Phẩm "Công đức không có lỗi lầm của Như Lai" (Như Lai: danh hiệu của Phật, chỉ bậc đã giác ngộ hoàn toàn), thứ tám, phần ba.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm (Sa-môn: người xuất gia tu hành; Cù-đàm: họ của Phật Thích-ca, tức Gautama) có trí tuệ và việc làm về Như ý thần thông (năng lực siêu nhiên muốn biến hiện điều gì cũng được như ý). Vì muốn điều phục những chúng sinh có tà kiến (thấy biết sai lệch), cứng cỏi, khó giáo hóa, khiến họ theo chánh pháp (giáo pháp đúng đắn), nên Sa-môn Cù-đàm có thể bày ra đủ loại thần thông để giáo hóa: hoặc bằng hình tướng, hoặc bằng sức mạnh, hoặc bằng biến hóa.
Hình tướng nghĩa là: hiện ra hình tướng của Phật, hình tướng của Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), hình tướng của Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy), hình tướng của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình); hình tướng của Thích-đề-hoàn-nhân (tức vua trời Đế Thích, chủ cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên vương (vua trời cõi Phạm thiên), Tứ thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương); hình tướng của Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), và các loại hình tướng khác, cho đến cả hình tướng loài súc sinh. Tùy theo chúng sinh đáng thấy hình gì mà nhận sự giáo hóa, Ngài đều có thể hiện ra hình ấy để nói pháp cho họ.
Nếu có chúng sinh cậy thân mình khỏe mạnh mà sinh lòng kiêu mạn, giận dữ, tự cao, thì để điều phục những chúng sinh như vậy, Ngài hiện sức mạnh lớn như thần Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô song), đặt núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) lên đầu một ngón tay, ném sang vô số thế giới ở phương khác. Hoặc có lúc Ngài cắt lấy cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới, tức một vũ trụ rộng lớn do một vị Phật giáo hóa), xuống tận tầng nước bên dưới, dùng một tay nâng lên cao đến tận cõi Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong ba cõi), giữ yên như vậy suốt một kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng, không thể tính đếm). Ngài hiện sức mạnh như thế, khiến những chúng sinh kiêu mạn, tự cao tự đại kia dứt lòng ngạo mạn, rồi nói pháp cho họ.
Biến hóa nghĩa là: dùng sức biến hóa, Ngài có thể biến biển lớn thành như vũng nước trong dấu chân trâu, mà biển lớn không bớt đi, dấu chân trâu cũng không lớn ra; lại biến vũng nước dấu chân trâu thành biển lớn. Khi kiếp sắp hết, lúc nạn lửa nổi lên, ai đáng thấy nước thì Ngài biến thành nước, ai đáng thấy gió thì biến thành gió. Lúc nạn nước nổi lên, ai đáng thấy lửa thì biến thành lửa, ai đáng thấy gió thì biến thành gió. Lúc nạn gió nổi lên, ai đáng thấy nước thì biến thành nước, ai đáng thấy lửa thì biến thành lửa. Ngài làm đủ loại biến hóa như vậy, bày ra cho chúng sinh thấy để họ sinh lòng vui mừng, rồi nói pháp cho họ.
Vì sao vậy? Vì sức thần thông này được gom giữ bởi các pháp: lòng tin, ý muốn, sự tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định (tâm lắng yên chuyên chú) và trí tuệ; nhờ khéo tu tập lâu dài mà tâm được điều phục, mềm mỏng, tự tại. Đó gọi là Như ý thần thông.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm có trí tuệ và việc làm về Lậu tận thông (lậu: phiền não, ví như nước rỉ chảy làm tâm ô nhiễm và trôi lăn trong sinh tử; lậu tận: dứt sạch mọi phiền não): các lậu đã dứt hết, xa lìa tất cả phiền não cùng tập khí (thói quen, vết hằn còn sót lại của phiền não). Các lậu ấy là: dục lậu (phiền não do ham muốn các thú vui giác quan), hữu lậu (phiền não do còn bám vào sự tồn tại trong các cõi), kiến lậu (phiền não do các thấy biết sai lầm), vô minh lậu (phiền não do mê muội, không thấy rõ sự thật). Sự dứt sạch các lậu này không giống sự dứt lậu mà các Thanh văn, Bích-chi-Phật (tức Duyên giác, bậc tự giác ngộ một mình) đạt được. Vì sao vậy? Vì các Thanh văn, Bích-chi-Phật sau khi dứt lậu, ở mọi nơi thọ sinh vẫn còn chướng ngại, không đủ tự tại để giáo hóa chúng sinh, cho nên còn bị ngăn ngại. Sa-môn Cù-đàm thì không có chướng ngại. Đó gọi là trí thông dứt sạch các lậu. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn trí tuệ và việc làm về thần thông như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm.
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là bốn trí vô ngại của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, bốn trí vô ngại (bốn loại trí tuệ thông suốt không bị ngăn ngại trong việc thuyết pháp) là: một, pháp vô ngại; hai, nghĩa vô ngại; ba, từ vô ngại; bốn, nhạo thuyết vô ngại.
Đại vương nên biết, pháp vô ngại của Sa-môn Cù-đàm (thông suốt mọi giáo pháp, mọi sự vật hiện tượng) là: Ngài quán xét tâm hành của chúng sinh: tâm hành mới phát tâm, tâm hành nhiều ham muốn, tâm hành ít ham muốn; cùng các pháp thiện và pháp ác; pháp thế gian và pháp xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian); pháp nên làm và pháp không nên làm; pháp hữu lậu (còn phiền não) và pháp vô lậu (không còn phiền não); pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); pháp đen (ác) và pháp trắng (thiện); pháp sinh tử và pháp niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau và phiền não); bồ-đề (giác ngộ) bình đẳng, pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) bình đẳng — Ngài đều biết đúng như thật, rồi tùy theo người đáng nghe điều gì mà giảng nói cho họ. Đó gọi là trí pháp vô ngại.
Đại vương nên biết, nghĩa vô ngại của Sa-môn Cù-đàm (thông suốt nghĩa lý của mọi giáo pháp) là: trong các pháp, Ngài có trí biết đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, chân lý tuyệt đối); đó là trí vô ngã (biết không có cái "ta" thường còn), trí không có chúng sinh, trí không có người, trí không có thọ mạng; trí biết quá khứ không chút vướng ngại; trí biết vị lai không có bờ mé; trí biết hiện tại, tức nhất thiết chủng trí (trí biết rõ tất cả mọi loại sự vật trong từng chi tiết); trí biết các đế (các chân lý, ở đây là Tứ đế: khổ, tập, diệt, đạo). Đó là: trí biết khổ là không hòa hợp; trí biết tập (nguyên nhân của khổ) là không do tạo tác; trí biết diệt (sự chấm dứt khổ) là tự tính vốn vậy; trí biết đạo (con đường dứt khổ) là có thể đưa đến nơi; trí biết theo vào tâm hành của các chúng sinh. Tất cả Ngài đều biết đúng như thật, rồi tùy theo người đáng nghe điều gì mà có thể nói cho họ. Đó gọi là trí nghĩa vô ngại.
Đại vương nên biết, trí từ vô ngại của Sa-môn Cù-đàm (thông suốt mọi ngôn ngữ, lời lẽ) là: Ngài có thể hiểu rõ tất cả âm thanh, ngôn ngữ. Đó là, Ngài đều hiểu rõ tất cả âm thanh, ngôn ngữ, chữ viết của chư thiên (các vị trời), loài rồng, quỷ thần, càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), a-tu-la (loài thần hay ghen ghét, thích chiến đấu), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), loài người và loài phi nhân (những loài không phải người). Tùy theo sự khác biệt về chủng loại của người đáng nghe, Ngài có thể nói theo đúng từng thứ tiếng địa phương khác nhau để giảng pháp, giảng nghĩa. Đó gọi là trí từ vô ngại.
Đại vương nên biết, trí nhạo thuyết vô ngại của Sa-môn Cù-đàm (tài biện thuyết vui vẻ, lưu loát không cùng tận) là: tùy theo người đáng nghe, tùy theo câu hỏi người đến hỏi, đối với mọi ngôn ngữ và mọi chữ viết, miệng Ngài phân tích rõ ràng, trả lời ngay thẳng, lòng không chán mệt. Đó là: Ngài giảng giải về tất cả thiền định, tam-ma-bạt-đề (trạng thái định sâu, tâm an trụ bình đẳng) và tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát); tùy theo mọi tâm hành của chúng sinh mà đáp lại thích đáng; lời lẽ hay đẹp, nói năng không vướng mắc, như dòng nước chảy không bao giờ cạn. Đó gọi là trí nhạo thuyết vô ngại. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu bốn trí vô ngại như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm."
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là bốn tâm vô lượng của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, bốn tâm vô lượng (bốn tấm lòng rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh) là: tâm từ vô lượng (lòng thương yêu, muốn đem vui cho chúng sinh), tâm bi vô lượng (lòng xót thương, muốn cứu khổ cho chúng sinh), tâm hỉ vô lượng (lòng vui theo điều lành của chúng sinh), tâm xả vô lượng (lòng buông xả, bình đẳng, không thiên vị, không vướng mắc).
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm có mười loại tâm đại từ vô lượng. Một là đại từ bình đẳng, vì không lựa chọn phân biệt giữa các chúng sinh. Hai là đại từ làm lợi ích, vì có thể mở con đường lành của trời, người và niết-bàn, đóng lại các ác thú (các cõi xấu ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Ba là đại từ cứu giúp che chở, vì rốt cuộc có thể đưa tất cả chúng sinh vượt qua hiểm nạn sinh tử. Bốn là đại từ thương xót, vì không bỏ rơi tất cả chúng sinh, nuôi lớn các căn lành của họ. Năm là đại từ giải thoát, vì dập tắt sức nóng phiền não của chúng sinh. Sáu là đại từ sinh ra bồ-đề, vì chỉ bày cho chúng sinh niết-bàn vô thượng và đại bồ-đề. Bảy là đại từ không ngăn ngại đối với chúng sinh, vì phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mọi cõi chúng sinh. Tám là đại từ rộng bằng hư không, vì cứu giúp che chở tất cả chúng sinh. Chín là đại từ duyên theo pháp, vì giúp tất cả chúng sinh giác ngộ, biết được pháp chân thật. Mười là đại từ không duyên theo đối tượng nào, vì chứng được pháp tính chân thật lìa khỏi sinh tử. Đại vương nên biết, đó gọi là tâm từ vô lượng.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm có mười loại tâm đại bi vô lượng. Một là đại bi không ai có chung, vì đó là đại bi tự tính. Hai là đại bi không chán mỏi, vì chịu khổ lớn thay cho tất cả chúng sinh. Ba là đại bi đi vào mọi đường ác, vì ở trong sinh tử để cứu độ chúng sinh. Bốn là đại bi thọ sinh trong cõi trời và người, vì để chỉ cho thấy các pháp đều vô thường (không bền vững, luôn biến đổi). Năm là đại bi không bỏ rơi tất cả chúng sinh thuộc tà định (những chúng sinh đã quyết định đi theo đường sai, khó cứu độ), vì trong vô lượng kiếp đã khởi tâm thệ nguyện lớn để trang nghiêm và thành tựu. Sáu là đại bi không đắm vào niềm vui của riêng mình, vì để đem niềm vui cho tất cả chúng sinh. Bảy là đại bi không cầu báo đáp, vì tâm mình trong sạch. Tám là đại bi dứt trừ tâm điên đảo (thấy biết trái ngược sự thật) của tất cả chúng sinh, vì nói pháp chân thật. Chín là đại bi nói về pháp tính chân thật, vì biết tự tính của mọi pháp giới (toàn bộ các sự vật hiện tượng) vốn trong sạch. Mười là đại bi nói về cái không của không, rỗng lặng không có gì, vì không bị các phiền não khách trần (phiền não như bụi khách bên ngoài bám vào, không phải bản chất của tâm) làm nhiễm ô. Đại vương nên biết, đó gọi là tâm bi vô lượng.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm có mười loại tâm đại hỉ vô lượng. Một là đại hỉ, vì mừng cho chúng sinh phát tâm bồ-đề (phát nguyện cầu giác ngộ). Hai là đại hỉ, vì nghĩ đến việc chúng sinh lìa bỏ các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử). Ba là đại hỉ, vì đối với người phạm giới không sinh tâm ác, giáo hóa cho họ được thành tựu. Bốn là đại hỉ, vì khiến tất cả chúng sinh đang tranh cãi kiện tụng đều được hòa hợp và đạt trí vô thượng. Năm là đại hỉ, vì luôn giữ gìn chánh pháp cho chúng sinh. Sáu là đại hỉ, vì xa lìa cả thế gian lẫn xuất thế gian. Bảy là đại hỉ, vì khiến chúng sinh không đắm vào mọi vật dụng nuôi sống, mà luôn vui với chánh pháp. Tám là đại hỉ, vì không ai có chung, mọi thứ khó khăn đều không thể khuất phục được. Chín là đại hỉ, vì không phá hoại pháp giới, khiến chúng sinh luôn vui với thiền định, giải thoát, tam-muội (trạng thái định tâm sâu, chuyên chú một chỗ) nối tiếp không dứt. Mười là đại hỉ, vì khiến chúng sinh chuyên cầu sự vắng lặng, dứt trừ tâm tán loạn, đạt trí tuệ vô thượng, xa lìa tà kiến, đầy đủ mọi nguyện ước. Đó gọi là tâm hỉ vô lượng.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm có mười loại tâm đại xả vô lượng. Một là đại xả, vì khi tất cả chúng sinh cung kính cúng dường thì lòng không thêm vui, khi tất cả chúng sinh khinh khi hủy nhục thì không sinh phiền muộn. Hai là đại xả, vì thường đi lại trong thế gian mà không bị tám pháp thế gian (tám ngọn gió đời: được và mất, chê và khen, vinh và nhục, khổ và vui) làm nhiễm ô. Ba là đại xả, vì biết căn cơ người nghe, biết thời điểm, đối với người có căn cơ hay không có căn cơ đều có tâm hành bình đẳng. Bốn là đại xả, vì không trao cho chúng sinh pháp học và vô học (pháp của người còn đang tu học và người đã tu xong) của Thanh văn, Bích-chi-Phật. Năm là đại xả, vì xa lìa mọi phiền não và tập khí. Sáu là đại xả, vì không khen ngợi việc tu theo bồ-đề của nhị thừa (hai cỗ xe Thanh văn và Duyên giác) do chán sợ sinh tử. Bảy là đại xả, vì xa lìa lời nói về niết-bàn kiểu thế gian, lời nói chưa lìa dục, lời đùa cợt, lời làm phiền người khác, lời của Thanh văn, Duyên giác, cho đến mọi lời ngăn trở bồ-đề. Tám là đại xả, vì nếu có chúng sinh phải chờ đúng thời mới nhận giáo hóa được thì Như Lai tạm thời buông để đó. Chín là đại xả, vì nếu có chúng sinh đáng nhận sự giáo hóa của Phật, tùy theo họ đáng thấy hình tướng gì thì Ngài liền có thể hiện ra. Mười là đại xả, vì xa lìa hai pháp đối đãi: không trên không dưới, không lấy không bỏ, không hư không thật; quán xét bình đẳng, an trụ nơi chân thật, đạt được tịnh nhẫn (sự chấp nhận, an trụ trong sạch nơi chân lý). Đó gọi là tâm xả vô lượng. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn bốn tâm vô lượng như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm."
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là tướng trạng năm căn của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, tướng năm căn (năm gốc rễ, năm năng lực nền tảng sinh ra các điều lành) là: tín căn (gốc lòng tin), tinh tấn căn (gốc siêng năng), niệm căn (gốc ghi nhớ, tỉnh giác), định căn (gốc tâm chuyên chú yên lặng), tuệ căn (gốc trí tuệ).
Đại vương nên biết, tín căn của Sa-môn Cù-đàm là tin vào bốn pháp. Bốn pháp nào? Một là, ở trong sinh tử, thực hành bố thí và chánh kiến (thấy biết đúng đắn), tin vào nghiệp báo (việc làm thiện ác ắt có quả báo tương ứng), cho đến dù bị mất mạng cũng không bao giờ làm điều ác. Hai là tin vào hạnh Bồ-tát, không chạy theo các kiến giải, chuyên cầu bồ-đề, không cầu thừa nào khác. Ba là tin hiểu các pháp đều là không (không có tự tính cố định), vô tướng (không có hình tướng để bám vào), vô nguyện (không có gì để mong cầu chấp giữ), đồng với đệ nhất nghĩa, đồng với nhân duyên rất sâu của liễu nghĩa (giáo lý nói rõ trọn vẹn chân lý); không có ta, không có người, không có chúng sinh, không có phân biệt. Bốn là tin vào mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) của tất cả chư Phật. Tin như vậy rồi thì dứt trừ lưới nghi ngờ, gom tụ tất cả Phật pháp. Đó gọi là tín căn.
Đại vương nên biết, tinh tấn căn của Sa-môn Cù-đàm là: pháp nào được tín căn gom giữ, thì pháp ấy được tu tập bằng tinh tấn căn; đó gọi là tinh tấn căn. Pháp nào được tinh tấn căn gom giữ, thì pháp ấy không bao giờ quên mất; đó gọi là niệm căn. Pháp nào được niệm căn gom giữ, thì pháp ấy không quên không mất, một lòng không tán loạn; đó gọi là định căn. Pháp nào được định căn gom giữ, thì đó là chỗ trí tuệ quán xét, đó là thể tính của trí tuệ: tự soi sáng ở bên trong, không do người khác mà biết, tự mình an trụ trong chánh hạnh; đó gọi là tuệ căn. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn năm căn như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm."
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là tướng trạng năm lực của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, tướng năm lực (năm sức mạnh, do năm căn phát triển mạnh mà thành) là: tín lực, tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.
Đại vương nên biết, tín lực của Sa-môn Cù-đàm là: lòng tin ấy một mực không thể bị làm cho nản lòng hay phá hoại, cho đến dù thiên ma (ma vương ở cõi trời, kẻ chuyên phá hoại người tu) biến thành thân Phật, hiện ra việc vào ra thiền định giải thoát, cũng không thể làm lay động. Đó gọi là tín lực.
Đối với các pháp lành, Ngài được cánh cửa vững chắc; tùy theo sức đã đạt mà tu các thiền định, chư thiên và loài người đều không thể phá hoại; những gì đã nguyện từ trước đều được thành tựu. Đó gọi là tinh tấn lực.
Các pháp mà Ngài an trụ không bị phiền não phá hoại. Vì sao? Vì sức chánh niệm này có thể khuất phục được chúng. Sức niệm như vậy không gì phá hoại được. Đó gọi là niệm lực.
Ngài xa lìa chỗ ồn ào náo nhiệt, thường thích đi một mình. Dù có nói năng, có tiếng nói, cũng không ngăn ngại sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất); khéo an trụ trong giác quán (tâm suy xét thô và tế) mà không ngăn ngại nhị thiền (tầng thiền thứ hai) (?); tâm sinh vui mừng mà không ngăn ngại tam thiền (tầng thiền thứ ba); tuy vui việc giáo hóa tất cả chúng sinh, không rời Phật pháp, mà cũng không ngăn ngại tâm tứ thiền (tầng thiền thứ tư). Khi thực hành bốn thiền, mọi pháp gây trở ngại cho định đều không ngăn cản được; Ngài không rời các định, cũng không bị định lôi cuốn, mà có thể tự tại thọ sinh ở mọi nơi. Đó gọi là định lực.
Ngài biết pháp thế gian và pháp xuất thế gian, không có một pháp nào có thể phá hoại trí ấy. Ở bất cứ nơi nào thọ sinh, mọi nghề nghiệp kỹ năng Ngài đều tự nhiên biết, không do học thầy. Tất cả các phép khổ hạnh của ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài Phật giáo) trong thế gian, vì muốn giáo hóa chúng sinh mà Ngài đều có thể nhận làm theo; đó là pháp xuất thế gian. Có thể vượt qua thế gian là do tuệ lực thành tựu. Đó gọi là tuệ lực. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn năm lực như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm."
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là tướng trạng bảy giác phần của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, bảy giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) là: niệm giác phần (tỉnh giác ghi nhớ), trạch pháp giác phần (phân biệt chọn lựa pháp đúng sai), tinh tấn giác phần (siêng năng), hỉ giác phần (vui mừng trong pháp), ỷ giác phần (còn gọi khinh an: thân tâm nhẹ nhàng an ổn), định giác phần (tâm chuyên chú), xả giác phần (buông xả, quân bình).
Đại vương nên biết, niệm giác phần của Sa-môn Cù-đàm là: có thể quán xét các pháp, có thể phân biệt các pháp, cũng có thể quán xét tự tướng (tướng trạng riêng vốn có) của các pháp. Thế nào là tự tướng? Là quán xét tự tính của tất cả các pháp đều là không. Nhớ giữ và hiểu rõ tất cả những điều như vậy, gọi là niệm giác phần.
Nếu có thể phân biệt hiểu rõ tám vạn bốn nghìn pháp tụ (tám vạn bốn nghìn nhóm giáo pháp, chỉ toàn bộ giáo pháp của Phật); đúng như pháp đã hiểu: liễu nghĩa thì biết là liễu nghĩa, bất liễu nghĩa (giáo lý chưa nói rõ trọn vẹn, cần giải thích thêm) thì biết là bất liễu nghĩa, thế đế (chân lý theo quy ước thế gian) thì biết là thế đế, đệ nhất nghĩa đế (chân lý tuyệt đối) thì biết là đệ nhất nghĩa đế, giả danh (tên gọi tạm đặt) thì biết là giả danh; hiểu đúng không nghi ngờ, phân biệt chọn lựa các pháp như vậy, đó gọi là trạch pháp giác phần.
Đối với các pháp niệm, trạch pháp, hỉ, ỷ, định, xả, dùng trí tuệ gom giữ, tinh tấn dũng mãnh, chí muốn không lui sụt, siêng tu tiến tới, không bỏ ý nguyện ban đầu, đi theo chánh đạo, đó gọi là tinh tấn giác phần.
Đối với các pháp vui thù thắng, trong sạch vô lượng mà mình đang tu hành, tâm sinh vui thích, không có lười biếng; niềm vui ấy hớn hở, có thể trừ hết mọi phiền não nơi thân tâm, đó gọi là hỉ giác phần.
Nếu trừ được cáu bẩn phiền não của thân tâm, lìa khỏi các cái (những thứ che lấp tâm), đi vào cảnh giới của định, khiến tâm an trụ đúng đắn, đó gọi là ỷ giác phần.
Đúng như định đã nhập, đều có thể biết rõ; không phải chẳng nhập định mà đó là pháp hiểu rõ. Lại hiểu rõ các kiến chấp, phiền não và sự trói buộc, tâm được bình đẳng, thấy tất cả các pháp không có tướng khác biệt; có thể giác ngộ như vậy, đó gọi là định giác phần.
Nếu gặp pháp đáng lo hay đáng mừng mà tâm không bị chìm đắm, cũng không bị pháp thế gian lôi kéo; không cao không thấp, an trụ đúng đắn không lay động, không có các lậu, không vui mừng, không bám chấp, không có các chướng ngại, thuận theo chân đế (chân lý chân thật), ngay thẳng theo chánh đạo, đó gọi là xả giác phần. Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn bảy giác phần như vậy, cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm."
Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là tám chánh đạo phần của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, tám thánh đạo phần (tám nhánh của con đường thánh, đưa đến chấm dứt khổ đau) là: chánh kiến (thấy biết đúng), chánh tư duy (suy nghĩ đúng), chánh ngữ (lời nói đúng), chánh nghiệp (việc làm đúng), chánh mạng (cách sống, cách mưu sinh đúng), chánh tinh tấn (siêng năng đúng), chánh niệm (tỉnh giác ghi nhớ đúng), chánh định (định tâm đúng).
Đại vương nên biết, chánh kiến của Sa-môn Cù-đàm là: khi thấy pháp xuất thế, không khởi lên các kiến chấp về ta, người, chúng sinh, thọ mạng, kẻ nuôi dưỡng, sĩ phu (các cách gọi khác nhau về một cái "ta" có thực), không khởi đoạn kiến (cho rằng chết là hết), thường kiến (cho rằng có cái ta thường còn mãi), hữu kiến (chấp là có), vô kiến (chấp là không); cũng không khởi các kiến chấp thiện, bất thiện, vô ký (không thiện không ác); cho đến không khởi kiến chấp hai tướng sinh tử và niết-bàn. Đó gọi là chánh kiến.
Nếu khởi lên tham dục, sân hận, ngu si và các phiền não khác, đó gọi là không chánh. Không khởi những điều ấy, chỉ suy nghĩ về giới (giữ gìn các điều răn), định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát); có thể suy nghĩ như vậy và an trụ trong nhóm giới, gọi là chánh tư duy.
Phàm những gì nói ra đều không làm tổn hại, phiền não cho bản thân và người khác; thành tựu lời nói tốt đẹp như vậy, khởi lên con đường chánh, đó gọi là chánh ngữ.
Nếu nghiệp đen (ác) thì có quả báo đen, nghiệp trắng (thiện, nhưng còn trong vòng thế gian) thì có quả báo trắng, nghiệp vừa đen vừa trắng thì có quả báo vừa đen vừa trắng — những nghiệp ấy Ngài không bao giờ dám làm. Nếu nghiệp không đen không trắng thì có quả báo không đen không trắng; nếu nghiệp có thể chấm dứt mọi nghiệp — nghiệp ấy thì nhất định làm. Đó gọi là chánh nghiệp.
Tu hành theo thánh chủng (lối sống thanh đạm của bậc thánh, biết đủ về y áo, ăn uống, chỗ ở…), hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn giản để gột bỏ tham đắm) và oai nghi (phong thái cử chỉ nghiêm trang), không lay động, không đổi dời, không có gian dối nịnh bợ; không bị lợi lộc, cúng dường của thế gian lôi kéo; thấy người khác được lợi thì lòng không nóng nảy ganh tị; đối với lợi lộc của mình thì luôn biết dừng, biết đủ. Chánh hạnh như vậy được bậc thánh khen ngợi, đó gọi là chánh mạng.
Nếu tinh tấn hướng về đường tà thì không được bậc thánh khen ngợi, tức là các phiền não tham dục, sân hận, ngu si; chánh tinh tấn thì không bao giờ làm việc đó. Nếu pháp nào có thể đưa vào chánh đế, thánh đạo, niết-bàn tịch diệt, đó là chánh tinh tấn.
Nếu niệm không mất, không xao động đối với pháp, ngay thẳng không cong vạy, thấy lỗi hại của sinh tử, tiến tới cầu niết-bàn, buộc tâm không quên, không mất chánh đạo, đó gọi là chánh niệm.
Nếu định không tán loạn, khi an trụ trong định ấy đối với tất cả các pháp, thì thành sự quyết định đúng đắn, đó gọi là chánh định. Đại vương nên biết, người an trụ trong tam-muội ấy, vì muốn cho tất cả chúng sinh được giải thoát mà thành sự quyết định đúng đắn, đó gọi là chánh định. Tám thánh đạo này đều là con đường mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã đi, đó gọi là thánh đạo.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu đầy đủ ba mươi bảy pháp trợ bồ-đề (ba mươi bảy pháp hỗ trợ đưa đến giác ngộ: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác phần, tám chánh đạo) như vậy. Nương vào pháp này nên Sa-môn Cù-đàm được gọi là Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và cùng khắp). Cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm." Rồi nói bài kệ (thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
"Cù-đàm với bốn niệm xứ (bốn phép quán: thân, cảm thọ, tâm, pháp) và bốn chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt ác đã sinh, ngừa ác chưa sinh, làm lành chưa sinh, tăng lành đã sinh),
Thiền định và các tam-muội, ở trong đó Ngài được tự tại.
Chỉ Cù-đàm là đạt đến tột cùng, không có người thứ hai,
Cho nên nói Cù-đàm không có các lỗi lầm.
Con đường như ý của Cù-đàm thù thắng nhất, không gì sánh được;
Ngài tu bốn vô ngại, đầy đủ đến bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát).
Bậc đại thánh khéo hiểu rõ sự khác biệt về căn cơ của người cầu giải thoát,
Cho nên biết đúng như thật, có thể làm trong sạch các chúng sinh.
Phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới) được tự tại, cùng từ, bi, hỉ, xả;
Được chánh kiến vắng lặng, cho nên không có lỗi lầm.
Nước của tám chánh đạo thánh trong sạch, không cáu không đục,
Rửa sạch chúng sinh mang tội, cho mặc áo báu bảy giác phần,
Đưa họ đến nơi bất động, nơi niết-bàn không còn sợ hãi.
Cho nên nói Cù-đàm không có các lỗi lầm.
Cù-đàm như trâu chúa, một mình vượt trội hơn cả đàn,
Các bậc thánh đều tôn kính ngưỡng mộ, thế gian không ai sánh bằng.
Lìa xa tất cả điều ác, đầy đủ mọi công đức,
Luôn nghĩ đến việc làm lợi cho thế gian, cho nên không có lỗi lầm."
"Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn mười loại trí lực." Vua hỏi: "Thưa đại sư, thế nào là mười loại trí lực của Như Lai?" Đáp: "Đại vương, mười lực là: trí lực biết điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ; trí lực biết sự tích tụ của nghiệp; trí lực biết tính (bản tính, căn tính) của chúng sinh; trí lực biết lòng tin (ý muốn) của chúng sinh; trí lực biết căn cơ; trí lực biết con đường dẫn đến các nơi; trí lực biết thiền định; trí lực biết túc mạng (các đời trước); trí lực thiên nhãn (mắt trời, thấy suốt mọi nơi, thấy chúng sinh chết đây sinh kia); trí lực biết lậu tận.
Đại vương nên biết, trí lực biết điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ của Sa-môn Cù-đàm là: trí quyết định biết rõ về nhân quả; biết từ nhân này có thể sinh ra quả này, không sinh ra quả kia; biết làm điều bất thiện thì chắc chắn nhận quả báo khổ, không sinh quả báo vui; tu nhân lành thì chắc chắn được quả vui, không sinh quả khổ. Hợp lẽ thì có quả báo ấy, không hợp lẽ thì không có quả báo ấy. Đó gọi là trí lực biết điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ.
Đại vương nên biết, trí lực biết sự tích tụ của nghiệp của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật quả báo mà các nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại đem lại; biết nơi chốn, biết sự việc, biết nhân, biết quả. Có người cho rằng việc quá khứ đã diệt thì đều không còn; nhưng Sa-môn Cù-đàm nói về quá khứ rằng: tuy không còn tướng trạng hiện ra, nghiệp ấy vẫn có thể đem lại quả báo ở đời vị lai. Nếu có tạo nghiệp, nghiệp này là nhân của Thanh văn, nghiệp này là nhân của Bích-chi-Phật, nghiệp này là nhân của Bồ-tát, nghiệp này là nhân của Như Lai, Sa-môn Cù-đàm đều có thể biết rõ. Đó gọi là trí lực biết sự tích tụ của nghiệp.
Đại vương nên biết, lực biết ý muốn của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật mọi thứ ham thích của tất cả chúng sinh. Biết chúng sinh này thích năm dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; hoặc năm thú vui của giác quan); biết chúng sinh này thích tu đạo; biết chúng sinh này ở trong tà định tụ (nhóm chúng sinh đã quyết định đi theo đường sai); biết chúng sinh này ở trong chánh định tụ (nhóm chúng sinh đã quyết định chắc chắn sẽ đạt giải thoát); biết chúng sinh này ở trong bất định tụ (nhóm chúng sinh chưa quyết định, gặp duyên tốt thì lên, gặp duyên xấu thì xuống); biết chúng sinh này thích đạo Thanh văn; biết chúng sinh này thích đạo Bích-chi-Phật; biết chúng sinh này thích đạo vô thượng (đạo thành Phật). Biết như vậy rồi, tùy chỗ thích hợp mà nói pháp, rộng độ tất cả chúng sinh. Đó gọi là trí lực biết ý muốn.
Đại vương nên biết, lực biết tính của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật vô lượng chủng tính (dòng tính, bản chất bẩm sinh) của tất cả chúng sinh: chủng tính hữu lậu, chủng tính vô lậu, tính thế gian, tính xuất thế gian, tính thường, tính vô thường, tính pháp giới, tính không sai biệt. Lại biết cái tính khó sửa mà chúng sinh do ưa thích và tập quen tạo thành; từ tính khởi ra ý muốn, biết điều họ ưa thích, và biết tính thiện, tính bất thiện đã khởi lên; khởi tính Thanh văn, tính Bích-chi-Phật, tính vô thượng bồ-đề — đều biết đúng như thật, tùy chỗ thích hợp mà nói pháp. Đó gọi là trí lực biết tính.
Đại vương nên biết, lực biết căn của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật sự khác biệt về các căn (căn cơ, năng lực; cũng chỉ các giác quan và các năng lực tinh thần) của tất cả chúng sinh. Biết căn hữu lậu, căn vô lậu, căn bén nhạy, căn chậm lụt; biết căn tăng, biết căn giảm; có thể biết tham dục, sân hận, ngu si có vô lượng loại, mỗi loại có nặng nhẹ khác nhau, đều biết đúng như thật. Biết có căn làm tăng trưởng sinh tử, biết có căn làm giảm bớt sinh tử. Biết căn lành, căn chẳng lành; biết căn không lành cũng không chẳng lành. Biết nhãn căn (mắt), nhĩ căn (tai), tị căn (mũi), thiệt căn (lưỡi), thân căn (thân), ý căn (ý); nam căn, nữ căn, mạng căn (sức sống duy trì mạng sống); khổ căn, lạc căn, ưu căn, hỉ căn, xả căn (các cảm giác khổ, vui, lo, mừng, không khổ không vui); tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn; vị tri dục tri căn (căn muốn biết điều chưa biết, của người mới vào dòng thánh), tri căn (căn đã biết, của người đang tu học), tri dĩ căn (căn đã biết trọn, của bậc tu xong).
Biết nhân của nhãn căn cho đến nhân của ý căn; biết nhân của nhĩ căn làm duyên cho nhãn căn, biết nhân của tị căn làm duyên cho thiệt căn, biết nhân của thiệt căn làm duyên cho thân căn (?). Biết người lấy giới làm trang nghiêm có thể tu bố thí, biết người lấy bố thí làm trang nghiêm có thể tu giới. Có thể biết nên nói về bố thí cho ai, nói về giữ giới cho ai, cho đến trí tuệ cũng như vậy. Có thể biết nên nói bốn niệm xứ cho đến tám chánh đạo phần cho ai. Biết nên nói Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa, Phật thừa vô thượng cho ai. Biết người có căn Duyên giác mà học Thanh văn thừa; biết người có căn Chánh giác (căn thành Phật) mà học Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa. Biết người căn thấp có thể tu pháp của căn cao, người căn cao lại tu pháp của căn thấp. Biết căn của chúng sinh nào chưa thể điều phục thì sinh tâm xả (tạm để đó), ai có thể điều phục được thì nói chánh pháp cho họ. Biết tướng căn đã chín và chưa chín: tướng chưa chín mà sẽ chín, tướng chưa chín vẫn chưa chín, tướng đã chín có tướng chín. Biết căn sinh tử, biết căn giải thoát, biết căn trang nghiêm, biết căn đầy đủ. Biết như vậy rồi thì nói pháp cho họ. Đó gọi là trí lực biết căn.
Đại vương nên biết, lực biết con đường dẫn đến các nơi của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật người đi con đường này sẽ rơi vào địa ngục, cho đến được sinh lên cõi trời; người đi con đường này sẽ đến được niết-bàn; các nghiệp ấy đều sinh ra từ căn, ý muốn và tính. Biết do nghiệp hữu lậu mà sinh vào năm đường (năm cõi tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), do nghiệp vô lậu mà đến được niết-bàn. Có thể biết như vậy về chánh định tụ, tà định tụ và bất định tụ. Biết sức của nhân và sức của quả báo; biết nhân duyên phước đức đời quá khứ, biết nhân duyên trang nghiêm đời hiện tại; biết ai khó điều phục, ai dễ điều phục; ai nghe nói vắn tắt mà hiểu rộng, ai nghe nói rộng mà hiểu vắn tắt. Biết chúng sinh này có thể được giải thoát, biết chúng sinh này không được giải thoát; biết người bất định nếu gặp thiện tri thức (người bạn, người thầy tốt dẫn dắt tu hành) thì an trụ trong chánh định tụ, không gặp bạn lành thì không được giải thoát. Biết như vậy rồi, tùy người đáng nghe mà nói pháp cho họ. Đó gọi là lực biết con đường dẫn đến các nơi.
Đại vương nên biết, lực biết thiền định của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật thiền định, giải thoát, tam-muội, tam-ma-bạt-đề (trạng thái định sâu, tâm an trụ bình đẳng); biết chỗ nhơ, biết chỗ sạch, biết sự an trụ, biết sự tăng tiến. Biết chúng sinh do nhân duyên này mà tham đắm sinh tử, do nhân duyên này mà ưa thích niết-bàn.
Thế nào gọi là nhân, thế nào gọi là duyên? Biết chúng sinh suy nghĩ bất thiện là nhân duyên của sinh tử. Do suy nghĩ bất thiện mà sinh trưởng vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật); cho nên bất thiện là nhân, vô minh là duyên. Do vô minh mà sinh ra hành (các hoạt động tạo nghiệp); cho nên vô minh là nhân, các hành là duyên. Cứ như vậy cho đến do có sinh thì có già, chết và các khổ khác; cho nên sinh là nhân, già chết là duyên. Phiền não là nhân, các nghiệp là duyên; các kiến chấp là nhân, ái kết (sự trói buộc của lòng tham ái) là duyên; phiền não là nhân, năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, sân hận, hôn trầm buồn ngủ, trạo cử hối hận, nghi ngờ) là duyên. Đó gọi là nhân, đó gọi là duyên. Và chúng sinh do nhân duyên ấy mà tham đắm sinh tử.
Do nhân duyên gì mà ưa thích niết-bàn? Có hai nhân, hai pháp khiến chúng sinh ưa thích niết-bàn: một là vui thích nghe pháp, hai là ưa suy nghĩ chân chính. Lại có hai pháp: một là xa-ma-tha (phép tu chỉ, làm cho tâm dừng lặng), hai là tì-bà-xá-na (phép tu quán, dùng trí tuệ quán xét sự thật). Lại biết nhân duyên nói pháp để đạt được tam-muội Thanh văn, tam-muội Duyên giác, tam-muội Bồ-tát. Biết như vậy rồi thì nói pháp cho họ. Đó gọi là trí lực biết định.
Đại vương nên biết, trí lực biết túc mạng của Sa-môn Cù-đàm là: biết đúng như thật tất cả những nơi thọ sinh trong quá khứ của chính mình: ở cõi có hình sắc hay không có hình sắc, dòng họ, tên tuổi, ăn uống, sắc mặt, hình tướng, khổ vui, thọ mạng dài ngắn; nhớ rằng mất ở cõi kia rồi sinh vào cõi khác. Biết về mình thế nào thì biết về người khác cũng thế. Biết nhân nghiệp mà chúng sinh này có; các chúng sinh do tạo nhân nghiệp này mà được thân ở cõi khác. Biết tâm và nhân duyên của chúng sinh; tâm này diệt rồi tâm kia lần lượt sinh ra; biết hết ba đời không có đầu không có cuối. Ngài khuyên chúng sinh quán xét các quả báo khổ vui do việc thiện ác đã làm trong quá khứ. Biết như vậy rồi, tùy người đáng nghe mà nói pháp cho họ. Đó gọi là trí lực biết túc mạng.
Đại vương nên biết, trí lực thiên nhãn của Sa-môn Cù-đàm là: biết thấy đúng như thật sự sinh, diệt, đọa lạc của tất cả chúng sinh; hoặc nhận thân hình tốt, hoặc nhận thân hình xấu; hoặc sinh vào cõi lành, hoặc sinh vào cõi dữ; biết rõ ràng tất cả các nhân nghiệp. Biết chúng sinh này thân, miệng, ý làm ác, phỉ báng bậc thánh, tăng trưởng tà kiến; do nghiệp ác mà sau khi bỏ thân này liền rơi vào địa ngục. Biết chúng sinh này thân, miệng, ý làm lành, không phỉ báng bậc thánh, tăng trưởng chánh kiến; do nhân duyên nghiệp ấy mà sau khi bỏ thân này liền sinh vào cõi lành.
Ngài có thể thấy các thế giới của chư Phật trong mười phương không có bờ mé, như hư không không có hạn lượng. Thấy hết lúc chúng sinh sinh ra và lúc chết đi; thấy lúc các thế giới thành và lúc hoại; cũng biết lúc chúng sinh phát tâm bồ-đề sinh khởi và lúc tâm ấy mất đi. Thấy lúc tất cả chư Phật mới thành chánh giác, chuyển bánh xe chánh pháp (bắt đầu giảng dạy giáo pháp) và nhập niết-bàn; thấy lúc các Thanh văn chứng giải thoát rồi nhập niết-bàn; thấy lúc các Duyên giác dùng sức thần thông đền đáp ơn của chúng sinh đã tin tưởng bố thí cho mình. Những việc như vậy, tất cả các Thanh văn, Duyên giác và các Bồ-tát có năm thần thông đều không thể thấy được. Thiên nhãn của Sa-môn Cù-đàm thành tựu công đức như vậy. Nhờ thiên nhãn, Ngài quán xét chúng sinh: ai đáng được Phật hóa độ, ai đáng được Thanh văn, Duyên giác hóa độ. Thấy như vậy rồi, tùy người đáng được độ mà hiện thân nói pháp cho họ. Đó gọi là trí lực thiên nhãn.
Đại vương nên biết, lực biết lậu tận của Sa-môn Cù-đàm là: các lậu đã dứt hết, giải thoát hoàn toàn. Cho nên Ngài tuyên bố rằng: "Sự sinh của ta đã hết, phạm hạnh đã lập, việc cần làm đã làm xong, không còn thân đời sau nữa." Trí lậu tận của Phật trong sạch nhiệm mầu; nói trong sạch là vì không còn tập khí. Trí của Thanh văn có giới hạn, có hạn lượng. Vì sao? Vì còn tập khí. Trí của Bích-chi-Phật cũng có giới hạn. Vì sao? Vì không có đại bi. Trí lậu tận của Phật vô lượng vô biên. Vì sao? Vì biết tất cả mọi hạnh, vì thành tựu đầy đủ nhất thiết trí (trí biết tất cả), vì vĩnh viễn dứt sạch mọi tập khí; vì gom giữ đại từ đại bi, trang nghiêm bằng bốn vô sở úy, đối với tất cả các pháp không có thói quen bám vào tướng; tất cả thế gian không thể thắng được; đi, đứng, ngồi, nằm không có lỗi lầm. Như hư không trong sạch, không ngăn ngại, không lẫn khói mây; trí lậu tận của Phật cũng như vậy, không lẫn mọi tập khí phiền não. Ngài có thể nói pháp cho tất cả chúng sinh, khiến người nghe dứt sạch phiền não. Đó gọi là trí lực biết lậu tận.
Đại vương nên biết, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu trọn vẹn mười loại trí lực như vậy; vì được trang nghiêm bằng các trí lực ấy nên gọi là Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Cho nên tôi nói Ngài không có lỗi lầm." Rồi nói bài kệ rằng:
"Điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ, chư Phật biết đúng như thật;
Bậc đại tôn là người nói lời chân thật, cho nên không có lỗi lầm.
Đối với các đời quá khứ, bậc thánh soi thấy không chướng ngại;
Vị lai và hiện tại, trí tuệ không mê lầm chìm lấp.
Nghiệp và quả báo của nghiệp, cùng trí biết mọi quả mọi nhân,
Đều có thể biết đúng như thật, cho nên gọi là Phật.
Vô lượng bản tính của người đời, mọi thứ Ngài biết đúng như thật;
Khéo hiểu rõ về bản tính, nên gọi là bậc không ai sánh bằng.
Các loại lòng tin trong thế gian, cùng vô lượng người có lòng tin,
Ngài dùng trí tuệ như thật mà biết, cho nên lời không sai khác.
Biết đúng như thật người căn thấp, và biết người căn bậc trung,
Biết đúng như thật căn đã chín, đối với các căn được tự tại.
Con đường dẫn sinh vào mọi nơi, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật) biết đúng như thật.
Các lực, thần thông, căn, thiền định, giác phần và giải thoát,
Biết nhiễm ô và trong sạch, hiểu rõ sự khác biệt đúng như thật.
Như Lai không có chướng ngại, vì đã lìa mọi chướng ngại.
Vô lượng đời quá khứ, mọi thứ Ngài biết bằng sức thấy,
Thân mình và thân người khác, bậc trí biết đúng như thật.
Mắt trong sạch của Phật không cáu bẩn, vượt hơn thế gian trời và người;
Nhờ con mắt trong sạch ấy, thấy chúng sinh sinh ra và thoái đọa.
Trí biết các lậu đã dứt sạch, và biết về giải thoát,
Mọi cảnh giới vô lậu, bậc thánh biết đúng như thật.
Các lực ấy không gì sánh bằng, Phật Thế Tôn được tự tại;
Hiện ra trong một tâm, mà tâm không có phân biệt;
Không nắm lấy cũng không buông bỏ, tự nhiên hiện ra trước mắt,
Như bánh xe nương vào đà vốn có, tự nhiên mà xoay chuyển.
Trong một niệm biết đúng như thật mọi ý nghĩ của chúng sinh;
Đối với tâm và chúng sinh, không khởi hai thứ tướng phân biệt.
Trong tất cả các pháp, đầy đủ mọi công đức,
Cho nên nói Cù-đàm tự tại, không có lỗi lầm."
Kinh Đại Tát-già Ni-kiền-tử thụ ký (kinh ghi lời Phật báo trước cho Tát-già Ni-kiền-tử — một vị thầy thuộc phái tu Ni-kiền, tức đạo Kỳ-na — về việc sẽ thành Phật), quyển thứ chín.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video