Phẩm Tín Lạc (Tin và vui theo), thứ tư.
Bấy giờ các bậc hiền giả Tu-bồ-đề, Ca-chiên-diên, Đại Ca-diếp, Đại Mục-kiền-liên (các vị đệ tử lớn của Phật) cùng những vị khác nghe giảng pháp lớn, được điều chưa từng có, điều xưa nay chưa từng nghe. Lại thấy Thế Tôn (Đấng được cả đời tôn kính, tức Phật) thọ ký (trao lời quyết đoán trước rằng một người về sau sẽ thành Phật) cho Xá-lợi-phất, rằng ông sẽ đạt đạo vô thượng chánh chân (con đường giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả vị Phật). Các vị vừa kinh ngạc vừa vui mừng hớn hở, đều từ chỗ ngồi đứng dậy, tiến đến trước Phật, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), lễ xong chắp tay ngước nhìn dung nhan Phật. Trong lòng tự suy xét, thân tâm vui tươi, tay chân khoan khoái, buồn mừng lẫn lộn, rồi thưa với Thế Tôn rằng:
"Bạch bậc Đại Thánh thông suốt, chúng con đã già yếu, tuổi tác đã cao, là những người lớn tuổi trong chúng, ai cũng già nua kém sức. Chúng con nương về Đấng Chúng Hựu (Đấng che chở muôn loài, tức Phật), mong được diệt độ (dứt hết khổ đau, vào Niết-bàn). Trong lòng tuy có nghĩ đến đạo vô thượng chánh chân, nhưng sức tiến tới ít ỏi, không kham nổi. Những gì Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) giảng, chúng con lặng lẽ lắng nghe; theo thứ lớp ngồi yên cùng đại chúng đến dự, không dám mỏi mệt, không hề chán nản.
Trước kia Như Lai thuyết pháp cho chúng con, chúng con đã đạt được không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự vật vốn trống rỗng, không có hình tướng để bám vào, không còn mong cầu gì). Còn đối với giáo điển của Phật, cõi nước của Phật cùng mọi pháp, chúng con không làm gì cả. Những điều các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) vui thích, Như Lai khuyến khích, dẫn dắt, giáo hóa rất nhiều; còn chúng con thì bị ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — tức toàn bộ thế giới sinh tử luân hồi) thúc đuổi, thường tự nghĩ rằng mình đã được diệt độ, đến nay thì đã mỏi mệt.
Bây giờ Ngài mới dạy chúng con nghĩa lý kỳ đặc, vui với pháp bình đẳng duy nhất mà phát chí lớn hướng về đạo vô thượng chánh chân. Nay bậc Đại Thánh thọ ký cho hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) rằng sẽ thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật), lòng chúng con kinh ngạc, lấy làm lạ như chưa từng có. Chúng con được lợi lớn, mỗi người đều sẽ phụng sự, nên mới được nghe phẩm kinh như thế này. Từ các đức Phật đời quá khứ vẫn thường nghe pháp này, nên nay mới gặp lại (?). Phúc phận chúng con thật dày, ví như được của báu tuyệt diệu; vô số ý nguyện tốt đẹp đều toại; nay hiện ra trước mắt mà không còn sợ hãi (?); châu báu, trống nhạc tự nhiên vang lên; đèn lớn được thắp, chiếu sáng khắp nơi; rừng gỗ thơm chiên-đàn ngát hương. Bạch Thế Tôn, chúng con há kham nói ra điều ấy chăng?" Phật bảo: "Được."
Khi ấy các vị Thanh văn cùng thưa Phật rằng: "Ngày xưa có một người rời bỏ cha mà lưu lạc, ở đất khác hai ba mươi năm, chạy khắp bốn phương tìm cơm áo, mãi nghèo khổ, khốn đốn, không có sản nghiệp gì. Người cha đến một thành khác, có được vô số vàng bạc châu báu: thủy tinh, lưu ly (ngọc xanh biếc), xa cừ (vỏ sò quý), mã não, san hô, hổ phách; kho đụn đầy ắp; người hầu, đầy tớ, voi ngựa, xe cộ không thể đếm xiết; quyến thuộc vô số, bảy thứ báu dồi dào; tiền của cho vay thu về, cày cấy, buôn bán.
Người con khốn khó đi xin ăn khắp nước, các thành ấp, đồn trại, làng xóm, rồi đến nhà ông trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) ấy. Đúng lúc tiết thu, ông vào trong thành đi xem xét kho đụn. Xa cách con đã lâu, ông chợt nhớ muốn gặp, nhưng không biết con ở đâu, tự nghĩ: 'Ta chỉ một thân, của cải vô lượng, giúp đỡ cả xa lẫn gần. Riêng nghĩ ta đã già yếu, sắp đến lúc chết; nếu ta chết đi thì nhà cửa kho tàng sẽ tan tác. Mong được gặp con, cho nó tha hồ ăn mặc, thì ta được thảnh thơi, không còn lo buồn nữa.'
Người con tình cờ đến nhà trưởng giả, từ xa thấy trước cửa có các Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), các bậc quân tử, đại chúng tụ hội, quyến thuộc vây quanh; vàng bạc xen lẫn làm tòa sư tử (tòa ngồi cao quý dành cho bậc tôn trưởng); lưới ngọc, chuỗi châu đan xen làm màn báu lớn. Người cha ngồi giữa, phân chia công việc, ra lời dạy bảo; các loài hoa giải thoát (?) rải khắp mặt đất; trăm nghìn ức tiền vàng dùng vào việc ăn uống. Người con thấy trưởng giả dáng vẻ uy nghiêm thì sợ hãi không yên, cho là bậc đế vương hay vua chúa lớn, tiến lùi do dự, không dám bước tới, liền bỏ chạy.
Người cha từ xa thấy con, lòng vui mừng, sai người hầu bên cạnh đuổi theo gọi về. Người con hoảng hốt ngã lăn ra đất, nói với người đuổi theo: 'Tôi không xúc phạm gì các ông, sao lại bắt tôi?' Người hầu nắm lấy, cùng đưa đến chỗ trưởng giả. Trưởng giả nói: 'Đừng sợ, đừng hãi. Ta vì con mà siêng năng mở mang sản nghiệp, kho tàng đầy đủ; xa cách con đã lâu, thường muốn gặp lại; nay tuổi cao sức yếu, tình cha con nặng lắm.' Ông định đưa con vào trong nhà, nhưng ở giữa đám đông thì không nói chuyện với con. Vì sao vậy? Vì người cha biết đứa con nghèo chí hướng còn thấp kém, không nhận ra người cha giàu phúc. Lâu dần, người con hiểu ra, sắc mặt hòa dịu, biết được danh tính, lại thấy châu báu. Trưởng giả nói: 'Đây là con ta.' Ông dùng cách khéo léo bảo con: 'Nay cứ tùy ý làm việc gì con muốn.' (?) Người con nghèo lấy làm lạ như chưa từng có, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến xóm nghèo tìm áo xin cơm.
Người cha biết cơ duyên của con, dùng cách khéo léo nói với nó: 'Con cứ tự đi, cùng ở với đám người hèn mọn.' Khi người con đến đây, ông lại dặn rằng: 'Đến nhà này có việc cần sửa sang.' Cha giao voi ngựa, bảo tập luyện sơ qua; nếu có ai hỏi thì cũng trả lời như thế; dặn rằng phải chăm luyện xe ngựa, sửa sang đồ báu, thì sẽ được tùy ý ban thưởng. Người cha tìm cách cấp phát cho đứa con nghèo đầy đủ như vậy. Khi ấy người con ở chuồng ngựa tập luyện xe ngựa, sửa sang châu báu, rồi lại dạy bảo lớn nhỏ trong nhà.
Người cha từ cửa sổ xa trông thấy con làm việc giỏi giang vượt bậc, bèn cởi bỏ áo cũ con mặc, tắm rửa thân nó, tự tay phải rửa cho; lấy chuỗi ngọc báu, hương hoa, y phục khoác cho, khiến thân thể sáng sủa, sạch sẽ, rồi bảo rằng: 'Xưa nay con dựng nghiệp ở đâu, nương tựa vào ai, mà bỏ ta đi nơi khác, chịu khổ cực đói rét? Ta đã già rồi, đem tình thật nói với con: hãy lấy vợ đúng lúc, vui chơi ăn uống để con cháu được an khang. Sự nghiệp ta gây dựng không thể đo đếm, đủ mọi châu báu, con có biết không? Ta tìm con bao năm mà con lại quyến luyến bạn xấu; nay con đã trở về, nên gột bỏ vết nhơ. Ta có của báu tuyệt diệu, ngọc minh châu sáng trong đêm, châu báu quý lạ, đều đem cho con; tôi tớ, người hầu, nam nữ lớn nhỏ, tùy ý con muốn, giao trọn cho con. Ta thương yêu con như nhà vua thương yêu thái tử.'"
Các vị Thanh văn đáng kính lại cùng thưa Phật: "Lúc ấy người con nghèo đã lang thang lưu lạc hai ba mươi năm, đến nhà trưởng giả mới được giãi bày; nhớ lại trước sau những nơi đã đi qua, trong lòng đều nhớ hết. Bấy giờ ông trưởng giả lâm bệnh nằm trên giường, biết mình sắp hết tuổi thọ, tự gọi con đến bảo: 'Nay ta yếu mệt, con nên nối nghiệp lớn. Nhà cửa, sản nghiệp, kho báu, con hãy nhận hết; cứu giúp người nghèo thiếu, tùy ý mà bố thí.' Người con liền vâng lời dạy, mừng không xiết; việc làm hết lòng thành thật, không trái lời hứa ban đầu. Người cha biết chí hướng của con, thân làm việc cẩn thận, trước nghèo sau giàu, càng thêm vui mừng. Người con tôn kính họ hàng, lễ bái người già cả.
Người cha đứng trước vua chúa, đại thần và đông đảo mọi người mà nói: 'Xin các vị lắng nghe cho rõ. Đây là con ta, do ta sinh ra, tên là mỗ. Nó bỏ ta lưu lạc hai ba mươi năm, nay mới gặp lại. Đây là con ta, ta là cha nó. Mọi của báu ta có đều thuộc về con ta.' Người con nghe lời tuyên bố trước đại chúng, lòng càng vui sướng, tự nghĩ: 'Ta có phúc gì từ đời trước mà được nhận nhà cửa kho tàng này?'"
Các vị Thanh văn lại thưa Phật: "Ông trưởng giả giàu lớn là ví với Như Lai; những người học đạo là con của Phật. Ngài gắng sức cứu chúng con khỏi khổ nhọc trong ba cõi, như ông trưởng giả giàu có nhận lại con mình, đưa chúng con vượt thoát sinh tử. Vì vậy, bạch Thế Tôn, có vô số của báu là các bậc thánh chúng, dùng năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy suốt, nghe suốt, biết ý người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại) trừ bỏ ngũ ấm cái (những thứ che lấp sinh ra từ thân và tâm, gồm năm phần: hình thể, cảm giác, tưởng tượng, hành động của ý, nhận biết — làm mờ trí tuệ); thường tu tinh tấn (siêng năng không lười) trong đạo giáo ấy, chí hướng về diệt độ, cho đó là dấu ấn tuyệt diệu; ân cần mến cầu, chưa từng lười nghỉ; muốn được vô vi (trạng thái không còn tạo tác, sinh diệt, tức Niết-bàn), trong lòng lặng lẽ; kỹ càng tự suy nghĩ, cho rằng điều mình được là vô lượng.
Ở chỗ Như Lai, chúng con vâng theo pháp mà tu, tu thiền định (tập trung tâm ý, lắng yên suy nghĩ) và thường tin vui. Ngài thấy chúng con biếng trễ, thấp kém, nên không phân biệt giảng ra; chúng con cũng không biết lập chí nguyện cầu kho châu báu pháp này của Như Lai. Nay Thế Tôn dùng phương tiện quyền xảo (cách khéo léo tạm bày ra cho hợp với người nghe), cho thấy kho tàng trí tuệ báu của bản tế (cội nguồn chân thật của mọi sự vật), trừ đói khát (?) cho chúng con, trao cho dấu ấn lớn tuyệt diệu. Bạch Đại Thánh, nay vị trưởng lão Đại Ca-diếp này từ chỗ Như Lai sớm được ấn chứng (?), sẽ đạt đến vô vi.
Lại nữa, Thế Tôn vì chúng con chỉ bày nghĩa trí tuệ của các Bồ-tát đại sĩ; chúng con vâng làm, giảng pháp cho mọi người, sẽ làm rạng rỡ uy đức thánh minh của Như Lai, khiến ai cũng thông suốt nghĩa lý tùy theo thời. Vì sao vậy? Bậc Thế Hùng (Đấng anh hùng của đời, tức Phật) thông suốt rộng lớn, khéo dùng phương tiện, biết chí hướng chúng con không hiểu pháp sâu, nên hiện ra pháp Thanh văn: sợ pháp ba cõi cùng sinh, già, chết, sợ những thứ sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm mịn trơn; chỉ muốn tự cứu mình mà không cứu tất cả; xa lìa đại từ bi, trí tuệ, phương tiện khéo léo, thiền định, tam muội (trạng thái tâm định chuyên nhất vào một chỗ) — vốn là những điều giúp biết được lòng người; không thấy căn nguyên của tất cả chúng sinh.
Ví như người nghèo tìm áo xin cơm, còn người cha thì chờ đợi, muốn cho con được an vui, mà con không hay biết. Phật dùng phương tiện tùy thời chỉ bày, chúng con không tỏ ngộ; nay mới tự biết mình đã thành con thật của Phật, là con cháu của bậc Vô Thượng, được Phật thương xót ban cho trí tuệ lớn. Vì sao vậy? Tuy là con Phật nhưng hèn kém nhút nhát; giả sử Như Lai thấy lòng chúng con tin vui, ưa thích Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả), thì sau đó mới giảng pháp lớn phương đẳng (giáo pháp Đại thừa rộng lớn, bình đẳng). Lại nữa, Thế Tôn ra đời vì hai việc: vì các Bồ-tát mà bày ra pháp cam lộ (ví giáo pháp như nước cam lồ, thứ nước ngọt bất tử của cõi trời); vì những kẻ thấp kém, chí nguyện nhỏ hẹp thì lại khuyến khích cho tiến vào nghĩa lý vi diệu.
Ví như người con kia xa cách cha lâu ngày, đi đường từ xa trông thấy, không biết là ai, bị gọi thì sợ hãi; về sau dần dần được chỉ bày oai nghi phép tắc mới biết đó là cha. Phật cũng như vậy. Chúng con không hiểu Bồ-tát đại sĩ; tuy sinh ra từ pháp, là con của Như Lai, nhưng chỉ cầu diệt độ, không lập chí ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo) dưới gốc cây, hàng phục quân ma, độ thoát tất cả. Chúng con tự cho đã được giải thoát. Vì thế, những gì đến nay thấy nghe chưa phải là thành tựu, chưa phải thật xuất gia, chưa thành sa-môn (người tu hành) thật sự. Nay Như Lai Thế Tôn hiện bày các trí tuệ thông suốt, chúng con đã được châu báu của bậc Đại Thánh. Phật là cha, chúng con là con; cha con cùng một thể, sao lại có khác biệt?
Như ông trưởng giả lúc sắp chết, trước đại chúng tuyên bố với đế vương, Phạm chí, trưởng giả, quân tử rằng mọi kho tàng châu báu hiện có nay đem ban hết cho con mình; người con nghe mà vui mừng như chưa từng có. Phật cũng như vậy: trước kia hiện bày Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, tức con đường tu chỉ cầu tự giải thoát cho mình) để làm chúng con vui trong một thời; nhưng nay sau cùng thì khắp vì bốn chúng — tỳ-kheo (tăng), tỳ-kheo-ni (ni), thanh tín sĩ (nam cư sĩ tại gia), thanh tín nữ (nữ cư sĩ tại gia) — cùng tất cả trời người trong thế gian mà chỉ bày nghĩa gốc: Phật chỉ dùng phương tiện quyền xảo mà nói ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn; Duyên giác — người tự quán xét nhân duyên mà tỏ ngộ; và Bồ-tát) mà thôi; còn không có hai, huống chi lại có ba. Các vị Thanh văn này đều sẽ thành Phật. Chúng con vui mừng không xiết." Bấy giờ Đại Ca-diếp liền nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
Hôm nay chúng con được nghe tiếng nói này, lấy làm lạ và kinh ngạc,
được điều chưa từng có; vì cớ ấy, lòng buồn mừng lẫn lộn.
Lại nghe bậc Đạo Sư (người dẫn đường, tức Phật) cất tiếng dịu dàng; châu báu tôn quý vi diệu
chất thành đống lớn, gom về một chỗ, để ban cho chúng con.
Chưa từng nghĩ tới, cũng chẳng hề cầu, nay lại được nghe lời dạy lớn lao,
lòng hớn hở vui mừng. Ví như một ông trưởng giả có một người con,
lớn lên như kẻ ngu, nhưng cũng không đến nỗi tối tăm; tự bỏ cha mình,
đi đến nước khác, lập chí ở xứ lạ, giữa trăm nghìn người hiền (?).
Khi ấy trưởng giả buồn lo nhớ con; về sau nghe tin (?),
người con lại tự trốn chạy, đi khắp mười phương, lòng luôn buồn bã.
Cha con cách biệt hai ba mươi năm; người cha cùng người khác lo lắng tìm kiếm (?),
muốn tìm được con, bèn đến đất khác, vào một thành lớn,
dừng lại ở đó, dựng nhà cửa, sắm sửa trang hoàng đầy đủ
năm thú vui dục lạc (thú vui của năm giác quan), vô số vàng ròng sắc tía cùng các châu báu,
tài sản kỳ lạ, minh châu, ngọc biếc, voi ngựa, xe cộ
rất nhiều; trâu bò súc vật, heo lợn, gà vịt, dê cừu,
cho vay sinh lời, buôn bán, cày cấy; tôi tớ, người hầu
không đếm xuể; sắp đặt mọi việc, trăm nghìn ức loại.
Lại được lòng vua, uy thế như chúa một nước; dân chúng cả thành
kính phục quy về; người các quận xa xôi đều kính ngưỡng.
Bao nhiêu nghề nghiệp đều nhân đó đến cầu xin; việc gây dựng đã nhiều
không thể tính hết. Thế lực giàu sang như thế, mà ông vẫn khóc lóc rơi lệ:
"Ta đã già yếu, chí lực suy sút, lòng lo nghĩ ngợi,
muốn được gặp con; sớm tối nhớ mong, tình chẳng rời lòng."
Nghe ai hỏi về con, lòng càng phiền muộn: "Nó bỏ ta mà đi
đã hai ba mươi năm; những gì ta có, tài sản rộng lớn,
nếu ta chết đi, không có ai để giao phó." Xét ông trưởng giả ấy,
người con thì ngu muội, nghèo khổ khốn khó, thường đi tìm cơm áo,
lang thang các quận huyện, luôn nhiều lo nghĩ, quanh quẩn vội vàng,
lo miếng ăn (?), tất tả chạy vạy, vừa đủ tự nuôi sống;
có lúc kiếm được, có lúc chẳng được gì; kẹt lại đất người,
lòng cũng buồn rầu, tính tình hẹp hòi, gai góc cào rách thân,
lần hồi quanh quẩn, đi không ngơi nghỉ, dần dần tự tìm đến
chỗ cha ở, loanh quanh ra vào, lại xin cơm áo,
từ từ tiến tới đến nhà gia chủ; từ xa thấy thế lực giàu sang
của ông trưởng giả rất lớn, ở trước cửa ngồi trên giường sư tử,
vô số người hầu vệ, quyến thuộc vây quanh; tài sản đưa ra đưa vào
cùng những thứ đem cho; bao nhiêu người theo hầu đứng chực;
có người tính toán vàng bạc châu báu, có người ghi chép sổ sách,
phân loại rạch ròi, ghi chép ra vào, đo lường nhiều ít.
Bấy giờ người con nghèo thấy cảnh như thế, đứng nép bên đường,
nhìn xem việc làm, tự nghĩ: "Thân ta sao lại đến chốn này?
Đây hẳn là đế vương hay thái tử của vua; chẳng lẽ ta bị họ
lôi kéo ép buộc? Chi bằng bỏ đi, lo việc của mình."
Nghĩ như thế xong, liền muốn trốn chạy: "Đời chẳng ai kính kẻ nghèo,
ưa người khốn khó." Lúc ấy trưởng giả ngồi trên tòa sư tử,
từ xa thấy con, lòng thầm vui sướng, liền sai người hầu
đuổi theo giữ lại, gọi người con nghèo trở về gặp mặt.
Người hầu nhận lệnh, đuổi kịp báo cho biết, bắt gọi trở về.
Người con liền sợ hãi ngã xuống đất, thầm nghĩ: "Chẳng lẽ ta bị giết hại?
Sao lại bắt ta? Muốn đòi gì đây?" Ông trưởng giả giàu lớn
thấy vậy cố gượng (?), thương xót đứa con này quá đỗi thấp kém,
cũng không thấy nó tin rằng ấy là cha mình, lại còn nghi ngờ,
không biết rõ về của báu. Ông bèn an ủi, giải bày nói rõ:
"Có vàng tử ma (vàng ròng thượng hạng) chất chứa ở đây, sẽ dùng để cấp cho anh
làm đồ ăn uống; anh coi giữ mọi sổ sách, sai khiến người làm việc, người hầu.
Ta có nhiều của báu, chất chứa đến mục nát, vứt nơi đất phân
không ai dùng tới; anh cứ lấy nhiều mà làm vốn liếng.
Của cải chứa rất nhiều, không có ai tiêu dùng." Người ấy nghe bảo,
dặn dò như vậy, liền đi làm, vâng theo thi hành,
nhận lời trưởng giả, không dám trái lệnh; liền vào trong nhà,
ở yên cai quản. Lúc ấy trưởng giả từ cửa sổ trên mái nhà
xem xét kỹ càng, biết được việc làm: "Tuy là con ta,
nhưng thấp kém đến cùng cực, chỉ biết tính toán và đánh xe mà thôi."
Ông liền từ lầu cao xuống đến mặt đất, bèn cởi bỏ áo đẹp, mặc vào áo
dơ bẩn, rồi đi đến chỗ người con,
giục con mau dậy làm việc phải làm: "Ta sẽ cho anh
những thứ rất khó có được." Ông đem ân đức ban cho người, xoa bóp tay chân cho con,
thức ăn mặn ngọt ngon lành cấp cho, cùng giường nằm, đồ ngủ,
xe cưỡi còn thiếu cũng cấp đủ; khi ấy lại vì con mà hỏi cưới vợ.
Ông trưởng giả khôn khéo dùng cách ấy dần dần dạy bảo: "Con ơi, con nên
trông coi công việc; vì ta thương con nên lòng không nghi ngại."
Dần dần khiến con vào trong nhà, buôn bán làm ăn,
thu vào khó đếm; chỗ nào trống thiếu đều làm cho đầy tràn.
Từng bước làm việc, dùng roi gậy sai khiến người; châu báu quý lạ,
minh châu, lưu ly đều thu nhặt cả, cất vào kho đụn.
Tất cả những gì có, con đều tính toán được hết, suy xét khắp
tài sản lợi lộc. Vì đứa con ngu dại, người cha riêng làm một kho nhỏ,
khác với của cha, đặt ở bên ngoài. Bấy giờ người nghèo
tự nghĩ trong lòng: "Không ai có được kho như kho của ta."
Khi ấy người cha biết điều con đang nghĩ: người ấy tự cho
mình được thế lực tột bậc. Ông liền gọi con đến, đích thân nhìn con,
muốn hứa giao hết mọi tiền của, bèn bảo rằng:
"Nay tất cả vô số của báu, vật dụng sinh sống của ta..."
Ông tụ họp đại chúng, ở trước nhà vua, các trưởng giả, Phạm chí,
các bậc quân tử, sai người tuyên cáo cho xa gần lớn nhỏ:
"Nay đây là con ta, đã bỏ ta trốn đi, ở nước khác,
lang thang xin ăn, nghèo khốn cùng cực, nay mới trở về.
Xa cách nó hai ba mươi năm, nay đến nước này
mới được gặp nhau. Ở thành nọ ta đã lạc mất nó,
ở đây tìm kiếm thì nó tự nhiên đến. Tài vật của ta
không thiếu thứ gì, nay tất cả hiện có, ở đây đầy đủ,
tất cả đều đem trao cho con. Con hãy nắm giữ cai quản
cơ nghiệp của cha." Người ấy liền vui mừng như chưa từng có:
"Ta vốn nghèo khổ, chẳng nơi nào đến được (?); cha khi ấy biết ta
thấp kém cùng cực; nay được kho tàng, hôm nay mới yên ổn."
Bậc Đại Hùng Đạo Sư (Đấng anh hùng lớn dẫn đường, tức Phật) giáo hóa chúng con, thấy chúng con thấp kém,
ưa thích Tiểu thừa, nên độ thoát chúng con, khiến được an ổn,
rồi lại thọ ký rằng sẽ thành Phật đạo; nay được an trú.
Ngài sai làm nhiều việc (?); vô số Bồ-tát sức trí tuệ vô lượng
phân biệt chỉ bày đạo lớn vô thượng, nương theo mà khen ngợi
bằng ức cai (con số cực lớn) thí dụ. Chúng con được nghe; các con của Đấng Tối Thắng (Đấng hơn hết, tức Phật)
liền vâng làm theo đạo lớn tôn quý; những ai đứng lên làm con mắt cho chúng sinh, sẽ ở thế gian được thành Phật đạo,
trở thành bậc Thánh Tôn. Việc làm như thế, nuôi dưỡng che chở,
ở trong Phật pháp này giảng nói, phân biệt nghĩa trí tuệ tối thắng,
liền làm cảm động tất cả chúng sinh. Còn chí nguyện chúng con
chỉ là lòng nghĩ nghèo hèn; dù được nghe lời Phật dạy này,
cũng không chịu phát khởi trí tuệ của Như Lai. Thấy Đấng Tối Thắng
tuyên giảng nghĩa đạo, trong lòng tự nghĩ mình đã được diệt độ trọn vẹn,
không nguyện lập chí cầu trí tuệ như thế. Lại nghe bậc Đại Thánh nói về
cõi nước của chư Phật, chưa từng có ý phát lòng vui mừng.
Lặng lẽ trong pháp, tất cả đều vô lậu (không còn phiền não rò rỉ làm ô nhiễm tâm), bỏ những gì sinh khởi,
cho việc diệt độ là đủ; vì nghĩ như thế mà không thành Phật đạo.
Đáng lẽ phải thường tu hành, ngày đêm trừ kiêu mạn; nghĩa đạo của chư Phật
là cao nhất, không gì hơn, nhưng chúng con chưa từng khuyên giúp, lập chí hướng về đó.
Nay mới rốt ráo, đầy đủ tối thắng, được đến cõi vô vi (?);
đã bỏ ngũ ấm cái, suốt đêm dài tinh tấn, tu tập nghĩa không,
giải thoát khổ não nhọc nhằn của ba cõi; Phật ra đời dạy giới,
liền được trang nghiêm đầy đủ; tính như thế thì không thiếu gì.
Trí tuệ thấm qua thân (?) mà Đấng Tối Thắng diễn bày; nếu có người
nguyện được đạo như Phật, thì vì những người ấy mà ban thêm việc pháp.
Do nhân duyên mà đến được đây, chúng con kính mến vui mừng; có bậc Đại Đạo Sư
đi khắp thế gian, xem xét tất cả những hạng người như thế;
những ai sợ hãi thì khiến được lợi ích; tìm cách khuyên giúp,
khiến chúng con tin vui; phương tiện khéo léo giống như người cha.
Ví như ông trưởng giả gặp thời giàu lớn, mà đứa con lại
nghèo hèn thấp kém cùng cực, thì đem của báu ban cho.
Bậc Đại Thánh Đạo Sư làm việc hiếm có, phân biệt tuyên giảng
phương tiện khéo léo; đám con cái chí ưa điều thấp kém,
tu hành điều phục, định tâm, rồi Ngài đem pháp ban cho. Chúng con hôm nay
có được trăm nghìn pháp chưa từng có, như người nghèo được của.
Trong sự giáo hóa của Phật, được đạo, được báu, thanh tịnh bậc nhất,
không còn các lậu; những giới cấm, định ý đã tập suốt đêm dài,
giữ nghĩa, che chở; bậc Thế Hùng dẫn dắt, hôm nay có được
đạo lớn của Phật, quyến thuộc vây quanh, tu hành không thiếu sót.
Những ai suốt đêm dài tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới không dâm dục) thanh tịnh, nương tựa Pháp Vương (vua của chánh pháp, tức Phật),
trí tuệ sâu xa được đầy đủ, quả đức tôn quý này
ngày càng vi diệu, không còn các lậu. Chúng con hôm nay
là Thanh văn, lại được nghe biết Phật đạo tối thượng;
sẽ lại được tuyên dương tiếng giác ngộ của bậc Thánh; vì thế được nghe,
vượt qua sợ hãi; hôm nay mới đạt đến chỗ không còn chấp trước.
Đem nghĩa không chấp trước nói cho chư thiên (các vị trời), người đời, ma vương
và Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời Phạm), để thân cận tất cả các loài chúng sinh.
Có gì là danh sắc (tâm và thân) đâu; dựng lập sự vắng lặng, trừ bỏ cho chúng sinh (?)
suốt vô số ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài); việc làm ở đây rất khó gặp được,
xét trong thế gian hiếm ai sánh kịp. Hôm nay bậc Vô Trước (người không còn vướng mắc, tức A-la-hán) (?)
đốt hết tội lỗi, qua đến bờ bên kia, lấy tu hành làm sự nghiệp; hớn hở vui mừng,
chúng con quy về bậc Thánh, cúi đầu nhận lãnh; sở nguyện đã đầy đủ.
Dù cúng dường nhiều như cát sông Hằng: đồ ăn uống, áo quần bao nhiêu ức vạn,
các giường nằm, đồ ngủ sạch không vết nhơ, dùng gỗ thơm chiên-đàn
làm nhà cửa, đồ ngồi mềm mại trải lên trên,
hoặc khi đau bệnh không thuốc chữa thì đem thuốc dâng — hôm nay cúng dường
bậc an trú, độ khắp muôn loài, số kiếp bố thí nhiều như cát sông Hằng,
những gì đã dựng lập thì không ai cướp lại được; pháp cao xa
vô lượng vô hạn; thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) lớn lao, dựng nên sức mạnh của pháp.
Phật là Đại Vương, vô lậu, tối thắng, kham nổi mọi việc, vững vàng mạnh mẽ,
thường tu bền chắc, an ủi khuyến khích, luôn đúng thời tiết;
chưa từng bày đặt mong tưởng việc làm phúc. Trong tất cả thế gian,
là bậc tôn quý trong các pháp, đều là bậc đại thần lực; Như Lai Tối Thắng
thắp đèn sáng lớn, chỉ đường cho vô số chúng sinh; biết mọi người dân
sức lực đến đâu, bao nhiêu điều ưa thích, mong nguyện,
trăm nghìn nhân duyên, mà thuận theo khai hóa; Như Lai đều thấy
tính nết của mọi người, ý nghĩ của người khác; tất cả chúng sinh
vì bao nhiêu thứ pháp mà sa đọa; Ngài dùng pháp chỉ bày
Phật đạo tôn quý này.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video