Phẩm thứ tư: Đến chỗ vua Nghiêm Xí
Khi ấy, Đại Tát-già Ni-kiền tử (một vị đại tu sĩ thuộc phái Ni-kiền, tức đạo tu khổ hạnh lõa thể Kỳ-na giáo) ở nước phương Nam, cùng với tám mươi tám nghìn vạn Ni-kiền tử, đi khắp các nước giáo hóa chúng sinh, lần lượt đến thành Uất-xà-diên. Lại có vô lượng trăm nghìn người, kẻ ca người múa, huýt sáo hát ngân, trỗi lên trăm nghìn vạn thứ nhạc khác nhau, theo hầu trước sau. Đại Tát-già Ni-kiền tử đến thành Uất-xà-diên.
Bấy giờ đại vua Nghiêm Xí, vua của nước ấy, nghe tin đoàn của Đại Tát-già Ni-kiền tử từ nước lớn phương Nam cùng vô lượng người đến Uất-xà-diên. Nghe như vậy rồi, vua liền sinh lòng tôn trọng Đại Tát-già Ni-kiền tử. Sinh lòng tôn trọng rồi, vì muốn đón Đại Tát-già Ni-kiền tử, vua dùng sức uy của bậc đại vương, sức thần thông của vua, sức mạnh mẽ của vua, cùng các đại thần và các hoàng tử, các bậc thầy dạy học, toàn bộ người trong gia tộc, các đại trưởng giả (người giàu có, đức độ) trong nước, các chúa đất của những thành ấp nhỏ và làng xóm, cùng đại quân bốn binh chủng voi, ngựa, xe, bộ, đi trước dẫn đường và theo sau, cung kính vây quanh. Họ gõ chuông đánh trống, trỗi lên trăm nghìn thứ nhạc vô lượng, đánh trăm nghìn thứ trống tiếng hay, thổi trăm nghìn thứ tù và vỏ ốc tiếng hay, dựng trăm nghìn vạn thứ lọng lụa, cờ phướn đủ màu, rải trăm nghìn vạn thứ hoa đẹp: hoa ưu-ba-la (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-mâu-đầu (hoa súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa a-du-ca (hoa cây vô ưu), hoa bạc-câu-la, hoa bệ-la-ca, hoa a-đề-mục-đa-già, trải khắp đường đi. Bình vàng, bình bạc đựng trăm nghìn thứ hoa đẹp đủ loại; dùng trăm nghìn thứ lư hương báu đốt hương vô giá, đặt phía trước mà đi đến chỗ Tát-già Ni-kiền tử.
Khi ấy Đại Tát-già Ni-kiền tử từ xa trông thấy vua Nghiêm Xí cùng đại chúng đi tới. Tát-già Ni-kiền tử thấy rồi liền rời khỏi đường, trải chỗ ngồi dưới một gốc cây mà ngồi. Lúc đó vua Nghiêm Xí từ xa thấy Tát-già ngồi dưới gốc cây, liền xuống kiệu voi, đi bộ đến chỗ Tát-già Ni-kiền tử, ngồi trên chiếc giường báu như ý trang nghiêm vô giá, làm bằng ngọc ma-ni (ngọc báu có ánh sáng) với trăm nghìn đường nét khéo léo.
Bấy giờ Đại Tát-già Ni-kiền tử thăm hỏi nhà vua, nói như thế này: "Đại vương đến thật tốt lành! Nay đại vương đã khéo gieo công đức hiếm có, thù thắng nhất, không gì hơn; phước rất nhiều chứ không ít. Vì sao vậy? Vì đại vương có thể hạ cái tâm tôn quý, tự tại như trời, nhún mình khiêm hạ đến chỗ sa-môn (người xuất gia tu hành) thăm hỏi sức khỏe.
Đại vương! Trong đất nước do ngài cai trị, có bọn trộm cướp, kẻ trốn tránh pháp luật, bè đảng làm loạn dân chúng không? Có các quan lại tàn bạo, xâm hại bóc lột dân chúng không? Có những kẻ làm nghề bất chính, gian dối, kiêu căng, lừa gạt người đời không? Có những kẻ phản loạn quấy nhiễu đất nước không? Có những kẻ trộm cắp cướp giật lẫn nhau không? Các quan coi giữ ở những nước vùng biên có lừa dối đại vương, không làm theo lệnh vua không?
Đại vương! Trong đất nước do ngài cai trị, các sa-môn và những người tu hạnh trong sạch có được sống an vui không? Áo mặc, đồ ăn uống, nhà ở, giường nằm, thuốc men khi đau ốm, cùng mọi vật dụng cần thiết để sống có bị thiếu thốn không? Dân chúng trong nước ngài có đều được tâm lành, tôn trọng cúng dường các sa-môn và những người tu hạnh trong sạch không?
Đại vương! Trong đất nước ngài cai trị hiện nay, có những kẻ giết mổ, săn bắn, giăng lưới ở sông núi, đốt rừng đầm, thả chim ưng, thả chó săn, câu móc cá ba ba, bắn chim thú, đào hố bẫy, dùng tên độc và máy bẫy để giết hại không?
Đại vương! Nay ngài là chủ của một nước, ra lệnh tự do, ban lệnh khen thiện phạt ác, không ai dám trái. Từ khi ngài lên ngôi, những mệnh lệnh ngài đặt ra có điều gì không tốt không? Những việc thiện ác mà dân trong nước làm, ngài có biết hết không? Người làm được điều thiện, ngài có khuyến khích không? Kẻ làm điều bất thiện, ngài có khuyên bỏ không?
Đại vương! Bản thân ngài có khởi ý ác làm hại tất cả các loài chúng sinh hai chân, bốn chân, nhiều chân, không chân không? Vì sao vậy? Đại vương nên biết: tất cả chúng sinh thuộc loài có tri giác đều quý trọng thân mạng, không ai không sợ chết. Cho đến khi nghiệp báo đến hay sống trăm năm hết tuổi, không kể già trẻ, không một ai tự nhận phần mình mà nói rằng mình nên đi. Vì sao vậy? Vì yêu quý mạng sống. Huống gì bị giết hại mà không sinh oán hận! Sau khi chết lại oán ghét lẫn nhau, trả thù nhau không bao giờ dứt. Vì thế, đại vương! Ngài nên xa lìa tội giết hại, bỏ dao gậy, không khởi lòng hại.
Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội trộm cắp; đối với của cải nuôi sống của mình thì nên biết đủ, đối với của cải của người khác thì không khởi lòng ham muốn. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội tà dâm (quan hệ nam nữ không chính đáng); với vợ mình thì biết đủ, vợ người thì không mong cầu, không khởi lòng tà. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội nói dối; thường nói lời chân thật, lời nói ra thành khuôn phép, không nói lời hư dối. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ người khác); không nói lời phá hoại, đối với những người đã bất hòa thì nên nghĩ cách hòa hợp, không khởi lòng phá hoại. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội ác khẩu (nói lời độc ác, thô tục); thường nói lời thương yêu, lời dịu dàng tốt đẹp, không nói lời thô lỗ. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội nói lời thêu dệt (lời trau chuốt vô ích, không đứng đắn); thường nói lời quyết định, lời có suy nghĩ, không nói lời không chân chính.
Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội tham lam; đối với những thứ người khác thụ hưởng không mong muốn, đối với những thứ người khác giữ gìn không sinh lòng chiếm đoạt, mà sinh lòng vui mừng cho họ. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội sân hận; thường sinh lòng từ, giữ tâm và việc làm trong sạch, không khởi lòng oán hận. Đại vương! Nay ngài nên xa lìa tội tà kiến (thấy biết sai lệch, như không tin nhân quả); thấy rõ quả của nghiệp do chính mình gây ra, thuận theo các bậc thánh mà sinh chính kiến (thấy biết đúng đắn), không khởi những thấy biết sai khác.
Vì sao vậy? Tội giết hại có thể khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (ba đường ác: địa ngục là nơi chịu cực hình; súc sinh là loài vật; ngạ quỷ là loài quỷ đói khát khổ sở). Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là chết yểu, hai là nhiều bệnh. Tội trộm cắp cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là nghèo khổ, hai là của cải phải chung với người khác, không được tự do sử dụng. Tội tà dâm cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là vợ không nghe lời, hai là vợ mình bị người khác xâm phạm chiếm đoạt. Tội nói dối cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là thường bị người khác phỉ báng, hai là thường bị người khác lừa gạt. Tội nói hai lưỡi cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là người thân thuộc tan rã, hai là người thân thuộc xấu ác.
Tội ác khẩu cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là không được nghe tiếng tốt, hai là thường xảy ra tranh cãi. Tội nói lời thêu dệt cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là lời nói không được kính trọng, hai là lời nói không chắc chắn thật thà, không được người khác ưa thích. Tội tham lam cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là không biết đủ, hai là thường sinh lòng tham. Tội sân hận cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là lòng không yên ổn, hai là thường nghĩ đến việc làm hại, không có lòng từ. Tội tà kiến cũng khiến chúng sinh rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu sinh làm người thì chịu hai thứ quả báo: một là thường sinh vào nhà có tà kiến, hai là tâm thường dối trá quanh co.
Đại vương nên biết: vô lượng vô biên khổ đau chồng chất như thế đều do nhân duyên tích tụ mười nghiệp bất thiện (mười việc ác vừa kể: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, ác khẩu, nói lời thêu dệt, tham lam, sân hận, tà kiến) mà ra. Vì thế, đại vương! Ngài chớ buông lung mà xem nhẹ việc làm ác. Ngài nên quán xét rằng các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều vô thường (không bền, luôn thay đổi), tất cả thế gian không có gì giữ được mãi; mạng người vô thường, chỉ còn trong chốc lát, chớ cho là thường còn. Đại vương nên quán xét: từ đầu kiếp (thuở thế giới mới thành) đến nay, ngôi vua tôn quý như trời, đất đai, dân chúng, tất cả đều đi đến vô thường, không còn một ai.
Nên biết thân này rất mong manh dễ vỡ: như ảo ảnh nắng, như tiếng vang, như cái bóng, như ánh chớp, như trăng dưới nước, như hình trong gương, như đám bọt nước, như bong bóng trên mặt nước, như thân cây chuối (rỗng không có lõi), như tia lửa khi đập đá, như những gì thấy trong mộng, như dòng nước lũ trong khe núi bỗng dâng lên, tràn khắp mương suối, chốc lát chảy qua hết, lại trở về khô cạn. Đại vương nên biết: thân mạng không thật, vô thường cũng như thế; thoáng chốc tàn rụng, đi sang đời sau, không thể tránh thoát. Vì thế, đại vương! Chớ cậy vào hiện tại, nên sợ hãi tương lai. Đại vương nên biết: quả báo thiện ác đuổi theo nhau như tiếng phát ra thì có tiếng vang, như bóng theo hình, không ai tránh được; cũng như chuỗi xích nối liền không thể cắt đứt. Chớ xem nhẹ việc tạo nghiệp mà tự chuốc lấy khổ nặng."
Khi ấy Đại Tát-già Ni-kiền tử nói lại bằng kệ rằng:
Đại vương, nay ngài nên chớ làm những việc buông lung;
Nếu không bỏ các điều ác, chết rồi ắt vào địa ngục.
Vì người làm việc ác ắt phải vào nê-lê (địa ngục);
Giữ tâm không buông lung thì sinh lên chỗ trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi).
Tất cả chúng sinh không ai không yêu quý mạng sống;
Nếu vua cầu sống lâu thì không nên làm việc giết hại.
Đại vương biết rằng người đời vất vả gom góp của cải,
Luôn lo không sống nổi, thì không nên khởi lòng chiếm đoạt.
Vì không chiếm đoạt nên sinh ra ở đâu cũng luôn giàu đủ;
Nếu cố ý xâm hại người khác thì thường sinh vào nhà nghèo khổ.
Tự tiết chế, chớ dâm dục với người khác, với vợ mình thì sinh lòng biết đủ;
Vì thế vợ yêu thương mình, không bị người khác xâm phạm.
Chớ nói lời hư dối, thường nhớ nói lời chân thật;
Lời chân thật thì sinh làm Đế Thích, lời dối trá thì sinh làm ngạ quỷ.
Thường nhớ lìa việc nói hai lưỡi, hòa hợp những người đã bất hòa,
Thì người thân thuộc luôn hòa thuận êm ấm, sau khi rời đời này sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh, đã lìa dục vọng).
Nói ra chớ thô lỗ, hãy nói những lời khiến người khác vui nghe;
Nói lời lành thì sinh lên cõi trời, thường được nghe âm thanh hay đẹp.
Nhớ lìa các lời thêu dệt, khéo suy nghĩ để nói lời tốt đẹp,
Quả báo được sinh làm Đế Thích, chư thiên kính cẩn nghe lời dạy.
Nếu muốn làm lợi cho mình, chớ xâm hại làm khổ người khác;
Sinh lòng tham thì đời sau chịu báo, tiền của bị năm nhà chia mất (năm thứ cướp mất của cải: vua quan, giặc cướp, lửa cháy, nước trôi, con cháu phá của).
Nếu không tu lòng từ bi mà làm theo lòng sân hận độc hại,
Thì dù làm các việc lành, chết rồi cũng vào nê-lê.
Đại vương, nay ngài nên bỏ sân hận và si mê,
Thường đem lòng từ nghĩ đến chúng sinh, chớ làm những việc giận dữ hại người.
Vua nên bỏ tà kiến, giữ vững tâm chính kiến,
Thường giữ pháp thanh tịnh, thì được thân hưởng vui trong cõi trời.
Các tỳ-kheo (tu sĩ xuất gia) tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt dâm dục), ngài nên thường cúng dường;
Nhờ vậy mà thoát khỏi đường ác, được hưởng vui trên cõi trời.
Khi ấy Đại Tát-già Ni-kiền tử thăm hỏi nhà vua xong, vì vua Nghiêm Xí nói pháp tương ứng với sự không buông lung và đạo mười nghiệp lành (mười việc thiện, ngược lại với mười việc ác kể trên), rồi im lặng ngồi yên.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video