sạch lỗ chân lông, đẩy chất cặn (?) ra ngoài. Có người kinh lạc (các đường dẫn khí huyết trong cơ thể theo Đông y) và da thịt bị lạnh ẩm vây hãm, không ra mồ hôi được thì tắm lạnh là hiệu nghiệm nhất. Tôi người béo, xưa nay không uống thuốc làm ra mồ hôi, thấy khó chịu thì tắm lạnh, tắm xong liền thấy da thịt thư thái, tinh thần sảng khoái, mới tin phương tiên không lừa người. Chỉ có người thể chất yếu thì không nên liều làm, trái lời thì có hại. Lại nữa, sau khi tắm lạnh nên lấy khăn khô chà xát, điều này không thể không lưu ý. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2009 · Bí quyết của Hoa Đà chữa đau bụng, tỳ thối (tỳ: lá lách; theo Đông y là tạng thuộc hành Thổ, lo việc tiêu hóa)

 Vạn vật sinh từ đất; đất khô thì vật héo, có thể đào lên cho ẩm lại. Dựa vào lẽ ấy có thể chữa tỳ.

 Có người bị đau như cắt ở nửa bụng, trong hơn mười ngày thì râu mày rụng hết. Tiên sinh xem rồi nói: "Đây là tỳ bị thối một nửa, nên mổ bụng ra rửa sạch, cắt bỏ." Liền cho uống thuốc, bảo nằm xuống, mổ bụng xem tỳ, thấy thối hỏng một nửa, ông cạo bỏ phần thịt hư, đắp thuốc cao lên vết mổ, cho uống thuốc, một trăm ngày thì bình phục.

 (

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2010 · Bí quyết của Hoa Đà chữa bệnh ở chân

 Âm lạc chạy ở bụng, dương lạc chạy ở lưng (lạc: các nhánh mạch dẫn khí huyết trong cơ thể theo Đông y; âm lạc ở mặt trước, dương lạc ở mặt sau); dựa theo mạch Đốc (đường mạch chạy dọc giữa sống lưng) mà chữa thì chân tay nào cũng duỗi ra được.

 Có người bị bệnh chân [một chữ bị khuyết, có lẽ là "què"] (?), không đi được. Tiên sinh bắt mạch xong, liền bảo cởi áo, chấm lên lưng mấy chục chỗ, cách nhau một tấc hoặc năm tấc, xiên lệch như không thẳng hàng nhau (?), nói phải cứu (đốt ngải trên huyệt cho nóng để chữa bệnh) mỗi chỗ bảy tráng (tráng: mỗi lần đốt hết một mồi ngải), vết cứu lành thì đi được. Sau khi cứu và vết cứu lành, các chỗ cứu nằm cách hai bên sống lưng một tấc, chạy trên xuống dưới, thẳng ngay đều đặn như căng dây.

 Xét: tiên sinh lấy bốn câu trên làm chủ, biết thuốc không chữa tới được nên đổi sang dùng phép cứu. Người ta bảo cứu không khó, tìm đúng huyệt (điểm trên cơ thể dùng để châm hoặc cứu) mới khó. Tôi thì cho rằng tìm huyệt không khó, vì có hình vẽ để theo, có vị trí trên thân thể để tra. Chỉ có việc bệnh nên cứu hay không, cứu bắt đầu từ đâu, dừng ở đâu, phải vừa có gan vừa có hiểu biết, ấy mới thật là khó. Tiên sinh được tiếng lớn ở đời sau chính là nhờ cái gan và cái hiểu biết ấy làm nền. (Tôn Tư Mạc)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2011 · Bí quyết của Hoa Đà chữa ngộ độc rượu

 Giấu bệnh, ngại thầy thuốc thì chết.

 Rượu lên men đủ làm tổn thương lá phổi, hại ruột và dạ dày, chỉ có hoa sắn dây giải được. Người ở Kỵ Độc (?) là Nghiêm Hân cùng mấy người đang đứng chờ, gặp lúc tiên sinh đến. Tiên sinh hỏi Hân: "Trong người ông có khỏe không?" Hân đáp: "Không sao cả." Tiên sinh nói: "Ông có bệnh gấp đã hiện ra trên mặt, chớ uống nhiều, uống nhiều thì không chữa được." Ông đưa bột hoa sắn dây bảo uống. Hân không tin, lại uống rượu, trên đường về đi được mấy dặm thì bỗng chóng mặt ngã từ trên xe xuống. Người ta đỡ dậy, chở về nhà, qua một đêm thì chết.

 (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2012 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng hư tổn (cơ thể suy yếu, hao kiệt)

 Đang lúc cơ thể còn yếu mà ăn nằm với vợ thì chết.

 Viên cựu đốc bưu (quan thay mặt quận đi tuần xét các huyện) là Đốn Tử Hiến mắc bệnh, đã khỏi, đến gặp tiên sinh. Tiên sinh bắt mạch cho ông rồi nói: "Ông còn yếu, chưa hồi phục, chớ làm việc nặng nhọc. Ăn nằm với vợ là chết, lúc chết sẽ thè lưỡi ra mấy tấc." Vợ ông nghe tin chồng khỏi bệnh, từ hơn trăm dặm đến thăm, ở lại qua đêm và ăn nằm với nhau. Cách ba ngày bệnh phát, đúng hệt như lời tiên sinh.

 Xét: thận thủy (phần âm, phần tinh dịch do thận giữ gìn theo Đông y) càng thiếu thì tướng hỏa (lửa ở thận, gốc của ham muốn tình dục) càng bốc bừa, cho nên người bị hư tổn lại càng thích gần đàn bà, đến nỗi muốn cưỡng lại mà không được. Nếu không phải đau lưng như cắt…

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2013 · Bí quyết của Hoa Đà về vị quản (huyệt châm cứu ở vùng bụng trên, ngay chỗ dạ dày)

 Số của đất là năm; Thổ cần được yên ổn, đừng để Mộc ngăn trở. (Theo thuyết ngũ hành dùng trong Đông y, mọi vật chia thành năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; dạ dày thuộc Thổ, gan thuộc Mộc.)

 Viên đốc bưu Từ Nghị mắc bệnh, tiên sinh đến thăm. Nghị nói với tiên sinh: "Hôm qua tôi sai viên y lại (viên chức lo việc thuốc men) là Lưu Tô châm vào vị quản xong thì khổ vì ho, muốn nằm mà không yên." Tiên sinh nói: "Châm không trúng vị quản mà lầm trúng gan rồi. Ăn uống sẽ giảm dần mỗi ngày, năm ngày thì không cứu được." Quả đúng như lời tiên sinh.

 Xét: người ta bảo ho là do phổi, mà không biết gió ở gan (can phong) quạt lên làm phổi không thư thái cũng đủ gây ho; đó gọi là Mộc hình Kim (gan thuộc Mộc làm hại phổi thuộc Kim). Người ta bảo ăn ít là do dạ dày, mà không biết khí gan đi xuống làm dạ dày trướng lên, không ăn được; đó gọi là Mộc khắc Thổ (gan lấn át dạ dày). Người ta bảo mất ngủ là do thận, mà không biết gan là bể chứa máu, gan bệnh thì máu thiếu, khó ngủ yên; đó gọi là Mộc hao Thủy (gan làm hao thận thuộc Thủy). Dạ dày thuộc Thổ, đất ứng với số năm; năm là số cuối cùng trong các số của đất, đã hết mà không bắt đầu lại được, nên năm ngày thì không cứu được. Mấy câu tiên truyền mà sánh được với nghìn vạn bộ sách thuốc, là như thế đấy. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2014 · Bí quyết của Hoa Đà chữa trẻ nhỏ đi kiết lỵ

 Khóc trước rồi đi lỵ là do sữa có nhiều khí lạnh.

 Phàm trẻ khóc, cho bú thì nín. Sữa lạnh thì dạ dày không dễ chịu; sữa đã vào qua tâm vị (cửa trên của dạ dày) rồi, không nôn ngược ra được, thì thành đi lỵ. Ở Đông Dương, con trai nhỏ của Trần Thúc Sơn mới hai tuổi, mắc bệnh đi lỵ, thường khóc trước rồi mới đi, ngày càng gầy yếu mệt mỏi, bèn đến hỏi tiên sinh. Tiên sinh nói: "Mẹ nó đang có mang, dương khí (phần khí ấm nóng của cơ thể) dồn vào nuôi thai bên trong, nên trong sữa hư lạnh; đứa trẻ nhiễm cái lạnh của mẹ mà thành bệnh. Phép chữa nên chữa cho mẹ, con chẳng bao lâu sẽ tự khỏi." Bèn cho thuốc viên Tứ vật nữ uyển (tức bài Tứ vật thang), mười ngày thì khỏi.

 Xét: Tứ vật thang là thuốc chủ yếu của phụ nữ, có công làm máu lưu thông và điều hòa kinh nguyệt. Đà dùng cách này chữa bệnh, chính là điều gọi là "con có bệnh thì chữa mẹ". Phàm chữa bệnh cho trẻ mà mẹ uống thuốc, phương thuốc lấy từ phụ khoa, cách làm ấy bắt đầu từ đây. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2015 · Bí quyết của Hoa Đà chữa bọ cạp đốt

 Nước nóng làm trương nở ra thì độc tự tan.

 Phu nhân ở Bành Thành đêm đi nhà xí bị bọ cạp đốt vào tay, rên rỉ không biết làm sao. Tiên sinh bảo hâm nước ấm gần nóng, ngâm tay vào, rốt cuộc bà ngủ được. Chỉ sai người thay nước nhiều lần, không để hơi nguội, đến sáng thì khỏi.

 Xét: người bị ong đốt hoặc rắn cắn, phần nhiều dùng phèn chua, hùng hoàng, dầu mè và các loại thuốc lá để đắp, rốt cuộc không thấy hiệu, có khi lại sưng đau thêm.

 Chưa từng có ai ngâm bằng nước nóng; có dùng nước nóng thì cũng không biết thay, vì thế không hiệu. Nay xem phép của tiên sinh, đơn giản dễ làm mà công hiệu lại nhanh, có thể…

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2016 · Bí quyết của Hoa Đà về chứng bệnh gấp

 Nhìn sắc mặt đã thấy không còn cứu được thì kê đơn làm gì.

 Viên quân lại (viên chức trong quân) Mai Bình vì mắc bệnh bị cho thôi việc, trở về nhà. Nhà ở Quảng Lăng, còn cách hai trăm dặm chưa tới, ông ghé nghỉ nhà người thân. Hôm ấy tiên sinh tình cờ đến nhà chủ, chủ nhà nhờ tiên sinh xem bệnh cho ông. Tiên sinh vừa nhìn thấy đã nói với Bình: "Ông mà gặp tôi sớm thì đâu đến nỗi này. Nay bệnh đã kết lại, không làm gì được nữa, mau…"

 Xét: phàm người có bệnh bên trong thì tất phải hiện ra bên ngoài trước (?), cho nên thầy thuốc coi vọng (nhìn sắc mặt, hình dáng người bệnh — một trong bốn phép khám bệnh của Đông y) là điều cốt yếu số một. Biển Thước (danh y thời Chiến Quốc) nổi tiếng chính nhờ giỏi nhìn. Tiên sinh nhìn sắc mặt Bình mà biết ông ắt chết, tuy có căn cứ, nhưng cũng nhờ dám quyết đoán. Thầy thuốc ngày nay không hiểu lẽ ấy, chỉ cậy vào bắt mạch làm kim chỉ nam.

 Cho nên người bệnh sắp chết rồi mà vẫn còn kê đơn. Tôi thấy như vậy cũng nhiều rồi. Than ôi! (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2017 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng đầu phong (đau đầu kéo dài, hay tái phát)

 Nếu thầy thuốc sợ hãi thì khó thấy hiệu quả.

 Xưa Quách Ngọc đời Hán (danh y đời Đông Hán, làm thầy thuốc trong cung) từng nói: "Người quyền quý ở chỗ cao sang mà nhìn xuống bề tôi, bề tôi mang lòng sợ hãi mà phục vụ. Việc chữa bệnh cho họ có bốn cái khó: tự làm theo ý mình mà không tin dùng thầy thuốc, là cái khó thứ nhất; giữ gìn thân thể không cẩn thận, là cái khó thứ hai; xương cốt không cứng cáp, không chịu nổi thuốc, là cái khó thứ ba; ham nhàn ghét nhọc, là cái khó thứ tư.

 Châm kim có chừng mực nông sâu từng phân từng tấc, thời khắc có lúc phạm vào giờ kiêng (?); lại thêm lòng sợ hãi, thêm ý dè dặt quá mức, thì ý của bề tôi còn chưa dốc hết được, làm sao trị nổi bệnh. Đó là lý do bệnh không khỏi." Không ngờ trong bộ y kinh mà tiên sinh có được đã có lời này, cho nên tiên sinh chữa chứng đầu phong cho Tào Tháo mà không dứt được. Tháo nói: "Đà chữa khỏi được.

 Thằng tiểu nhân này nuôi bệnh của ta để tự làm mình quan trọng; nhưng ta không giết nó thì rốt cuộc nó cũng không chịu dứt gốc bệnh cho ta." Tháo nói câu ấy chính là ý mà Quách Ngọc gọi là "người quyền quý ở chỗ cao sang mà nhìn xuống bề tôi". Việc tiên sinh không chữa dứt được, hai câu ghi trong y kinh đã nói hết rồi. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2018 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng huyết uất (máu ứ đọng)

 Máu đen tụ lại thì nổi giận lớn sẽ khỏi.

 Xét: máu ứ ở thượng tiêu (phần trên của thân, từ ngực trở lên, theo cách chia thân làm ba phần của Đông y) thì không thể mổ ra mà lấy được; chỉ khi nổi giận lớn thì sức đẩy của gan đủ mạnh, chỗ ứ tự tan; máu đi ngược lên thì nôn ra, đó là thế tất nhiên. Tiên sinh từng dựa vào lẽ này chữa bệnh cho một vị quận thú (quan đứng đầu một quận), cho rằng làm ông ta giận dữ thì khỏi, bèn nhận nhiều của cải mà không chữa gì. Ít lâu sau bỏ đi, lại để thư nhục mạ. Quận thú quả nhiên giận lớn, sai người đuổi giết nhưng không kịp. Vì [chữ khuyết] giận dữ (?), ông nôn ra mấy thăng (đơn vị đo dung tích thời xưa) máu đen rồi khỏi. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2019 · Bí quyết của Hoa Đà chữa bệnh nặng

 Phân biệt người sống lâu hay chết sớm rồi sau mới chữa (?), thì không bị oán là làm người ta chết oan.

 Thầy thuốc gặp bệnh, trước nên xét người ấy sắp chết hay không. Nếu hấp tấp kê đơn cho thuốc, thuốc dù không hại, đến khi người chết thì ắt đổ tội cho thầy thuốc, dù có trăm miệng cũng khó chối. Cho nên muốn chuyên học nghề thuốc, trước nên giỏi xem tướng. Xem tướng là gì? Chính là nghĩa của chữ "vọng" (nhìn). Tiên sinh gặp người bệnh, trước đã biết được người ấy sống lâu hay chết sớm; đó không phải nhờ tiên truyền, mà vì ông khám chữa nhiều nên được vậy.

 Từng có người bệnh đến xin tiên sinh chữa. Tiên sinh nói: "Bệnh ông đã sâu gốc, nên mổ tạng phủ ra chữa thì sẽ khỏi. Nhưng tuổi thọ của ông không quá mười năm, bệnh này không đủ làm ông chết đâu." Người bệnh không chịu nổi đau khổ, nhất định muốn trừ bệnh, tiên sinh bèn mổ cho, lập tức khỏi. Mười năm sau người ấy quả nhiên chết. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2020 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng nghẹn họng

 Bên trong có gì tắc nghẽn thì cho nôn ra là tiện nhất. Phép chữa bệnh có khi không nên nói rõ mà công hiệu lại rất nhanh.

 Trọng Cảnh (Trương Trọng Cảnh, danh y cuối đời Hán, tác giả sách Thương hàn luận) chữa bệnh thương hàn (bệnh sốt do khí lạnh từ ngoài xâm nhập), coi việc cho nôn làm điều cốt yếu số một. Y kinh tiên sinh có được cũng từng nói đến điều này.

 Tiên sinh từng đi trên đường, thấy có người bị nghẹn họng, bèn bảo: "Ở góc đường vừa rồi có người bán bánh, có thứ rau dầm (?) rất chua, lấy hai thăng uống vào thì bệnh tự hết." Người ấy làm theo lời tiên sinh, lập tức nôn ra một con rắn (con giun), bèn treo lên xe rồi đến thăm tiên sinh. Bấy giờ con nhỏ của tiên sinh đang chơi trước cửa, trông thấy liền bảo nhau: "Bên xe của khách có treo vật kia, chắc là đã gặp cha ta rồi." Khi khách vào trong nhìn quanh, thấy trên vách phía bắc treo những con rắn như thế đến hàng chục con, mới biết tài lạ của ông.

 Xét: tiên sinh chữa chứng này thật tinh tế mà huyền diệu. Biết trong bụng có rắn mà không hề nói rõ, vì sợ người ấy hoảng sợ. Người sợ thì rắn cũng co rút lại, không chịu theo chỗ nôn mà ra. Có thầy thuốc đem hậu quả về sau nói rõ hết cho người bệnh, khiến người ấy không dám uống thuốc, làm bệnh nặng thêm; xem cách tiên sinh chữa rắn trong bụng thì có thể…

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2021 · Bí quyết của Hoa Đà chữa nội thư (ung nhọt mọc bên trong cơ thể)

 Đồ tanh sống hóa thành sâu; tuy đã ra rồi vẫn còn sót lại ẩn nấp.

 Xét: lấy lòng ruột cá tanh trộn với đường và bột, chôn trong đất, qua một đêm thành sâu như giun đất; người nuôi gà thường lấy thứ này cho gà ăn, nó sinh nhanh và nhiều hơn các loại sâu khác. Vì lẽ trời vốn sinh sôi không ngừng, lấy vật sống mà cầu vật sống, thật là không cần sinh mà tự sinh.

 Thái thú (quan đứng đầu một quận) Quảng Lăng là Trần Đăng bỗng mắc chứng trong ngực bứt rứt đầy tức, mặt đỏ, không ăn được. Tiên sinh bắt mạch rồi nói: "Trong dạ dày sứ quân (cách gọi tôn kính quan thái thú) có sâu, sắp thành nội thư, đó là do ăn đồ tanh mà ra." Liền làm hai thăng thuốc sắc cho uống, uống đến lần thứ hai thì lát sau nôn mửa dữ dội, trong đó có những con sâu nhỏ đầu đỏ còn ngọ nguậy, nửa thân vẫn còn là gỏi cá sống; bệnh khổ liền khỏi. Tiên sinh nói: "Bệnh này ba năm sau sẽ phát lại, vì bên trong vẫn còn sót giống, giống ấy khó trừ cho hết được. Gặp thầy thuốc giỏi thì có thể cứu." Đến hạn bệnh phát, lúc ấy Đà đi nơi khác, Đăng bèn chết. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2022 · Bí quyết của Hoa Đà chữa chứng sắp đẻ mà không ra

 Sinh đẻ lấy máu làm chủ; người thiếu máu thì đẻ khó, nên giúp thêm.

 Vợ của Lý tướng quân bị bệnh, mời tiên sinh đến xem. Tiên sinh nói: "Bà bị động thai nhưng thai chưa ra." Tướng quân nói vừa rồi quả có bị động thai, nhưng thai đã ra rồi.

 Tiên sinh nói: "Theo mạch thì thai vẫn chưa ra." Tướng quân không cho là phải. Qua hôm sau bệnh đỡ đôi chút. Ba tháng sau bệnh lại phát, lại mời tiên sinh. Tiên sinh nói: "Mạch vẫn như trước, đây là song thai. Đứa ra trước làm hao nhiều máu, nên đứa sau không ra được. Thai đã chết, máu không trở về nuôi nữa, ắt khô lại bám vào sống lưng người mẹ." Bèn châm kim cho bà, lại cho uống thuốc sắc; quả ra một thai chết, đã đủ hình người, màu đã đen. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2023 · Bí quyết của Hoa Đà chữa ho

 Biểu lý ứng nhau (biểu lý: theo Đông y, mỗi tạng bên trong có một phủ cặp đôi với nó, một trong một ngoài; ở đây là phổi với ruột già), hai lần chín năm thì bệnh sinh lại. Mủ có thể hóa thành độc, không nôn ra thì thành bệnh dịch ở ruột (?).

 Viên quân lại Lý Thành khổ vì ho, ngày đêm không yên. Tiên sinh chẩn đoán là trường ung (nhọt mủ trong ruột), cho hai liều thuốc bột bảo uống; ông liền nôn ra hơn hai thăng máu mủ, bệnh chẳng bao lâu thì khỏi. Tiên sinh bảo ông: "Mười tám năm sau bệnh sẽ phát lại, nếu không có thuốc thì không chữa được." Rồi lại chia thuốc bột cho ông, dặn cất giữ cẩn thận.

 Năm sáu năm sau, có người cùng làng mắc bệnh giống hệt Thành, đến xin thuốc rất tha thiết; Thành thương tình đưa cho. Rồi ông đến đất Tiếu (quê Hoa Đà) gặp tiên sinh xin thêm, đúng lúc tiên sinh bị bắt giam, trong lòng không nỡ mở lời. Mười tám năm sau, bệnh Thành phát lại, rốt cuộc vì không có thuốc mà chết.

 Xét: phổi với ruột già làm biểu lý cho nhau. Phổi bệnh thì sức ruột già không đủ, nên đại tiện không thông, hoặc đại tiện xong thì mất sức; vì trên không cảm thì dưới không ứng. Nếu ruột già bệnh quá thì sức đẩy của phổi bị cản trở, nên hơi thở thường không thông, hoặc sinh thêm ho; như thân cây không mạnh thì cành cũng yếu. Tiên sinh chữa ho mà dùng thuốc cho nôn, vì biết mủ độc đã hóa thành và lấn vào tấu lý (thớ thịt, khe giữa da và cơ) mà thôi. Trông thì rất lạ, thật ra chẳng có gì lạ. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2024 · Bí quyết của Hoa Đà chữa các bệnh về huyết mạch

 Thân thể vận động được làm cho mạch máu lưu thông thì cần gì đến thuốc thang, kim đá.

 Xét: tiên sinh từng nói với học trò là Ngô Phổ: "Thân người cần được lao động, chỉ là không nên quá sức. Cử động thì khí của cơm gạo được tiêu hóa, máu huyết lưu thông, bệnh không sinh ra được; như người ta nói nước chảy thì không thối, then cửa thì không mọt. Cho nên người xưa luyện đạo dẫn (phép vận động co duỗi thân thể kết hợp điều hòa hơi thở để giữ sức khỏe), bắt chước gấu vươn cổ, cú quay đầu, kéo vặn lưng mình, cử động các khớp, để cầu không già. Ta có một phép tên là Ngũ cầm hí (trò chơi bắt chước năm loài vật): một là hổ, hai là hươu, ba là gấu, bốn là vượn, năm là chim; cũng dùng để trừ bệnh, lại có lợi cho chân, thay cho đạo dẫn. Khi thân thể có chỗ không thoải mái, hãy đứng dậy làm một bài bắt chước loài vật, đến khi khoan khoái ra mồ hôi thì xoa phấn lên, thân thể tự nhiên nhẹ nhõm, ăn uống ngon miệng."

 Phổ làm theo, sống đến chín mươi tuổi mà tai vẫn thính, mắt vẫn sáng, răng còn đủ và chắc. Phép này của Đà hẳn là có được từ tiên truyền. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2025 · Bí quyết của Hoa Đà chữa các bệnh ở bụng và lưng

 Thuốc không tới được thì kim châm vào được; châm trúng chỗ then chốt (chỗ gân xương nối nhau, nơi hiểm yếu) thì châm sâu cũng có hại gì.

 Đời truyền rằng Phù Ông (ông già câu cá bên sông Phù, danh y đời Hán) giỏi châm kim, soạn sách Châm kinh; học trò ông là Trình Cao tìm học nhiều năm, ông mới truyền cho. Quách Ngọc thờ Trình Cao làm thầy, cũng nổi tiếng về châm kim; nhưng hễ chữa cho người quyền quý thì có khi không khỏi. Vua Hòa Đế nhà Hán hỏi nguyên do. Ngọc đáp: "Tấu lý rất tinh vi, phải theo khí mà dùng sự khéo léo; trong việc dùng kim đá, sai một mảy lông là hỏng. Cái tinh thần nằm giữa lòng và tay, có thể hiểu được mà không thể nói ra được." Lại nói: "Châm có chừng mực nông sâu, thời khắc có lúc phạm giờ kiêng." Như thế đủ thấy việc dùng kim khó biết bao.

 Không ngờ tiên sinh được tiên truyền cũng tinh thông điều này. Học trò ông là Phàn A người Bành Thành cũng giỏi châm kim. Các thầy thuốc đều nói: chỗ lưng và vùng ngực bụng không được châm bừa, châm vào không quá bốn phân (một phân bằng một phần mười tấc); thế mà A châm lưng sâu một hai tấc, vùng ngực bụng sâu đến năm sáu tấc, mà bệnh đều khỏi.

 Thế đủ thấy thuật châm kim của tiên sinh có được do tiên truyền, so với Phù Ông và những người khác còn hơn. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2026 · Bí quyết của Hoa Đà chữa ung nhọt trong tạng phủ (các cơ quan nội tạng)

 Dùng thuốc ma phí (thuốc gây mê) thì tạng phủ có thể cắt; đã cắt đã đoạn rồi thì khâu lại chẳng khó.

 Xét: ung nhọt kết lại bên trong tạng phủ thì dù kim hay thuốc cũng không dùng được. Tiên sinh chữa những chứng hiểm nghèo loại này thường cho uống ma phí tán trước; khi người bệnh mê đi không biết gì, ông mổ bụng hoặc lưng, cắt bỏ khối tụ. Nếu ở ruột hay dạ dày thì cắt đoạn, rửa sạch, bỏ hết chất bẩn bệnh, rồi khâu lại; năm sáu ngày thì vết mổ liền, hơn một tháng thì bình phục. (Tôn Tư Mạc chú)

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2027 · Bí quyết của Hoa Đà chữa tinh thần suy sụp

 Biết phép ngự phụ nhân (phép gần gũi đàn bà mà giữ được tinh) thì được sống lâu; ăn vừng đen và truật (một vị thuốc bổ) cũng thành tiên (?).

 Chữ "khâm" (?) cũng như chữ "ngự"; ngự phụ nhân tức là giữ chặt không cho xuất tinh, là thuật đưa tinh ngược lên để bổ não. Sách Liệt tiên truyện chép: "Dung Thành Công giỏi phép bổ dưỡng, lấy tinh ở Huyền tẫn (tức là uống đan dược luyện từ chì và thủy ngân); cốt yếu là cốc thần (tức nguyên thần của thận) không chết, là người biết giữ sự sống, nuôi dưỡng khí." Cho nên người đời nói về thuật ngự phụ nhân phần nhiều suy tôn Dung Thành Công làm ông tổ. Thật ra thuật này không phải do Dung Thành Công sáng tạo, mà do tiên sinh sáng tạo; tiên sinh chỉ mượn tên Dung Thành Công mà thôi.

 Xét: thời Hậu Hán có Lãnh Thọ Quang, cùng thời với Hoa tiên sinh, từng thờ tiên sinh làm thầy, được tiên sinh truyền riêng thuật ngự phụ nhân. Thọ Quang sống chừng trăm năm, trăm sáu mươi tuổi, thường co cổ mà thở (?), râu tóc bạc hết mà da dẻ như người ba bốn mươi tuổi.

 Cùng thời lại có Nữ Sinh, người Trường Lạc, ban đầu ăn vừng đen và truật, nhịn ăn ngũ cốc hơn tám mươi năm, ngày càng trẻ khỏe, sắc mặt như hoa đào (?), mỗi ngày đi được ba trăm dặm, chạy đuổi kịp hoẵng nai. Bà thường vào núi Tung Cao hái thuốc, gặp một người con gái tự xưng là thị quan của Tam Thiên Thái Thượng (vị thần tối cao ở ba cõi trời theo Đạo giáo), trao cho bà bộ Ngũ nhạc chân hình (bản đồ hình thật của năm ngọn núi thiêng, dùng làm bùa hộ thân) và dạy cách dùng. Nữ Sinh đắc đạo, một sớm từ biệt bạn bè quen biết, nói vào núi Hoa Sơn. Đi được năm mươi năm, những người quen cũ gặp Nữ Sinh trước miếu Hoa Sơn, bà cưỡi hươu trắng, có ba mươi ngọc nữ đi theo, và nhờ gửi lời chào đến người quen nơi quê nhà.

 Quyển hai · Những phương thuốc thần diệu của Hoa Đà khi trực tiếp chữa bệnh

 2028 · Bí quyết của Hoa Đà chữa tóc bạc

 Ăn địa tiết thì đầu không bạc.

 Phàn A xin tiên sinh phương thuốc có thể ăn uống mà có ích cho người. Tiên sinh trao cho bài Tất diệp thanh diện tán (thuốc bột lá sơn và thanh diện): bột lá sơn một đấu (đơn vị đo dung tích thời xưa), thanh diện mười bốn lạng.

 Lấy tỷ lệ ấy làm chuẩn, nói rằng uống lâu thì trừ được tam trùng (ba loại giun sán trong bụng), lợi cho ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận), thân thể nhẹ nhõm, khiến đầu không bạc. A làm theo, sống hơn trăm tuổi.

 Xét: lá sơn có người bảo là lá cây sơn, chứa nhiều chất nhựa béo; có người bảo tức là hoàng [chữ khuyết] (?), rất bổ khí. Thanh diện còn gọi là địa tiết, lại gọi là hoàng chi, tức thục địa ngày nay, chủ về điều hòa ngũ tạng, bổ tinh khí. Xưa có người đi chơi núi, thấy các nhà tiên thường ăn thứ này, bèn kể với tiên sinh; ông thử thấy rất hiệu, liền nói cho A. A lúc đầu giữ kín, sau vì say rượu mà lộ ra cho người khác, phương ấy bèn truyền lại cho đời sau.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video