Thiên 8 — Quyển 8 — Hoa Đà: Nhi khoa

 Quyển tám

 Các phương thuốc thần hiệu chữa bệnh trẻ em của Hoa Đà (danh y cuối đời Đông Hán, Trung Quốc)

 Quyển tám

 8001 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh không khóc

 Trẻ mới sinh mà không cất được tiếng là do đẻ khó, thiếu khí (hơi thở, sức sống). Lập tức cầm dây rốn của trẻ vuốt ngược về phía thân cho khí vào bụng, rồi hà hơi vào trẻ đến trăm lần thì trẻ sẽ tự khóc thành tiếng.

 Quyển tám

 8002 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh bị cấm khẩu (miệng mím chặt, hàm cứng) không bú được

 Lấy nửa con rết chân đỏ, bỏ chân, nướng cho cháy xém, tán bột, hòa với 2 hợp (đơn vị đo dung tích thời xưa, bằng một phần mười thăng) sữa lợn, chia làm ba bốn lần cho uống, khỏi thì thôi.

 Quyển tám

 8003 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà giải trước thai độc (chất độc nóng trẻ mang theo từ trong bụng mẹ) cho trẻ

 Cam thảo (rễ cây cam thảo, vị ngọt, giải độc và điều hòa các vị thuốc) một đốt ngón tay (nướng, đập vụn)

 Dùng 2 hợp nước sắc lấy 1 hợp, lấy bông thấm rồi nhỏ vào miệng trẻ. Cho uống chừng một vỏ hến thì trẻ sẽ nôn ra dịch xấu trong ngực. Về sau, hễ trẻ đói khát thì lại cho uống. Thuốc giúp trẻ thông minh, không bệnh tật, sống lâu.

 Quyển tám

 8004 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà để tắm cho trẻ

 Khi trẻ sinh được ba ngày, dùng rễ đào, rễ mận, rễ mơ, mỗi thứ 8 lạng. Ba vị này cho nước nhiều ít tùy ý, nấu sôi ba bốn dạo rồi tắm cho trẻ. Thuốc trừ được các loại mụn nhọt, lở loét.

 Quyển tám

 8005 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh không có da

 Trẻ mới sinh không có da, chỉ thấy những đường gân đỏ, đó là chứng thụ thai chưa đủ tháng. Lấy bột gạo bọc trong túi lụa mỏng, rắc khắp mình trẻ, vài ngày sau da thịt sẽ tự mọc ra.

 Quyển tám

 8006 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh kinh đề (giật mình hoảng sợ mà khóc) không bú

 Sừng tê giác (giũa thành vụn) 11 phân (đơn vị khối lượng nhỏ dùng trong phương thuốc); tử cầm (rễ non chắc của cây hoàng cầm, vị đắng, tính mát, làm hạ nhiệt) 5 phân; nhân hạt dành dành và đại hoàng (rễ cây đại hoàng, vị đắng, gây đi ngoài, hạ nhiệt), mỗi thứ 10 phân; mắt hổ 1 cái. Các vị giã nhỏ, rây, trộn mật làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống 7 viên, tùy trẻ lớn nhỏ mà liệu lượng. Người vú nuôi kiêng đồ làm từ bột mì còn nóng. Nếu trẻ bị nhiệt phong giản (chứng co giật như động kinh do nóng và gió độc gây ra) thì lấy sữa hoặc trúc lịch (nước cốt chảy ra khi hơ tre tươi trên lửa, tính mát, trừ đờm) mài 3 viên cho uống, khỏi thì thôi.

 Quyển tám

 8007 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh nôn mửa không ngừng

 Sữa người 2 hợp; cừ truật (?) (có lẽ là nga truật) một ít; muối lượng bằng hai hạt kê. Ba vị sắc sôi hai ba dạo. Lấy ngưu hoàng (sỏi mật bò, thuốc mát, chống co giật) chừng hai hạt gạo, tán nhỏ, hòa vào cho uống thì khỏi ngay.

 Quyển tám

 8008 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh không đi tiểu

 Sữa người 4 hợp, hành trắng (phần gốc trắng của cây hành) 1 tấc. Hai vị hòa lẫn, sắc lên, chia làm 4 lần uống thì đi tiểu thông ngay, hiệu nghiệm như thần.

 Quyển tám

 8009 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ mới sinh kinh giản (co giật do kinh sợ)

 Câu đằng (cành có móc câu của cây câu đằng, chống co giật) 2 phân; tri mẫu (thân rễ cây tri mẫu, tính lạnh, hạ nhiệt) và tử cầm, mỗi thứ 4 phân; cam thảo (nướng), thăng ma (thân rễ cây thăng ma, giải độc, đưa khí đi lên), sa sâm (rễ cây sa sâm, bổ phần âm, làm mát phổi), mỗi thứ 3 phân; hàn thủy thạch (một loại khoáng chất tính rất lạnh, hạ nhiệt) 6 phân; ve sầu (bỏ cánh, nướng) 1 con; bọ hung (nướng) 3 con. Chín vị giã nhỏ, rây, hòa với mật ong tốt và nước vo gạo loãng rồi cho vào bát đồng. Đặt bát trên nồi nước sôi mà quấy, khuấy không ngừng tay đến khi sánh như mạch nha là được, lấy riêng ra từng chút một. Mỗi lần cho trẻ ăn một viên to bằng hạt táo, ngày đêm năm sáu lần; sau năm sáu ngày thì mỗi lần ăn ba viên. Trẻ một trăm ngày tuổi ăn bốn viên, trẻ hai trăm đến ba trăm ngày tuổi ăn năm viên, trẻ ba tuổi ăn bảy viên, tùy ý mà liệu lượng.

 Quyển tám

 8010 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ kinh quý (hay giật mình, tim đập hồi hộp)

 Câu đằng, nhân sâm (rễ cây nhân sâm, bổ mạnh sức sống), ve sầu (nướng), tử cầm, mỗi thứ 1 phân; xác rắn lột (nướng) 3 tấc; long xỉ (răng hóa thạch của động vật cổ, làm yên tinh thần, chống co giật) 4 phân; phòng phong (rễ cây phòng phong, trừ gió độc) và trạch tả (thân rễ cây trạch tả, lợi tiểu), mỗi thứ 2 phân; thạch (?) (phía sau thiếu chữ). Các vị dùng 2 thăng (đơn vị đo dung tích, bằng mười hợp) nước cùng với trúc lịch sắc lấy 7 hợp, chia nhiều lần uống, khỏi thì thôi.

 Quyển tám

 8011 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ khóc đêm

 Khung (tức xuyên khung, thân rễ cây khung cùng, làm máu lưu thông, trừ gió độc), phòng kỷ (rễ cây phòng kỷ, trừ phong thấp, lợi tiểu), bạch truật (thân rễ cây bạch truật, bổ tỳ vị), mỗi thứ 2 phân. Giã nhỏ, rây thành thuốc bột, hòa với sữa, liệu lượng nhiều ít mà cho trẻ uống. Lại lấy tay người mẹ úp lên rốn trẻ, và xoa đầu cùng sống lưng trẻ. Trẻ hai mươi ngày tuổi chưa uống được thuốc bột thì hòa thuốc với sữa, cho uống một viên bằng hạt vừng.

 Quyển tám

 8012 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ khách ngỗ (chứng trẻ bị người lạ hoặc hơi lạ làm kinh động, sinh hoảng sợ, nôn, đau bụng)

 Chứng này phát sinh vì có người ngoài đến, hơi thở của họ phạm vào trẻ. Trẻ liên tục nôn và đi ngoài ra chất màu vàng, xanh, trắng; đồ ăn thức uống không tiêu, phân tách rời; đau bụng quặn thắt; sắc mặt biến đổi. Bệnh trông giống chứng giản (co giật như động kinh) nhưng mắt không trợn ngược lên. Phương dùng: long đởm (rễ cây long đởm, rất đắng, làm mát gan mật), vỏ câu đằng, sài hồ (rễ cây sài hồ, giải nhiệt, làm thư thái khí ở gan), hoàng cầm (rễ cây hoàng cầm, hạ nhiệt), cát cánh (rễ cây cát cánh, thông phổi, trừ đờm), thược dược (rễ cây thược dược, nuôi máu, giảm đau), nhân sâm, đương quy (rễ cây đương quy, bổ máu), phục thần (phần nấm phục linh mọc ôm quanh rễ thông, làm yên tinh thần), cam thảo (nướng), mỗi thứ 1 phân; bọ hung (nướng).

 Các vị dùng 1 thăng nước sắc lấy 5 hợp. Trẻ sinh từ 1 đến 7 ngày thì lấy 1 hợp chia 3 lần uống; trẻ sinh từ 8 đến 15 ngày thì lấy 1 hợp rưỡi chia 3 lần uống; trẻ sinh từ 16 ngày đến hơn 20 ngày, hoặc 40 ngày, thì dùng hết 5 hợp chia 3 lần uống; trẻ mười tuổi cũng theo mức này. Đi ngoài được thì thôi, đừng uống nữa.

 Quyển tám

 8013 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị trưng tích (khối cục kết lại trong bụng hoặc cạnh sườn)

 Ngưu hoàng 2 phân; mai ba ba (nướng), bột mì (rang), sài hồ, đại hoàng, chỉ thực (quả non cây cam chua, phá khí tích tụ, tiêu đầy), khung, mỗi thứ 2 lạng; hậu phác (vỏ cây hậu phác, làm khí lưu thông, tiêu đầy bụng) (nướng)

 và phục linh (nấm mọc ở rễ cây thông, lợi tiểu, bổ tỳ). Các vị giã nhỏ, rây, trộn mật làm viên bằng hạt đậu nhỏ. Ngày uống 3 lần, tùy ý liệu lượng.

 Quyển tám

 8014 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị bĩ (khối đầy tức, nghẹn) ở dưới tim (vùng trên rốn, dưới mỏ ác)

 Nguyên hoa (nụ hoa cây nguyên hoa, có độc, tống nước rất mạnh) và hoàng cầm, mỗi thứ 4 phân; đại hoàng và hùng hoàng (khoáng chất màu vàng cam, chứa thạch tín, có độc, diệt trùng, giải độc), mỗi thứ 10 phân. Bốn vị giã nhỏ, rây thành bột, trộn mật rồi giã thêm một nghìn chày. Trẻ từ ba tuổi đến dưới một tuổi uống một viên bằng hạt kê. Khi cho uống thì đặt viên thuốc vào họng trẻ rồi bảo mẹ cho bú.

 Quyển tám

 8015 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị đờm kết

 Mang tiêu (một loại muối khoáng, gây đi ngoài, làm mềm chỗ cứng) (rang) 4 phân; đại hoàng 4 lạng; bán hạ (củ cây bán hạ, có độc, tiêu đờm) 2 lạng; đại giả (đá son, khoáng chất chứa sắt màu đỏ, kéo khí nghịch đi xuống) 1 lạng; cam toại (rễ cây cam toại, có độc, tống nước rất mạnh) (rang) 2 lạng; ba đậu (hạt cây ba đậu, rất độc, gây đi ngoài rất mạnh) (bỏ lõi và vỏ, rang)

 300 hạt. Các vị giã nhỏ, rây. Riêng ba đậu và hạnh nhân (nhân hạt mơ, kéo khí xuống, trị ho) thì giã riêng cho nhuyễn như cao, giã vài nghìn chày cho hòa quyện. Nếu thấy cứng quá thì cho thêm chút mật. Trẻ một trăm ngày tuổi uống 10 viên to bằng hạt đậu Hồ (đậu tằm); trẻ trên một trăm ngày đến một tuổi uống 20 viên; trẻ lớn hơn cứ theo đó mà suy ra. Phải đợi đến khi thấy thuốc ra theo phân của trẻ mới thôi; nếu thuốc chưa ra thì lại cho uống như lần đầu.

 Quyển tám

 8016 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ gầy còm

 Thược dược (nướng cho vàng) 10 phân; hoàng [kỳ] (?) (thiếu chữ, có lẽ là hoàng kỳ, rễ cây hoàng kỳ, bổ khí), ba ba (nướng), nhân sâm, mỗi thứ 4 phân; sài hồ 8 phân; phục linh 6 phân; cam thảo (nướng)

 và can khương (gừng khô, làm ấm tỳ vị), mỗi thứ 2 phân. Các vị giã nhỏ, rây, trộn mật làm viên to bằng hạt đậu lớn. Mỗi lần uống 5 viên, ngày uống 2 lần.

 Quyển tám

 8017 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thực tích (đồ ăn không tiêu, đọng lại trong dạ dày, ruột)

 Nước cốt sinh địa hoàng (rễ tươi cây địa hoàng, làm mát máu) và nước gừng tươi, mỗi thứ 3 hợp; kha lê lặc (quả kha tử, làm se ruột, cầm tiêu chảy) 4 phân (nghiền với mật); mật ong trắng 1 thìa. Các vị hòa lẫn, khuấy đều, chia lần uống lúc còn ấm. Nếu trẻ hơi đi ngoài nhẹ thì càng tốt.

 Quyển tám

 8018 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đau dạ dày

 Phân gà ác lông trắng (phơi khô) 5 tiền (đơn vị khối lượng, bằng một phần mười lạng); tùng chi (nhựa thông) 5 tiền. Hai vị cùng tán bột, hòa với nước củ hành làm viên to bằng hạt ngô đồng, lấy hoàng đan (bột chì đỏ) làm áo bọc ngoài viên. Mỗi lần uống 5 viên với giấm. Kiêng đồ sống, đồ lạnh, đồ cứng. Uống ba bốn ngày thấy hiệu quả ngay.

 Quyển tám

 8019 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đau bụng

 Ba ba (nướng) và úc lý nhân (nhân hạt cây úc lý, nhuận tràng, lợi tiểu), mỗi thứ 8 phân; phòng quỳ (rễ cây phòng quỳ, tống nước) và nhân sâm, mỗi thứ 5 phân; vỏ kha lê lặc 7 quả; đại hoàng 4 phân; tang khuẩn (nấm mọc trên cây dâu) 3 phân. Bảy vị giã nhỏ, rây, làm viên với mật, tùy trẻ lớn nhỏ mà liệu lượng. Uống với rượu hoặc sữa (?), mỗi lần 5 đến 10 viên.

 Quyển tám

 8020 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ chướng bụng

 Cam thảo (nướng), ba ba (nướng), sài hồ, phục thần, tử cầm, mỗi thứ 6 phân; vỏ kha lê lặc 10 phân; tân lang (hạt cau, đưa khí xuống, tiêu tích tụ, trừ giun) (tán cả vỏ)

 3 hạt; thược dược. Các vị dùng 1 thăng rưỡi nước sắc lấy 7 hợp, chia nhiều lần uống. Đi tả được thì khỏi bệnh.

 Quyển tám

 8021 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tỳ cam (chứng cam do tỳ vị suy yếu: trẻ suy dinh dưỡng, gầy, bụng ỏng, ăn kém)

 Sử quân tử (hạt cây sử quân tử, trừ giun, trị cam) và lô hội (nhựa cô đặc của cây nha đam, hạ nhiệt, nhuận tràng). Hai vị lượng bằng nhau tán bột, mỗi lần uống 1 tiền với nước cơm.

 Quyển tám

 8022 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thương nhũ (bú sữa quá nhiều, không tiêu)

 Bột đại mạch (rang qua)

 Lấy 1 tiền hòa với nước mà uống, rất hiệu nghiệm.

 Quyển tám

 8023 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà giúp trẻ cai sữa

 Sơn chi (quả dành dành) 1 quả (đốt tồn tính, tức đốt cháy đen bên ngoài mà vẫn giữ được tính thuốc bên trong); hùng hoàng và chu sa (khoáng chất màu đỏ chứa thủy ngân, làm yên tinh thần), mỗi thứ 2 tiền; hoàng đan 5 phân; khinh phấn (bột muối thủy ngân, có độc, chỉ dùng ngoài da để diệt trùng) và xạ hương (chất thơm lấy từ túi xạ của hươu xạ, làm thông các khiếu), mỗi thứ 1 phân. Sáu vị giã nhỏ, rây. Vào ngày cai sữa, nhân lúc trẻ ngủ say, lấy dầu vừng hòa thuốc bôi lên lông mày trẻ. Tỉnh dậy trẻ sẽ không còn đòi bú nữa.

 Quyển tám

 8024 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị hoắc loạn (chứng nôn mửa và tiêu chảy dữ dội, đột ngột) vừa nôn vừa đi ngoài

 Phục linh, cát cánh, nhân sâm, mỗi thứ 6 phân; bạch truật 5 phân; cam thảo (nướng) và hậu phác (nướng), mỗi thứ 4 phân. Dùng 3 thăng nước nấu lấy 6 hợp, bỏ bã, uống ấm.

 Quyển tám

 8025 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị hoắc loạn chỉ nôn mà không đi ngoài

 Nhân sâm 6 phân, gừng tươi 4 phân, hậu phác (nướng) 2 phân, vỏ quýt 1 phân, xương thỏ (nướng, đập vụn) 1 lạng.

 Các vị dùng 1 thăng 2 hợp nước sắc lấy 4 hợp, uống vào thì đi ngoài được. Đồng thời lấy hạnh nhân, muối và bột quả bồ kết mỗi thứ một ít, hòa với bột mì nặn thành viên to bằng hạt táo, bọc bông rồi nhét vào hậu môn; đại tiện thông thì lấy ra. Người vú nuôi kiêng đồ bột mì còn nóng.

 Quyển tám

 8026 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị hoắc loạn chỉ đi ngoài mà không nôn

 Ô ngưu [?] thảo (thiếu chữ; Tư Mạc, tức Tôn Tư Mạc, danh y đời Đường, chú rằng: tức là [?] nhĩ) một nắm; gừng tươi và nhân sâm, mỗi thứ 3 lạng. Các vị dùng 1 thăng rưỡi tương thủy (nước cơm gạo để lên men cho hơi chua) loại còn ngọt, chưa chua, sắc lấy 5 hợp.

 Quyển tám

 8027 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị can hoắc loạn (hoắc loạn khô: đau bụng quặn dữ dội, muốn nôn không nôn được, muốn đi ngoài không đi được)

 Cam thảo (nướng) 4 phân, đương quy 2 phân, thạch diêm (muối mỏ) 3 phân. Dùng 1 thăng rưỡi tương thủy sắc lấy 6 hợp. Riêng ngưu hoàng và xạ hương mỗi thứ nửa tiền chủy (lượng thuốc gạt đầy trên mặt một đồng tiền), nghiền nhỏ, hòa với nửa thìa mật, rồi bơm vào từ phía dưới (qua hậu môn) thì sẽ thông. Người vú nuôi kiêng đồ bột mì và thịt.

 Quyển tám

 8028 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ vừa nôn vừa đi ngoài

 Tóc rối (đốt thành tro) 2 phân, sừng hươu (tán bột) 1 phân.

 Uống với nước cơm, mỗi lần một đao khuê (thìa nhỏ đong thuốc thời xưa, lượng rất ít), ngày 3 lần.

 Quyển tám

 8029 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị nấc

 Nước gừng tươi và sữa người, mỗi thứ 5 hợp. Hai vị sắc chung lấy 5 hợp, chia 2 lần uống.

 Quyển tám

 8030 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thương hàn (bệnh cảm do nhiễm lạnh từ bên ngoài: sốt, sợ lạnh)

 Mạch môn đông (rễ củ cây mạch môn, bổ phần âm, sinh tân dịch) 18 thù (đơn vị khối lượng, 24 thù là 1 lạng); thạch cao (khoáng chất tính rất mát, hạ sốt), hàn thủy thạch, cam thảo, mỗi thứ nửa lạng; quế tâm (phần lõi vỏ quế đã bỏ lớp vỏ thô, tính ấm) 8 thù. Các vị dùng 2 thăng rưỡi nước nấu lấy 1 thăng rưỡi, chia 3 lần uống.

 Quyển tám

 8031 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lúc rét lúc sốt

 Lôi hoàn (nấm mọc ở rễ tre, trừ giun) 20 viên; đại hoàng 4 lạng; hoàng cầm 1 lạng; khổ sâm (rễ cây khổ sâm, vị đắng, hạ nhiệt, trừ ẩm thấp) và thạch cao, mỗi thứ 3 lạng. Dùng 2 đấu (đơn vị đo dung tích, bằng mười thăng) nước nấu lấy 1 đấu rưỡi để tắm cho trẻ. Tránh mắt và bộ phận sinh dục. Tắm xong rắc phấn lên mình trẻ, đừng mặc áo dày; qua một đêm thì tắm lại.

 Quyển tám

 8032 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị triều nhiệt (cơn sốt lên theo giờ nhất định, như nước triều)

 Thục tất (lá non cây thường sơn, trị sốt rét), cam thảo, tri mẫu, long cốt (xương hóa thạch của động vật cổ, làm yên tinh thần, làm se), mẫu lệ (vỏ hàu, làm yên tinh thần, cầm mồ hôi), mỗi thứ nửa lạng. Dùng 4 thăng nước nấu lấy 1 thăng, bỏ bã. Trẻ một tuổi mỗi lần uống nửa hợp, ngày 2 lần.

 Quyển tám

 8033 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị ôn ngược (một thể sốt rét: sốt nhiều, rét ít)

 Thường sơn (rễ cây thường sơn, trị sốt rét) 1 tiền, lúa mì 3 hợp, đạm trúc diệp (lá cây tre nhỏ, hạ nhiệt) 1 thăng. Dùng 1 thăng rưỡi nước nấu lấy 5 hợp, tùy trẻ lớn nhỏ chia lần uống.

 Quyển tám

 8034 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thai ngược (sốt rét mắc lần đầu ở trẻ nhỏ)

 Đường phèn 5 tiền, mỗi ngày nấu nước uống, mười ngày tự khỏi.

 Quyển tám

 8035 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị đản ngược (một thể sốt rét chỉ sốt mà không rét, do nóng quá thịnh)

 Hoàng đan 2 tiền, hòa với mật và nước mà uống; nếu bệnh thuộc thể lạnh thì uống với rượu.

 Quyển tám

 8036 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ ho do cảm lạnh

 Tử uyển (rễ cây tử uyển, làm nhuận phổi, trị ho), hạnh nhân, hoàng cầm, đương quy, cam thảo, vỏ quýt, thanh mộc hương (rễ cây mã đâu linh, làm khí lưu thông, giảm đau), ma hoàng (thân cây ma hoàng, làm ra mồ hôi, cắt cơn suyễn), quế tâm, mỗi thứ 6 thù; đại hoàng 1 lạng. Các vị dùng 3 thăng nước nấu lấy 9 hợp, bỏ bã. Trẻ từ 60 đến 100 ngày tuổi, mỗi lần uống 1 hợp rưỡi; trẻ từ 100 đến 200 ngày tuổi, mỗi lần uống 3 hợp.

 Quyển tám

 8037 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị diêm háo (hen suyễn do ăn mặn)

 Lấy thân cây vừng đặt trên ngói đốt tồn tính, để nguội cho hết hỏa độc (tính nóng độc do lửa để lại), tán bột, chấm đậu phụ mà ăn.

 Quyển tám

 8038 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị đờm suyễn (thở gấp, khò khè vì đờm)

 Lấy 1 hạt ba đậu giã nát, bọc bông rồi nhét vào mũi, con trai nhét bên trái, con gái nhét bên phải. Đờm sẽ tự xuống.

 Quyển tám

 8039 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị khí thống (đau do khí bị ứ trệ)

 Nga truật (thân rễ cây nghệ đen, phá khí, tiêu tích tụ) 1 tiền, vùi trong tro nóng cho chín, tán bột, uống với rượu nóng thì tự khỏi.

 Quyển tám

 8040 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị biến chưng (những đợt thay đổi định kỳ trong cơ thể trẻ nhỏ khi lớn lên, kèm sốt nhẹ, quấy khóc)

 Trẻ sinh ra được ba mươi hai ngày thì "biến" (đổi) một lần (?) (nguyên văn ghi "một đêm", có lẽ chép sai); đến sáu mươi tư ngày thì "biến" lần thứ hai, kèm thêm "chưng" (sốt hấp). Cứ như thế đến năm trăm bảy mươi sáu ngày, trải qua tất cả chín lần biến, tám lần chưng thì mới hoàn chỉnh thành người. Sở dĩ có biến chưng là để nuôi dưỡng huyết mạch, đổi mới ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận). Cho nên mỗi lần biến xong, tính tình và khả năng của trẻ bỗng thấy khác trước. Triệu chứng là mình nóng, mạch loạn, ra mồ hôi, mắt không sáng, hơi như muốn giật mình, không chịu bú mớm, đầu môi trên nổi bọng trắng nhỏ như hạt châu, tai lạnh, mông cũng lạnh. Nếu chỉ "biến" đơn thuần thì nhẹ, có kèm "chưng" thì nặng hơn. Cách chữa trước hết nên làm cho ra mồ hôi. Phương dùng: ma hoàng (bỏ đốt) và đại hoàng, mỗi thứ 1 phân; hạnh nhân (bỏ vỏ và đầu nhọn, rang cho đổi màu) 2 phân. Trong ba vị này, trước hết giã ma hoàng và đại hoàng thành bột; hạnh nhân giã riêng cho nhuyễn như mỡ, rồi cho bột vào từ từ, giã lại cho hòa đều, xong đựng vào đồ đựng kín (?).

 Trẻ một tháng tuổi uống một viên to bằng hạt đậu nhỏ, hòa với sữa cho uống, rồi bế ủ cho ra mồ hôi. Mồ hôi ra thì rắc ôn phấn (phấn ấm dùng để rắc thấm mồ hôi), đừng để gặp gió. Trẻ một trăm ngày tuổi uống viên to bằng hạt táo, tùy trẻ lớn nhỏ mà liệu lượng, khỏi thì thôi. Nếu vẫn chưa khỏi thì mới dùng phép hạ (cho đi ngoài để tống bệnh ra). Phương dùng: đại giả và xích thạch chi (đất sét đỏ, làm se ruột, cầm máu), mỗi thứ 1 lạng; ba đậu (bỏ lõi và vỏ, rang) 30 hạt; hạnh nhân (bỏ vỏ và đầu nhọn, rang) 50 hạt.

 Trước hết giã hai vị đầu thành bột, sau đó giã riêng ba đậu và hạnh nhân cho mịn như sương, rồi cho hai vị kia vào, giã chung ba nghìn chày cho tự hòa quyện. Nếu cứng thì cho thêm ít mật giã tiếp, đựng vào đồ kín, bịt chặt lại. Trẻ ba mươi ngày tuổi uống một viên bằng hạt vừng, cho chút sữa để thuốc trôi xuống họng; khoảng một bữa ăn sau thì cho bú ít, đừng cho nhiều. Đến giữa trưa trẻ sẽ đi ngoài ít và hết nóng. Nếu chưa hết hẳn thì sáng hôm sau cho uống thêm một viên. Trẻ một trăm ngày tuổi uống một viên bằng hạt đậu nhỏ; lấy đó làm chuẩn mà tăng giảm.

 Này (?) (chữ đứng lẻ, có lẽ văn bị sót)

 Quyển tám

 8041 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị cảm gió lạnh

 Phòng phong và vỏ quýt, mỗi thứ 3 phân; khương hoạt (thân rễ cây khương hoạt, trừ gió lạnh) và tô diệp (lá tía tô, giải cảm), mỗi thứ 2 phân; cam thảo 1 phân; xác ve 3 cái; hành trắng 1 tấc; gừng tươi 1 lát. Sắc uống nóng cho ra mồ hôi.

 Quyển tám

 8042 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ vật vã, bứt rứt, cuồng loạn

 Nhân dành dành 7 quả, đậu xị (đậu đen lên men, giải cảm, trừ bứt rứt) nửa lạng. Dùng 1 bát nước sắc còn 7 phần, uống ấm. Dù trẻ có nôn hay không nôn thì đều thấy hiệu quả ngay.

 Quyển tám

 8043 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tự hãn (tự ra mồ hôi lúc thức) và đạo hãn (ra mồ hôi trộm lúc ngủ)

 Hoàng liên (thân rễ cây hoàng liên, rất đắng, hạ nhiệt), mẫu lệ, bối mẫu (củ cây bối mẫu, tiêu đờm), mỗi thứ 18 thù. Giã nhỏ, rây, trộn với 1 cân (đơn vị khối lượng, bằng 16 lạng) phấn, rắc lên mình trẻ, rất hiệu nghiệm.

 Quyển tám

 8044 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ nôn ra máu

 Lấy 1 xác rắn lột đốt rồi tán bột, uống với sữa, khá tốt.

 Quyển tám

 8045 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị lâm lịch (tiểu tiện nhỏ giọt, buốt rắt)

 Tổ ong và tóc rối cùng đốt thành tro, mỗi lần uống 1 tiền với nước, ngày 2 lần.

 Quyển tám

 8046 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bí tiểu

 Xa tiền thảo (cây mã đề, lợi tiểu) 1 thăng, lúa mì 1 thăng. Hai vị dùng 2 thăng nước nấu lấy 1 thăng 2 hợp, bỏ bã, dùng nước ấy nấu cháo cho ăn, ngày ba bốn lần.

 Quyển tám

 8047 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đái ra máu

 Lấy tro tổ chim khách, uống với tỉnh hoa thủy (nước giếng múc đầu tiên lúc sáng sớm) thì tự khỏi. Hoặc sắc cam thảo lấy nước uống cũng hiệu.

 Quyển tám

 8048 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đái dầm

 Cù mạch (cây cù mạch, lợi tiểu, trị tiểu buốt), thạch vi (một loại cây dương xỉ, lợi tiểu), long đởm, tạo giáp (quả bồ kết), quế tâm, mỗi thứ nửa lạng; kê tràng thảo (một loại cỏ dại dùng làm thuốc) và nhân sâm, mỗi thứ 1 lạng. Giã thành bột, trộn mật làm viên bằng hạt đậu nhỏ. Uống sau bữa ăn mỗi lần 5 viên, ngày 3 lần, tăng dần lên 6, 7 viên.

 Quyển tám

 8049 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ tiêu chảy

 Mộc miết tử (hạt gấc) 1 hạt (vùi tro nóng cho chín, bỏ vỏ), đinh hương nhỏ 3 nụ. Cùng tán bột, hồ với bột gạo làm viên, đặt vào rốn trẻ rồi dán thuốc cao lên trên thì tự khỏi.

 Quyển tám

 8050 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đi ngoài ra máu

 Ngũ bội tử (tổ sâu trên cây muối, vị chát, làm se ruột, cầm máu) giã thành bột, trộn mật làm viên bằng hạt đậu nhỏ. Mỗi lần uống 20 viên với nước cơm.

 Quyển tám

 8051 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị hoàng đản (vàng da)

 Xuyên hoàng liên (hoàng liên đất Tứ Xuyên) và hồ hoàng liên (thân rễ cây hồ hoàng liên, hạ nhiệt, trị cam), mỗi thứ 1 lạng. Hai vị cùng tán bột. Lại lấy 1 quả dưa chuột, khoét bỏ ruột, giữ lại nắp, cho thuốc vào trong, đậy kín, bọc bột mì bên ngoài rồi vùi tro nóng cho chín. Bỏ lớp bột mì, giã nhuyễn như bùn, làm viên bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần uống 3 tiền, hòa với nước ấm.

 Quyển tám

 8052 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị cấp kinh phong (chứng co giật cấp ở trẻ: sốt cao, co giật đột ngột)

 Liên kiều (quả cây liên kiều, hạ nhiệt, giải độc) (bỏ lõi, nghiền), sài hồ, địa cốt bì (vỏ rễ cây câu kỷ, làm mát máu, trị sốt), long đởm thảo, câu đằng, hoàng liên, nhân dành dành (sao đen), hoàng cầm (sao với rượu), mạch đông (bỏ lõi), mộc thông (thân cây mộc thông, lợi tiểu), xích linh (phục linh đỏ) (bỏ vỏ), xa tiền tử (hạt mã đề), chỉ thực (sao), mỗi thứ 4 phân; cam thảo và bạc hà, mỗi thứ 2 phân; bột hoạt thạch (khoáng chất mềm như phấn, lợi tiểu, hạ nhiệt) 8 phân. Sắc với nước bấc đèn (?), chia nhiều lần uống. Hễ cấp kinh phong mới phát thì nên uống thang này. Nếu uống xong mà đờm và nhiệt chưa hết thì nên cho trẻ đi ngoài nhẹ.

 Quyển tám

 8053 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị mạn kinh phong (chứng co giật kéo dài ở trẻ do tỳ vị suy yếu: co giật yếu, lúc có lúc không)

 Hồ tiêu, gừng tươi (vùi tro nóng), nhục quế (vỏ quế dày, tính nóng ấm), mỗi thứ 1 tiền; đinh hương 10 nụ. Giã thành bột mịn. Lấy 3 lạng táo tâm thổ (đất nung lâu năm dưới lòng bếp, làm ấm bụng, cầm nôn) nấu nước, để lắng thật trong, dùng nước ấy sắc thuốc được khoảng hơn nửa bát, đổ cho trẻ uống từng chút một nhiều lần. Sau đó lại dùng: thục địa (rễ địa hoàng đã chế chín, bổ máu) 5 tiền; nhân sâm, đương quy, hoàng [kỳ] (?) (nướng), phá cố chỉ (hạt cây bổ cốt chỉ, bổ thận, làm ấm), táo nhân (nhân hạt táo chua, làm yên tinh thần) (sao, nghiền), câu kỷ tử (quả câu kỷ, bổ gan thận), mỗi thứ 2 tiền; gừng tươi (vùi tro nóng)

 và sơn thù nhục (thịt quả sơn thù du, bổ gan thận). Thêm gừng tươi 3 lát, hạt óc chó 2 quả, táo đỏ 3 quả, đập vụn làm vị dẫn (vị thuốc dẫn các vị khác đến nơi cần chữa). Vẫn lấy 2 lạng táo tâm thổ nấu nước để sắc thuốc, lấy một chén trà nước đặc. Lại lấy phụ tử (củ con của cây ô đầu đã chế, rất nóng, có độc, kéo lại dương khí đang suy kiệt) 5 tiền sắc lấy nước hòa vào, tùy trẻ lớn nhỏ chia nhiều lần uống. Nếu ho không dứt thì thêm mễ xác (vỏ quả cây thuốc phiện, làm se phổi, cầm ho) 1 tiền và kim anh tử (quả cây kim anh, làm se) 1 tiền; nếu sốt cao không lui thì thêm bạch thược 1 tiền; nếu tiêu chảy không dứt thì thêm đinh hương 6 phân. Chỉ uống một thang như vậy, sau đó bỏ phụ tử, dùng đinh hương 7 nụ. Phương này chữa bệnh này rất có hiệu quả.

 Quyển tám

 8054 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ chết đột ngột (bỗng ngất lịm như chết)

 Trẻ bỗng ngất lịm như chết, kèm nôn và đi ngoài, không biết là bệnh gì,

 thì lấy một viên phân ngựa vắt lấy nước cho trẻ nuốt; nếu không có phân tươi thì đun phân khô với nước lấy nước cốt.

 Quyển tám

 8055 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị giải lô (thóp không liền, sọ đầu trẻ toác rộng)

 Tế tân (rễ cây tế tân, tán hàn, làm thông các khiếu) và quế tâm, mỗi thứ nửa lạng; can khương 18 thù. Ba vị tán bột, hòa với sữa đắp lên đầu, khô thì lại đắp. Thấy mặt trẻ đỏ lên là khỏi.

 Quyển tám

 8056 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị lõm thóp

 Ô đầu (củ mẹ cây ô đầu, rất độc, trừ gió lạnh) và phụ tử, mỗi thứ 2 tiền; hùng hoàng 8 phân. Trước hết bỏ vỏ và phần núm của hai vị đầu, giã thành bột, sau đó cho hùng hoàng vào cùng nghiền. Lấy hành trắng giã lấy nước, hòa thuốc dán vào chỗ bệnh.

 Quyển tám

 8057 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ đỏ mắt

 Hoàng liên tán bột, hòa nước đắp vào lòng bàn chân, rất tốt.

 Quyển tám

 8058 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị đấu tình (tròng mắt đứng sững, không chuyển động)

 Tròng mắt cứng đờ không chuyển được thì gọi là đấu tình. Phương dùng: tê ngưu hoàng (một loại ngưu hoàng quý) (?) 5 phân; bạch phụ tử (củ cây bạch phụ, trừ gió độc và đờm) (vùi tro nóng), nhục quế, toàn yết (nguyên con bọ cạp, trừ gió độc, chống co giật) (sao), xuyên khung, thạch cao, mỗi thứ 1 tiền; bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ, trừ gió độc, giảm đau) và hương nhu (cây hương nhu, giải cảm nắng) (?), mỗi thứ 2 tiền. Cùng tán bột, trộn mật làm viên bằng hạt khiếm thực (hạt súng). Mỗi lần uống một hai viên với nước sắc bạc hà.

 Quyển tám

 8059 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tước mục (quáng gà)

 Trẻ hễ đến chiều tối thì bỗng không nhìn thấy gì, gọi là tước mục. Chữa bằng: rễ tiên linh tỳ (cây dâm dương hoắc, bổ thận) và vãn tàm nga (con ngài của lứa tằm muộn), mỗi thứ 5 tiền; cam thảo (nướng) và xạ can (thân rễ cây rẻ quạt, hạ nhiệt, làm thông họng), mỗi thứ 2 tiền 5 phân. Lấy 1 lá gan dê, xẻ ra, rắc 2 tiền thuốc vào rồi buộc lại. Cùng với 1 hợp đậu đen và 1 chén nước vo gạo nấu chín, chia 2 lần cho trẻ ăn.

 Quyển tám

 8060 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị mục sáp (mắt khô rít)

 Trẻ trong tháng đầu mà mắt nhắm không mở, hoặc sưng đỏ sợ ánh sáng, hoặc thỉnh thoảng chảy máu, thì gọi là mục sáp. Chữa bằng một đoạn cam thảo, tẩm mật lợn rồi nướng, tán bột. Mỗi lần lấy một ít hòa với nước vo gạo, đổ cho trẻ uống.

 Quyển tám

 8061 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị [?] tai (thiếu chữ; theo nội dung là chứng đình nhĩ, tức tai chảy mủ)

 Trong tai trẻ thỉnh thoảng có mủ chảy ra, gọi là đình nhĩ. Lấy phèn chua và xạ hương cùng nghiền đều, rắc vào tai, ngày một lần, đêm một lần.

 Quyển tám

 8062 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở tai

 Lấy xương ngựa đốt thành tro, hòa dầu vừng mà đắp. Hoặc lấy phần trắng của phân gà phơi khô, tán bột, thổi vào tai qua ống. Cả hai cách đều hiệu.

 Quyển tám

 8063 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ loét tai

 Táo tàu đốt tồn tính lấy tro, trộn với khinh phấn lượng bằng nhau, nghiền đều, hòa ra đắp, vài ngày tự khỏi.

 Quyển tám

 8064 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị cam mũi (lở loét ở mũi do chứng cam)

 Lá húng (đốt thành tro) 2 tiền, đồng thanh (gỉ đồng màu xanh, diệt trùng, làm se) 5 phân, khinh phấn 2 phân. Mỗi ngày đắp 3 lần thì sẽ khỏi.

 Quyển tám

 8065 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị bệnh mũi [?] (thiếu chữ)

 Dưới mũi trẻ hiện hai vệt đỏ, có lở cam, gọi là chứng mũi [?] (thiếu chữ). Lấy mật gấu nửa phân, hòa tan với nước nóng mà bôi, rất hiệu.

 Quyển tám

 8066 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ ngạt mũi

 Hạnh nhân nửa lạng; thục tiêu (hạt tiêu đất Thục, tức xuyên tiêu), phụ tử, tế tân, mỗi thứ 6 thù. Dùng 5 hợp giấm thật chua ngâm thuốc một đêm. Hôm sau dùng 5 hợp mỡ lợn rán thuốc đến khi phụ tử ngả vàng là cao đã thành, bỏ bã. Đợi nguội, bôi cao lên bông rồi nhét vào lỗ mũi, ngày 2 lần, đồng thời xoa lên đỉnh đầu.

 Quyển tám

 8067 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị nga khẩu (tưa lưỡi: những mảng trắng như sữa trong miệng trẻ)

 Lấy tóc rối của cha mẹ rửa sạch, quấn vào cành đào, chấm vào tỉnh hoa thủy. Quay mặt về hướng đông, hướng về phía mặt trời, lấy tóc lau lớp trắng như sữa trong miệng trẻ, rồi nhúng tóc vào nước; làm như vậy bảy lượt, làm liền ba buổi sáng. Hoặc lấy nước phân ngỗng trắng nhỏ vào miệng trẻ, cũng tốt.

 Quyển tám

 8068 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở miệng

 Đại thanh (lá cây đại thanh, hạ nhiệt, giải độc) 18 thù, hoàng liên 12 thù. Dùng 3 thăng nước nấu lấy 1 thăng 5 hợp. Mỗi lần uống 1 hợp, ban ngày 2 lần, ban đêm 1 lần.

 Quyển tám

 8069 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ cấm khẩu

 Bột sừng hươu và bột đậu nành, hai vị lượng bằng nhau, hòa với sữa bôi lên đầu vú rồi cho trẻ bú.

 Quyển tám

 8070 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ chảy dãi

 Sữa lừa và sữa lợn, mỗi thứ 2 thăng. Hai thứ sắc chung còn 1 thăng 5 hợp. Mỗi lần uống chừng bằng hạt hạnh nhân, uống ba bốn lần thì khỏi.

 Quyển tám

 8071 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị trùng thiệt (dưới lưỡi sưng lên một khối như mọc thêm một cái lưỡi nhỏ)

 Lấy hoàng bá (vỏ cây hoàng bá, vị đắng, hạ nhiệt) ngâm trong trúc lịch lấy nước, chấm từng chút lên lưỡi. Hoặc lấy đậu đỏ hạt nhỏ tán bột, hòa với giấm bôi lên lưỡi, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8072 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị màng lưỡi

 Trẻ mới sinh có một lớp màng trắng bọc đầu lưỡi hoặc khắp cả lưỡi, gọi là thiệt mô (màng lưỡi). Vội lấy móng tay cạo rách màng cho ra máu, rồi lấy phèn chua nung trên lửa [?] (thiếu chữ, có lẽ là "nung"), tán bột rắc lên lưỡi thì tự khỏi.

 Quyển tám

 8073 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thiệt duẩn (măng lưỡi)

 Trên lưỡi trẻ bỗng nổi một bọng trắng, gọi là thiệt duẩn. Trẻ mắc bệnh này ắt không bú mà khóc, không chữa thì sẽ chết. Lập tức lấy sinh địa tươi vắt lấy nước, bôi vào chỗ bệnh vài lần thì tự khỏi. Nếu không có sinh địa tươi thì dùng sinh địa khô ngâm nước giếng mát cho mềm, giã nát lấy nước, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8074 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở lưỡi

 Lấy nhựa trắng cây dâu bôi lên vú rồi cho trẻ bú. Hoặc lấy tủy tươi trong xương ống chân dê hòa với hồ phấn (phấn chì trắng, dùng ngoài trị lở) mà đắp, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8075 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng lưỡi

 Cho uống sữa dê [?] (thiếu một chữ) thì khỏi. Hoặc bỏ đường cát vào giấm, ngậm đầy miệng, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8076 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị xà thiệt (lưỡi rắn)

 Lưỡi trẻ thường cuộn sang hai bên mép, gọi là xà thiệt. Lấy vỏ rễ hoặc hoa, lá cây phù dung giã thật nhuyễn, hòa đều với 2 quả trứng gà, rán nóng rồi để nguội, đắp lên vùng ngực trên bụng và rốn, lấy vải buộc chặt, rất hiệu. Hoặc lấy minh hùng hoàng (hùng hoàng loại trong sáng) tán bột, chấm lên lưỡi vài lần, cũng tốt.

 Quyển tám

 8077 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị nha cam (lở loét chân răng, lợi ở trẻ)

 Hùng hoàng 1 tiền, đồng thanh 2 tiền, cùng tán bột, hòa ra đắp. Hoặc lấy đảm phàn (phèn xanh, làm se, tiêu độc) 1 tiền đặt trên thìa nung [?] (thiếu chữ) cho đỏ, thêm chút xạ hương, nghiền đều, đắp lên răng.

 Quyển tám

 8078 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tẩu mã cam (chứng cam làm hoại tử răng lợi, lan nhanh như ngựa chạy)

 Thạch cao, lô hội, phục linh, sinh địa, thiên hoa phấn (rễ cây qua lâu, hạ nhiệt, sinh tân dịch), mỗi thứ 1 tiền; hoàng bá 5 phân; nhân sâm 3 phân; cam thảo (nướng) 3 tiền. Sắc nước uống, vài thang ắt bệnh nhẹ đi. Dùng ngoài: nhân trung bạch (cặn trắng đọng trong nước tiểu người, hạ nhiệt, tiêu độc) ([?], thiếu chữ, có lẽ là "nung") 1 tiền, đồng lục (gỉ đồng xanh) 3 phân, xạ hương 1 phân, giun đất 2 con. Giun đất trước ngâm nước hành trắng, sau nung [?] (thiếu chữ) trên lửa. Mỗi thứ tán bột mịn, đắp vào thì khỏi ngay.

 Quyển tám

 8079 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng họng

 Thăng ma, xạ can, đại hoàng, mỗi thứ 1 lạng. Dùng 1 thăng 5 hợp nước sắc lấy 8 hợp. Trẻ một tuổi chia 3 lần uống. Lấy bã thuốc đắp lên chỗ sưng, nguội thì hâm nóng lại mà đắp. Trẻ lớn hơn thì tùy ý tăng lượng.

 Quyển tám

 8080 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị hầu tý (họng sưng đau, tắc nghẽn)

 Quế tâm và hạnh nhân, mỗi thứ nửa lạng. Hai vị tán bột, bọc bông thành viên to bằng quả táo, ngậm và nuốt nước thuốc.

 Quyển tám

 8081 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị môi co rút

 Lấy rau dền đỏ giã lấy nước rửa, rất hiệu. Hoặc lấy rễ cây quỳ (rau cẩm quỳ) đốt thành tro, hòa với tô (váng sữa, bơ) mà bôi.

 Quyển tám

 8082 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng môi

 Lấy nhựa cây dâu bôi vào, chỗ sưng sẽ dần tiêu.

 Quyển tám

 8083 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ cổ mềm (cổ yếu, không đỡ nổi đầu)

 Nam tinh sống (củ cây thiên nam tinh, có độc, trừ gió độc và đờm) và phụ tử sống (bỏ vỏ và núm), mỗi thứ 2 tiền. Hai vị giã thành bột, hòa nước gừng nặn thành bánh, dán lên xương thiên trụ (xương cổ ở gáy) thì tự khỏi.

 Quyển tám

 8084 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng rốn

 Hạnh nhân nửa lạng, tủy xương hàm lợn 12 thù. Trước hết nghiền hạnh nhân cho nhuyễn như mỡ, như tủy, rồi trộn lại đắp lên chỗ sưng ở rốn.

 Quyển tám

 8085 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ rốn bị ướt

 Lấy bạch thạch chi (đất sét trắng, làm se, hút ẩm) nghiền thật mịn, rang lại cho hơi ấm, rắc lên vết lở ở rốn, ngày ba bốn lần.

 Quyển tám

 8086 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tề phong (bệnh uốn ván rốn ở trẻ sơ sinh)

 Bệnh này ắt phát trong vòng bảy ngày sau khi sinh. Triệu chứng là mặt đỏ, thở gấp, tiếng khàn, trên rốn nổi một đường gân xanh chạy từ rốn lên vùng ngực trên bụng. Nên nhân lúc đường gân chưa lên tới vùng ấy, vội lấy ngải nhung (lá ngải cứu giã mịn thành bông, dùng để cứu, tức đốt hơ trên da) đốt lên đầu đường gân, gân sẽ rút xuống chừng một tấc. Lại đốt tiếp lên đầu gân vừa rút xuống thì gân tự tiêu, bệnh cũng khỏi. Bên trong cho uống: bạc hà 3 tiền nấu thành nước đặc, đổ cho trẻ uống hai ba ngụm, không được nhiều quá. Khỏi ngay như thần.

 Quyển tám

 8087 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở rốn khi rụng dây rốn

 Lúc trẻ rụng dây rốn, nước ở rốn chưa khô, hoặc do nước tiểu thấm vào, hoặc do tắm xong không lau khô, thành ra lở loét. Chữa bằng: phục linh 1 tiền; bối mẫu, khô phàn (phèn chua phi khô), tam thất (rễ cây tam thất, cầm máu, làm tan máu ứ), mỗi thứ 3 phân; hùng hoàng 2 phân; tro giấy bản 5 phân. Cùng tán bột rắc vào rốn, lấy giấy bọc lại thì tự khỏi.

 Quyển tám

 8088 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị một bên bìu dái to ra

 Lấy sáu chiếc lông cánh gà đốt thành tro mà uống. Hòn dịch hoàn bên nào to thì lấy lông cánh bên ấy.

 Quyển tám

 8089 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng hạch (?) (có lẽ là sưng dịch hoàn)

 Thanh mộc hương, cam thảo, thạch cao, cam toại, mỗi thứ 18 thù; xạ hương 3 thù; đại hoàng và tiền hồ (rễ cây tiền hồ, kéo khí xuống, tiêu đờm), mỗi thứ 1 lạng; hoàng cầm nửa lạng. Dùng 7 thăng nước nấu lấy 1 thăng 9 hợp. Mỗi lần uống 3 hợp, ban ngày 4 lần, ban đêm 2 lần.

 Quyển tám

 8090 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ sưng bộ phận sinh dục

 Dương vật cáo (nướng)

 giã thành bột, uống với rượu, rất hiệu. Hoặc vắt lấy nhựa trắng cây dâu mà bôi; hoặc giã rêu mọc trên tường mà đắp; hoặc lấy con nhậy trắng (con mọt cắn quần áo) trong quần áo mà đắp. Các cách đều hiệu.

 Quyển tám

 8091 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở bộ phận sinh dục

 Hoàng liên và hồ phấn, hai thứ lượng bằng nhau tán bột, hòa với dầu mỡ thơm mà đắp.

 Quyển tám

 8092 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị [?] khí (thiếu chữ; có lẽ là chứng sa đì, tức thoát vị bìu)

 Rễ mộc qua, thược dược, đương quy, mỗi thứ 1 lạng. Dùng 2 thăng nước nấu lấy 1 thăng, mỗi lần uống 5 hợp, ngày 2 lần.

 Quyển tám

 8093 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị lòi dom

 Văn cáp (vỏ con ngao hoa; cũng là tên gọi khác của ngũ bội tử) 4 lạng, phác tiêu (muối khoáng loại thô, cùng loại với mang tiêu) 4 lạng. Dùng 2 thăng nước nấu thành nước thuốc, cho phác tiêu vào, để vừa ấm tay thì dội rửa, đến khi nước nguội mới thôi. Nếu thấy nóng rát, đau thì lấy mật gấu thêm long não (băng phiến) hòa tan mà bôi.

 Quyển tám

 8094 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ nuốt phải đồng tiền

 Lấy than củi tán bột, uống một phương thốn chủy (lượng thuốc gạt đầy trên một chiếc thìa vuông mỗi cạnh một tấc), đồng tiền sẽ ra ngay. Hoặc lấy mạch nha gạo nấu vào tháng chạp, uống một lần hết nửa thăng; hoặc sắc đặc nước ngải cứu mà uống. Các cách đều hiệu.

 Quyển tám

 8095 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ chậm mọc tóc

 Lấy lá cây thu (?) giã lấy nước, xoa lên đầu thì tóc mọc ngay. Hoặc đốt cá diếc lấy tro, hòa với nước tương mà đắp, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8096 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị bạch thốc (nấm da đầu đóng vảy trắng, làm rụng tóc thành mảng trọc)

 Lấy mạn kinh tử (quả cây mạn kinh, trừ gió độc) giã thành bột, hòa mỡ lợn bôi vào chỗ trọc, lâu dần tóc tự mọc. Hoặc lấy nguyên hoa hòa với mỡ lợn nhuyễn như bùn, rửa sạch vảy rồi đắp, ngày một lần.

 Quyển tám

 8097 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở đầu, trọc tóc

 Lấy phân gà trống, nước tương lâu năm và khổ tửu (giấm) hòa lại, rửa vết lở xong thì đắp lên. Hoặc trước hết rửa sạch vảy, sau đó đắp bột mịn đình lịch tử (hạt cây đình lịch, làm thông khí ở phổi, lợi nước).

 Quyển tám

 8098 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở đầu

 Khổ sâm, hoàng cầm, hoàng liên, hoàng bá, đại hoàng, cam thảo, khung, mỗi thứ 1 lạng; tật lê (quả có gai của cây tật lê, trừ gió độc, cầm ngứa) 1 hợp. Dùng 6 thăng nước nấu lấy 3 thăng, nhúng vải vào rồi đắp lên chỗ lở, ngày vài lần.

 Quyển tám

 8099 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ lở mặt

 Hạt gai dầu 5 thăng tán bột, hòa với nước, vắt bỏ nước, trộn với mật mà đắp. Nếu có mật chó trắng đắp vào thì càng tốt.

 Quyển tám

 8100 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thai nhiệt đan độc (da nổi mảng đỏ rực như son do nóng độc từ trong thai)

 Lúc mới phát, da đỏ sưng bóng loáng, lan chạy khắp mình, nên còn gọi là xích du phong (gió đỏ chạy). Trước hết dùng: thăng ma, cát căn (rễ sắn dây, hạ sốt), bạch thược, sài hồ, hoàng cầm, chi tử (quả dành dành), mỗi thứ 1 tiền; mộc thông và cam thảo, mỗi thứ 5 phân. Dùng 2 bát nước sắc lấy 1 bát, cho cả mẹ và con cùng uống. Sau đó dùng: kim ngân hoa (hoa kim ngân, hạ nhiệt, giải độc) 3 tiền; ngưu bàng tử (hạt cây ngưu bàng, giải gió độc và nóng) (sao), phòng phong, kinh giới (cây kinh giới, giải cảm, trừ gió độc), đương quy, xuyên khung, bạch thược, hoàng cầm, liên kiều, mỗi thứ 8 phân; mộc thông, cam [thảo] (?). Sắc nước uống, mẹ con cùng uống. Bệnh nặng thì thêm đại hoàng và ma nhân (hạt gai dầu, nhuận tràng).

 Quyển tám

 8101 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị ác sang (mụn lở độc, khó lành)

 Đậu xị (rang cho vàng)

 tán bột, đắp lên chỗ lở, đắp không quá ba lần thì khỏi.

 Quyển tám

 8102 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tẩm dâm sang (lở loét chảy nước, lan rộng dần như nước thấm)

 Đất vàng trong lòng bếp và tro tóc, hai vị lượng bằng nhau tán bột, hòa với mỡ lợn mà đắp.

 Quyển tám

 8103 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị lở loét vàng

 Đất ở ngã tư đường và đất dưới bếp, hai vị lượng bằng nhau tán bột mà đắp. Phương này cũng chữa trẻ khóc đêm. Lại có thể đốt phân bò đắp vào, cũng làm mờ sẹo.

 Quyển tám

 8104 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thấp tiển (hắc lào thể ướt, chảy nước)

 Lấy rễ cây câu kỷ giã thành bột, hòa với mỡ lợn làm vào tháng chạp mà đắp. Hoặc lấy nước tiểu ngựa rửa, cũng hiệu.

 Quyển tám

 8105 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ da có vảy như vảy cá

 Trẻ mới sinh, da khắp mình như da rắn có vảy, gọi là thai cấu (cáu bẩn từ trong thai). Nên dùng bạch cương tàm (con tằm chết cứng trắng do nhiễm nấm, trừ gió độc) (bỏ miệng),

 tán bột, nấu nước tắm. Nếu thêm xác rắn lột thì càng hiệu.

 Quyển tám

 8106 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị ung thư (nhọt lớn: ung là nhọt sưng nổi ở nông, thư là nhọt ăn sâu) do nhiệt độc

 Lậu lô (rễ cây lậu lô, hạ nhiệt, tiêu nhọt), liên kiều, bạch liễm (rễ cây bạch liễm, tiêu nhọt), mang tiêu, cam thảo, mỗi thứ 6 thù; thăng ma, chỉ thực, ma hoàng, hoàng cầm, mỗi thứ 9 thù; đại hoàng 1 lạng. Các vị dùng 1 thăng rưỡi nước sắc lấy 5 hợp. Trẻ sinh từ 1 đến 7 ngày thì lấy 1 hợp chia 3 lần uống; trẻ từ 8 đến 15 ngày thì lấy 2 hợp chia 3 lần uống; về sau cứ theo số ngày tuổi của trẻ mà tăng dần như lệ trên.

 Quyển tám

 8107 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị mụn nhọt do nóng

 Thủy ngân, hồ phấn, tùng chi, mỗi thứ 3 lạng. Trước hết lấy 4 thăng mỡ lợn rán tùng chi, đợi hết hơi nước thì cho hai thứ kia vào [?] (thiếu chữ), khuấy đến khi không còn thấy thủy ngân thì đem đắp.

 Quyển tám

 8108 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị phong chẩn (mẩn ngứa nổi từng đám do gió độc)

 Ma hoàng 1 lạng rưỡi; độc hoạt (rễ cây độc hoạt, trừ phong thấp), xạ can, cam thảo, quế tâm, thanh mộc hương, thạch cao, hoàng cầm, mỗi thứ 1 lạng. Các vị dùng 4 thăng nước nấu lấy 1 thăng; trẻ ba tuổi chia 4 lần uống, ngày 2 lần. Hoặc bỏ khô phàn vào rượu nóng, lấy vài sợi lông đuôi ngựa vo thành nắm, chấm rượu mà bôi, rất tốt.

 Quyển tám

 8109 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị tràng nhạc (lao hạch: hạch nổi thành chuỗi ở cổ)

 Liên kiều, độc hoạt, tang bạch bì (vỏ rễ cây dâu, làm thông khí phổi, lợi nước), bạch đầu ông (rễ cây bạch đầu ông, hạ nhiệt, giải độc), đan bì (vỏ rễ cây mẫu đơn, làm mát máu), phòng phong, hoàng bá, đạm đậu xị, nhục quế, tần giao (rễ cây tần giao, trừ phong thấp), mỗi thứ 5 tiền; hải tảo (rong biển, làm mềm khối cứng, tiêu hạch) 1 tiền 5 phân. Các vị giã nhỏ, rây thành bột, trộn mật làm viên, uống với nước sắc đăng tâm (lõi cây bấc, lợi tiểu).

 Quyển tám

 8110 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị dương tu sang (lở ở cằm, mọc như chòm râu dê)

 Yên giao (muội khói đóng cục trong ống khói) 5 tiền, râu dê một nhúm, khinh phấn 1 tiền. Cùng tán bột. Chỗ lở ướt thì rắc bột khô, chỗ lở khô thì hòa với dầu, xoa lên là khỏi.

 Quyển tám

 8111 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị ghẻ

 Hùng hoàng (nghiền) và thư hoàng (khoáng chất màu vàng chanh, chứa thạch tín, diệt trùng) (nghiền), mỗi thứ 1 lạng; ô đầu 1 củ; tùng chi và tóc rối, mỗi thứ lượng bằng một quả trứng gà; mỡ lợn 1 thăng rưỡi. Sáu vị rán chung, đợi tóc tan hết, ô đầu ngả màu vàng đen là cao đã thành, bỏ bã, đem đắp hoặc bôi lúc còn nóng.

 Quyển tám

 8112 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ bị thủy đậu

 Sài hồ và cát cánh, mỗi thứ 1 tiền; phục linh 2 tiền; cam thảo sống và hoàng cầm, mỗi thứ 5 phân; lá tre 10 lá; đăng tâm thảo một nắm. Sắc nước uống. Có đờm thì thêm thiên hoa phấn 3 phân; có thức ăn không tiêu thì thêm sơn tra (quả táo mèo, giúp tiêu thức ăn) 2 quả và mạch nha (mầm lúa đại mạch, giúp tiêu thức ăn) 3 phân; có hỏa (nóng trong người) thì thêm hoàng liên 1 phân.

 Quyển tám

 8113 · Phương thuốc thần hiệu của Hoa Đà chữa trẻ phát ban, nổi sởi

 Nguyên sâm (rễ cây huyền sâm, làm mát máu, giải độc), kim ngân hoa, sinh địa hoàng, mỗi thứ 3 tiền; mạch đông và quế chi (cành quế, giải cảm, làm ấm kinh mạch), mỗi thứ 2 tiền; tô diệp, thiên hoa phấn, cam thảo, mỗi thứ 1 tiền; thăng ma, [ma] hoàng (?) (chữ có lẽ bị lẫn). Các vị dùng 2 bát nước sắc lấy 1 bát, uống nóng. Mùa hè thêm thanh hao (cây thanh hao, hạ nhiệt) 3 tiền. Trẻ mới sinh hoặc mới vài tháng tuổi thì giảm một nửa lượng thuốc.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video