Thiên 14 — Quyển 3 hạ (3) — Bàn về chứng cứ của huyệt

 Khắc in lại sách "Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông" (Những điều người làm con phải biết – sách phong thủy giúp làm tròn đạo hiếu), quyển ba, phần dưới, thiên thứ ba.

 Hai anh em ẩn sĩ đất Giang Hữu (vùng Giang Tây) là Từ Thiện Kế và Từ Thiện Thuật cùng soạn.

 Quyển này chỉ bàn về huyệt chứng (những dấu hiệu bên ngoài để xác nhận đúng huyệt; huyệt là điểm sinh khí trong đất tụ lại, nơi đặt mộ). Long (mạch núi chạy dài, nơi sinh khí đi theo) thật mà kết huyệt thì ắt có dấu hiệu làm chứng. Dấu hiệu rõ ràng thì huyệt mới đích xác.

 Gọi là dấu hiệu làm chứng, cụ thể như sau:
- Tìm ở phía trước thì có triều sơn (núi ở xa phía trước, quay mặt về huyệt như chầu vào) và án sơn (gò núi thấp ngay trước huyệt, như cái bàn trước mặt người ngồi) đẹp, minh đường (khoảng đất trống bằng phẳng trước huyệt, nơi nước và khí tụ lại) ngay ngắn, thế nước tụ lại.
- Tìm ở phía sau thì có lạc sơn (núi phía sau làm chỗ dựa cho huyệt) đứng sừng sững, có quỷ tinh (nhánh núi nhỏ nhô ra sau lưng huyệt, như cột chống đỡ) chống đỡ.
- Tìm ở hai bên thì Long Hổ (Thanh Long là dãy núi ôm bên trái huyệt, Bạch Hổ là dãy núi ôm bên phải) có tình ý ôm lấy huyệt, triền hộ (các lớp núi bên ngoài quấn quanh che chở) đều kẹp hai bên.
- Tìm ở dưới huyệt thì có thần chiên (phần đất thừa nhô ra ngay dưới huyệt, nhỏ như môi, lớn như tấm thảm) ngay ngắn.
- Tìm ở bốn phương thì thập đạo (bốn núi trước, sau, trái, phải cân đối với huyệt như hình chữ thập) đầy đủ.
- Tìm ở giới thủy (các dòng nước làm ranh giới vây quanh huyệt) thì chỗ nước chia ra và chỗ nước hợp lại phải rõ ràng.

Mấy điều ấy là dấu hiệu làm chứng của huyệt. Cho nên phép điểm huyệt (xác định chính xác chỗ đặt mộ) tất phải lấy mấy điều ấy làm chuẩn. Xét kỹ những điều này thì lẽ nào lại không nắm được chỗ cốt yếu?

 Bàn về dùng triều sơn để xác nhận huyệt

 Sách "Hám Long Kinh" nói: "Long thật ẩn kín, huyệt khó tìm; chỉ nhìn triều sơn mới biết được chỗ tâm huyệt (?). Triều sơn cao thì đặt huyệt ở chỗ cao, triều sơn thấp thì cắm kim (đặt huyệt) ở chỗ thấp."

 Sách "Chỉ Nam" nói: "Người xưa có một câu đáng giá nghìn vàng: triều sơn cao thì nên ngang tầm lông mày, thấp thì nên ngang tầm ngực."

 Bài "Viên Cơ Ca" nói: "Núi đẹp đáp ứng ở bên trái thì huyệt nằm bên trái; núi đẹp đáp ứng ở bên phải thì dùng bên phải là hay."

 Đó đều là phép dùng triều sơn định huyệt. Cho nên triều sơn cao thì huyệt nên cao; triều sơn thấp thì huyệt nên thấp. Triều sơn gần thì sợ bị lấn ép, huyệt ắt tụ ở trên cao, nên tìm thiên huyệt (huyệt ở chỗ cao). Triều sơn xa thì khí dễ tản, huyệt ắt kết ở chỗ thấp, hoặc nương theo khí của minh đường, hoặc nương theo hạ sa (sa là các gò núi nhỏ quanh huyệt; hạ sa là gò ở phía dưới, đón giữ khí), nên tìm địa huyệt (huyệt ở chỗ thấp). Núi đẹp đáp ứng ở bên trái thì huyệt nên hướng về bên trái; núi đẹp đáp ứng ở bên phải thì huyệt nên hướng về bên phải. Đó là đại khái.

 Nhưng lại có chỗ khác nhau giữa xa và gần. Núi triều ở ngoại dương (vùng xa bên ngoài minh đường) dù đẹp, chỉ cần nó có mặt ở phía trước là được, không cần câu nệ phải đăng đối (thẳng hàng cân đối với huyệt). Nếu đăng đối đúng phép thì dĩ nhiên là trọn vẹn. Còn nếu chỉ ham núi đẹp xa ở ngoại dương mà đánh mất khí mạch của chính khu đất đặt huyệt thì càng không được.

 Cho nên phép dùng triều sơn xác nhận huyệt tất phải lấy án sơn gần có tình làm chính. Những đỉnh núi xa ở ngoại dương dù không thật đăng đối cũng không hề gì. Đại để, đất do trời đất sắp đặt sẵn thì án gần ắt có tình. Gọi là "có tình" nghĩa là: xét thủy thành (dòng nước uốn quanh huyệt như bức thành) thì ắt đẹp, xét hướng theo la bàn thì ắt có lợi, xét lạc sơn phía sau thì ắt đối nhau, xét bốn bề thì ắt không có chỗ khuyết. Nếu chỉ ham ngoại dương thì quanh huyệt ắt có chỗ không hợp, không lợi.

 Ông Thái nói: "Đỉnh núi đẹp ở ngay trước mặt dĩ nhiên là tốt. Nhưng nếu bất đắc dĩ thì nên lấy án gần làm căn cứ, không được lấy ngoại dương mà bỏ án gần."

 Ông Bốc (Bốc Tắc Ngụy, tác giả "Tuyết Tâm Phú") nói: "Ngoại dương nghìn lớp không bằng một án sát bên mình." Lại nói: "Muốn tìm chỗ thật đích xác thì triều xa không bằng triều gần." Lại nói: "Phần nhiều người ta ham đỉnh nhọn ở xa mà chê án gần thì nhỏ; nào biết chỗ gần mới đúng, ham chỗ xa là sai."

 Sách "Long Tủy Kinh" nói: "Ví như người tôn quý, ắt ngồi trước án để xử lý công việc (?). Nếu có quan quý đến chầu, có thuộc hạ đến bẩm báo vâng lệnh, ắt chẳng ai dám đứng đối mặt ngang hàng." Ý nói kẻ dưới không dám đối mặt bậc tôn quý. Đây cũng chỉ là một thuyết. Không cần câu nệ; tốt nhất vẫn là xa gần đều phù hợp. Ngẫu nhiên có chỗ không phù hợp thì phải linh hoạt mà xử trí.

 Đại để minh đường và án đối cũng chỉ là chuyện ngoài cửa. Bên trong phải lấy táng pháp (phép chôn cất: đào sâu nông, đặt quan tài, định hướng…) và thừa khí (đặt sao cho đón nhận đúng sinh khí của mạch) trong huyệt làm chính; bên ngoài mới đặt cửa hướng để thu nhận vẻ đẹp của minh đường và án sơn. Như câu: "Trong giấu đấu vàng (bí quyết thật), ngoài bịt miệng thầy đời. Bốn thế (bốn phía núi quanh huyệt: trước, sau, trái, phải) mặc người bàn, ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ dùng để luận đất) phải tự giữ." Như mộ thọ (mộ xây sẵn khi còn sống) của Lý Bát Công ở Phù Lương (huyện thuộc Giang Tây) là bằng chứng.

 Phụ: Ông Dư Tông Ích đời Nguyên thuật lại sự thật về Lý Bát Công

 Lý Bát Công tên Đức Hồng, người Giới Điền huyện Phù Lương, cùng Hồng Sĩ Lương người Lạc Bình và hai vị trưởng lão Thư, Nam (?) theo học quốc sư Ngô Công Trọng Tường ở huyện tôi. Bát Công chọn đất chôn cha mẹ và xây mộ thọ cho mình đều tự xem lấy.

 Năm Quý Mùi tôi đến làng ấy, nghỉ ở nhà cháu chắt ông là Bình Phủ, đi xem khắp mộ thọ của ông. Mộ ở làng phía đông, tại một nơi có tên (?), hình thế gọi là "Chân Vũ cầm kiếm" (Chân Vũ là vị thần Huyền Thiên Chân Vũ của Đạo giáo), huyệt ở chuôi kiếm. Một mạch từ phương Hợi (một trong 24 phương trên la bàn phong thủy, chếch về tây bắc) buông thẳng xuống. Cắm hai huyệt cách nhau năm thước, cùng quay về phương Bính (chếch về nam). Một huyệt lệch bên trái, án và minh đường đều không ngay; một huyệt ở giữa, triều, án và minh đường đều ngay ngắn. Nước nằm ở phương Canh, Đoài (phía tây). Giữa ruộng có hai gò, một vuông một tròn, gọi là "hòm vàng ấn ngọc".

 Hỏi nguyên do thì biết đất ấy vốn là của người trong làng, người làng ngăn trở. Ông nói: "Núi có hai huyệt, ta bỏ tiền ra xây dựng, mặc anh chọn một huyệt, ta lấy một huyệt làm mộ thọ." Người làng chọn huyệt có minh đường và án sơn ngay ngắn. Ấy là không hiểu rằng việc nhận đúng mạch, đón đúng khí mới là điều gấp nhất, mà chỉ bị bố cục minh đường và án đối làm cho lóa mắt. Chỉ cách nhau gang tấc mà một bên thành vương hầu, một bên thành kẻ tù đày. Họ Lý hưởng giàu sang mấy trăm năm, còn người làng thì mai một không ai biết đến. Cái huyền diệu của phép đón khí trong huyệt thật thần kỳ thay! Người đạt đạo giành được công của thần, đổi được mệnh trời, then chốt là ở đây. Năm Nhâm Thìn niên hiệu Chí Chính (1352), Dư Tông Ích người ấp Ngân kính cẩn thuật lại.

 Khu đất trên đây ở làng phía đông huyện Phù Lương. Long đến từ xa, không thuật kỹ. Vào cục (vùng đất nơi kết huyệt) thì mở trướng (núi dàn rộng hai bên như bức màn), qua hạp (chỗ mạch núi thắt hẹp lại), nhô lên hạ xuống mấy đốt rồi nổi lên một ngọn núi Kim cao (núi đỉnh tròn, thuộc hành Kim). Lại đứt, lại nổi lên một ngọn núi dạng Kim Thủy (tròn kèm uốn lượn), rồi rơi xuống sườn dốc thoai thoải mà kết huyệt. Trước huyệt nhả ra một cái lưỡi dài; cắt cây, xúc lớp đất mặt để lấy chỗ huyệt nương tựa (?). Hình thế gọi là "Chân Vũ cầm kiếm", huyệt ở chuôi kiếm.

 Minh đường, án phía trước và hạ quan (núi phía dưới chặn khóa dòng nước) đều có tình; ở thủy khẩu (cửa nước chảy ra khỏi khu đất) có hòm vàng ấn ngọc khóa chặt. Long phương Hợi nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng đi vào huyệt), cắm huyệt hướng Bính. Sau khi táng, họ Lý sinh ra bốn thần đồng, ba học sĩ, hai người được phong hầu, năm thị lang, một người là công thần khai quốc được hưởng thực ấp (đất phong để thu thuế); đỗ đạt khoa cử mấy chục người; nhờ phúc ấm cha ông theo lệ được ra làm quan hơn trăm người. Từ đời Tống đến nay, đời đời làm quan chưa dứt.

 Lại có Liêu Kim Tinh (Liêu Vũ, thầy phong thủy đời Tống) chọn cho họ Lưu ở Lưu Phường huyện Lạc Bình khu đất ở núi Quân Sơn, long dạng chữ Vương (mạch núi uốn khúc như chữ Vương), hình tướng quân ngồi uy nghi. Họ Lưu ham triều sơn, làm sai táng pháp, biến tốt thành xấu. Hình vẽ ở dưới.

 Khu đất trên đây ở huyện Lạc Bình, tên tục là Quân Sơn. Long mạch đến từ rất xa. Vào cục thì từ giữa ruộng bằng đồng rộng vụt nổi lên, núi cao liền dải, hùng vĩ nhất một vùng. Mở ngang một trướng lớn dài mấy chục dặm, mạch chính xuyên qua giữa, rút ra từ trong trướng. Lại nhô lên hạ xuống vọt mạnh mấy đốt, biến thành gò bằng. Uốn lượn thêm mấy dặm, thành long dạng chữ Vương. Nhập thủ thì vụt nổi lên một núi Kim cao mà kết huyệt; huyệt tinh (ngọn núi chính nơi kết huyệt) trang trọng. Giữa buông xuống một nhũ (mạch đất nhô ra như bầu vú), hai bên mở ra hai vai, thành hình tướng quân ngồi uy nghi.

 Long Hổ có tình, minh đường tụ khí. Án phía trước ngay ngắn nghiêm trang như mũ phốc đầu (mũ quan), ngoại dương bày la liệt, các gò hình cờ, trống, kiếm, ấn đều đủ. Mạch phương Canh (chếch về tây) nhập thủ, đặt hướng Mão (chính đông); vốn là đất tốt chủ về hiển quý nhờ võ nghiệp. Ban đầu do Liêu Kim Tinh chọn. Định huyệt xong, họ Lưu tự đem chôn, không hợp các điều cần thiết: đào sâu hay nông, nhiêu giảm (xê dịch huyệt hoặc hướng thêm bớt về một bên cho đúng mạch), thừa khí xuất sát (đón sinh khí, tránh sát khí), tiêu nạp (thu nhận khí của dòng nước đến và cho nước đi ra theo phương hợp lẽ) và khống chế.

 Kim Tinh than rằng: "Làm đúng phép thì sinh vương hầu, làm sai phép thì sinh đầu đảng giặc." Nhân đó đề thơ ở vườn nhà họ Ngô: "Mạch chữ Vương trong trướng Quân Sơn, thế võ tướng ngồi uy nghi hùng mạnh. Ta làm thì định sinh vương hầu phò vua sáng; hắn làm thì sinh giặc cỏ cường hào, chết không yên lành." Về sau quả nhiên sinh ra anh em nhà Hán Tứ tám người (?), xưng hùng một phương, theo phục vụ Trần Hữu Lượng (người xưng đế lập nước Hán cuối đời Nguyên, bị coi là ngụy triều), được trao chức Vạn hộ hầu của ngụy triều, rồi không được chết yên lành. Nay những người hưng thịnh trong họ Lưu không phải là chi này.

 Xét: khu đất này long thật huyệt thật, mà táng trái phép nên biến tốt thành xấu, cách biệt giữa vương hầu và tù đày đến thế, há chẳng nên thận trọng sao! Sách "Táng Kinh" (của Quách Phác) nói: "Huyệt tốt mà táng xấu thì cũng như vứt bỏ thây." Ông Dương (Dương Quân Tùng, thầy phong thủy đời Đường) nói: "Đất tốt mà táng xấu thì họa phát trước, gọi là vứt thây, phúc chẳng đến." Ông Bốc nói: "Đất tuy tốt mà táng phần nhiều xấu thì rốt cuộc chẳng phát được gì." Lời các vị quả không lừa ta!

 Trong làng truyền rằng Kim Tinh chọn cho họ Lưu hình tướng quân ngồi uy nghi, án hình mũ phốc đầu. Mạch Canh, cắm hướng Mão, thì núi phốc đầu không nằm chính giữa. Họ Lưu thích nó ngay ngắn trước mặt nên cắm hướng Thìn kiêm Ất (lệch về đông nam một chút), không theo lời Kim Tinh, lại sai cả độ sâu nông, phép chia khống chế và táng pháp. Kim Tinh than rằng: "Ta làm thì sinh tướng quân, hắn làm thì sinh đầu đảng giặc." Về sau quả đúng như lời.

 Lại có loại triều sơn đặc biệt cúi lạy, mặt núi mở ra tươi đẹp, cũng nên coi là dấu hiệu chứng thật. Như đất của ông Tần Quảng Nhất họ Đái ở Lạc Bình là thuộc cách ấy.

 Khu đất trên đây ở đô thứ mười sáu huyện Lạc Bình, tên tục là Uông Khanh Khẩu. Long mạch đến từ rất xa. Vào cục là gò bằng, bỗng nổi lên lồi lõm mấy đốt, thế long rất vượng, rồi quay mình cuộn ngược lại kết huyệt. Chỗ tựa phía sau thấp và xa. Chỉ có ngay trước mặt hai dòng nước kẹp đưa một ngọn núi, núi vụt nổi lên tròn trịa, mặt núi mở ra tươi đẹp, cúi lạy trang trọng, có tình đáng yêu, đủ chứng huyệt là thật. Dưới huyệt bằng phẳng, minh đường tụ khí, thủy khẩu khóa chặt, cũng tự ứng hợp.

 Ban đầu Ngụy Khắc Chính, thầy địa lý nổi tiếng ở Lạc Bình, chọn đất này cho ông Quảng Nhất để chôn con trai. Táng xong, thầy đoán rằng: "Trong ba ngày có hung nhỏ, trong bảy ngày đầu có hung lớn. Qua cơn hung thì phát phúc lâu dài, giàu đến vạn thạch thóc." Quả nhiên ba ngày thì hổ vồ chết một con ngựa, bảy ngày thì ông bị bệnh. Ông bèn sai bốc con lên chôn chỗ khác, lấy đất này làm mộ cho mình. Chẳng bao lâu ông mất, bèn táng ở đó. Sau khi táng, con cháu rất đông, giàu nhất làng, tích thóc mấy vạn thạch. Xưa có bài kệ rằng: "Rái cá đuổi cá chép chạy, chạy đến Uông Khanh Khẩu. Ai táng được đúng chỗ, đong vàng phải dùng đấu."

 Bàn về dùng minh đường để xác nhận huyệt

 Ông Dương nói: "Đặt huyệt cần minh đường ngay ngắn." Lại nói: "Nơi chân khí tụ, hãy xem minh đường." Lại nói: "Phàm xem huyệt còn ngờ thì xem cục minh đường; cục minh đường thật thì uốn cong ôm lấy thân huyệt."

 Sách "Trác Ngọc Tập" nói: "Dù nghiêng lệch hay ngay thẳng, mạch thật đích xác thì hãy tìm thêm ở minh đường. Minh đường không quay lưng, thủy thành cong như cánh cung, cắm huyệt ở đó sinh anh hùng."

 Sách "Minh Đường Kinh" nói: "Nghiêng thì khéo, ngay thì vụng, khó mà phân hơn kém. Có tình với mình, đó mới là huyệt thật."

 Đó đều là thuyết dùng minh đường xác nhận huyệt. Bởi phép tìm long trước hết phải tìm khí mạch; phép điểm huyệt trước hết phải định minh đường. Cho nên nói: "Huyệt lấy minh đường làm chứng, minh đường lấy án làm chứng." Nếu minh đường không ngay, không tụ, mà nghiêng đổ, trút chảy, thì là chân khí không hòa tụ; dù có huyệt đẹp cũng phải bỏ. "Khẩu Quyết" của ông Ngô nói: "Minh đường nghiêng đổ thì đừng khoe huyệt tốt." Cho nên huyệt thật ắt có minh đường thật.

 Nhưng minh đường lại có ba loại: tiểu minh đường, trung minh đường và đại minh đường. Tiểu và đại minh đường lại gọi là nội và ngoại minh đường.
- Tiểu minh đường nằm dưới viên vựng (quầng đất tròn mờ nổi lên quanh huyệt), là chỗ hệ trọng nhất khi đặt huyệt. Thấy tiểu minh đường bằng phẳng ngay ngắn, đủ cho người nằm nghiêng, thì huyệt ở đó, không được dịch sang trái phải, lên xuống. Nếu cắm nhầm thì là mất huyệt.
- Trung minh đường nằm bên trong Long Hổ; đặt huyệt phải làm cho các dòng nước giao hội, nếu không thì mất phép tiêu nạp.
- Đại minh đường nằm bên trong án sơn; đặt huyệt phải hướng về chỗ tụ khí mới là thật, nếu không thì chẳng những mất huyệt mà e rằng cả cuộc đất kết lại cũng là giả.

Cho nên phép dùng minh đường định huyệt không thể coi nhẹ.

 Bàn về dùng thế nước để xác nhận huyệt

 Sách "Táng Kinh" nói: "Được nước là hơn cả." Ông Dương nói: "Chưa xem núi, hãy xem nước trước." Lại nói: "Phàm có long thật và huyệt thật thì ắt có nước từ nguồn chảy về hợp tụ." Lại nói: "Núi theo nước uốn cong ôm vòng, có huyệt rõ ràng ở ngay trong ấy."

 Ông Liêu nói: "Chỗ long thật dừng lại thì các dòng nước tụ về." Lại nói: "Huyệt mà ngay thì nước liền tụ, không ngay thì nước chảy đi xa tít." Lại nói: "Huyệt nằm ẩn kín, kỳ quái thì khó cắm, hãy xem kỹ nước mà phân biệt."

 Đều ý nói huyệt thật ắt có các dòng nước hội tụ, hoặc lượn quanh ôm lấy, hoặc chảy dồn vào. Có thế nước như vậy thì huyệt ắt ở đó. Cho nên nói: "Không biết nước thì chưa đủ để bàn huyệt. Biết nước chảy về đâu thì biết huyệt dừng ở đâu." Vì thế lên núi điểm huyệt phải xem thế nước:
- Nếu thế nước tụ ở minh đường bên trái, hoặc thủy thành cong ôm phía trái, thì biết huyệt nằm bên trái.
- Nếu thế nước tụ về minh đường bên phải, hoặc thủy thành cong ôm phía phải, thì biết huyệt nằm bên phải.
- Nếu nước chảy dồn vào chính giữa, hoặc đọng thấm ở chính giữa, hoặc thủy thành ôm tròn có tình ở chính giữa, thì biết huyệt nằm giữa.
- Nếu nguồn nước chảy về từ xa thì minh đường rộng, huyệt nên đặt cao; hoặc nếu nguyên thần thủy (dòng nước từ ngay trước huyệt chảy thẳng ra) dài, thế cục thuận chiều xuôi xuống, thì huyệt nên đặt thấp.

Đó đều là phép lớn dùng thế nước định huyệt.

 Hình

 Ví dụ

 Bàn về dùng lạc sơn để xác nhận huyệt

 Lạc sơn là núi ở phía sau đáp ứng, làm chỗ dựa cho huyệt. Không kể đó là núi thuộc chính mạch, núi thuộc mạch khác, hay núi hộ vệ che chở; có nổi đỉnh hay không; nhọn hay tròn, vuông hay dài, cao hay lớn, khuất hay lộ; chỉ cần có là được. Đứng ở huyệt mà thấy được là hạng trên; đứng ở minh đường mới thấy là hạng thứ.

 Phàm huyệt kết trên hoành long (mạch núi chạy ngang, huyệt mở ra ở sườn) thì nhất thiết phải gối lên lạc sơn. Các huyệt như "một cốt" (mạch chìm, không lộ xương sống núi), "ao não" (đầu huyệt lõm) và "trắc não" (đầu huyệt nghiêng) lại càng cần thiết; không có lạc sơn thì huyệt không thật.

 Cho nên phép dùng lạc sơn xác nhận huyệt là: lạc sơn ở bên trái thì huyệt nằm bên trái, ở bên phải thì huyệt nằm bên phải, ở giữa thì huyệt nằm giữa. Hai bên đều có lạc sơn để gối thì ắt kết hai huyệt, hoặc kết một huyệt nằm giữa. Lạc sơn có gần có xa thì nương chỗ gần; có ngắn có dài thì lấy chỗ dài; có ít có nhiều thì gối về phía nhiều. Lấy lạc sơn mà suy thì nhất định không sai. Lạc sơn ở đây thì đoán huyệt dừng ở đây; vượt quá thì bị gió lay.

 Nếu lạc sơn đến thẳng chạm vào lưng huyệt thì sức càng lớn; lạc sơn đến ngang, áp sát huyệt thành dáng một ngôi sao núi cũng đẹp. Nếu nó như bình phong, như màn trướng, hoặc có hình hoa cái (lọng che), tam thai (ba ngọn nối nhau), gối ngọc, rèm màn, chuông úp, trống đặt, thì đó là loại lạc sơn quý nhất.

 Tuy dựa lạc sơn làm huyệt, nhưng lạc sơn không được quá cao, quá hùng vĩ, sừng sững có thế lấn át đè ép, dáng chót vót đáng sợ. Nếu có như vậy thì không được vì nó là lạc sơn mà dựa vào, phải tránh đi mà đặt huyệt. Như núi bên trái đè huyệt thì huyệt nằm bên phải; núi bên phải đè huyệt thì huyệt nằm bên trái; núi phía trước đè huyệt thì huyệt lùi về sau; núi phía sau đè huyệt thì huyệt tiến lên trước. Núi bốn bề đều cân bằng thì huyệt nằm chính giữa. Tuyệt đối không được lấy núi hùng mạnh đáng sợ làm lạc sơn; phạm điều này ắt gặp hung bại. Nhưng đã gọi là lạc sơn thì tự nó không đè ép; đã đè ép thì quyết không phải huyệt thật. Bài thơ "Phủ Sát" nói: "Bên trái cao thì khí long phải dồn về phải; bên phải vọt cao thì huyệt nấp bên trái. Chớ đem lạc sơn mà luận chung một mực; núi đè ép thì họa hung thật khó đương."

 Hình huyệt dựa lạc sơn

 Lời

 giải: Lạc sơn này ở bên trái, huyệt nằm bên trái | Giống hình bên trái | Lạc sơn này ở bên phải, huyệt nằm bên phải | Giống hình bên trái | Lạc sơn này ở giữa, huyệt nằm giữa

 Hình huyệt dựa lạc sơn

 Lời giải | Giống hình bên phải phía trên | Lạc sơn này ở hai bên, huyệt nằm giữa | Lạc sơn ứng ở bốn phía, huyệt nằm giữa | Đây lấy núi dài làm lạc sơn | Đây lấy phía có nhiều núi làm lạc sơn

 Dùng quỷ tinh để xác nhận huyệt

 Dùng quỷ tinh xác nhận huyệt chỉ áp dụng cho huyệt rơi ngang hoặc nghiêng lệch; sau huyệt ấy nhất thiết phải có quỷ tinh. Còn huyệt kết do mạch đến thẳng chạm vào lưng thì không cần bàn đến quỷ.

 Ngô Hương Sơn nói: "Huyệt có chỗ nghiêng lệch thì lại nhờ quỷ làm chứng." Ông Liêu nói: "Hoành long ra huyệt nhất thiết phải có quỷ." Bởi huyệt rơi ngang hoặc nghiêng lệch, nếu hậu cung (phía sau huyệt) không có quỷ thì trống khuyết, khí không tụ. Cho nên phép dùng quỷ xác nhận huyệt là: quỷ dừng ở đây thì huyệt ở đây; quỷ sinh ra ở bên kia thì huyệt ở bên kia. Quỷ không ôm thân mà tản mát thì không kết huyệt.

 Điều cốt yếu là chỗ đặt huyệt phải chặn được quỷ lại để thu khí của quỷ về. Nếu đặt huyệt hơi lệch thì quỷ cướp khí đi, huyệt không thu được, thế là mất huyệt, tai họa và suy bại theo đến. Cho nên quỷ cao thì huyệt cao, quỷ thấp thì huyệt thấp; quỷ mọc ra bên trái thì huyệt nằm bên trái, mọc ra bên phải thì huyệt nằm bên phải. Cái gọi là "đối với quỷ mà ngồi huyệt" chính là phép dùng quỷ tinh xác nhận huyệt.

 Nhưng quỷ cũng không được quá dài; quá dài thì cướp mất chân khí của chính thân huyệt. Lại có huyệt "thiên tài" (một dạng huyệt trên hoành long) mà khí dồn ép về phía trước, hậu cung nên lõm như viên ngói ngửa; khi ấy thì lấy hai nhánh quỷ mọc ra từ hai bên ôm vào, gọi là "hiếu thuận quỷ".

 Quỷ tinh này chống ở chính giữa sau huyệt, nên huyệt đặt ở giữa. | Quỷ này chống ở bên trái, huyệt nằm bên trái. | Quỷ này chống ở bên phải, huyệt nằm bên phải. | Hai bên chầu ôm vào, gọi là hiếu thuận quỷ, tốt. | Một bên ôm ngược đỡ huyệt, tốt; nếu đỡ xuôi mà áp sát thân, cong ôm có tình, cũng tốt. | Quỷ hộ đỡ đối thẳng với huyệt, tốt.

 Bàn về dùng Long Hổ để xác nhận huyệt

 "Bí Quyết" của Đổng Đức Chương nói: "Xem chỗ Long Hổ dừng lại để định huyệt hư hay thực; xem Long Hổ bên nào đến trước để định huyệt lệch trái hay phải. Long có sức thì dựa bên trái, Hổ có sức thì dựa bên phải. Long Hổ thấp thì phải tránh gió, nương minh đường mà cắm địa huyệt; Long Hổ cao thì phải tránh bị đè, bỏ minh đường mà tìm thiên huyệt." Phạm Việt Phượng nói: "Long mạnh theo Long, Hổ mạnh theo Hổ." Đó đều là phép lớn dùng Long Hổ định huyệt.

 Quả thật Long Hổ là lớp hộ vệ gần gũi thân thiết nhất, chỗ huyệt lấy chúng làm chứng cũng là lẽ đúng đắn không đổi. Cho nên:
- Núi Long chạy ngược chiều nước thì huyệt nương Long; núi Hổ chạy ngược chiều nước thì huyệt nương Hổ.
- Chỉ bên trái có tay núi ôm thì huyệt sát bên trái; chỉ bên phải có tay núi ôm thì huyệt sát bên phải.
- Núi Long Hổ cao thì huyệt cũng cao; núi Long Hổ thấp thì huyệt cũng thấp.
- Long có tình thì huyệt ở bên trái; Hổ có tình thì huyệt ở bên phải. Cả Long lẫn Hổ đều có tình, không cao không thấp, thì huyệt nằm giữa.

Đó đều là bí quyết dùng Long Hổ xác nhận huyệt.

 Lại có khi núi Long lấn huyệt thì nên tránh Long mà nương Hổ; núi Hổ đè mộ thì phải tránh Hổ mà nương Long. Núi Long đến trước thì thu Long, núi Hổ đến trước thì thu Hổ; tất cả đều lấy hai núi Long Hổ làm phép tắc. Còn nơi không có Long Hổ thì ông Bốc có nói: "Không có Long thì cần nước lượn quanh bên trái; không có Hổ thì cần nước lượn quanh bên phải (?)." Đó là lời bàn không đổi. Huyệt nương về phía có, không nương về phía không có.

 Bàn về dùng triền hộ để xác nhận huyệt

 Triền hộ ví như người quý có kẻ hầu. Kẻ hầu đứng hầu hộ vệ thì không dám rời xa bên cạnh người quý, cũng không dám áp sát thân người quý. Cho nên phép dùng triền hộ xác nhận huyệt là: núi hộ vệ chầu ở đâu thì huyệt đặt ở đó; núi quấn lượn ở đâu thì huyệt lấy ở đó; không được rời xa, không được quay lưng. Đó là phép lớn dùng triền hộ xác nhận huyệt. Ông Cát Khê nói: "Phàm đất có ba tầng, hai tầng (?) thì nên lấy núi đưa tiễn mà định. Núi đưa ngắn thì huyệt ở bên trong; núi đưa dài thì huyệt ở chỗ tận cùng; núi đưa lệch thì huyệt cũng lệch; núi đưa đến hết thì huyệt dừng ở đó." Chính là ý ấy.

 Bàn về dùng thần chiên để xác nhận huyệt

 Thần chiên là phần khí thừa phát lộ ra ở dưới huyệt. Cái lớn gọi là "chiên" (tấm thảm), cái nhỏ gọi là "thần" (môi). Chiên như tấm thảm nỉ trải ngồi; thần như cái môi nơi miệng. Phàm long thật kết huyệt thì ắt có khí thừa nhả lộ ra thành thần chiên. Cho nên thảm trải ở đâu thì huyệt dừng ở đó; môi nhả ra ở đâu thì huyệt cắm ở đó. Đó là sự ứng hợp tự nhiên do trời đất sắp đặt; không có thì không phải đất kết thật. Huyệt trên hoành long lại càng phải nhận ra điều này, không được coi nhẹ.

 "Long Kinh" của ông Dương nói: "Nơi long quý dừng lại có thần chiên; huyệt có thần chiên là cuộc đất giàu sang. Hỏi anh thần chiên nhận thế nào? Dưới huyệt có bãi bằng như diềm mai con ba ba. Ví như người quý có chiếu để lạy, lại như tấm thảm của sư sãi, đạo sĩ trải ra. Long thật đến huyệt có đệm nệm thì dù là long nhánh cũng giàu có đủ đầy."

 Đây là huyệt kết ngang; huyệt kết thẳng cũng theo đó mà suy.

 Phàm dưới huyệt có trải thảm thì nên bằng phẳng, tròn trịa, ngay ngắn. Cái lớn gọi là "chiên nhục" (thảm nệm), cái nhỏ gọi là "thổ thần" (nhả môi). Có thứ này thì huyệt là thật.

 Khu đất ở hình bên trái thuộc Nam Xương, tên đất là Cao Điền, Trung Châu. Long từ phía bắc chùa Giáo Bản vượt khe, đến quán Hậu Thành thì nổi lên, men theo khe Ngân mà xuống. Lên một nhịp, xuống một nhịp, uốn khúc rộng rãi. Xuyên qua trướng sắp vào cục thì mở ngang một ngọn núi dạng Thủy mặt bằng (núi uốn lượn như sóng, thuộc hành Thủy), từ trong trướng rút ra một mạch, ẩn hiện nhấp nhô, hơi nổi thành sườn dốc thoai thoải, trong chỗ tản có chỗ tụ. Huyệt rất kỳ lạ khéo léo, nhả ra một cái môi nhỏ làm chứng cho huyệt; thu gọn lại như hơi nhỏ hẹp (?).

 Xét thế lớn thì khe Ngân phía trước uốn ôm có tình, không thấy mênh mông. Trong khe có ruộng thấp bày ngang, như dải đai ngọc cúi lạy, làm án chính; ngoại dương có núi xa ngầm chầu về. Nếu luận theo hình thế thì hoàn toàn không có các gò dạng cờ trống, đồn binh, giáp chồng, lẽ ra không phải hiển quý nhờ võ công. Chỉ là long đến từ các phương Canh, Tân, Dậu (đều ở phía tây) mà nhận khí, nhập thủ là ngôi sao Thái Dương Kim tinh mặt bằng (núi tròn bằng thuộc hành Kim) mà kết huyệt. Kim là sao chủ về võ, vượng ở phương Tây, quẻ Đoài. Ngô quốc sư nói: "Canh Đoài nghìn bước uy danh lừng lẫy; mặt hướng Chấn phía đông, ngồi giữa doanh tướng." Hình thế của nó là con rùa, cũng thuộc loại giáp trụ; đó là lý do có hiển quý về võ.

 Đại để long ở Trung Châu lấy núi Tiên Kiều làm tổ sơn (ngọn núi gốc phát ra mạch), sinh nhiều người khác thường. Ba đoạn phía dưới, chỗ qua mạch cũng khéo, nên sinh ra Vạn Kỳ, nhờ thuật đoán số mệnh mà được vua Anh Tông biết đến, làm quan đến Thượng thư; Đoàn chân nhân Triều Tá, là phương sĩ (người tu thuật pháp), được vua Thế Tông biết đến, được ân sủng rất hậu. Thảo Đường công cũng từ một người dân thường bỗng lập công lạ, cầm quân làm nguyên soái, giữ chức Đô khổn (tướng trấn giữ biên cõi), thật là xứng hợp.

 Xét: Thảo Đường tên là Hiển, vốn họ Cung, người Nam Xương; ở rể nhà ông Lưu, chức chỉ huy sứ ở Tứ Xuyên, nên mạo nhận họ Lưu; nhờ võ công làm quan đến Đô đốc.

 Lại từng thấy đất tổ của Vương Kiêm Tế, học sinh bậc thượng xá (bậc cao trong Quốc tử giám) ở huyện Giang Sơn: chỗ huyệt bằng phẳng, không có gì làm căn cứ, chỉ nhả ra một tấm thảm nệm nổi bật khác thường, đủ chứng huyệt là thật, thuộc chính cách này. Hình như bên phải.

 Khu đất trên đây ở ngoài thành huyện Giang Sơn, cách nửa dặm về phía tây nam, là nơi chia khí vượng của long huyện mà kết lại. Nhập thủ thì mở trướng, buông mạch xuống sườn dốc thoai thoải. Mạch rất mờ, lẫn đá to lởm chởm. Đến chỗ kết huyệt thì một vùng bằng phẳng. Hai bên đều thấp bằng, rộng rãi; nước ranh giới mờ mịt, không có gì lọt vào mắt người thường. Chỉ có trước huyệt nhả ra một tấm thảm nệm, rất nổi bật đáng yêu, đủ chứng huyệt là thật.

 Họ Vương lúc đầu không hề chọn mà lấy. Do có người chết vì dịch bệnh, quàn quan tài trên đó, xây gạch bọc lại. Mấy năm sau, nhà ngày càng thịnh vượng. Bàn định đem chôn chỗ khác. Bố vợ người ấy biết địa lý, thấy thì kinh ngạc nói: "Đây là đất đẹp, sao lại chôn chỗ khác? Nên đắp thêm đất lên trên là tốt." Con rể không tin, mở gạch ra xem, quả thấy dây thiến thảo quấn chằng chịt lên quan tài, hơi ấm bốc lên như sương mù. Bèn đắp thêm đất thành mộ. Nay họ Vương giàu thịnh nhất huyện, được ra làm quan theo lệ hơn mười người.

 Xét: phía trước đất có văn tinh (ngọn núi dáng thanh tú, chủ về văn chương) ở gần cúi lạy, bên ngoài có núi đẹp ở xa chầu về đặc biệt, long mở trướng lớn, huyệt gối lên núi lộc trữ (núi chủ về của cải bổng lộc), không chỉ giàu mà thôi. Chỉ không biết có đúng khuôn phép táng pháp hay không?

 Bàn về dùng thiên tâm thập đạo để xác nhận huyệt

 Thiên tâm thập đạo là bốn núi ứng ở trước, sau, trái, phải. Phép huyệt cần phía sau có cái sơn (núi che), phía trước có chiếu sơn (núi soi), hai bên trái phải có giáp nhĩ sơn (núi kẹp như hai tai), gọi là bốn phía ứng đối cân xứng, che, soi, chầu, kẹp. Cho nên dùng điều này xác nhận huyệt thì không được có một vị trí nào trống khuyết. Phàm huyệt thật đều có điều này.

 Khi điểm huyệt phải xét kỹ, đừng để lệch hay trượt. Hễ lệch hay trượt là mất huyệt, đất tốt biến thành đất xấu. Cho nên núi kẹp hai bên không được trượt về trước, không được trượt về sau; núi che, soi trước sau không được lệch trái, không được lệch phải; đối nhau như chữ thập là đẹp. Sách "Trác Ngọc Tập" nói: "Chỗ phát lộ cơ trời, mạch thật, lấy núi hình chữ thập làm căn cứ."

 Đây là thiên tâm thập đạo đầy đủ, chỉ cần đặt huyệt, đặt hướng không lệch không trượt là tốt.

 Đây là thiên tâm thập đạo không ứng, không phải đất thật, không được táng.

 Khu đất trên đây ở huyện Thuận Xương, tên tục là Sa Khẩu Hạ, hình mâm vàng, huyệt ở trên hạt châu, do Quách Tử Vân đặt. Long mở trướng, từ trong trướng rút xuống, nhô lớn hạ nhỏ, nghiêng trái né phải. Sắp đến chỗ kết huyệt thì rơi tản xuống ruộng bằng. Giữa ruộng lại nổi lên một gò, bốn phía trước sau trái phải có bốn núi Kim chiếu vào nhau, hợp cách thiên tâm thập đạo; huyệt rất thanh tú khéo léo đáng yêu, thật là đất đẹp. Sau khi táng, sinh ra Liêu Nguyên làm quan Phó hiến (phó chức quan đứng đầu việc hình án một tỉnh), Liêu Trung làm huyện lệnh, đỗ khoa cử mấy người, đến nay vẫn vinh hiển hưng thịnh không suy.

 Bàn về dùng chỗ nước chia và hợp để xác nhận huyệt

 Sách "Gia Bảo Kinh" nói: "Phàm điểm huyệt, trước hết xem dưới bát tự lớn (hai nhánh núi lớn tách ra như hình chữ bát, giống chữ 'tám' viết hai nét xòe) có bát tự nhỏ, hai bên có hà tu thủy (dòng nước nhỏ mờ hai bên huyệt, mảnh như râu tôm) đưa khí mạch xuống, giao nhau ở chỗ tận cùng ngã ba (nơi hai dòng nước gặp nhau) thì ắt mở miệng. Được như vậy rồi lại phải phân biệt rõ trên chia dưới hợp mới biết thật giả. Nếu phía trên có chia, phía dưới có hợp, âm dương giao nhau, mới là huyệt thật. Nếu phía trên có chia mà phía dưới không hợp thì là âm dương không giao, là huyệt giả.

 Chia hợp có ba lớp: một là cầu diêm thủy (nước chảy quanh đỉnh huyệt tròn như nước rơi từ mái hiên) chia ra rồi hợp ở dưới, là lớp hợp thứ nhất; hai là nước bát tự nhỏ chia ra rồi hợp ở dưới, là lớp hợp thứ hai; ba là nước bát tự lớn chia ra rồi hợp ở dưới, là lớp hợp thứ ba." Sách "Thần Bảo Kinh" nói: "Ba hợp ba chia, thấy lẽ huyệt thổ cưỡi kim; hai mảnh hai cánh, xét tình tướng thủy in mộc (?)" (các phép đọc hình gò đất và dòng nước quanh huyệt theo ngũ hành).

 Xét: đó đều là bí mật sâu xa nhất của huyệt. Có hợp mà không chia thì mạch đến không thật, bên trong không có sinh khí để tiếp nhận. Có chia mà không hợp thì chỗ dừng không rõ, bên ngoài không có nước ranh giới mạch để làm chứng. Cả hai đều không phải đất kết thật. Cho nên dùng chia hợp để xác nhận huyệt là đích xác nhất, không thể không xét. Nhưng thuyết chia hợp phải được thầy giỏi truyền miệng mới được, nếu không thì phần nhiều sai lầm. Bởi các huyệt dạng oa (lõm như tổ chim) và kiềm (hai nhánh kẹp như cái kìm), nếu không được truyền dạy công phu bằng miệng thì ít ai biết được.

 Các bài bàn về xác nhận huyệt ở trên tạm nói theo lẽ thường. Lại phải linh hoạt, không được cứng nhắc. Bởi có những khu đất không có triều ứng, minh đường, quỷ, lạc, Long Hổ, triền hộ, núi kẹp núi soi mà vẫn kết huyệt, há có thể câu nệ hết vào những điều này sao? Ôi! Không phải người tài biến hóa linh hoạt thì ai làm được?

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video