Thiên 15 — Phẩm 15: Như Lai hiện thọ lượng

 Kinh Chính Pháp Hoa (Kinh Hoa Sen của Chính Pháp, tức Kinh Pháp Hoa), phẩm thứ mười lăm: Như Lai hiện thọ mạng.

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) bảo khắp đại chúng Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật và cứu giúp mọi loài), ba lần cất tiếng dạy: "Các thiện nam (nguyên văn 'con nhà dòng dõi', tức người con trai hiền lành có lòng tin), các ông đều nên tin lời dạy chí thành, chân thật của Phật, chớ có do dự." Khi ấy trong hội, Bồ-tát Di-lặc đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn, vị sẽ thành Phật kế tiếp) cùng các chúng khác đều chắp tay thưa với Thế Tôn: "Chỉ mong Đại Thánh phân biệt mà nói, chúng con đều tin lời Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) dạy." Các Bồ-tát thưa Phật như thế đến ba lần.

 Bấy giờ Thế Tôn thấy các Bồ-tát ba lần thưa thỉnh khuyến mời, muốn Phật nói, Phật bảo các Bồ-tát: "Hãy nghe kỹ, nghe kỹ, khéo suy nghĩ." Các vị đều thưa: "Xin vâng lời dạy." Phật nói: "Này thiện nam, Như Lai lập nên sức mạnh vô cùng như hình sắc ấy. Các vị trời, rồng, thần, a-tu-la (một loài thần có sức mạnh nhưng hay tranh đấu) và người trong thế gian đều tự cho là biết, ai cũng tự nghĩ: 'Đức Năng Nhân Thế Tôn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni; "Năng Nhân" là dịch nghĩa chữ "Thích-ca") từ đất của họ Thích bỏ nước, bỏ ngôi vua, đi đến bờ sông, tới đạo tràng (nơi tu hành chứng đạo), ngồi dưới gốc cây, đạt đạo vô thượng chính chân (đạo chân chính cao tột), thành tối chính giác (sự giác ngộ chân chính cao nhất).' Nhưng thật ra ta từ vô số ức trăm nghìn na-thuật (đơn vị số rất lớn) cai (đơn vị số cực lớn) kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) về trước đã thành Chí Chân Đẳng Chính Giác (danh hiệu Phật: bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính trọn khắp) rồi.

 Ví như có vô số năm trăm nghìn ức (đơn vị số rất lớn) thế giới Phật, toàn bộ đất đai trong đó đều nghiền thành bụi. Nếu có một người cầm lấy một hạt bụi, đi về phương đông, qua ức trăm nghìn cai cõi Phật không thể đếm được, mới đặt xuống một hạt; cứ thế lấy hạt tiếp theo, vượt qua ngần ấy cõi nước lại đặt xuống một hạt; cứ như vậy, lấy hết bụi của toàn bộ đất đai trong vô số năm trăm nghìn ức cõi Phật, từng hạt rải đặt khắp các cõi Phật cho đến khi bụi hết. Các thiện nam nghĩ thế nào? Có ai tính đếm được các cõi Phật ấy, suy nghĩ tính toán mà biết được chăng?"

 Di-lặc và chúng Bồ-tát trong đại hội đều thưa Phật: "Không ai tính được, thưa Thiên Trung Thiên (trời giữa các trời, danh hiệu Phật). Vì sao vậy? Các thế giới Phật ấy rất nhiều, vô lượng, không thể nghĩ bàn, không phải tâm trí nghĩ tới được. Giả sử tất cả Thanh văn (người tu theo lời Phật dạy để tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ) với trí tuệ của bậc hiền thánh cũng không thể nghĩ mà biết được số ấy. Chỉ có trí tuệ của Đại Thánh Thế Tôn mới biết được, ngoài ra không ai bằng. Ngay cả chúng con là Bồ-tát ở bậc bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường tu) còn không biết được; các thế giới Phật ấy không thể hạn lượng, khó tìm được bờ bến."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo đại chúng: "Nay ta tuyên bày cho các thiện nam: như người kia lấy bụi trong vô số năm trăm nghìn ức cõi Phật, cầm một hạt đi về phương đông, qua ức trăm nghìn cai cõi Phật không thể đếm mới đặt xuống một hạt; cứ thế lấy tiếp, vượt qua ngần ấy cõi nước lại đặt xuống một hạt; cứ như vậy lấy hết bụi của toàn bộ đất đai trong vô số năm trăm nghìn ức cõi Phật, từng hạt rải khắp các cõi Phật cho đến khi bụi hết — thì số kiếp từ khi ta đạt đạo vô thượng chính chân, thành tối chính giác đến nay còn vượt hơn số kiếp bằng ngần ấy hạt bụi.

 Các thiện nam thấy ta giảng pháp ở cõi Nhẫn (cõi Kham Nhẫn, tức thế giới của chúng ta, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ) này, lại thị hiện ở ức trăm nghìn cai thế giới Phật ở phương khác, đều gọi ta là Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác, là Đính Quang Như Lai (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời quá khứ), cùng với nhiều bạn bè mà hiện ra diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời và thoát hẳn sinh tử). Này thiện nam, ta dùng thiện quyền phương tiện (cách thức khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) mà diễn nói kinh điển, hiện vô số điềm lành. Lại nữa, Như Lai biết hết thảy chúng sinh, sự qua lại tiến dừng và nguồn gốc căn bản của họ, xem thấu tâm họ mà tùy đó thị hiện; ở mỗi nơi mang một tên hiệu khác, và tuy không diệt độ mà vẫn nói là vào nê-hoàn (Niết-bàn: trạng thái tịch diệt, chấm dứt khổ đau và sinh tử). Ngài thuận theo những tì vết, điều thiện điều ác của chúng sinh mà giảng nói nhiều thứ pháp.

 Này thiện nam, thấy vô số hạng người tâm tính khác nhau, việc làm không giống nhau, gốc rễ phúc đức nông cạn, nhiều kẻ phá hoại, không tin ưa, nên vì họ mà nói: 'Bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia theo Phật): ta vừa thoát khỏi vòng sinh tử, nay mới xuất gia, thành Bình Đẳng Giác (bậc giác ngộ bình đẳng trọn vẹn) chưa lâu, vừa mới đạt đạo vô thượng chính chân, thành tối chính giác.' Thật ra Như Lai thành Phật đến nay đã rất lâu, mà Phật nói 'thành Phật chưa lâu', là vì sao? Vì muốn giáo hóa chúng sinh. Những kinh có thể nói đều đã dùng để độ thoát; điều đáng giảng dạy thì tự hiện thân; vì tất cả mà bày ra hạnh mình làm; tất cả đều vì trời và người ưa tạo tội và phúc. Vì thế mọi điều Như Lai giảng nói đều chân thật, chí thành, không hư dối.

 Như Lai thấy hết thảy ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới còn trong vòng sinh tử), tùy đó hóa hiện mà cũng không có chỗ đi; cũng không sinh, cũng không xoay vần, cũng không diệt độ; không thật cũng không có; cũng không phải vốn không; không biết cũng không phải không (?); cũng không hư không thật; cũng không phải ba cõi; chỗ đi của Như Lai không thấy ba nơi (?). Như Lai nhìn khắp mọi pháp (mọi sự vật hiện tượng), ở bất cứ nơi đâu cũng không lạc mất các pháp. Mọi điều Ngài nói đều chí thành không dối. Khổ não của chúng sinh không thể kể xiết; việc làm nhiều thứ, chí tính khác nhau, ý nghĩ mỗi người mỗi khác; muốn khiến chúng sinh gieo trồng các gốc rễ phúc đức, nên Ngài phân biệt mà nói nhiều thứ pháp.

 Lại nữa, những việc Như Lai nên làm đều đã làm cả; hiện ra như vừa mới thành Phật, mà thật ra thành Bình Đẳng Giác đã rất lâu, thọ mạng vô lượng, thường còn không diệt. Lại nữa, Như Lai không nhất thiết như điều đã nói lúc đầu (?): trong đời quá khứ, Ngài đã tu hành pháp Bồ-tát để thành tựu hạn lượng thọ mạng. Lại nữa, từ khi Như Lai thành Phật đến nay đã gấp bội ví dụ trên ức trăm nghìn cai lần, rồi sau mới ở Niết-bàn mà bát Niết-bàn (vào Niết-bàn trọn vẹn). Vì sao vậy? Vì chúng sinh mà giáo hóa họ, nên thị hiện hạnh đã lâu xa. Vì những hạng không có đức, xa lìa phúc lộc, vì những người nghèo khó bám chặt ái dục, bị lưới các tà kiến quấn chặt tự che lấp, rong ruổi không yên, nên Như Lai vì họ mà hiện ra, khiến họ khởi lòng khao khát mong mau đạt được (?), không sinh lười biếng và ý nghĩ rằng khó đạt.

 Như Lai dùng thiện quyền bảo các tỳ-kheo: phải siêng năng khổ nhọc tu hành mới được đạo Phật — điều này chân thật không dối. Vì chúng sinh phải trải qua vô số ức trăm nghìn cai (kiếp) mới được thấy Như Lai, do họ vội vàng làm những việc không đúng, hấp tấp không lúc nào yên nghỉ, nên Ngài nói: Pháp khó gặp, Như Lai khó gặp, khó được nghe thấy. Thế rồi họ lấy làm lạ, khởi ý nghĩ rằng khó đến, khó gặp, buồn vui chăm chăm, biết Phật là hiếm có, liền nhiều người phát tâm, ưa ở nơi vắng vẻ mà tinh tấn; khi không thấy Phật thì ôm lòng khát khao ngưỡng mộ, khi thấy Như Lai rồi thì vui mừng cúi lạy, gieo các gốc rễ phúc đức. Không diệt độ mà dạy rằng diệt độ, để khai hóa dân chúng. Do vậy Như Lai xuất hiện, nói kinh mà tuyên bày lời này, chân thật không dối.

 Ví như có người làm nghề thầy thuốc, thông minh trí tuệ, khéo léo khó ai bằng, thông thạo thuốc thang, biết bệnh nặng nhẹ, biết thuốc nào chữa bệnh nào. Ông có nhiều con, khoảng mười đến trăm đứa. Người thầy thuốc đi xa, các con đều ở nhà, không hiểu lẽ phải, không phân biệt được thuốc, không biết cỏ độc. Bị bệnh khốn đốn, chúng đều uống phải thuốc độc. Thuốc độc phát tác, buồn bực vật vã. Người cha từ xa trở về; các con ở trong thành, đầu óc nảy sinh ý nghĩ tà loạn. Cha thấy các con bị bệnh; các con vừa thấy cha về đều vui mừng thưa: "Cha đã về, an ổn thật tốt quá! Chúng con tự ăn uống tùy tiện, tin lời người khác mà uống thuốc độc. Chỉ mong cha cứu mạng chúng con."

 Khi ấy người cha thấy các con chịu khổ não, lăn lộn trên đất, liền sai người hầu đem thuốc quý đến. Thuốc màu rất đẹp, vị ngon lại thơm. Ông hòa các vị thuốc đưa cho các con, bảo: "Mau uống thuốc quý ngọt thơm ngào ngạt này." Nếu các con uống thuốc này ngay thì độc sẽ tiêu, bệnh sẽ khỏi, thân thể an ổn, khí lực khỏe mạnh. Những đứa con không bị ý nghĩ điên đảo ngang ngược (?) chi phối thì thấy thuốc, ngửi hương, nếm biết vị, liền uống ngay, bệnh liền khỏi, độc tiêu hết. Những đứa tính ngang ngược thì không chịu uống. Những đứa đã hết độc đều thưa cha mẹ: "Cha mẹ cho chúng con thuốc, bệnh đã khỏi hết, được an ổn." Những đứa có ý nghĩ tà thì không chịu uống, thấy màu thuốc mà không ưa hương vị.

 Người cha thầy thuốc nghĩ: "Nay những đứa con này của ta ngu tối không hiểu, chí tính điên đảo, không chịu uống thuốc, bệnh không khỏi, e rằng sẽ chết. Ta nên dùng mẹo khéo để các con uống thuốc." Bèn bày phương tiện, muốn khiến chúng mau uống, liền bảo các con: "Nay ta đã già yếu, không còn sức, cứ thế này rồi sẽ chết. Các con hãy tin mà đứng lên (?). Nếu ta mất đi, có thể dùng thuốc này chữa được nhiều bệnh. Cách dùng thuốc thế nào, các con nên học. Nếu chán bệnh, muốn được an ổn, thì nên uống thuốc này." Dạy các con xong, ông bỏ sang nước khác, như thể đã chết.

 Các con nghe tin cha lặng lẽ qua đời, để tang, khóc lóc thương xót không kìm được: "Cha chúng ta trí tuệ thông minh; chúng ta ngạo mạn không chịu uống thuốc, nay cha đã mất rồi. Anh em ta côi cút." Nhớ thương tha thiết, chúng tự trách khi cha còn sống đã không vâng lời dạy. Từ đó mới tôn trọng sự nghiệp cha để lại, xem kỹ hình dạng, màu sắc, hương vị các thứ thuốc, tự nhủ phải tự chữa trị, không thể đùa cợt coi nhẹ, liền uống thuốc, tự điều dưỡng kỹ lưỡng, bệnh liền khỏi. Khi ấy người cha thấy các con uống thuốc khỏi bệnh, liền trở về hiện ra.

 Phật bảo các thiện nam: "Người thầy thuốc dùng thiện quyền phương tiện khiến các con khỏi bệnh như thế, có thể chê trách, cho rằng cách xử trí của thầy thuốc ấy là không đúng chăng?" Các Bồ-tát thưa Phật: "Không, thưa Thế Tôn; không, thưa Đấng An Trụ (danh hiệu Phật, tức Thiện Thệ: bậc đã khéo đi đến nơi an ổn)." Phật nói: "Ta từ vô số ức trăm nghìn kiếp không thể tính đếm đã phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, siêng năng khổ nhọc vô lượng, luôn làm phương tiện, thị hiện giáo hóa, khơi dậy chúng sinh.

 Người cha thầy thuốc là chỉ Như Lai. Các con là chỉ người trôi lăn trong sinh tử ở năm đường (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời). Cha đi xa không ở nhà là chỉ lúc Như Lai chưa ra đời. Các con vào thành uống thuốc độc lăn lộn là chỉ người trong ba cõi bị ba độc (tham lam, giận dữ, si mê) trói buộc, lăn lộn trong năm đường, không tự cứu được. Cha nghe tin mà trở về là chỉ Phật Như Lai thực hành lòng đại bi, thấy người trong ba cõi trôi lăn trong năm nẻo không tự ra được, nên hiện ra ở thế gian, giảng rộng kinh pháp, khai hóa dân chúng. Uống thuốc khỏi bệnh là chỉ người phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, đứng ở bậc bất thoái chuyển, đạt vô sở tòng sinh (chứng biết các pháp vốn không sinh không diệt); hoặc có người được Thanh văn thừa, Duyên giác thừa, chưa đến chỗ rốt ráo. Thấy hình dạng, màu sắc, hương vị của thuốc mà không chịu uống là chỉ những người rơi vào sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai thứ quan điểm sai lầm). Thấy cha già để thuốc dạy con rồi bỏ đi là chỉ: vì dân chúng còn nghi ngờ khi nhận đạo giáo, nên Phật hiện ra diệt độ, để lại kinh pháp dạy đời sau; bốn chúng đệ tử (tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) tụng đọc học hỏi, nghĩ đến công đức của Phật, phát tâm cầu đạo lớn, hoặc đạt La-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), hoặc đạt Duyên giác. Phật thấy như vậy lại xuất hiện ở đời. Hết thảy chúng sinh đều là con của ta. Này các thiện nam, Như Lai dùng phương tiện không hề hư dối." Bấy giờ Thế Tôn muốn giải lại nghĩa, làm rõ việc ấy, bèn khen tụng rằng:

 Ức trăm nghìn kiếp không thể nghĩ bàn, dù muốn tính hạn lượng

 cũng không ai biết được số; từ khi thành Phật, đạt đại đạo chí tôn,

 ta thường giảng nói kinh, chưa từng nghỉ ngơi lười biếng, khuyến khích, khơi dậy

 vô số Bồ-tát, đều lập họ trong trí tuệ của đạo Phật.

 Vô số ức kiếp mở đường cho chúng sinh, số đến ức nghìn cai,

 không thể nghĩ bàn; rồi vì họ mà thị hiện, bày ra việc diệt độ.

 Vì ý nghĩa giáo hóa, dẫn dắt làm lợi cho chúng sinh, ta dùng quyền xảo phương tiện

 mà hiện ra diệt độ; vì thế mà vì mọi người diễn nói kinh này.

 Ta đã tự mình an lập hết thảy dân chúng, phân biệt các loài;

 ở trong nghĩa ấy, tâm họ điên đảo mà không tỉnh ngộ.

 Muốn an lập những người ấy nên Phật tuyên nói. Nếu họ thấy Phật

 sau khi diệt độ, đem nhiều thứ vật phẩm để cúng dường,

 lại thấy ta mất đi thì buồn rầu lo lắng; nếu lại thấy Phật

 thì vui mừng hớn hở. Giả sử ta ngay thẳng nói lời chí thành:

 khi các loài chúng sinh bỏ thân xác mục nát rồi, Như Lai

 hội các âm thanh lại, tự thị hiện, làm rõ đạo Phật lớn (?),

 và ở đời sau phân biệt lời này: "Ta ở nơi đây,

 không hề diệt độ." Các tỳ-kheo muốn biết phương tiện quyền xảo của Phật:

 nhiều lần kham nhẫn hiện thọ mạng ở đời, và cùng với người khác,

 có quyến thuộc vây quanh, nhân đó tuyên dương đạo Phật tôn quý.

 Các bậc hiền được nghe Phật ra đời, rồi Đạo Sư (bậc dẫn đường, danh hiệu Phật)

 lại diệt độ ở nước khác. Quan sát chúng sinh lo buồn áo não,

 bỗng chốc không còn thấy thân tướng tốt đẹp của Ngài, mong ngóng đói khát,

 muốn được thấy Phật, rồi sau đó mới vì họ phân biệt kinh điển.

 Trong ức trăm nghìn kiếp không thể nghĩ bàn, ta thường lập

 ý nghĩa như thế. Phật đến núi Linh Thứu (núi Kỳ-xà-quật gần thành Vương Xá, nơi Phật thường giảng kinh),

 có tòa ngồi tự nhiên hiện ra, vô lượng cai số. Giả sử chúng sinh

 thấy thế giới này gặp tai biến nước lửa, kiếp hỏa (lửa lớn cuối kiếp) thiêu đốt trời đất,

 thì đúng lúc ấy, cõi Phật này của ta vẫn đầy đủ vi diệu,

 êm dịu an nhàn, ca múa vui cười, an ổn vô lượng;

 giảng đường, tinh xá (nơi ở tu hành), lầu gác, nhà cửa trang hoàng nghiêm lệ,

 đều bằng bảy báu; cỏ thuốc, cây cối hoa trái tươi tốt;

 tự nhiên mưa hoa, hoa ý nhiều màu rải lên Phật

 và trên các đệ tử; mọi người đều ngồi trong lầu quán, tiếng sấm vang dội (?).

 Hoặc có người ưa thích phát tâm cầu đạo, thì cõi nước của ta

 được lập thường còn như vậy; người khác thấy thì như kiếp đã cháy hết,

 thấy thế giới ấy lửa cháy rất kỳ dị; vốn là dùng quyền xảo phương tiện

 mà thị hiện biến cố ấy. Như Lai ngợi khen vô số ức (Phật).

 Pháp tôn quý của Phật là như thế; các loài chúng sinh

 không chịu lắng nghe, lại ưa tạo tội lỗi tai ương.

 Nếu dân chúng nhu hòa, trung chính, thì lúc ấy Phật hưng khởi

 ra nơi nhân gian. Đã thấy Thế Tôn, những lời dạy của kinh pháp

 thì vì họ làm rõ nghĩa lý thanh tịnh; Phật đến vì loài người

 phân biệt răn dạy, nói về những việc đã làm, đi đi lại lại.

 Nếu Như Lai rất lâu mới hiện ra, rồi sau đó mới

 giảng kinh này. Sức trí tuệ của ta, ánh sáng thánh thông đạt,

 như điều đã thấy ấy chẳng phải ít ỏi; những hạnh đã làm đời trước

 trải số kiếp vô lượng, với lòng từ bi bằng phẳng, không cầu mong gì.

 Những người trí tuệ sáng suốt, chớ có hồ nghi, hãy bỏ do dự,

 đừng ôm vướng mắc. Những điều nên bày tỏ mà chưa từng tuyên nói,

 nay Phật nói khắp, không còn nghĩa nào sót. Như người thầy thuốc dùng

 thiện quyền phương tiện, mở bày phân biệt, chỉ cho con phương thuốc,

 hiện ra già yếu và chết, mà thân vẫn còn; âm thanh thần biến

 không có cuối, không có đầu, nhận các bạn đồng hành (?) mà tự do sử dụng.

 Đấng Thế Hống (bậc gầm tiếng sư tử giữa đời, danh hiệu Phật) chữa bệnh cho chúng sinh, mở dắt kẻ ngu si,

 khiến họ lìa ngu tối, mà hiện vào Niết-bàn chứ cũng không diệt độ.

 Vì sao lại ân cần muốn hiện ra như vậy? Vì người đời thường tối tăm mê muội,

 (nên muốn) khiến họ tin ưa; vì buông lung mà họ rơi vào ba chốn (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 (Khi) tâm họ hớn hở, muốn khiến họ tỉnh ngộ; lời Như Lai dạy

 thường biết đúng thời, vì chúng sinh mà thực hành trí tuệ:

 dùng phương tiện nào để họ nhận lấy đạo pháp, nhân gì khiến họ đạt được

 việc theo kinh giáo của Phật.

 Khi Thế Tôn nói về hạn lượng thọ mạng của Như Lai, vô số chúng sinh không thể nghĩ bàn đều được lợi ích, giải thoát, đạt đến đạo.

 Kinh Chính Pháp Hoa, quyển thứ bảy.

 Kinh Chính Pháp Hoa, quyển thứ tám.

 Tam tạng (pháp sư thông suốt cả ba kho giáo điển: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, dịch vào đời Tây Tấn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video