Sách "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Những điều người làm con cần biết: tổng hợp tông chỉ môn địa lý phong thủy để giúp tròn đạo hiếu), bản in lại, quyển sáu, phần dưới.
Từ Thiện Kế, người miền núi Đức Hưng, thuật lại và cùng soạn.
Bàn về hình thế của nước.
Nước trước huyệt (điểm kết tụ sinh khí của mạch đất, chỗ đặt mộ) có hình thế khác nhau, nên điều lành dữ ứng nghiệm cũng khác nhau. Vì vậy, phép xem nước không gì cần trước hơn việc này.
Những thế nước tốt gồm:
- triều hoài (nước chầu thẳng vào lòng huyệt);
- tụ diện (nước tụ trước mặt);
- đãng hung (nước dồn đầy trước ngực);
- củng bối (nước vòng sau lưng);
- nhập khẩu (nước vào cửa);
- cửu khúc (nước uốn chín khúc);
- yêu đới (nước ôm như đai lưng);
- thương bản (nước từ ruộng bậc chầu vào);
- dung trư (nước đọng sâu);
- hồi lưu (nước chảy vòng trở lại);
- ám củng (nước chầu ngầm);
- minh kha (nước chảy có tiếng kêu như ngọc).
Những thế nước xấu gồm:
- bộc diện (nước lớn lấn át trước mặt);
- xung tâm (nước đâm thẳng vào giữa);
- xạ hiếp (nước bắn vào sườn);
- lý đầu (nước bọc quanh đầu);
- khiên tỵ (nước kéo mũi);
- xuyên tý (nước xuyên cánh tay);
- phản thân (nước quay lưng);
- cát cước (nước cắt chân);
- lậu tai (nước rỉ ở má);
- lâm đầu (nước dội đầu);
- giao kiếm (hai dòng giao nhau như kiếm chéo);
- quyển liêm (nước như rèm cuốn);
- lưu nê (nước cuốn bùn);
- tà phiết (nước chảy xiên đi);
- phản khiêu (nước hất ngược);
- phân lưu (nước chia dòng);
- lậu tào (nước rò như máng);
- hình sát (nước loạn gây sát hại).
Không thể không phân biệt các hình ấy. Xin trình bày kỹ từng cách ở sau.
Triều hoài là nước chầu thẳng vào trước mặt huyệt. Nước này dễ phát, chủ sáng nghèo chiều giàu. Tôi từng nói: "Sa nghịch (gò núi nhỏ quanh huyệt chạy ngược chiều dòng nước để chặn giữ nước) dài một thước có thể làm nên giàu, nước chầu một gáo có thể cứu được nghèo."
Nhưng nước chầu không chỉ làm phát của mà còn đem lại sang quý. Dương Công (Dương Quân Tùng, thầy phong thủy nổi tiếng đời Đường) nói: "Nước lớn mênh mông chầu thẳng trước mặt, ắt được phong đất chia tước (như vua ban đất lập chư hầu)." Sách Thanh Ô nói: "Nước lớn mênh mông chầu vào là bậc quý không gì hơn."
Nước vệ thân (nước bao quanh che chở huyệt) là khi long (mạch núi, mạch đất chạy dài như rồng) có hình dạng kỳ lạ, bỗng từ giữa nước hồ nổi lên gò đống, kết thành hình huyệt. Trước sau trái phải huyệt đều là nước mênh mông. Đó là các thế như trăng lẻ chìm sông, cá heo sông lạy sóng, hoa sen nhô khỏi nước, đều lấy nước làm vòng che chở.
Nước đã trong lặng, không tràn không cạn thì nuôi dưỡng che chở cho huyệt. So với nước chảy vòng quanh, vốn e có thế đâm phá gây hại và tiếng chảy bi ai, thì không gì quý bằng thế nước lặng lẽ che chở này.
Ngôi đất bên trái (trong hình vẽ) ở cách Đài Châu bảy dặm về phía nam, tên đất là Cổ Đường Môn. Long mạch phát từ núi Vọng Hải. Thế núi Tam Thai như muôn ngựa từ trời đổ xuống. Các tinh phong (đỉnh núi, được xếp theo hình các sao Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) kỳ lạ đẹp đẽ. Có trướng (dãy núi dang rộng như bức màn phía sau) và có hiệp (chỗ mạch núi thắt eo lại rồi đi tiếp), không kể xiết.
Đến lúc sắp kết mà chưa kết, mạch ẩn giấu dấu vết, không thấy hình bóng. Mạch đá ngầm đi qua giữa ruộng bằng, rồi bỗng nổi vọt lên một núi đá hùng vĩ cao ngất, dang hai cánh như chim phượng bay vút lên trời. Từ chỗ xoay mình, mạch rút ra một nhánh thế Thủy–Mộc như roi cây lau, mảnh mai như sợi tơ. Rồi lại bay lên thành núi Tử Khí (một trong chín sao của phong thủy, ứng với núi dáng Mộc tròn cao) vút trời, xoay mình kết huyệt.
Bốn phía đều có nước chảy vòng qua, người mới xem hoàn toàn không biết mạch từ núi nào đến. Nhưng khi nước triều biển dâng, khắp nơi đều ngập, riêng mấy trượng ở chỗ quá mạch (chỗ mạch đi qua) thì nước triều không lên tới. Đó chính là chỗ long đi qua. Sách địa lý nói: "Nước quấn tức là núi quấn." Đất này đã có bốn núi bao quanh lại được nước quấn vòng, nên càng kỳ đặc. Phía trước có văn phong (núi nhọn thanh tú, chủ về văn chương) cao vút, đẹp đẽ.
Sau khi táng, sinh ra:
- ông Tần Văn, đỗ giải nguyên (đỗ đầu kỳ thi Hương), đỗ tiến sĩ, làm đến Đại tham (quan Tham chính hàng tỉnh);
- ông Tần Vũ, đỗ tiến sĩ, làm Ngự sử (quan can gián, giám sát quan lại);
- ông Tần Lễ, đỗ tiến sĩ, làm Thiêm hiến (phó quan giám sát, hình án);
- ông Tần Minh Xuân, làm Viên ngoại lang (quan phó ở các bộ);
- ông Tần Minh Hạ, vào Hàn lâm (viện văn học, soạn thảo của triều đình).
Người trong họ rất đông, phúc lộc chưa dứt.
Ngôi đất bên phải ở cách huyện Tấn Giang hai mươi dặm về phía đông, tên đất là núi Đào Hoa. Long mạch ở đây là chỗ tận cùng lớn của long mạch chính cả quận. Từ núi Phượng Hoàng, mạch qua hiệp ở dãy núi nhỏ, nối nhau liền liền, nhấp nhô chạy về hướng Đoài (hướng tây), thẳng hơn hai mươi dặm.
Đến chỗ kết huyệt, mạch liền qua mấy hiệp, rất tinh xảo, rồi nổi lên một trướng lớn hình sao Thủy (núi dáng gợn sóng liên tiếp). Giữa trướng đâm ngang ra một mạch, hạ đầu ở phương Bính Ngọ (phương nam) mà kết huyệt. Thân trướng rủ xuống quấn quanh che chở. Vào đến huyệt có nhiều lớp long hổ (Thanh Long là dải núi bên trái, Bạch Hổ là dải núi bên phải huyệt), huyệt quay về hướng Tý Quý (hướng bắc).
Trước mặt là nước biển mênh mông đầy tầm mắt, núi xa mờ mịt. Ở phương Cấn (đông bắc) có một ngọn núi đẹp đứng riêng như cây bút dựng. Trên mặt nước có một bãi cù lao rộng hơn mười dặm, đứng ở huyệt nhìn thấy nhỏ như nắm tay; đó là thế "ấn nổi trên mặt nước" (gò hình con dấu quan, chủ quyền quý).
Đất này sinh ra tiên sinh Hư Trai, tên là Thanh. Ông đỗ khoa giáp, làm quan đến Đại tư thành (chức đứng đầu Quốc tử giám, trường học cao nhất của triều đình), viết sách lập ngôn, là danh thần của Lý học (học phái Nho giáo đời Tống bàn về lý và tính). Ba người con đều ra làm quan. Nay cháu ông là ông Như Xuyên đỗ khoa cử, giàu sang chưa dứt.
Tụ diện là các dòng nước hòa tụ trước huyệt. Bài Phú nói: "Nước tụ ở thiên tâm (chính giữa minh đường trước huyệt), ai chẳng biết là giàu sang?" Vì nước vốn động, cái hay là ở chỗ tĩnh trong động. Tụ thì tĩnh. Tĩnh thì sâu lắng, hòa đọng, không thấy đến không thấy đi; đó là cách bậc trên trong phép xem nước.
Đãng hung là thế nước dồn đầy như túi trước huyệt. Thế này gần giống tụ diện, nhưng tụ diện nói về nhiều dòng nước gom tụ lại, còn đãng hung nói về một dòng nước tụ đến, từ nhỏ thành lớn, như túi đựng đồ. Thế này chủ giàu lớn. Nước dồn bên trái thì chi trưởng giàu, dồn bên phải thì chi út giàu, rất nghiệm.
Củng bối là nước quấn sau huyệt, tức là nước vòng Huyền Vũ (núi phía sau lưng huyệt). Bài Phú nói: "Phát phúc lâu dài, ắt là nước quấn Huyền Vũ", chính là thế này. Thế này chủ giàu sang lâu bền. Vì nước gom được khí của long, nên nước quấn còn hơn cả núi quấn.
Nhập thủy khẩu là nước lên tới minh đường (khoảng đất trống trước huyệt, nơi khí và nước tụ lại) và có sa nghịch chặn giữ lại. Thế nước dù đẹp mà không tới minh đường, hoặc tới minh đường mà không có gì chặn giữ, đều chưa trọn tốt. Cho nên phải có nước vào cửa mới quý. Gặp nước này thì phát phúc nhanh nhất. Nhưng vì núi phía dưới đã vươn dài ra để thu nước, nên đến đó thế nước tất phải hơi quay ngược mà đi. Không thể coi đó là thế phản bối hay phản khiêu.
Cửu khúc là nước uốn khúc như chữ "chi", chữ "huyền", còn gọi là nước ngự nhai (như đường ngự của vua). Kinh nói: "Thẳng gọi là thiên tâm, cong gọi là ngự nhai." Nước này rất tốt, chủ giàu sang lớn. Bốc thị (Bốc Tắc Cự, tác giả bài Tuyết Tâm phú) nói: "Chín khúc vào minh đường, làm tể tướng đương triều." Lại nói: "Một năm chín lần thăng chức, ắt là nước chảy chín khúc."
Thương bản là nước từ nguồn ruộng chầu thẳng vào. Nó cũng giống nước ngự nhai, vì ruộng bằng phẳng chia thành từng bậc như đường ngự. Thế này chủ sang quý, có của cải, giàu nhất vùng; đây là nước tốt nhất. Đổng Đức Chương nói: "Không đâm, không cắt, không xuyên bắn; chỉ có ruộng chầu hơn biển chầu." Ý nói ruộng chầu là đẹp nhất. Đất tổ của ông Đô hiến (Đô ngự sử, quan đứng đầu viện giám sát) họ Đới ở làng tôi hợp với thế nước này.
Yêu đới là nước ôm vòng như thắt đai lưng, tức là nước kim thành (nước ôm cong tròn như vòng thành, ứng với hành Kim), rất tốt. Bốc thị nói: "Nước không loạn biến thì khí được trọn." Thế này chủ hiển quý thịnh vượng. Nhưng không được nhầm nước lý đầu là nước quấn lưng (nước lý đầu xem ở sau).
Ngôi đất trên ở đô thứ hai (đơn vị hành chính dưới huyện), tên đất là chùa Đông Tuyền. Long mạch đến rất vượng, kết huyệt rất thanh. Núi Thiên Mã (núi hình ngựa trời) chầu phía trước rất đẹp, nước từ nguồn ruộng chầu vào. Chỉ có dòng nguyên thần (dòng nước chảy ra ngay trước huyệt) hơi dài nên không lợi cho đời đầu. Sau khi táng, đến đời thứ hai sinh ra ông Hồng Nguyên, tên Nho, đỗ tiến sĩ năm Bính Tuất niên hiệu Gia Tĩnh (1526), làm quan Đô hiến. Đến nay giàu sang chưa dứt.
Hồi lưu là nước xoay vòng chảy ngược trở lại. Táng Kinh nói: "Thong thả lững lờ, ngoảnh lại muốn ở." Lại nói: "Đọng lại rồi mới thoát đi." Đều là nước hồi lưu. Phải có vực sâu, lại có núi đá chặn ngang, thì thế nước tất quay ngược lại, như muốn đi mà lại trở về; rất tốt. Như đất tổ của người con hiếu họ Ngô ở Đô Xương hợp với cách này, hình vẽ ở bên phải.
Ngôi đất trên ở bên hồ. Long mạch đến đầu huyệt thì mở trướng, kết huyệt nhũ rủ xuống (huyệt hình như bầu vú buông xuống). Hai bên bao bọc, phía trước đối ba ngọn núi rất đẹp. Nước một hồ đổ ngược vào trước huyệt. Phía hạ thủ (phía nước chảy ra) có một tảng đá chắn nước, thành thế hồi lưu. Sau khi táng thì giàu lớn, sinh ra người con hiếu Khả Úy cùng nhiều người học trò giỏi, phúc lộc đang thịnh.
Ám củng là ở huyệt không thấy nước, nhưng nước ở bên ngoài các sa. Nước ấy hoặc chầu, hoặc ôm, hoặc tụ, đều gọi là ám củng. Kinh nói: "Có long thật mà không có nước chầu, thì chỉ xem triều sơn (núi đối diện chầu về huyệt) làm kẻ hầu cận. Nước chầu vòng ngầm ngoài án sơn (núi thấp trước huyệt như cái bàn), huyệt này cũng chẳng phải đất bậc trung bậc hạ." Tục ngữ nói: "Chầu rõ không bằng chầu ngầm." Vì chầu rõ e có khi mang sát khí, còn chầu ngầm thì có tình, không hại gì đến điều tốt.
Dung trư là nước sâu dồn tụ không chảy, không biết từ đâu đến, chảy đi đâu. Nước này chủ giàu lớn, hiển quý và lâu dài. Nếu long thật huyệt đúng mà có nước tốt này, thì sa phía trước dù không yên lặng cũng không hại. Bài Phú nói: "Án trước dù lộn xộn, chỉ cần nước đọng là quý."
Ngôi đất bên phải ở Thạch Thủ thuộc Tắc Châu (?) (có lẽ là Kinh Châu), tên đất là Vương Thủy Khê. Long mạch phát từ Hoàng Sơn, rải xuống đồng bằng, xa tít bảy tám mươi dặm. Thế như sóng dâng, nối nhau liền liền, có lượn có gãy, kèm theo các gò hình kho đụn.
Sắp vào đầu huyệt thì mạch thắt lại như cổ họng rồi qua mạch, kết huyệt khéo lạ, thành cách "mặt bằng Kim Thủy mở càng kẹp". Nước bốn phía về minh đường, có nhiều lớp quấn lớn che lớn. Lên huyệt mà xem thì gió khí tàng tụ, hình thế dày dặn; đúng như lời "âm thầm đầy đặn, điều tốt nằm ở trong". Mạch vào đầu huyệt theo phương Tý Quý, huyệt quay hướng Đinh kiêm Ngọ (hướng nam hơi lệch). Đây là đất tổ của họ Vương.
Huyệt bên trái chính là đất thôi quan (đất làm cho mau đỗ đạt, thăng quan). Sau khi táng, con cháu liền đỗ khoa giáp, vào Hàn lâm. Ông Giang Dã làm quan Đô gián (quan can gián đứng đầu), dâng nhiều lời trung trực, khí tiết lẫm liệt. Ông có sáu con, ba người đỗ khoa cử, người đương thời gọi là "một kỳ lân ba chim phượng". Vương Kiều Hành làm Châu thủ (quan đứng đầu một châu), Vương Kiều Ngô làm Thông thủ (phó quan của phủ), Vương Kiều Quế vào Hàn lâm. Giàu sang chưa dứt.
Ngôi đất bên trái ở Tiềm Giang, tên đất là Bạch Thạch Cảng. Long mạch đến từ xa, không kể kỹ. Sắp thành cục thì mở ngang một trướng lớn, chia đều ba nhánh. Một nhánh làm Thanh Long, một nhánh làm núi đỡ phía sau. Nhánh giữa nghiêng trái lách phải, uốn lượn linh động, che chở nhiều lớp, từ vòng trướng rút ra thành cách long hình chữ "nhân". Vào đầu huyệt rất vượng, rồi nổi ngược lên thành huyệt tinh (ngọn núi nơi kết huyệt). Cửa dưới bao bọc có lực, phía trước có nước hồ hòa đọng. Mạch phương Tân (tây hơi lệch bắc), đặt huyệt hướng Mão (hướng đông); đây là đất thôi quan.
Họ Quách táng ở đây rồi thì:
- con là Tung (hiệu Thiếu Cương) đỗ tiến sĩ, làm Cấp sự trung (quan can gián, xét duyệt văn thư);
- con là Đại làm Tri châu (quan đứng đầu một châu);
- con là Nham làm Tiết thôi (quan xét án ở phủ);
- cháu là Chi Hàn, Chi Viên đều làm Huyện doãn (quan đứng đầu một huyện);
- Chi Cán (?) và chắt bốn đời là Tiển liên tiếp đỗ khoa cử.
Đến nay giàu sang chưa dứt.
Minh kha là nước chảy vào hốc ruộng hay khe đá, nhỏ giọt thành tiếng như tiếng ngọc đeo trên dàm ngựa kêu. Hoặc như đồng hồ nước nhỏ giọt, hoặc như tiếng trống ghềnh đá (?), đều tốt. Bốc thị nói: "Tiếng thùng thùng vang mà trong là tốt." Tử Vi nói: "Lại có một loại tên là trống ghềnh, tiếng thùng thùng ầm ầm như nện trống", chính là thế này. Nước này chủ sang quý. Nhưng không được có tiếng bi ai thê thảm, có thì lại xấu.
Bộc diện là huyệt tinh thấp nhỏ mà thế nước lớn lấn át. Liêu thị (Liêu Vũ, thầy phong thủy đời Tống) nói: "Lấn át là nước mênh mông chầu vào với thế quá lớn quá hùng; huyệt nhỏ thì rất xấu." Thế này chủ người trong nhà không đông, có người chết đuối. Nếu phía sau có núi cao làm lạc sơn (núi cao sau lưng huyệt để tựa đỡ) thì không kỵ.
Nước xung tâm là dòng chảy gấp đâm thẳng vào lòng huyệt, còn gọi là nước phá thiên tâm. Tuy gọi là chầu thẳng, thật ra là bắn thẳng vào. Đào Công nói: "Nước chầu thẳng trước mặt thì con cháu nghèo khó." Chính là nước này. Nước dù muốn chầu cũng phải cong lượn thong thả, không được chảy gấp dốc mà bắn thẳng.
Xạ hiếp là nước bắn vào hai sườn trái phải của huyệt. Đâm thẳng gọi là "bắn", đâm ngang gọi là "xuyên", đều xấu. Thế này chủ chết bất đắc kỳ tử, bị giết hại, tử trận, mắc tội hình. Bên trái ứng vào chi trưởng, bên phải ứng vào chi út. Ngô Công nói: "Phàm nước quý ở chỗ cong vòng, sợ nhất là đâm vào giữa, bắn vào sườn."
Nước lý đầu tức là nước "thành bọc đầu". Đó là khi long yếu, cô lẻ lạnh lẽo, huyệt không có dư khí, nên nước sát chân rửa cắt chạy vòng quanh bọc lấy đầu. Thế này chủ chuốc ôn dịch, nghèo khó, cô độc yếu ớt không ngóc lên được.
Khiên tỵ là nước nguyên thần kéo xiên mà chảy ra, một mạch không có gì chặn, gọi là "kéo động trâu đất". Táng ở đây thì chủ mất ruộng hỏng sản nghiệp, của cải tiêu tan, người chết trẻ, cô quả không ngóc lên được. Lại có nơi long huyệt quý, nước tuy chảy đi nhưng phía trước có chỗ giao hội lại, thì chỉ những năm đầu không lợi, về sau có giàu sang; trường hợp ấy không bàn theo lệ này.
Ngôi đất bên trái ở cách huyện Tấn Giang hơn bốn mươi dặm về phía nam, tên đất là Họa Mã. Xưa có câu sấm rằng: "Phía đông Họa Mã, rắn xanh ra khỏi nước lạy rết." Long mạch đến từ rất xa. Sắp vào đầu huyệt thì đỉnh núi vút cao đẹp đẽ, mở ngang một trướng lớn. Giữa trướng rút ra một mạch, xương đá lởm chởm. Có nhiều lớp quấn lớn tiễn lớn bao bọc đến ngoài mấy chục dặm, các núi gom tụ lại.
Nhưng chỗ núi chủ sắp làm huyệt thì mạch ra lệch xiên, thành sao Mộc nằm đổ (núi dáng dài thẳng nằm ngang). Long đi theo thế Kim Thủy, đến đầu thì kỳ xảo, nhưng không có long hổ của chính thân. Nước nguyên thần chảy thẳng mấy dặm. Các núi quấn che hai bên theo nước chảy ra mấy dặm mới quay đầu lại, cho nên những năm đầu không lợi.
Đất này sinh ra ông Chiêm Nguyên, đỗ tiến sĩ năm Ất Sửu niên hiệu Thành Hóa (?), làm Ngự sử đạo Vân Nam. Con là ông Chỉ Đình, tên Ngưỡng Tý, đỗ tiến sĩ năm Ất Sửu niên hiệu Gia Tĩnh (1565), làm Ngự sử đạo Vân Nam. Nay ông Khải Đông đỗ tiến sĩ năm Giáp Tuất. Cả nhà hưng thịnh.
Ngôi đất bên phải ở cách phủ Thừa Thiên sáu mươi dặm về phía bắc, tên đất là Thiên Công Đáng. Long mạch khởi từ núi Tiêu, nguồn gốc rất xa. Mạch đi xa tít thêm mấy chục dặm, chia ra một nhánh, ra khỏi trướng mà hạ xuống, biến thành gò bằng, thành đồng bằng. Mạch xuyên qua hồ, vượt qua nước, thành sao Thủy–Mộc trên đất bằng mà vào đầu huyệt, kết thành dương cơ (nền đất nhà ở của người sống, khác với mộ phần) của họ Tưởng.
Từ bên trái nền nhà lại rút ra một mạch non, uốn lượn linh động, thành sao Tham Lang (một trong chín sao phong thủy, ứng với núi dáng Mộc cao thẳng) nằm đổ mà kết huyệt. Huyệt rất kỳ quái, trông như trống trải, mắt người thường khó hiểu được. Xét kỹ thì trước có án, sau có lạc, các dấu chứng rõ ràng. Nước tuy chảy đi nhưng cong lượn nên không đáng ngại.
Huyệt do thầy giỏi Lê Huyền Ấn điểm, đoán rằng giàu trước sang sau. Sau khi Tưởng Trọng Thái được táng, quả nhiên con là Quý Thông, cháu là Kỳ đều phát của nhanh, giàu nhất làng. Chắt là Đại Phương nhiều lần làm chức Kinh lịch (quan coi việc văn thư), được triều đình phong tặng cho cha mẹ. Nay người và của đều thịnh, quả đúng lời thầy giỏi; phúc lộc đang thịnh.
Xuyên tý là nước xuyên rửa hai bên trái phải của huyệt. Hố trũng, đường sụt đều chủ điều không tốt. Xuyên bên trái gọi là xuyên cánh tay rồng, họa ứng vào chi trưởng. Xuyên bên phải gọi là xuyên mắt hổ, họa ứng vào chi út. Thế này chủ bệnh nan y, ốm lâu, dâm loạn, cô quả, tự treo cổ, con cháu vô lại.
Phản thân là nước đến trước huyệt rồi quay ngược đi. Thế này giống nước bối thành (nước cong ngược, quay lưng lại với huyệt), nhưng còn xấu hơn. Thế này chủ sản nghiệp tan sạch như bị rửa trôi, lưu lạc, ăn mày, đến nỗi tuyệt dòng.
Cát cước là huyệt không có dư khí mà nước sát vào chân. Huyệt thật có chiên (dải đất trải ra dưới huyệt như tấm thảm) và có thần (phần đất nhô ra như môi trước huyệt), sao có nước đến cắt chân được? Nếu nước sát chân rửa cắt thì không phải huyệt thật, chủ nghèo khó cô khổ, lâu ngày tuyệt dòng. Huyệt ở trên cao ngửa lên, khí tụ ở trên, thì không bàn theo lệ này.
Lậu tai là hai bên huyệt mở ra mạch suối, nước trong lạnh chảy mãi. Hoặc chỉ một bên có khe suối cũng vậy. Đó là long bị lậu khí, hoàn toàn không có kết tụ. Táng ở đây thì chủ gia nghiệp sa sút, bị cướp bóc giết chóc, nam nữ mắc bệnh trĩ, rò. Nước này khác với nước chân ứng (nước tốt ứng với huyệt thật). Nước của long thật thì hòa đọng, trong sạch không chảy, ngọt lành mà không lạnh buốt; khác nhau ở chỗ ấy.
Lâm đầu là trên huyệt không có mạch, nước dội xuống đầu mộ. Nước vốn dùng để phân giới mạch của long. Nay nước dội từ đầu xuống, tức là không có khí mạch, chỉ là nước phân giới làm tuyệt huyệt. Táng ở đây chẳng bao lâu người trong nhà dần không đông, rồi đến tuyệt dòng. Với huyệt oa (huyệt lõm như tổ chim) và huyệt kiềm (huyệt có hai càng kẹp) cần phải phân biệt kỹ điều này.
Giao kiếm là hai dòng nước giao nhau trước huyệt. Phàm chỗ long tận cùng lớn, tất có nước giao kiếm để ngăn cắt. Ở đó mạch cùng khí tuyệt, không thể tìm đất. Kinh nói: "Hai nước giao nhau thì huyệt bị gió", chính là thế này. Hai dòng nước từ phía đối diện đến giao nhau cũng xấu.
Phân lưu là nước trước huyệt chia thành hình chữ "bát" (hai nét xòe ra như chữ 八) mà chảy đi. Nước đã chia dòng thì long không dừng, ắt biết là không có kết huyệt. Bốc thị nói: "Con cháu ngỗ nghịch là do nước trước mặt chảy hình chữ bát", chính là thế này. Chỉ có huyệt kỵ long (huyệt đặt trên lưng mạch long đang đi) tuy không câu nệ điều này. Nhưng ở đó nước có nhiều lớp chặn giữ khóa lại, không thấy thế nước chia đi, lại thêm bốn núi bao kín kẹp theo, huyệt đúng long thật, nên không kỵ.
Nước lậu tào là phía dưới huyệt sâu hõm, dốc thẳng xuống như cái máng. Bất kể có nước hay không có nước đều gọi là lậu tào. Thế này chủ tán gia bại sản, chết trẻ, gặp tai họa. Cũng có long thật kết thành huyệt thoa kiềm (huyệt có hai càng như cây trâm hai nhánh), trông giống lậu tào, không được nhận nhầm, nên xét kỹ. Nếu quả thật là huyệt thoa kiềm có kết tụ, thì tuy có lậu tào, phía dưới vẫn có thần, có chiên làm chứng.
Quyển liêm là nước trước huyệt đổ dốc mà chảy đi. Bốc thị nói: "Hiện nước cuốn rèm thì phải ở rể, làm vợ kế." Nước này rất xấu, chủ mất sạch gia nghiệp, chết trẻ, cô quả. Lại chủ mẹ góa làm chủ nhà, phải gọi người về ở rể, dần dần đến tuyệt người.
Nước lưu nê là nước trước huyệt dốc chảy đi, đất cát lại theo nước mà trôi bay đi. Dương Công nói: "Một nước đi, hai nước đi, các nước ùa ra cùng đi hết; núi nào cũng theo nước không quay đầu, thì mất quê lìa xứ, không ai cứu giúp."
Tà phiết là nước không đến minh đường mà chảy xiên đi. Hoặc đến ngược đi xiên, hoặc đến xuôi đi xiên, đều là vô tình với huyệt nên xấu. Bốc thị nói: "Lên huyệt thấy một dòng nước chảy xiên thì mất quan mất chức", chính là thế này.
Phản khiêu tức là thế phản thân, bối thành. Nước này rất xấu, chủ con cháu đi lính, làm giặc cướp, bỏ quê đi cướp bóc, sinh ly, trái nghịch. Bốc thị nói: "Nước vừa qua huyệt liền hất ngược đi thì không đáng một đồng", chính là thế này.
Hình sát là các dòng nước loạn giao nhau. Có một dòng nước ắt có một sa đi kèm. Nước đưa mũi sa nhọn chạy đi, hoặc nước bắn thẳng trước mặt, hoặc nước chảy xuôi bay xiên, đều gọi là hình sát. Nhẹ thì bại sản lìa quê, nặng thì bị giết, bị sung quân đi đày, tử trận, chết dữ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video