Phẩm thứ tám: Thọ ký cho năm trăm đệ tử (thọ ký, ở đây gọi là "trao quyết": lời Phật báo trước rằng một người về sau chắc chắn sẽ thành Phật, có kèm danh hiệu và cõi nước của vị Phật ấy)
Bấy giờ hiền giả (cách gọi tôn kính người tu hành có đức) Bân-nậu Văn-đà-ni Tử (tức Phú-lâu-na, cũng gọi là Mãn Nguyện Tử, một vị đại đệ tử của Phật) nghe đức Phật Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) giảng giải về thiện quyền (tài khéo léo của Phật trong việc chọn cách dạy hợp với từng người) và chỉ bày phương tiện (những cách thức, con đường tạm thời Phật dùng để dẫn dắt người tu theo căn cơ của họ), thọ ký cho hàng Thanh văn (những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ nhắm tự mình thoát khổ) rằng họ sẽ thành Phật đạo (con đường giác ngộ trọn vẹn, thành Phật).
Ông nhớ lại những hạnh đã gây dựng từ thuở xa xưa, lại ngắm nhìn cảnh giới của các đức Như Lai, được điều chưa từng có, vui mừng hớn hở, không còn nghĩ đến áo cơm, thân thể nhẹ nhõm khoan khoái, không tự kìm được. Đối với chính pháp lớn lao, ông lúc thì cảm động, lúc thì vui mừng.
Ông liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi đầu sát chân Phật, rồi phát lời rằng: "Thật khó ai theo kịp, bạch Thế Tôn! Thật chưa từng có, bậc An Trụ (?)! Những mưu lược mà đức Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân lý như thật), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng, đáng được cúng dường), Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) bày ra thật sâu xa, sâu xa vô cùng, miệng không thể nói hết.
Các thế giới này có đủ mọi hạng người; Ngài dùng vô số cách khéo léo, tùy chỗ mà bày ra ý nghĩa của trí tuệ, thuận theo mà giáo hóa chúng sinh, phân tích cho họ hiểu rõ pháp. Ngài vì những người này nói ra cội nguồn của họ, dùng phương tiện mà cứu độ họ thoát ra.
Trí tuệ thánh thiện của Thế Tôn biết hết dấu vết việc làm, chí hướng, bản tính và nơi hướng về của chúng con, nên Ngài lại đưa ra thí dụ, kể chuyện đời xưa và lúc mới phát tâm."
Lúc ấy Mãn Nguyện Tử cúi đầu sát chân Phật, rồi lui đứng một bên, hết lòng quy kính Thế Tôn, ngước nhìn dung nhan sáng rỡ của Ngài, mắt không hề chớp.
Phật nói: "Hay lắm, đúng như lời ông nói. Như Lai thấy suốt cội nguồn tận cùng của mọi người, xét chỗ sâu cạn của nhân duyên và việc làm của họ mà trao cho.
Như với hàng Thanh văn thì chỉ bày Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, ví cho pháp tu chỉ cầu tự mình giải thoát) thấp kém, trừ dơ bẩn của dâm dục và giận dữ, cho họ được nghỉ ngơi; rồi sau mới dẫn họ đến trí tuệ vô cùng của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh).
Ví như ngày xưa có một vị đạo sư (người dẫn đường), có lòng từ, giàu thương xót, thương người nghèo khổ: áo cơm không đủ, đi xin chẳng được gì, cùng quẫn không chút của cải.
Ông bèn đánh trống rao khắp trong nước: "Ai muốn vào biển lấy châu báu?" Dân chúng đều tụ họp lại. Ông lại tiếp lời rao: "Ai không tiếc thân, không quyến luyến cha mẹ, không đoái hoài vợ con, thì hãy cùng vào biển tìm lấy châu báu." Dân chúng nghe lời rao, phần nhiều rút lui.
Lại có những kẻ nghèo đói muốn đi lấy báu, nhưng không có áo che thân, không có của để tự lo, đắn đo do dự, không tự quyết được. Đạo sư biết vậy, gọi hết họ lại bảo: "Nếu muốn vào biển, ta sẽ cấp áo và lương thực, không để thiếu thốn." Những người nghèo vui mừng, liền vâng lời, cùng lúc lên thuyền.
Họ đón gió giương buồm, đi vào biển cả, không gặp cá lớn, không đụng vách núi, ác quỷ và La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) cũng không dám quấy nhiễu, đến được long cung (cung điện của vua rồng dưới biển).
Đạo sư liền xin Long vương (vua rồng) ngọc như ý (viên ngọc quý muốn gì được nấy): "Người đời nghèo khổ, không tự sống nổi, xin ngài ban cho để cứu giúp xa gần." Long vương liền cho theo điều mong muốn: "Ai muốn được thì cứ đến mà lấy."
Đạo sư trở về báo lại; người đi lấy thì ít, người không lấy thì nhiều. Vì sao vậy? Vì lòng họ sợ hãi, sợ đến chỗ Long vương sẽ chìm mất không về được.
Bấy giờ đạo sư bảo các nhà buôn: "Mỗi người cứ tùy ý mà lấy." Các nhà buôn đều lấy vàng, bạc, lưu ly (một loại ngọc màu xanh), thủy tinh, hổ phách, xà cừ, mã não, ai nấy lấy đầy thuyền.
Đạo sư ra lệnh nghiêm: "Trở về Diêm-phù-lợi (tức Diêm-phù-đề, cõi đất loài người chúng ta ở)." Mọi người vâng lời, về đến quê hương. Gia đình, họ hàng, làng xóm mang đồ ăn thức uống, đàn ca, xe ngựa, người hầu, đều ra đón rước, cùng nhau vui chơi bảy ngày bảy đêm, rồi mới về nhà.
Họ hỏi nhau: "Được những báu gì?" Những kẻ nghèo ít trí chỉ được bảy báu; còn đạo sư và các bạn có trí tuệ thì được ngọc như ý.
Đạo sư lên lầu cao, tay cầm ngọc báu, quay khắp bốn phương, bốn góc, trên và dưới, nói: "Nhờ đức của viên ngọc này, hãy mưa xuống bảy báu." Liền đúng như lời, trời mưa bảy báu, khắp cả nước, không đâu không đầy.
Các bạn có trí tuệ khác chia nhau đến các nước, đi khắp bốn phía, cũng làm mưa bảy báu.
Những kẻ nghèo ít trí bèn than thở: "Chúng ta cùng vào biển, giận vì không gặp được thứ này." Đạo sư bảo: "Ta đã dặn bảo các anh, các anh không chịu đi lấy, nay còn mong gì nữa?"
Mọi người bỏ đống báu kia, lại họp nhau cùng trở lại lấy báu, đến chỗ Long vương dưới biển xin ngọc như ý, liền đều được cả. Họ trở về Diêm-phù-lợi, cũng làm mưa bảy báu.
Phật nói: "Người phát tâm đạo vô thượng chính chân (tâm hướng về con đường giác ngộ cao tột và chân chính, tức tâm cầu thành Phật) muốn cứu độ tất cả, ví như vị đạo sư đi vào biển cả. Thương những người nghèo thiếu, cho họ vào biển: nghĩa là vì tất cả mà giảng nói kinh và đạo.
Đón gió giương buồm vào biển cả: nghĩa là học quyền trí (trí tuệ khéo léo dùng phương tiện). Ba hiểm nạn của biển: là không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy muôn pháp đều trống rỗng không có thực thể; không bám vào hình tướng; không còn mong cầu tạo tác). Biển: là sinh tử (vòng sống chết luân hồi).
Được ngọc như ý: nghĩa là được pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý) vô cùng của Như Lai. Mọi người lại theo nhau đi lấy ngọc như ý: nghĩa là nghe đạo Bồ-tát mà phát tâm lớn, đạt vô sở tòng sinh (chứng biết muôn pháp vốn không từ đâu sinh ra, không sinh không diệt).
Những kẻ nghèo hèn lấy bảy báu, mỗi người đầy thuyền: nghĩa là đạt thất giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: ghi nhớ, phân biệt đúng sai, tinh tấn, vui mừng, nhẹ nhàng, định tâm, buông xả). Về quê được gia đình ra đón: nghĩa là người mười phương đến nhận giáo pháp.
Lên lầu cầm ngọc hướng về tám phương, trên và dưới: nghĩa là đạt Phật đạo, cứu độ mười phương. Các bạn có trí chia nhau đến các nước làm mưa bảy báu: nghĩa là mỗi vị đến phương khác thành Tối Chính Giác (sự giác ngộ chân chính cao nhất, tức thành Phật).
Những người nghèo hối hận, rủ nhau trở lại biển: nghĩa là các Thanh văn nghe nói chỉ có Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, tức con đường duy nhất là thành Phật), không có hai đạo. Bấy giờ họ mới phát lại tâm đạo vô thượng chính chân, về sau sẽ thành Phật, mỗi vị có danh hiệu riêng." Rồi Ngài nói kệ (bài thơ tụng lại ý kinh) rằng:
Tỳ-kheo (người nam xuất gia theo Phật) hãy nghe, ta giải thí dụ: như có vị đạo sư
thương xót dân trong nước, nhiều người nghèo thiếu, luôn khổ sở bươn chải.
Ông đánh trống đi rao: "Ai muốn vào biển?" Mọi người tụ họp.
Ông lại bảo họ: "Không tiếc thân mạng, không luyến cha mẹ,
không đoái vợ con, hãy cùng vào biển; trong biển có hiểm nạn,
đừng đổi ý hối hận." Khi ấy những kẻ nghèo đói cũng có ý muốn đi,
nhưng sợ không tự đi nổi, ngập ngừng không quyết. Đạo sư rộng lòng,
cấp cho họ áo cơm. Rồi họ vào biển cả, mỗi người tìm bảy báu.
Bấy giờ đạo sư đến cung Long vương, cùng bảo những người mình dẫn
xin ngọc như ý; các bạn vâng lời, được ngọc như ý.
Trở về quê hương, lớn nhỏ đều ra đón. Lúc ấy đạo sư
lên trên lầu cao, hướng về tám phương, mưa châu báu khắp nơi.
Bạn bè chia nhau đi, ở các nước khác cũng mưa bảy báu,
không ai không được nhờ ơn. Những người chỉ lấy bảy báu bèn tự hối hận:
"Cùng đi vào biển, giận vì không gặp được điều này." Đạo sư bảo:
"Trước đã dặn bảo, tự các anh không chịu lấy, ấy là lỗi các anh,
còn oán trách ai?" Họ liền trở lại biển, xin ngọc như ý,
liền được ngay. Vị Bồ-tát đã phát tâm thì đạt đạo chính chân.
Kẻ sợ chán sinh tử thì theo hàng Thanh văn, thực hành pháp "không",
vô tướng, vô nguyện, được vượt qua tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), đến cửa Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử).
Thấy Phật Thế Tôn hàng phục ma cùng quyến thuộc của ma, đạt đến
đạo vô thượng chính chân, khai hóa tất cả, phát ra muôn ức tiếng nói,
chúng sinh mười phương không ai không nhận giáo hóa; trời, rồng, quỷ thần
đều đến cúi lạy. Có người phát tâm Bồ-tát, đạt đến vô sở tòng sinh;
có người làm Thanh văn, dứt ba thứ độc dơ bẩn (tham lam, giận dữ, si mê), thấy suốt mười phương
không vướng ngại. Các vị La-hán (A-la-hán: bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) bèn tự trách hối:
"Cùng đi học đạo, sao người kia được như thế?" Ngồi, đứng, đi lại
đều buồn rầu tự trách. Như Lai sau đó mới bày ra Tam thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát — ba con đường tu),
là thiện quyền phương tiện, tùy thuận mà dẫn dụ; thật ra đạo không có hai,
huống chi là ba? Các Thanh văn bấy giờ vui mừng hớn hở,
lòng bừng sáng như mây tan mặt trời hiện. Phật đều thọ ký cho họ
sẽ đến đạo lớn, cõi nước nơi chốn, mỗi vị đều có danh hiệu.
Phật bảo các tỳ-kheo: "Các ông có thấy Thanh văn Mãn Nguyện Tử không? Trong chúng tỳ-kheo, ông là người đứng đầu việc giảng pháp, làm sáng tỏ và ngợi khen công đức của chư Phật, bày giảng kinh điển chân chính, tinh tấn khuyên giúp, mở bày lời Phật dạy, đọc tụng, thọ nhận và truyền bá.
Ông giảng bày những điều người ta chưa nghe mà không hề lười bỏ, mở rộng ý nghĩa, gỡ thông những chỗ rối mắc; đáp lời tứ bộ chúng (bốn hàng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) không hề chán mệt, chỉ bày các phạm hạnh (lối sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục), khiến ai cũng vui mừng.
Trừ Như Lai và các Bồ-tát Đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn) có tài biện luận giải mối nghi, chưa từng có ai như Mãn Nguyện Tử. Các ông nhìn nhận ông ấy trong chúng tỳ-kheo thế nào? Mãn Nguyện Tử há chỉ vì ta mà làm theo Thanh văn thừa để nhận kinh pháp thôi sao? Chớ nghĩ như vậy.
Ông đã từng lần lượt hầu hạ chín mươi ức (ức: một trăm triệu, trong kinh thường chỉ số rất lớn) đức Phật, theo các đức Thế Tôn thọ nhận những điều cốt yếu chân chính. Ở mọi hội chúng, ông luôn là người giảng pháp, truyền rộng ý nghĩa kinh, phân tích trí tuệ về "không", chí không bám víu.
Khi giảng kinh, ông không chút do dự, không gì không thông suốt, chưa từng bị bế tắc. Ông luôn hết lòng với thần thông của chư Phật Thế Tôn và Bồ-tát, suốt đời mình khiến người tu phạm hạnh. Trong chúng Thanh văn, người ta tin và nghĩ ông là Thanh văn.
Ông dùng thiện quyền ấy làm lợi ích cứu giúp vô số ức trăm nghìn cai (cai: một đơn vị số cực lớn) chúng sinh, khai hóa vô lượng a-tăng-kỳ (số lớn đến mức không đếm được) người, khiến họ phát tâm đạo vô thượng chính chân.
Ông đi đến đâu cũng vì dân chúng mà làm sáng tỏ đạo lớn, khiến họ được an trụ nơi Phật. Mọi điều ông tu đều là để tự mình làm thanh tịnh cõi Phật; việc làm thích ứng để khai hóa chúng sinh; trước các đức Chính Giác (Phật) đều hiện thân cúng dường hầu hạ.
Nay trong đời ta, ông là người giảng pháp được tôn trọng; mỗi lần nhận kinh điển, lời bàn luận của ông khó ai bì kịp. Trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời), nghìn đức Phật xuất hiện, ông lại sẽ cúng dường các đức Thế Tôn tương lai, cũng đều làm người đứng đầu giảng pháp của các ngài.
Ông luôn vì vô lượng vô biên các loài mà soi sáng, làm lợi ích, dạy bảo ý nghĩa; khuyên hóa tất cả dân chúng vô hạn, khiến họ phát tâm đạo vô thượng chính chân. Ông sẽ tiến tu đầy đủ hạnh đạo Bồ-tát, trải qua vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ lâu dài) sẽ thành Phật.
Hiệu là Pháp Chiếu Diệu Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, Minh Hạnh Thành (bậc trí tuệ và đức hạnh đều trọn vẹn), Thiện Thệ (bậc đã khéo léo đi qua bờ giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi việc thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao quý không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc khéo chế ngự, dẫn dắt người theo đạo), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người). Ông sẽ làm bậc đại thánh ở cõi này.
Bấy giờ số tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; ví cho số nhiều không đếm xuể) hợp thành một cõi Phật. Đất bằng bảy báu, phẳng như bàn tay, không có núi đồi, gò đống, khe suối, gai góc, sỏi đá.
Lầu gác nhiều tầng và tinh xá (nơi ở tu hành) bày khắp xung quanh, đều làm bằng bảy báu, đẹp đẽ như cung điện cõi trời, xa xa trông thấy nhau. Cõi trời nhìn thấy thế gian, thế gian nhìn thấy cõi trời; trời và người qua lại giao tiếp với nhau.
Cõi ấy không có lưới kiêu mạn của chín mươi sáu phái ngoại đạo (các phái tu ngoài đạo Phật) và sáu mươi hai kiến chấp sai lầm. Mọi người đều hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua thai mẹ), không do người nữ sinh ra.
Ai nấy tu phạm hạnh trong sạch, đều có oai đức, dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại tự tại) lớn bay đi trong hư không. Họ luôn để chí tinh tấn, việc làm đầy đủ, trí tuệ thông suốt khắp nơi, thân sắc vàng tía, có ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân.
Khi ấy dân chúng thường có hai thứ thức ăn: một là pháp thực (lấy giáo pháp nuôi dưỡng tinh thần), hai là vui thích thiền định. Đó là hai thức ăn.
Có vô số ức trăm nghìn cai chúng Bồ-tát, đều được thần thông, qua lại phân tích ý nghĩa của kinh sách. Các Thanh văn đều đạt hạnh thánh, tu tám cửa giải thoát (tám phép thiền định giúp thoát khỏi mọi ràng buộc), oai đức rực rỡ, khéo phương tiện, danh đức cao nhã, được vượt qua đến chỗ vô cùng.
Kiếp ấy tên là Bảo Minh, thế giới tên là Thiện Tịnh. Đức Phật ấy thọ vô lượng kiếp; sau khi diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ thân), giáo pháp còn trụ lại rất lâu, người ta dựng tháp bảy báu khắp thế giới ấy. Chư Phật mười phương đều cùng ca ngợi công đức của cõi này."
Phật nói như vậy rồi, muốn giải lại ý nghĩa, liền nói kệ rằng:
Các tỳ-kheo hãy nghe ý nghĩa này, như lời ta nói:
với chư thiên và người đời, ông dùng quyền xảo phương tiện, khéo học đến rốt ráo.
Nếu tôn sùng mà tu hạnh Phật đạo — vì những chúng sinh này
yếu kém, lười bỏ, nên ông diễn nói pháp vi diệu tịch tĩnh,
thị hiện (hiện ra cho người thấy) thừa Thanh văn và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà tỏ ngộ), mà vẫn thường đứng vững
trong đạo lớn của Bồ-tát; dùng muôn nghìn ức thiện quyền phương tiện
để khai hóa vô số Bồ-tát. Với chúng Thanh văn này,
nên lại nói rằng: "Phật đạo tối thượng rất khó đạt được."
Ức số chúng sinh được thấm nhuần giáo hóa, đã được tu học
hạnh như vậy; những kẻ kém cỏi lười bỏ, buông thả kiêu mạn biếng nhác,
rồi dần dần thấm nhuần, đều thành Phật đạo. Thân, miệng và tâm
luôn tuân theo hạnh ấy. Những Thanh văn như thế sức lực mỏng ít,
sợ chán mọi nỗi khổ của sinh tử trước sau; còn ông lại sửa sang
làm sạch cõi Phật của mình; hoặc lại thị hiện mình còn ở trong ái dục,
giận dữ hại người, cùng tối tăm ngu si; thấy các chúng sinh
mê lầm tà kiến, thì phá vỡ, trừ bỏ lưới nghi và nút trói xấu ác.
Chúng Thanh văn của ta hạnh cũng như vậy, đúng lúc, tùy chỗ thích hợp
hóa độ chúng sinh, dùng quyền phương tiện khơi dậy tất cả,
vì mọi người thuận theo mà nói rộng. Ta bảo các tỳ-kheo:
Thanh văn của ta đầy đủ, hạnh tu trọn vẹn; ở chỗ ức nghìn đức Phật,
vì muốn cứu hộ chính pháp của Phật, giác ngộ thiền định suy tư
mà cầu giải thoát; ở đâu cũng là đệ tử bậc nhất,
nghe nhiều hiểu rộng, giảng pháp dũng mãnh, làm vui lòng chúng sinh,
lòng không mỏi mệt, làm Phật sự, gây dựng đạo,
được đại thần thông, an trụ thông suốt, đầy đủ việc dẫn dắt làm lợi ích,
chính là ngọn đèn sáng, xét biết chúng sinh, thường thấy cội nguồn của họ,
vì họ nói kinh điển, khiến đến thanh tịnh, dẫn dụ quần sinh
ức trăm nghìn cai, phân tích tuyên bày chính pháp tôn quý,
ở trong Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật, cứu độ mọi người) vô thượng chính chân, tự thấy cõi nước mình
tốt đẹp thanh tịnh. Ở đời tương lai, ức trăm nghìn đức Phật,
ông đúng thời cúng dường hầu hạ, kính phụng như thế, luôn luôn gìn giữ
chính pháp tôn quý, lại trang nghiêm làm sạch cõi Phật của mình,
giảng nói kinh điển, dùng ức trăm nghìn cai thiện quyền phương tiện,
luôn giữ dũng mãnh, lại sẽ khai hóa vô số chúng sinh
đều ở trong tuệ của đạo, không còn các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ làm thất thoát công đức). Vị ấy việc gì cũng kính
các bậc Đại Thánh Hùng (Phật — bậc thánh hùng mạnh lớn), luôn giữ gìn pháp tôn quý này của Phật,
sẽ đạt Phật đạo, làm Đạo Sư tự tại, tên là Pháp Quang Diệu,
tiếng vang khắp mười phương. Cõi nước của Phật ấy tôn quý, vui sướng bậc nhất,
đất bằng bảy báu, khắp nơi thanh tịnh. Kiếp lúc ấy sẽ tên là
Bảo Minh; thế giới tên là Thiện Tịnh, trang hoàng đẹp đẽ.
Vô số ức nghìn chúng Bồ-tát, những bậc như thế,
được đại thần thông. Bấy giờ thế giới của Phật được mọi người ngợi khen,
thần thông rộng lớn, tốt đẹp thanh tịnh. Lại các Thanh văn
số đến ức nghìn, đều là bậc đại thánh, một chúng hiền dũng,
thần túc tột bậc, tu tám cửa giải thoát, phân tích giải bày
không gì không thông đạt. Trong cõi Phật ấy, mọi chúng sinh
đều sống trong sạch, thường tu phạm hạnh, đầy đủ biện tài và trí tuệ,
các đức không thiếu; dân chúng hiền thiện hưng thịnh, đông đúc rất nhiều,
các bậc hiền nhân, dân cư đông đúc, chỉ ưa kinh điển,
ngoài ra không mến chuộng gì. Cõi ấy cũng không có
nữ giới, không có đường ác (cảnh khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không có khổ nhọc; sắc vàng tía
tự nhiên có nơi thân, ba mươi hai tướng tốt tự trang nghiêm.
Ở cõi Phật ấy không phải lo nghĩ áo cơm, muốn gì liền được (?);
sẽ nói về điều này (?).
Bấy giờ một nghìn hai trăm vị đã tu hành tự chủ (tức các A-la-hán tâm đã tự tại) (?), mỗi vị trong lòng nghĩ: "Lạ thay, chưa từng có!" Ai cũng vui mừng hớn hở: "Thế Tôn thương xót, những người khác đều được thọ ký; chắc Ngài cũng thương chúng ta, cho được như lệ ấy."
Bấy giờ Thế Tôn biết điều các Thanh văn đang nghĩ, bảo hiền giả Đại Ca-diếp (một vị đại đệ tử của Phật): "Nay chúng Ứng chân (bậc đáng được cúng dường, tức A-la-hán) một nghìn hai trăm người đang ở trước mắt đây, trừ A-nan và La-vân, cùng Thanh văn Tri Bản Tế (tức Kiều-trần-như, đệ tử đầu tiên của Phật) và các vị khác, sẽ cúng dường sáu mươi hai ức đức Phật.
Qua số ấy rồi, năm trăm đệ tử đều sẽ thành Phật, hiệu là Phổ Quang Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Vi Phật Chúng Hựu (bậc giác ngộ, nơi chúng sinh nương nhờ phúc lành; tức Phật Thế Tôn).
Ưu-vi Ca-diếp, Tượng Ca-diếp, Giang Ca-diếp, Hải Ca-diếp, Hắc Diệu, Ưu-đà, A-nan-luật, Ly-việt, Kiếp-tân-na (?), Bạc-câu-lô, Thuần-na Thiện (?) cùng các vị khác — năm trăm A-la-hán — đều sẽ thành đạo vô thượng chính chân, làm bậc Tối Chính Giác, đều cùng một danh hiệu." Rồi Thế Tôn khen ngợi bằng kệ rằng:
Đệ tử tôn quý của Phật, họ là Bản Tế, sẽ thành Như Lai,
bậc dẫn đường của đời. Ở đời tương lai, vô số kiếp,
sẽ giáo hóa vô số ức nghìn dân chúng, được làm bậc Tối Thắng (Phật — bậc hơn hết),
hiệu là Phổ Quang; cõi nước của Phật ấy tên là Thanh Tịnh.
Đời tương lai vô số kiếp, ông thường thấy chư Phật
không thể tính lường; ánh sáng, âm thanh, thần túc, sức lớn, là người cha sáng suốt (?),
tiếng nói vang khắp mười phương thế giới; ức nghìn chúng sinh
vây quanh, ông chỉ giảng nói Phật đạo tối thượng.
Các Bồ-tát thường tu chính hạnh, cưỡi những
cung điện tôn quý đẹp đẽ đoan nghiêm; đi đến đâu cũng không vướng nghĩ tưởng,
được nghe và nhận pháp nơi bậc Lưỡng Túc Tôn (Phật — bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người), thường qua lại
các cõi Phật phương khác. Chư Phật đại thánh như thế,
họ đã lại cúng dường các bậc chí tôn khắp nơi, trong lòng vui vẻ,
nhiều điều hài lòng. Các cõi nước ấy đều cùng một loại;
các bậc Đại Thánh Hùng không có tên khác, là bậc trên hết trong loài người,
đều hiệu là Phổ Quang. Những vị như thế tinh tấn ra sức tu hành,
thọ mạng an trụ rất dài, khó hạn lượng, số kiếp đầy đủ
sáu vạn hai nghìn. Sau khi diệt độ, chính pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn, có người tu và chứng quả) sẽ còn,
kinh điển bậc thánh để lại còn lâu gấp ba; lại thêm tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn hình thức na ná như chính pháp, ít người chứng quả)
sẽ còn trụ lại, lâu hơn chính pháp, lại gấp ba nữa.
Giả sử sau khi chính pháp diệt hết, nam nữ đông đảo
gặp khổ nạn lớn. Những bậc Tối Thắng, hàng đại thánh ấy,
danh hiệu Phổ Quang, trên hết các bậc Đại sĩ, sẽ trọn vẹn làm
năm trăm vị đạo sư, ai nấy đều ngang nhau, đều thành Phật đạo,
tên tuổi vang khắp các cõi Phật mười phương; thần túc, sức lớn
và cảnh giới, công đức chính pháp, đúng là loại như thế,
đều sẽ tuân theo mà tu, tuyên giảng kinh điển cao nhã này; mọi điều đạt được
đều sẽ như vậy, hiện ra trên cõi trời và ở thế gian,
như ta thuở xưa đã ban bố sự thanh tịnh, ánh sáng rộng khắp.
Bậc trên hết trong loài người, những hạnh đã gây dựng đều kham nhẫn từ đó (?);
ai nấy đã được thọ ký, nhiều lòng thương xót, vô số việc
thành một sự bình đẳng, như Phật hiện nay ở đời là bậc chính chân.
Vì tôn quý nên khởi phát, nói cho Ca-diếp: "Ông hãy ghi nhớ
tên của năm trăm vị Phật, cho chúng Thanh văn và mọi người khác."
Vì thế các đệ tử vẫn được tự tại.
Bấy giờ năm trăm vị Vô trước (bậc không còn bám víu vào điều gì, tức A-la-hán) tận mắt thấy, tận tai nghe Như Lai thọ ký, vui mừng hớn hở, đến chỗ Phật, gieo mình xuống đất cúi đầu đảnh lễ, sám hối, tự trách:
"Bọn chúng con hèn kém, mỗi khi nhớ lại trước kia, tự cho mình đã được Nê-hoàn diệt độ; không có tài khéo, không biết nhận ra chỗ nương về chân chính, xoay lưng với bậc sáng suốt, chí mỏi mệt, lòng chán nản. Nay mới đạt được trí tuệ của Như Lai, sẽ thành Chính Giác.
Bạch Thế Tôn, ví như có người vào nhà một người thân hiền từ, được bạn bỏ viên ngọc minh nguyệt (ngọc sáng như trăng) vào nút buộc vạt áo. Người ấy say rượu nằm ngủ, không tự hay biết; tỉnh dậy quên mất ngọc sáng, không biết ở đâu.
Anh ta đứng dậy đi sang nước khác, không có tiền của để dùng, đói thiếu đi tìm ăn, cùng kế chẳng được gì. Anh ta nghĩ đủ cách, đi đi về về, mới kiếm được bữa ăn, trong lòng vui vẻ.
Khi ấy anh mới nhớ đến căn phòng ngủ trước kia: "Viên ngọc sáng buộc trong vạt áo, có lẽ nào đã rơi ở đó?" Anh vội chạy về tìm, liền đến gặp vị trưởng giả (người giàu có, có đức) nhà người thân hiền.
Vị trưởng giả nói với anh: "Sao anh lại tự chuốc lấy khổ nhọc, đi tìm cơm ăn, lo nghĩ không ngừng? Anh có muốn biết không? Lúc ấy ta sửa sang áo xống chỉnh tề, đi lo việc, thu nhặt và kính cẩn làm điều lợi ích (?), đến đây thấy viên ngọc minh nguyệt buộc trong vạt áo của anh. Nay ngọc vẫn ở trên người anh, sao anh không hay biết?
Vì cớ gì mà đến nhờ kế của ta? Anh đã bày ra cách gì mà dốc sức đi tìm? Nay anh tìm của báu mà khó được, là vì anh không tự xét điều nên hay không nên. Hãy mau đi mang viên ngọc báu đến chỗ con rồng lớn (?) mà đổi chác; nhờ đó sẽ được các kho tàng châu báu, tha hồ đem bố thí."
Ngày xưa, khi Thế Tôn mới bắt đầu tu hành, lúc còn là Bồ-tát, đã khơi dậy cho chúng con chí cầu thông tuệ (trí tuệ thông suốt tất cả, tức trí tuệ của Phật); chúng con không hiểu, cũng không hay biết.
Nay đều trụ ở địa vị La-hán mà cho là diệt độ, sống trong cảnh hiểm khó, luôn như kẻ trống rỗng thiếu thốn. Hôm nay như vậy mới có thể lập chí nguyện cầu thông tuệ, sẽ dùng pháp này khai hóa người khác, dùng trí tuệ Như Lai mà phân tích tâm đạo.
(Phật dạy:) "Các tỳ-kheo, chớ cho điều ấy là Nê-hoàn. Các hiền giả, lại phải tự mình gieo trồng gốc rễ của mọi công đức. Ngày xưa Như Lai dùng quyền phương tiện mở dẫn các ông; nay cũng như vậy, nói lại kinh pháp. Bọn các ông tự lấy diệt độ."
Nay Thế Tôn đã thọ ký cho chúng con đạo vô thượng chính chân." Bấy giờ năm trăm Thanh văn Tri Bản Tế và các vị khác khen ngợi bằng kệ rằng:
Chúng con nghe điều này, mới biết lỗi lầm trước kia; đã được thọ ký
về Phật đạo tối thượng. Cúi đầu lạy Thế Tôn, mặt trời sáng vô lượng,
chỉ vì thương xót mà giảng điều này, ánh sáng được tỏa ra. Chúng con như kẻ ngu tối,
không biết phân biệt, cho nên từng người một nhận lấy diệt độ.
Hôm nay vui mừng, an trụ trong sự giáo hóa, chí nguyện rộng khắp
những việc của thông tuệ. Như có một người đi tìm kiếm,
liền đi vào nhà người thân hiền từ, ở đó thấy
người giàu nhiều của; lúc ấy người giàu bày nhiều đồ ăn uống,
người kia một giấc ngủ say mà không ăn uống; viên ngọc minh nguyệt
được buộc trong vạt áo. Nhân đó nằm ngủ, từ giấc ngủ thức dậy,
ngồi trong kho nhà người thân mà vui vẻ. Gã ngu ấy
bỏ qua điều lợi, liền đứng dậy ra đi, đi xa vào thành,
tìm áo mặc, đồ ăn uống mà chẳng được bao nhiêu; đi tìm thức ăn,
tự lo sinh sống, xin người được ăn, cho thế là được vô vi (cảnh an nhiên không còn lo toan; ở đây ví cho Niết-bàn của Thanh văn),
trong khi ngọc sáng buộc trong vạt áo. Anh tự nghĩ: "Của báu này
có còn không?" Vẫn còn đeo trên mình mà tìm không biết ở đâu.
Vì thế lại gặp vị trưởng giả nhà người thân, người đã ban cho
việc của bậc trượng phu, liền chỉ bảo cho: lời nói hay thay, vui thay,
bày rõ ngọc quý, dạy bảo khiến được thoát. Người ấy vừa thấy,
được an ổn bậc nhất, nhờ ơn ngọc báu mà đạt đến như vậy,
có của cải vô cùng, kho tàng đầy ắp sung túc, lại dùng năm dục (năm thú vui của giác quan: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, đồ êm ái)
mà tự vui chơi. Thế Tôn cũng như vậy, nói thí dụ như thế này.
Chúng con đời trước đã cùng phát chí nguyện, chẳng phải chỉ do Như Lai
làm ra (?); từ thời xa xưa, trong đêm dài sinh tử, đã tinh tấn.
Bạch Thế Tôn, chúng con tâm hèn kém xấu tệ, không thể hiểu thấu
sự giáo hóa của Như Lai, lòng không chí nguyện, không chịu tiến lên,
mà lấy Nê-hoàn để vui mừng tự chúc. Theo lời dạy thánh thiện của Phật
đã giác ngộ và mở lối cứu độ, tính như thế thì chưa được diệt độ.
Bậc trên hết trong loài người thương xót mở bày ý nghĩa của trí tuệ, thế mới là diệt độ,
là vô vi bậc nhất; viên ngọc sáng buộc vạt áo này là báu tối thượng lìa mọi dơ bẩn.
Hôm nay chúng con được nghe điều vô hạn, nhờ sự giáo hóa dẫn dắt,
khắp nơi hiện vẻ vui mừng; ai nấy đều được thọ ký riêng biệt, khác thường.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video