Sách "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Đạo làm con phải biết: học thuật địa lý để giúp việc báo hiếu cha mẹ), in lại, quyển ba, phần dưới, thứ hai.
Người núi đất Giang Hữu là Từ Thiện Kế thuật lại; cùng soạn với em.
Quyển này chỉ bàn về huyệt tinh (ngọn núi hoặc gò đất ngay phía sau, nơi huyệt kết lại; "huyệt" là chỗ sinh khí của đất tụ lại, nơi đặt mộ hay dựng nhà; người làm phong thủy gọi các ngọn núi là "tinh", tức "sao", và chia loại theo hình dáng). Phàm khi điểm huyệt (xác định đúng chỗ huyệt), phải xét xem ngọn núi ở đoạn nhập thủ (đoạn mạch núi cuối cùng đi vào huyệt) đã thành tinh thể (hình dáng rõ ràng thuộc một loại "sao") nào. Tinh thể rõ ràng thì mới là chân khí (sinh khí thật của đất) dung kết (hòa tụ, kết đọng lại). Nếu ngọn núi ở đoạn nhập thủ không thành tinh thể, thì chân khí không hòa tụ. Dương Công (tức Dương Quân Tùng, thầy phong thủy nổi tiếng đời Đường) nói: "Xem sao mà định huyệt mới là thật; không xét đến sao thì toàn là dối trá." Nhưng cách lập phép về tinh thể của các nhà mỗi nhà một khác, cho nên chuyện tốt xấu, lành dữ cũng rối ren không thống nhất. Có người bàn rằng Ngũ tinh (năm loại núi ứng với ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) là dạng chính, Cửu tinh (chín loại núi theo cách chia của một số nhà) là dạng biến. Họ đâu biết rằng Ngũ tinh chính là ngũ hành. Những biến hóa của ngũ hành thì không thể kể hết hình dạng. Chu Tử (tức Chu Hy, nhà Nho lớn đời Tống) nói: "Sự biến hóa của ngũ hành đến mức không thể cùng tận." Vậy thì Cửu tinh làm sao bao quát hết được các biến hóa ấy! Chỉ có điều, khi khí hòa tụ thành huyệt, tuy có dạng chính dạng biến khác nhau, nhưng hình thể chưa bao giờ rời khỏi Ngũ tinh. Thế nên Ngũ tinh thật là cách nắm giữ gọn mà bao quát rộng, là lẽ đã định không thay đổi. Cần gì phải câu nệ vào những tên gọi lạ mà các nhà khéo đặt ra một cách sai lầm! Nay xin lấy Ngũ tinh của Tử Vi (tức Trương Tử Vi, thầy phong thủy đời Tống), tham khảo thêm khuôn mẫu của họ Liêu (tức Liêu Vũ, thầy phong thủy đời Tống, tác giả sách "Tiết thiên cơ"), định ra ba cách (ba kiểu loại) huyệt tinh. Ngay ngắn thì gọi là chính thể; lệch nghiêng thì gọi là trắc não ("đầu nghiêng"); nằm rạp xuống đất thì gọi là bình diện ("mặt phẳng"). Mỗi cách lại xuyên suốt với bốn tượng oa, kiềm, nhũ, đột (bốn hình dạng của huyệt: oa là ổ lõm như tổ chim; kiềm là dạng hai chân núi ôm lại như gọng kìm, huyệt nằm giữa; nhũ là dạng gò thòng xuống như bầu vú; đột là dạng gò nổi gồ lên). Như vậy may ra hình dạng các sao được rõ ràng, khỏi bị rối mắt mê lầm, và nắm được cái lý đơn giản dễ hiểu.
Ba cách lớn của huyệt tinh
Một là chính thể. Gọi là chính thể vì đầu và mặt của ngọn núi ngay ngắn, dáng vóc trang trọng. Phàm huyệt tinh chính thể thì hun đúc khí chính của ngũ hành, hòa thành hình chính của các sao, cho nên khi kết huyệt, nếu tinh thể thanh tú (đẹp, gọn, sáng sủa), long (mạch núi chạy dài dẫn khí đến huyệt) hợp thượng cách (kiểu bậc trên), thì chủ về sự hiển quý bậc cực phẩm (chức quan cao nhất). Nếu tinh thể thô nặng đục bẩn, long không đúng cách chính, thì cũng chủ về quý nhỏ, giàu lớn.
Hai là trắc não. Gọi là trắc não vì đầu của ngọn núi lệch nghiêng, hình thể xiêu về một bên. Phàm huyệt tinh trắc não, đầu tuy có khác, nhưng việc hòa tụ kết huyệt vốn không khác biệt. Chỉ vì huyệt né tránh khéo léo, ẩn giấu kỳ lạ, nên phải lấy nhạc thác (ngọn núi phía sau làm chỗ dựa đỡ cho huyệt) làm chuẩn. Nếu tinh thể thanh tú, long hợp thượng cách, chủ về hiển quý, có uy quyền. Nếu tinh thể thô đục, long không có cách chính, chủ về người keo kiệt, gian trá mà giàu có.
Ba là bình diện. Gọi là bình diện vì ngọn núi nằm rạp xuống đất, hình thể bằng phẳng. Phàm huyệt tinh bình diện, cao thấp tuy có khác nhau, nhưng sức mạnh vốn không khác. Nếu tinh thể thanh tú, long hợp thượng cách, chủ về giàu sang kéo dài nhiều đời. Nếu tinh thể thô đục, long cách không rõ, cũng chủ về giàu có dày dặn.
Biện luận về ba cách huyệt tinh
Có người hỏi: Phép tìm huyệt của các nhà, không sách nào tường tận bằng sách "Tiết thiên cơ" ("Tiết lộ cơ trời"). Sách ấy lập lệ cho chín sao, mỗi sao chín biến, gọi là: chính thể, khai khẩu, huyền nhũ, cung cước, song tý, đơn cổ, trắc não, một cốt, bình diện, đều có thể đặt huyệt được. Nay sao chỉ lấy ba thứ chính thể, trắc não, bình diện mà gọi là ba cách lớn của huyệt tinh? Lại không coi ngay đó là huyệt, và bỏ sáu cách kia, không xếp chung một hàng, là vì sao? Đáp rằng: Phép tìm huyệt của "Tiết thiên cơ" vốn rất tinh tường. Nhưng vì bó buộc vào chín biến, nên đã lẫn lộn hai thứ huyệt tinh và huyệt hình mà lập thành một. Huyệt tinh là chín sao: Thái Dương, Thái Âm, Kim Thủy, Thiên Tài, Tử Khí, Táo Hỏa, Tảo Đãng, Cô Diệu, Thiên Cương. Huyệt hình là các hình oa, kiềm, nhũ, đột. Như nói chính thể, đó là huyệt tinh ngay ngắn. Nói trắc não, đó là huyệt tinh lệch nghiêng — một cốt ("không xương") chính là dạng biến của trắc não. Nói bình diện, đó là huyệt tinh nằm rạp trên đất bằng. Ba thứ này là các ngọn núi của huyệt có ba cách như thế, chứ chưa thể coi ngay là huyệt. Phải là ở trên huyệt tinh ấy lại có hình oa, kiềm, nhũ, đột thì mới là có huyệt. Nếu không có hình ấy mà vội đặt mộ ngay trên núi chính thể, trắc não, bình diện, thì mênh mông không biết chỗ nào để ra tay. Chỉ riêng một cách Kim tinh là có phép "ngoan kim khai oa" (núi Kim tròn trơn cứng, phải khơi thành ổ để đặt huyệt), nhưng cũng phải có chút ổ lõm hoặc chỗ bằng phẳng mới được. Nếu cả mặt núi tròn cứng đầy đặn mà cố đục khoét vào, thì tai họa đến ngay; há có thể coi thẳng chính thể, trắc não, bình diện là huyệt sao! Còn nói khai khẩu ("mở miệng") tức là huyệt hình oa; nói huyền nhũ ("vú thòng") tức là huyệt hình nhũ; nói cung cước ("chân cong như cánh cung"), song tý ("hai cánh tay"), đơn cổ ("một vế đùi") tức là ổ hình kiềm. Năm thứ ấy là các cách của huyệt hình, không thể xếp ngang hàng với các cách của huyệt tinh. Nếu lập chung một lệ thì cách của huyệt hình lẫn vào huyệt tinh mất. Nay vì thế riêng lấy ba thứ chính thể, trắc não, bình diện, xếp làm ba cách lớn của huyệt tinh, mỗi cách lại xuyên suốt với hình oa, kiềm, nhũ, đột; như vậy chín biến của họ Liêu đã được bao gồm ở trong, mà cái lỗi có sao mà không có huyệt may ra cũng tránh được.
Các hình của huyệt tinh
Kim tinh (núi thuộc hành Kim) hình tròn, có hai thể: trên dưới đều tròn gọi là Thái Dương kim; trên tròn mà hơi vuông gọi là Thái Âm kim; đều có ba cách chính thể, trắc não, bình diện.
Kim tinh chính thể là núi hình tròn mà ngay ngắn, huyệt kết ở giữa;
Kim tinh trắc não là núi hình tròn mà thân nghiêng, huyệt kết ở bên cạnh;
Kim tinh bình diện là núi mặt ngửa lên mà thân tròn, huyệt kết ở đỉnh.
Mộc tinh (núi thuộc hành Mộc) hình thẳng.
Mộc tinh chính thể là núi đầu tròn, thân vươn cao mà ngay ngắn, huyệt kết ở giữa;
Mộc tinh trắc não là núi đầu tròn, thân vươn cao mà xiêu nghiêng, huyệt kết ở bên cạnh;
Mộc tinh bình diện là núi mặt ngửa lên, thân bằng, dài và cứng, huyệt kết ở tiết bao (chỗ mạch núi nổi lên một đốt, một mấu như mầm cây).
Thủy tinh (núi thuộc hành Thủy) hình cong uốn.
Thủy tinh chính thể là núi đầu tròn, thân uốn cong mà ngay ngắn, huyệt kết ở giữa;
Thủy tinh trắc não là núi đầu tròn, thân uốn cong mà xiêu lệch, huyệt kết ở bên cạnh;
Thủy tinh bình diện là núi mặt ngửa lên, thân uốn cong mà nằm rạp xuống đất, huyệt kết ở đỉnh.
Hỏa tinh (núi thuộc hành Hỏa) hình nhọn, nên không kết huyệt.
Thổ tinh (núi thuộc hành Thổ) hình vuông.
Thổ tinh chính thể là núi đầu vuông, thân bằng mà ngay ngắn, huyệt kết ở giữa;
Thổ tinh trắc não là núi đầu vuông, thân bằng mà xiêu nghiêng, huyệt kết ở bên cạnh;
Thổ tinh ao não ("đầu lõm") là núi đầu vuông mà giữa lõm xuống, thân bằng, huyệt kết ở dưới chỗ lõm;
Thổ tinh bình diện là núi mặt ngửa lên, thân vuông mà nằm rạp xuống đất, huyệt kết ở đỉnh.
Biện luận về việc Hỏa tinh không kết huyệt
Có người hỏi: Năm sao đều có lẽ sinh ra muôn vật, vậy mà riêng Hỏa tinh không kết huyệt là vì sao? Đáp: Tính lửa cực khô nóng; Kim vào thì chảy tan, Mộc vào thì cháy, Thủy vào thì cạn, Thổ vào thì khô cháy. Cho nên Hỏa tinh không thể kết huyệt, chỉ làm diệu khí (những mỏm nhọn nhô ra quanh huyệt như tia sáng, làm tăng uy lực) của huyệt, hoặc làm long tổ (ngọn núi tổ cao lớn nơi mạch núi khởi phát), hoặc làm tiền sa (các núi gò ở phía trước huyệt; "sa" là các núi gò quanh huyệt) thì đẹp. Sách "Táng kinh" (sách kinh điển về phép chôn cất) của họ Quách (tức Quách Phác, đời Tấn) nói: "Thừa Kim, tướng Thủy, huyệt Thổ, ấn Mộc" (ý là: dựa vào khí Kim, xem xét Thủy, đặt huyệt ở Thổ, lấy Mộc làm dấu), mà không nhắc đến Hỏa. Các ông Ngô Thảo Lư (tức Ngô Trừng, nhà Nho đời Nguyên), Thái Mục Đường (tức Thái Phát, nhà Nho đời Tống), Hồng Thiên Dữ giải thích câu ấy, đều nói rằng vì Hỏa không kết huyệt nên không nói đến Hỏa. Thế nhưng Hỏa đã làm diệu cho huyệt, làm long tổ và tiền sa, thì đã thấy được cái diệu sinh ra muôn vật rồi, hà tất cứ phải kết huyệt mới gọi là sinh vật! Vả lại anh em tôi đã đi xem khắp các ngôi mộ nổi tiếng bốn phương, huyệt Kim và huyệt Thổ là nhiều nhất, Mộc ít hơn, Thủy lại ít hơn nữa, còn huyệt Hỏa tinh thì chưa thấy một cái nào. Chỉ có dương cơ (nền đất cho người sống ở, như làng, thị trấn) ở trấn Cảnh Đức, huyện Phù Lương là Hỏa tinh hạ xuống đất: đoạn nhập thủ và mạch núi rơi xuống, xuyên qua ruộng tỏa ra năm nhánh, thành năm ngọn lửa hạ xuống đất, mà bốn phía đều là nước. Nước giúp điều hòa lửa, nên cũng có hòa tụ kết đọng. Nhưng nơi ấy là chốn nung gốm đúc lò, trong vòng mấy chục dặm khói lửa sáng rực trời, ngày đêm không ngớt, đó vốn là sự ứng nghiệm của Hỏa tinh. Người ở đó phần nhiều cứng cỏi nóng nảy, phong tục chuộng xa hoa, dễ hưng dễ suy, lại không tránh khỏi nạn hỏa hoạn thường xảy ra. Đó lại là cái bệnh của Hỏa tinh. Lửa được nước điều hòa mà sự kết đọng còn không trọn vẹn tốt đẹp như thế, huống chi là huyệt toàn lửa thì sao dùng được? Có người nói: Hỏa tinh cực khô nóng nên không kết huyệt, tôi đã được nghe lời dạy rồi. Thủy tinh cực mềm yếu mà lại kết được huyệt là vì sao? Đáp: Thủy thuần túy cũng không thể hòa tụ kết đọng, phải kiêm có Kim; Kim và Thủy hòa vào nhau mới có kết huyệt. Cho nên họ Liêu gọi tên là Kim Thủy. Hỏi: Họ Liêu đã gọi là Kim Thủy, mà nay chỉ gọi là huyệt Thủy tinh là vì sao? Đáp: Kim tinh đã có huyệt riêng định sẵn; đây chỉ là Thủy tinh kiêm Kim, lấy Thủy làm chủ, nên gọi riêng tên ấy. Lại có người hỏi: Trong chín sao của họ Liêu có Kim Thủy, nay riêng lấy Thủy tinh để gọi tên huyệt, vốn là để phá cái sai của Cửu tinh. Vậy mà trong huyệt Kim tinh lại gọi là Thái Dương, Thái Âm là vì sao? Đáp: Kim tinh có hai thể cao và thấp, mà Thái Dương, Thái Âm mỗi tên đúng với hình dạng của nó. Vả lại Ngũ tinh và Thất chính (bảy thiên thể chính: mặt trời, mặt trăng và năm hành tinh Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) là lý lẽ xác đáng, thiết thực, không như các thuyết Cự Môn, Vũ Khúc, Phá Quân, Liêm Trinh, Thiên Cương, Cô Diệu hoang đường, có thể làm người ta mê lầm, cho nên theo được. Ở đây chỉ cốt theo lý cho đúng, vốn không có ý lập dị mà cố ý chê bai Cửu tinh vậy.
Huyệt Kim tinh
Thể Kim ắt phải tròn. Loại trên dưới đều tròn mà thân cao gọi là Thái Dương kim. Loại trên tròn mà hơi vuông, thân thấp gọi là Thái Âm kim; mỗi loại đều có ba cách chính thể, trắc não, bình diện. Ba cách ấy lại mỗi cách đều phải có hình oa, kiềm, nhũ, đột mới là kết huyệt thật.
Loại núi Kim tròn cứng mà khơi thành ổ đọng nước để đặt huyệt, cũng phải là núi đã mở mặt, có chút ổ lõm hoặc chỗ bằng. Nếu cứng rắn, thô, đầy đặn thì đó là sinh khí không hòa tụ, không được gượng ép đục khoét, đặt bừa xuống chỗ đất hung dữ. Phép huyệt trong "Tiết thiên cơ", các huyệt chính thể chính là mắc phải lỗi này, không được dùng lầm; người học hãy xét kỹ.
Các cách huyệt Kim tinh chính thể
Loại | Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Thái Dương kim
Thái Âm kim
Các huyệt Kim tinh chính thể trên đây, mỗi loại đều có ba thế: ngồi, nằm, đứng; có sáu cách: lớn, nhỏ, cao, thấp, béo, gầy; có hai thể: cúi xuống và ngửa lên. Lại có: huyệt oa thì sâu, nông, rộng, hẹp; huyệt kiềm thì dài, ngắn, đôi, đơn, cong, thẳng; huyệt nhũ thì lớn, nhỏ, dài, ngắn; huyệt đột thì lớn, nhỏ, đôi, ba, v.v. Phía dưới hai loại huyệt nhũ và đột lại có năm cách: lộ ra hình Kim, hình Mộc, hình Thủy, hình Hỏa, hình Thổ. Còn hai cánh tay trái phải của huyệt oa và kiềm thì có loại quặt lại thành hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; và loại một chân quặt thành Kim, một chân quặt thành Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Thủy, một chân quặt thành Kim, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Mộc, một chân quặt thành Kim, Thủy, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Hỏa, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Thổ; một chân quặt thành Thổ, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa. Mỗi loại hai mươi thể, đó là các cách biến. Các thể ấy lại mỗi thể đều có loại mang diệu; hình vẽ nhiều quá nên đều không chép kỹ. Các cách huyệt trắc não, bình diện sau đây đều theo lối bàn này, không nhắc lại nữa.
Huyệt Kim tinh chính thể, ngọn núi trang trọng, sự tạo hóa trọn vẹn, nên là quý nhất. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, các huyền lăng (những đường gờ cạnh vòng quanh ổ như dây cung) phải rõ ràng. Huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, chỗ lõm giữa phải uốn vòng. Huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái thoáng đãng, trên bầu vú phải bóng tròn. Huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật; như thế là huyệt hình đúng tướng (đúng dáng chuẩn). Lại phải có chứng tá (các núi, gò, dòng nước xung quanh làm bằng chứng cho huyệt thật) rõ ràng, lưu thần (dòng nước chảy quanh huyệt) đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Kim tinh trắc não
Loại | Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Thái Dương kim
Thái Âm kim
Trên đây là các cách huyệt Kim tinh trắc não; hình bên trái và bên phải giống nhau, không cần vẽ lại. Lại có loại hai đầu nghiêng, xem dưới đây:
Huyệt "đảm ao" (gánh chỗ lõm) hai đầu nghiêng | Huyệt "ban yên" (vịn yên ngựa) hai đầu nghiêng
Một đầu cao một đầu thấp, huyệt kết ở chỗ lõm giữa, gọi là huyệt ban yên. Hai đầu cao bằng nhau, huyệt kết ở chỗ lõm giữa, gọi là huyệt đảm ao.
Chỗ lõm giữa uốn cong thì gọi là "hai Kim khiêng Thủy"; bằng phẳng thì gọi là "hai Kim khiêng Thổ"; mỗi loại đều có bốn cách oa, kiềm, nhũ, đột, hình vẽ nhiều quá nên không chép.
Huyệt Kim tinh trắc não, thể núi lệch nghiêng, thế dồn về một bên, huyệt không gối lên đầu núi, phải nhờ núi nhạc (núi đỡ phía sau) mới đặt được; riêng hai huyệt nhũ và đột thì không có núi nhạc cũng được. Hình thể tuy lệch, nhưng sức mạnh không khác. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng phải rõ ràng. Huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong. Huyệt nhũ thì trên bầu vú phải bóng tròn, trong vòng bao phải thư thái. Huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật; như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Kim tinh bình diện
Loại | Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Thái Dương kim
Thái Âm kim
Huyệt Kim tinh bình diện, hoặc có ở núi cao, hoặc có ở đất bằng, mà ở đất bằng thì nhiều hơn, rất khó nhận ra. Bởi ở núi cao thì nó giống với long cách (một đoạn của mạch núi đang chạy), ở đất bằng thì giống với la tinh (gò đất hoặc đá nổi lên ở cửa nước, nơi dòng nước chảy ra khỏi vùng huyệt). Nhưng long cách thì chưa dừng lại, la tinh thì trơ trọi lạnh lẽo; đó là chỗ khác nhau. Đất bằng hay núi cao đều có bốn cách, tức là oa, kiềm, nhũ, đột. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng, huyệt nên nhấc cao lên để đón mạch. Huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai bên đều nhau, huyệt nên sát vào chỗ cầu (phần u tròn nổi lên ở đầu huyệt) mà tránh chỗ diềm (phần mép rủ xuống như mái hiên). Huyệt nhũ thì trên bầu vú phải bóng tròn, hai bên trái phải uốn ôm, huyệt nên chấm vào chỗ cầu để đón mạch. Huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật, huyệt nên đặt ngay trên gò để đón mạch. Họ Liêu nói: "Phàm các sao bình diện, ánh linh tự phát ra từ giữa đỉnh, sinh khí tụ nổi trên mặt." Cho nên huyệt này tốt nhất, sức mạnh cực lớn; phải có long mạch thật và kỳ lạ, chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là huyệt thật. Cần phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các huyệt Kim tinh trên đây, nếu tọa hướng (hướng lưng tựa và hướng mặt nhìn của mộ) được các phương Thân, Canh, Dậu, Tân, Càn, Khôn, Cấn (tên các phương vị trong hai mươi bốn phương trên la bàn phong thủy) thì đều là được đất, khí vượng mà hình ứng. Đặt mộ đúng phép thì chủ sinh ra người tướng mạo trắng trẻo, tâm tính sáng suốt thông đạt. Người sinh năm Canh, Thân, Tân, Dậu thuộc Kim Thủy được hưởng phúc ấm; phúc ứng vào các năm Tỵ, Dậu, Sửu. Nếu ngọn núi thanh tú, long hợp thượng cách, thì chủ làm quan ở Hàn lâm viện thanh quý, chức vị cao tột bậc bề tôi. Hợp trung cách (kiểu bậc giữa) thì chủ giữ chức kiêm văn võ, ra trấn trị một vùng lớn. Hợp hạ cách (kiểu bậc dưới) thì sang đến bậc quan đứng đầu châu quận. Hoàn toàn không có cách quý, cũng chủ sinh ra người thông minh tài biện, tiếng tăm vang xa. Nếu thể núi thô đục thì chủ hiển quý về đường võ, và giàu lớn, hào sảng, làm bá chủ vùng quê bằng sức võ, cứng cỏi thẳng thắn quả quyết, mọi người đều sợ phục; cùng là người thanh cao, tự trọng tự tôn, không màng ân sủng vinh hoa, giữ chí cao thượng. Hễ bắt đầu sinh ra người béo trắng, tiếng nói vang, là khí đến mà thịnh. Đến khi sinh ra người câm, là khí hết mà suy vậy.
Huyệt Mộc tinh
Thể Mộc ắt phải thẳng, phần ngọn chưa chắc đã tròn. Phàm huyệt tinh trên nhọn mà tròn, thân thẳng mà vươn cao là nó. Ngay ngắn gọi là chính thể, xiêu nghiêng gọi là trắc não, nằm rạp xuống đất gọi là bình diện. Mỗi loại đều phải có hình oa, kiềm, nhũ, đột mới là kết huyệt thật.
Các cách huyệt Mộc tinh chính thể
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Các cách huyệt Mộc tinh chính thể trên đây, mỗi loại đều có ba thế: ngồi, nằm, đứng; sáu cách: lớn, nhỏ, cao, thấp, béo, gầy; hai thể: cúi và ngửa. Lại có: huyệt oa thì sâu, nông, rộng, hẹp; huyệt kiềm thì dài, ngắn, đôi, đơn, cong, thẳng; huyệt nhũ thì lớn, nhỏ, dài, ngắn; huyệt đột thì lớn, nhỏ, đôi, ba, v.v. Phía dưới hai loại huyệt nhũ và đột lại có năm cách: lộ ra hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Còn hai cánh tay trái phải của huyệt oa và kiềm thì có loại quặt lại thành hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; và loại một chân quặt thành Kim, một chân quặt thành Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Thủy, một chân quặt thành Kim, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Mộc, một chân quặt thành Kim, Thủy, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Hỏa, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Thổ; một chân quặt thành Thổ, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa. Mỗi loại hai mươi thể, đó là các cách biến. Các thể ấy lại mỗi thể đều có loại mang diệu; hình vẽ nhiều quá nên đều không chép kỹ. Các cách huyệt trắc não, bình diện sau đây đều theo lối bàn này, không nhắc lại nữa.
Huyệt Mộc tinh chính thể, ngọn núi trang trọng, sự tạo hóa trọn vẹn, nên là quý nhất. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng. Huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong. Huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái, trên bầu vú phải bóng tròn. Huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Mộc tinh trắc não
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Huyệt Mộc tinh trắc não, thể núi lệch nghiêng, thế dồn về một bên, huyệt không gối lên đầu núi, phải nhờ núi nhạc mới đặt được; riêng hai huyệt nhũ và đột thì không có núi nhạc cũng được. Hình thể tuy lệch, nhưng sức mạnh cực lớn. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng. Huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong. Huyệt nhũ thì trên bầu vú phải bóng tròn, trong vòng bao phải thư thái. Huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Mộc tinh bình diện
Loại | Mộc thẳng | Mộc ngang | Mộc cong
Huyệt oa
Huyệt kiềm
Huyệt nhũ
Huyệt đột
Sao này thân dài mà thẳng, mặt bằng mà thấp, nên gọi là Mộc tinh bình diện. Có ba thể. Loại mạch Mộc chạy thẳng tới, có loại giống hình chữ "bốc" (một nét dọc có một chấm bên cạnh), có loại giống hình chữ "hạ" (dưới); phàm thể thẳng đều là loại này. Không được đặt huyệt ngay ở đầu mạch, vì phạm đấu mạch sát (sát khí do mạch xông thẳng vào). Ông Ngô trong sách "Khẩu quyết" nói: "Mộc tinh kỵ đặt huyệt ngay đầu, phạm sát xông thẳng thì người trong nhà tuyệt. Hoặc niêm hoặc ỷ mới là huyệt hay, cách né tránh xin ông hãy biết." Cho nên phàm Mộc thẳng thì phải tìm niêm huyệt (huyệt đặt ở chỗ cuối mạch, dính sát vào phần đất trải ra phía dưới) để thoát sát, hoặc ỷ huyệt (huyệt đặt lệch sang bên, tựa vào sườn mạch) để né sát. Niêm huyệt thì có thần chiên (phần đất trải ra trước huyệt như cái môi, như tấm thảm), ỷ huyệt thì có tiết bao. Đó là bí quyết cốt yếu. Loại mạch chạy ngang tới, có loại giống chữ "công", chữ "thổ", chữ "thượng"; phàm thể ngang đều là loại này. Không được đặt huyệt ngay giữa lưng mạch, vì phạm trảm mạch sát (sát khí do cắt đứt mạch). Ông Ngô trong "Khẩu quyết" nói: "Mộc tinh nằm rạp dài trăm trượng, chẳng kể ngang thẳng đều chôn được. Thẳng thì tìm niêm, ỷ, chớ đặt ngay đầu; ngang thì cần chỗ đốt mầm ở giữa vượng khí." Bởi vì Mộc ngang càng khó đặt huyệt, phải lấy hình đột, oa, miệng kiềm làm bằng; đó là bí quyết cốt yếu. Mộc thẳng và Mộc ngang là hai cách chính. Lại có loại mạch chạy cong tới như cái thước thợ, như hình chữ "chi", chữ "huyền" (uốn khúc ngoằn ngoèo), thì tìm huyệt ở chỗ cong động; đó là cách biến. Ba cách thẳng, ngang, cong đều phải có ở chỗ đặt huyệt hình oa, kiềm, nhũ, đột, có manh nghiệt (mầm nhánh nhỏ nhú ra) và tiết bao, mới là chính xác. Mạch thẳng nên xét chỗ long sau chạy đến, chia trái phải mà tìm manh nghiệt, đặt ỷ huyệt; mạch thô lớn thì có thể tìm niêm huyệt — niêm huyệt phải có chiên thần. Mạch ngang nên xét long chạy đến, ở các đốt bên trái, bên phải, ở giữa, tìm manh nghiệt, đặt chàng huyệt (huyệt đặt đón thẳng vào mạch). Thể cũng khó câu nệ, chỉ cần ngang thẳng không rối là được. Đều cần trên sống lưng bằng phẳng ngay ngắn, hai bên nổi gờ cạnh — một bên nổi gờ cũng được. Cũng phải hơi rộng lớn, không được hẹp nhỏ như dải thắt lưng, cũng không được thoai thoải lười nhác không có chỗ dừng. Thoai thoải lười nhác thì chân khí không tụ, hẹp nhỏ thì chân khí đã tuyệt; đều không thể không xét.
Huyệt Mộc tinh bình diện chỉ có ở chỗ đất bằng. Long thật lên xuống nhiều lần mới kết được huyệt này, sức mạnh cực lớn. Họ Liêu nói: "Phàm các sao bình diện, ánh linh ngưng tụ ở chỗ bằng phẳng, sinh khí lưu hành ở chỗ thấp, tinh thần thu lại, tạo hóa trọn vẹn, đó gọi là huyệt tốt. Phải có long mạch thật và kỳ lạ, chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Cần phải xem xét kỹ càng, không được lơ là."
Các huyệt Mộc tinh trên đây, tọa hướng được các phương Dần, Giáp, Mão, Ất, Tốn thì đều là khí vượng mà hình ứng. Nếu đặt mộ đúng phép, chủ sinh ra người tướng mạo thanh tú, tâm tính bằng phẳng hòa nhã, làm việc có tầm nhìn xa rộng. Người sinh năm Giáp, Ất, Dần, Mão, Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ thuộc Mộc Hỏa được hưởng phúc ấm; phát đạt vào các năm Hợi, Mão, Mùi. Nếu huyệt tinh thanh tú, long hợp thượng cách, chủ đỗ Trạng nguyên, làm quan đến cực phẩm; hợp trung cách thì đi thi đỗ đạt, làm quan đến chức trấn giữ một phương; hợp hạ cách thì làm quan đến chức đứng đầu một huyện; hoàn toàn không có cách quý, cũng chủ sinh ra người thông kinh sách, kẻ sĩ tài giỏi (?), nổi tiếng văn chương. Nếu ngọn núi thô đục, long không có cách chính, cũng chủ giàu có mà ưa lễ nghĩa, bản thân được hưởng ngũ phúc (năm điều phúc: sống lâu, giàu có, yên lành, có đức tốt, chết già yên ổn), con cháu đông đúc. Hễ bắt đầu sinh ra người thanh tú, dáng cao, là khí đến mà thịnh; đến khi sinh ra người vàng vọt gầy gò, thấp bé, là khí hết mà suy vậy.
Huyệt Thủy tinh
Tính Thủy vốn động, chất mềm yếu, phải nhờ Kim mới thành hình. Phải kiêm Kim mới kết được huyệt. Kim thì tròn, Thủy thì cong; phàm huyệt tinh đầu tròn mà thân cong là nó. Có ba cách lớn: ngay ngắn gọi là chính thể, xiêu lệch gọi là trắc não, nằm rạp xuống đất gọi là bình diện. Mỗi loại đều phải có hình oa, kiềm, nhũ, đột mới là kết huyệt thật.
Các cách huyệt Thủy tinh chính thể
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Các cách huyệt Thủy tinh chính thể trên đây, mỗi loại đều có ba thế: ngồi, nằm, đứng; sáu cách: lớn, nhỏ, cao, thấp, béo, gầy; hai thể: cúi và ngửa. Lại có: huyệt oa thì sâu, nông, rộng, hẹp; huyệt kiềm thì dài, ngắn, đôi, đơn, cong, thẳng; huyệt nhũ thì lớn, nhỏ, dài, ngắn; huyệt đột thì lớn, nhỏ, đôi, ba, v.v. Phía dưới hai loại huyệt nhũ và đột lại có năm cách: lộ ra hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Còn hai cánh tay trái phải của huyệt oa và kiềm thì có loại quặt lại thành hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; và loại một chân quặt thành Kim, một chân quặt thành Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Mộc, một chân quặt thành Kim, Thủy, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Thủy, một chân quặt thành Kim, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Hỏa, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Thổ; một chân quặt thành Thổ, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa. Mỗi loại hai mươi thể, đó là các cách biến. Các thể ấy lại mỗi thể đều có loại mang diệu; hình vẽ nhiều quá nên đều không chép kỹ. Các cách huyệt sau đây đều theo lối bàn này, không nhắc lại nữa.
Huyệt Thủy tinh chính thể, ngọn núi trang trọng, sự tạo hóa trọn vẹn, nên là quý nhất. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái, bầu vú nhỏ (?) mà bóng tròn; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Thủy tinh trắc não
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Các cách huyệt Thủy tinh trắc não trên đây, bên trái bên phải giống nhau, hình vẽ nhiều quá nên không chép.
Huyệt Thủy tinh trắc não, thể núi lệch nghiêng, thế dồn về một bên, huyệt không gối lên đầu núi, phải nhờ núi nhạc mới đặt được; riêng hai huyệt nhũ và đột thì không có núi nhạc cũng được. Hình thể tuy lệch, nhưng sức mạnh không khác. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trên bầu vú phải bóng tròn, trong vòng bao phải thư thái; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Thủy tinh bình diện
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Sao này đầu tròn mà cong, mặt bằng mà thấp, nên gọi là Thủy tinh bình diện, tức là cách huyệt Kim Thủy bình diện của họ Liêu. Thể của nó không nhất định: hoặc như lá sen, như hoa sen, như hoa quỳ, như hoa mai, đó là cách chính; như vòng dây tết, như con thoi, như con rùa, như con cá, đó là cách biến. Chỉ cần tròn và cong rõ ràng, vốn không có thể cố định. Ở núi cao ít thấy, phần nhiều ở vùng đồng bằng sông nước; nó giống la tinh, cần phải phân biệt kỹ. La tinh thì trơ trọi, trống trải, không có long; còn thể này thì hai bên trái phải ắt có các núi ứng, tùng, chiếu, nhạc, triền hộ, củng ấp (các núi gò đáp ứng, theo hầu, soi chiếu, đỡ lưng, quấn quanh che chở, chắp tay chầu về huyệt), tự nhiên là khác. Huyệt hoặc kết ở giữa, hoặc kết ở bên cạnh, phải tìm chỗ mở miệng, thành oa, thành kiềm, thành nhũ, thành đột, theo bốn tượng mà đặt huyệt, không được sai lầm. Nếu không có bốn tượng thì đó là không có huyệt, chỉ là gò giả hoặc chỗ thủy khẩu (cửa nước, nơi dòng nước chảy ra khỏi vùng huyệt). Bài "La tinh phú" nói: "Thủy tinh phần nhiều ở đất bằng, chỗ diệu khó nói hết." Thật vậy, vì nước có tính thấm xuống chỗ thấp, nên đất bằng có nhiều huyệt Thủy tinh bình diện; đó cũng là trời làm đất đặt, lẽ tự nhiên vậy.
Huyệt Thủy tinh bình diện chỉ có ở chỗ đất bằng. Long thật lên xuống nhiều lần mới kết được huyệt này, sức mạnh cực lớn. Họ Liêu nói: "Phàm các sao bình diện, ánh linh phát ra từ giữa đỉnh, sinh khí tụ nổi trên mặt, tinh thần thu lại, tạo hóa trọn vẹn, cho nên gọi là huyệt tốt." Nhưng cần hình thế và mạch đến rõ ràng, thủy pháp (cách nước chảy đến và đi) và đường cục (khoảng đất trống phía trước huyệt cùng thế bao bọc chung quanh) chu toàn tốt đẹp, chủ và khách (huyệt và các núi đối diện) có tình, hai bên trái phải không khuyết, huyệt hình đúng tướng, chứng tá rõ ràng, mới là kết huyệt thật. Rất kỵ thai tức (đoạn mạch nhỏ thắt lại ngay trước khi vào huyệt, như thai nhi được nuôi dưỡng) trơ trọi lạnh lẽo, lưu thần quay lưng chảy đi. Trơ trọi lạnh lẽo thì người trong nhà suy kém; quay lưng thì cơ nghiệp tiêu tan. Cần phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các huyệt Thủy tinh trên đây, tọa hướng được các phương Hợi, Nhâm, Tý, Quý thì đều gọi là được đất, khí vượng hình ứng. Nếu đặt mộ đúng phép, chủ sinh ra người tướng mạo thanh khiết, tâm tính thông suốt, làm việc linh hoạt. Người mệnh Kim Thủy sinh năm Hợi, Tý, Nhâm, Quý được hưởng phúc ấm; phát đạt vào các năm Thân, Tý, Thìn. Nếu huyệt tinh thanh tú, long hợp thượng cách, chủ làm Trạng nguyên, Tể tướng, Thượng thư (quan đứng đầu một bộ), Cửu khanh (chín vị quan lớn ở triều đình); hợp trung cách thì làm trọng thần trấn giữ một phương; hợp hạ cách thì giữ chức quan ở châu quận; hoàn toàn không có cách quý, cũng chủ nhờ con gái mà được hiển quý. Nếu huyệt tinh thô đục, chủ giàu bậc trung, nhiều của nổi (của cải không bền chắc). Hễ bắt đầu sinh ra người thanh tú, là khí đến mà vượng; đến khi sinh ra kẻ lêu lổng phóng đãng (?), là khí hết mà suy vậy.
Huyệt Thổ tinh
Thổ tinh dày nặng, hình dạng ngay ngắn. Phàm huyệt tinh đầu vuông vắn mà thân bằng là nó. Có bốn cách lớn: ngay ngắn gọi là chính thể; lệch nghiêng gọi là trắc não; đầu vuông mà giữa lõm gọi là ao não; nằm rạp xuống đất gọi là bình diện. Mỗi loại đều phải có hình oa, kiềm, nhũ, đột mới là kết huyệt thật; nói rõ ở phần dưới.
Các cách huyệt Thổ tinh chính thể
Loại | Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Huyệt ở giữa
Huyệt ở góc
Các cách huyệt Thổ tinh chính thể trên đây, mỗi loại đều có ba thế: ngồi, nằm, đứng; sáu cách: lớn, nhỏ, cao, thấp, béo, gầy; hai thể: cúi và ngửa. Lại có: huyệt oa thì sâu, nông, rộng, hẹp; huyệt kiềm thì dài, ngắn, đôi, đơn, cong, thẳng; huyệt nhũ thì lớn, nhỏ, dài, ngắn; huyệt đột thì lớn, nhỏ, đôi, ba, v.v. Phía dưới hai loại huyệt nhũ và đột lại có năm cách: lộ ra hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Còn hai cánh tay trái phải của huyệt oa và kiềm thì có loại quặt lại thành hình Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; và loại một chân quặt thành Kim, một chân quặt thành Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Mộc, một chân quặt thành Kim, Thủy, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Thủy, một chân quặt thành Kim, Mộc, Hỏa, Thổ; một chân quặt thành Hỏa, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Thổ; một chân quặt thành Thổ, một chân quặt thành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa. Mỗi loại hai mươi thể, đó là các cách biến. Các thể ấy lại mỗi thể đều có loại mang diệu; hình vẽ nhiều quá nên không chép. Các cách sau đây đều theo như thế.
Huyệt Thổ tinh chính thể, ngọn núi trang trọng, sự tạo hóa trọn vẹn, nên là quý nhất. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái, trên bầu vú phải bóng tròn; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Thổ tinh trắc não
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Thổ tinh trắc não trên đây, bên trái bên phải đều giống nhau, hình vẽ nhiều quá nên không chép.
Huyệt Thổ tinh trắc não, thể núi lệch nghiêng, thế dồn về một bên, huyệt không gối lên đầu núi, phải nhờ núi nhạc mới đặt được; riêng hai huyệt nhũ và đột thì không có núi nhạc cũng được. Hình thể tuy lệch, nhưng sức mạnh không khác. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trên bầu vú phải bóng tròn, trong vòng bao phải thư thái; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Thổ tinh ao não
Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Sao này đầu lõm, thân vuông, mặt bằng, nên gọi là Thổ tinh ao não. Có núi nhạc mới là thật, rất kỵ lưng dài. Lưng dài thì thành Thổ tinh gặp Thủy, chủ sinh ra người mắc bệnh phù vàng. Huyệt này phần nhiều là long chạy ngang mà vào nhập thủ, nên ắt phải có núi nhạc phía sau. Nếu không có núi nhạc, thì phải có hiếu thuận quỷ (gò nhỏ nối liền phía sau núi chính, đỡ lấy lưng như con cháu hiếu thuận) và các lớp bao bọc chồng chất cũng được. Huyệt nhũ, đột thì cũng không câu nệ phải có núi nhạc. Hai loại huyệt oa và kiềm, huyệt phần nhiều đặt áp lên sống lưng, cũng gọi là một cốt ("không xương"), ắt phải có núi nhạc mới là thật. Cũng có loại kết huyệt đâm vào lưng núi, không có núi nhạc cũng được. Mạch ngang kết huyệt thì khí dồn ép về phía trước, nên phía sau huyệt phải có chỗ lõm như ngói ngửa. Nếu trong chỗ ngói ngửa lại nhô ra một bầu vú, thì không phải kết huyệt thật. Hoặc có ngói ngửa mà phía sau không có núi nhạc, lại không có bao bọc, cũng không phải kết huyệt thật; đều không được đặt mộ. Huyệt này nếu kết thật, sức mạnh cực lớn.
Huyệt Thổ tinh ao não, giữa thấp hai bên cao, chỗ ngồi lõm mềm, nên lại gọi là sao một cốt. Lấy chỗ lõm làm chuẩn; hình thể kỳ quái, khá khó nhận biết. Thường có nhiều cái hoa mắt giả dối, không thể không phân biệt. Nếu hòa tụ kết đọng thật sự, thì là quý bậc nhất. Họ Liêu gọi là "Thiên Tài ao não, rất vượng về tơ tằm, lúa thóc, vàng bạc, rất lợi cho buôn bán." Ấy là chỉ sao chủ về giàu. Nếu thể núi thô đục thì lời ấy vốn đúng. Còn nếu huyệt tinh thanh tú, long cách kỳ đặc, thì lại chủ về sự quý bậc vương hầu cực phẩm. Anh em tôi đi xem các mộ nổi tiếng, phàm những nhà sinh ra người tước vị cao, không đâu không phải là Thổ tinh kết huyệt. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái, trên bầu vú phải bóng tròn; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Cần phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các cách huyệt Thổ tinh bình diện
Loại | Huyệt oa | Huyệt kiềm | Huyệt nhũ | Huyệt đột
Hình vuông
Hình có cạnh
Sao này vuông và bằng, nằm trên đất bằng, nên gọi là Thổ tinh bình diện. Họ Liêu gọi là Thiên Tài bình diện. Phàm những tên như bàn cờ, đất vuông, thắng thổ, cuống hồng, thổ ngọc, kén tằm, đệm trải, đàn ngọc đều là tên gọi tắt của nó.
Huyệt Thổ tinh bình diện chỉ có ở chỗ đất bằng. Long thật lên xuống nhiều lần mới kết được huyệt này, sức mạnh cực lớn. Họ Liêu nói "Phàm các sao bình diện, ánh linh ngưng tụ ở chỗ bằng phẳng, sinh khí lưu hành ở chỗ thấp, tinh thần thu lại, tạo hóa trọn vẹn, cho nên là tốt" chính là thế. Nhưng huyệt oa thì trong ổ phải tròn sạch, huyền lăng rõ ràng; huyệt kiềm thì trong gọng kìm phải kín đáo tụ khí, hai vòng ôm phải uốn cong; huyệt nhũ thì trong vòng bao phải thư thái, giới thủy (đường nước rạch ranh giới hai bên huyệt) rõ ràng; huyệt đột thì mặt gò phải bóng tròn, hình thể khác thường nổi bật. Như thế là huyệt hình đúng tướng. Lại phải có long mạch thật và kỳ lạ, chứng tá rõ ràng, lưu thần đúng phép, mới là kết huyệt thật. Cần phải xem xét kỹ càng, không được lơ là.
Các huyệt Thổ tinh trên đây, tọa hướng được các phương Sửu, Cấn, Mùi, Khôn, Tỵ, Ngọ thì đều là khí vượng hình ứng. Nếu đặt mộ đúng phép, sinh ra người tướng mạo đầy đặn, độ lượng rộng rãi, làm việc chất phác thật thà. Người mệnh Kim Thổ sinh năm Mậu, Kỷ, Thìn, Tuất, Sửu, Mùi được hưởng phúc ấm; phát đạt vào các năm Thân, Tý, Thìn. Nếu huyệt tinh thanh tú, long phía sau hợp thượng cách, làm quan đến vương hầu, tể phụ (tể tướng), được chia đất phong làm chư hầu; hợp trung cách thì làm quan đến Tư nông (quan coi việc tiền thóc của nhà nước), trấn giữ một phương, giàu đến hàng vạn; hợp hạ cách thì làm quan đến chức Diêm vận (quan coi việc muối), các chức coi tiền của ở bộ Công, bộ Hộ; hoàn toàn không có cách quý, cũng chủ nộp thóc mà được ghi tên làm quan, và làm các chức quan lặt vặt coi kho tàng. Nếu huyệt tinh đầy đặn, chủ giàu đến hàng vạn, đứng đầu cả châu huyện, phúc dày sống thọ. Hễ bắt đầu sinh ra người béo lùn mập mạp to lớn, là khí đến mà thịnh; đến khi sinh ra người mắc bệnh phù vàng, là khí hết mà suy vậy.
Các sao Kim, Mộc, Thủy, Thổ kết huyệt nói trên đều phải có hình oa, kiềm, nhũ, đột mới là có huyệt, chân khí hòa tụ kết đọng. Nếu chỉ có hình sao mà không có hình oa, kiềm, nhũ, đột, thì là không có huyệt, chân khí không kết. Bởi lẽ phép huyệt suy đến cùng thì sao cũng là thứ nhẹ. Vì sao? Vì núi vốn có ngọn ngay ngắn, sáng đẹp, thành sao tốt mà không kết đất. Anh em tôi đi xem khắp các mộ nổi tiếng bốn phương, phàm những đất huyệt quái lạ, phần nhiều là huyệt hình đúng phép, chỉ vì xấu mà không thành sao, nên người ta mới cho là quái. Do đó thấy được sao là nhẹ. Nhưng bỏ sao đi thì lại không được, cho nên phải lấy hình và sao hợp nhau làm chuẩn. Vả lại trong "Táng thư" (tức "Táng kinh"), phàm chữ "hình" phần nhiều là chỉ huyệt. Như nói "nghìn thước là thế", là nói long chạy đến từ xa; "trăm thước là hình", là nói huyệt dừng lại ở gần. Lại nói "hình và thế thuận nhau, gọi là khí toàn vẹn", là nói long và huyệt đều tốt. "Hình và thế nghịch nhau, gọi là khí trái ngược", là nói long và huyệt cái tốt cái xấu xen nhau. "Thế tốt hình tốt, gọi là tốt gấp đôi": long và huyệt đều tốt thì là khí toàn vẹn. "Thế xấu hình xấu, gọi là xấu gấp đôi": long và huyệt đều xấu nên gọi là xấu gấp đôi. "Thế xấu hình tốt, trăm phúc còn mong được một": nói long xấu huyệt tốt thì trăm điều phúc còn có thể mong được một. "Thế tốt hình xấu, họa đến chẳng qua ngày": nói long tốt huyệt xấu thì tai họa đến ngay. Hai chữ "hình" và "thế" này chính là hai chữ "huyệt" và "long". Xét mấy lời ấy, có thể biết rằng phép địa lý tuy coi trọng long, nhưng càng coi trọng huyệt hơn. Huyệt nếu sai lệch thì long tốt cũng có ích gì? Cho nên nói: "Trông thế mà tìm long thì dễ, lên núi mà điểm huyệt thì khó. Nếu sai một ngón tay, cũng như cách muôn trùng núi." Lời ấy nói ra thật sâu sắc, thấm thía biết bao!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video