Sách in lại "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Những điều người làm con cần biết để giúp tròn đạo hiếu: tổng hợp học thuyết địa lý tâm học), quyển sáu hạ, phần bốn.
Từ Thiện Kế và Từ Thiện Thuật, người núi Đức Hưng, cùng soạn.
Gọi là "Tạp trứ" (các bài viết linh tinh) là để bổ sung những điều còn sót.
Bàn về bí quyết then chốt của phong thủy
Tiên sinh Ngô Thảo Lư (tức Ngô Trừng, học giả đời Nguyên) nói với quan Đãi chế (chức quan học sĩ hầu cận vua để vua hỏi han) họ Đỗ: "Trong đời có hai việc tuy đi đường khác nhau nhưng cùng về một đích: phép luyện đan của nhà tu dưỡng và phép táng của nhà địa lý. Có thể gói gọn trong một lời: phải nghịch (làm ngược lại chiều tự nhiên của sự vật)."
Ông Phạm Can (?) nói: "Sinh khí (khí sống, nguồn sức sống lưu hành trong trời đất và trong lòng đất) trùm khắp trời đất, thấm vào khắp thân người. Người khéo giữ gìn sự sống thì biết được gốc của sinh khí và ngưng tụ nó lại trong thân mình. Người khéo táng thì biết được chỗ sinh khí dừng lại và gom nó vào một huyệt (điểm đất nơi khí kết tụ, chỗ đặt quan tài). Việc lén lấy được then máy sinh hóa của trời đất thì hai bên là một."
Tôi cho rằng mọi việc trong thiên hạ đều cần thuận, chỉ có phép luyện đan của nhà tu dưỡng và phép táng của nhà địa lý là cần nghịch. Bởi hai việc khác nhau mà cùng một lý. Một bên luyện nguyên khí (khí gốc bẩm sinh trong thân người) để trở về gốc, khôi phục mệnh mà kéo dài sự sống. Một bên cưỡi lên sinh khí trong đất, đưa ngược vào xương người chết để che chở cho con cháu do người ấy sinh ra. Cho nên người khéo dưỡng sinh thì làm ngược mà ngưng nguyên khí vào trong một khiếu (một điểm hệ trọng trong thân mà người luyện đan tập trung khí vào), cũng như người khéo táng thì làm ngược mà đón lấy sinh khí trong một huyệt mà thôi.
Nhưng muốn xét thuận nghịch theo phong thủy thì tầm mắt phải rộng mới xét được. Thái Mục Đường (tức Thái Phát, nhà địa lý đời Tống) nói: "Người bàn thuận nghịch phải biết dáng thế của núi sông, định rõ từ ngoài mấy dặm, rồi mới phân biệt được thuận nghịch trong khoảng gang tấc mờ mịt. Nếu không thì đen trắng lẫn lộn, kẻ lấy nghịch làm thuận, lấy thuận làm nghịch nhiều lắm." Cho nên có câu: "Hai đường thuận nghịch khiến người ta như mù như lòa." Nếu không thấy rõ ràng thì ít ai khỏi lầm.
Bàn về "điên đảo" (đảo ngược) chính là nghịch
Sách đan kinh (sách dạy luyện đan) có câu: "Ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ chuyển hóa lẫn nhau) đảo ngược thì cả mặt đất thành bảy thứ báu; ngũ hành đi xuôi thì thế gian thành hố lửa." Vì thế nhà thần tiên có thuyết "điên đảo", đó là phép vượt ra khỏi thế gian, tức là cái gọi là nghịch.
Cái "nghịch" của nhà địa lý thì không chỗ nào không có, chẳng riêng gì thế cục có long (mạch núi, ví như con rồng chở khí) đi ngược chiều nước. Chẳng hạn: chung quanh đều lớn thì chọn chỗ nhỏ, chung quanh đều nhỏ thì chọn chỗ lớn. Chung quanh đều cao thì chọn chỗ thấp, chung quanh đều thấp thì chọn chỗ cao. Chung quanh đều dài thì chọn chỗ ngắn, đều ngắn thì chọn chỗ dài. Mạch đến cứng thì hạ huyệt ở chỗ mềm, mạch đến mềm thì hạ huyệt ở chỗ cứng. Mạch thẳng thì đặt mộ ở chỗ cong, mạch cong thì đặt mộ ở chỗ thẳng. Chỗ rộng cần hẹp, chỗ hẹp cần rộng. Mạch đến ngang thì đón thẳng, mạch đến thẳng thì đón ngang. Núi đá thì huyệt đất, núi đất thì huyệt đá. Thế hùng (mạnh, dữ) thì chọn chỗ thư (mềm, dịu), thế thư thì chọn chỗ hùng. Thế đói (gầy, thiếu đất) thì chọn chỗ no (đầy đặn), thế no thì chọn chỗ đói. Mạch nghiêng thì đặt mộ ngay, mạch ngay thì đặt mộ nghiêng. Giữa chỗ bằng phẳng thì chọn chỗ đột (gồ lên), chỗ gồ lên thì chọn chỗ oa (lõm xuống như tổ chim). Thế tròn thì chọn chỗ nhọn, thế nhọn thì chọn chỗ tròn. Mạch chậm thì chọn chỗ gấp, mạch gấp thì chọn chỗ chậm. Mạch đến mạnh thì chọn chỗ yếu, mạch đến yếu thì chọn chỗ mạnh. Ở chỗ già (thô cứng) thì tìm chỗ non (mềm mại), ở chỗ non thì tìm chỗ già. Chỗ nhiều núi cần có nước, chỗ nhiều nước cần có núi. Chỗ thoáng rộng cần có thế kẹp chặt, chỗ kẹp chặt cần có chỗ thoáng rộng. Âm đến thì dương đón, dương đến thì âm đón (mạch đến dạng gồ lên thì huyệt phải dạng lõm để đón, mạch đến dạng lõm thì huyệt phải dạng gồ). Chỗ có khí thì lại đặt ở chỗ như không có khí (?), chỗ như không có long thì phải hạ ở chỗ có long. Cứng thì chọn chỗ mềm, mềm thì chọn chỗ cứng. Nổi thì chọn chỗ chìm, chìm thì chọn chỗ nổi. Mạch đến không nên quá sát bức, nước đi phải ngoảnh đầu lại. Núi vốn tĩnh nên cần tìm chỗ thế động; nước vốn động nên cái hay nằm ở chỗ tĩnh. Long từ bên trái đến thì huyệt ở bên phải, long từ bên phải đến thì huyệt ở bên trái.
Tất cả những điều trên đều gọi là nghịch, cũng chính là thuyết "điên đảo". Người sáng suốt xét kỹ điều này thì đã hiểu được quá nửa.
Bàn về việc "thừa sinh khí" (cưỡi lên, đón lấy khí sống)
Nếu nói gọn một lời về nhà địa lý thì ba chữ "thừa sinh khí" của họ Quách (Quách Phác, người đời Tấn, tác giả sách Táng thư) đủ nói hết chỗ then chốt. Còn cái hay của việc nhận biết mà đón được sinh khí thì lại nằm ở chỗ hiểu rõ lý của đất. Cho nên truy nguồn chỗ long khởi lên là để xét sinh khí từ đâu đến; xét chỗ huyệt dừng lại là để biết sinh khí tụ ở đâu. Sinh khí đến thì có nước dẫn đường. Sinh khí dừng thì có nước làm ranh giới. Sinh khí tụ thì có sa (các núi đồi nhỏ bao quanh huyệt) che chở, không có gió thổi tan. Như vậy việc nhận biết sinh khí đến, dừng, tụ, tan đã đầy đủ, không còn sót gì.
Bậc chí nhân (người đạt đạo cao nhất) thời thượng cổ nêu rõ bốn chữ long, huyệt, sa, thủy (nước), chẳng qua là dạy người xét sinh khí mà đón lấy nó, để khí thấm vào xương mà che chở cho con cháu. Đó là cái diệu sinh sôi không cùng của tạo hóa, đều do một luồng sinh khí lưu hành không ngừng. Ông Đào nói: "Đón được sinh khí thì sinh sôi không dứt" (trong bài "Tróc mạch phú"). Họ Tạ nói chữ "sinh" trong "sinh khí" không phải để đối với chữ "tử" (chết), mà là chữ "sinh" trong "sinh sinh" (sinh sôi mãi không ngừng); nói vậy là đúng.
Khí sinh sôi ấy như hạt giống của lúa, như mầm của kê. Ở trời thì là đức ưa sự sống, ở người thì là lòng, ở bản tính thì là nhân (lòng thương người), ở trong đất thì là sinh khí. Kinh nói: "Người quân tử cướp được công của thần, đổi được mệnh trời, họa phúc ứng ngay không quá một ngày." Song Hồ cho rằng đây là lý đón trọn sinh khí, nên có thể biến suy thành thịnh, đổi họa thành phúc. Công vốn thuộc về thần mà ta cướp lấy được; mệnh vốn ở trời mà ta đổi được; họa phúc tự ứng nghiệm, không đợi hết ngày.
Triệu Phảng, tự là Thường (?), hiệu Đông Sơn, người Hưu Ninh đầu triều Minh, rất chê trách lời này, cho là dối trời lừa thần, báng bổ tạo hóa, lừa gạt dân. Lời ông vốn ngay thẳng, nhưng ông không biết rằng lý phong thủy chính là chỗ dùng mầu nhiệm của tạo hóa để sinh ra người và vật, tất phải nhờ khí thiêng của núi sông rồi mới thành. Núi sông còn phải vâng theo trời, huống chi là người? Bậc chí nhân nắm được lý ấy, chính là làm việc giúp trời đất sinh nuôi muôn vật, vốn là việc chung của trời đất. Họ Triệu lại coi đó là cái riêng tư của lòng người, câu nệ đến nỗi ngược lại thành mờ tối.
Bàn thêm về việc đón khí lành hay khí dữ
Xét: họ Tạ nói chữ "sinh" trong "sinh khí" là chữ "sinh" của "sinh sôi", không phải để đối với chữ "tử"; đó là lời bàn hết sức đúng. Người đời sau không biết lý này, hiểu lầm ý của Cảnh Thuần (tên tự của Quách Phác) về sinh khí, bèn coi chữ "sinh" là đối với chữ "tử". Hễ gặp đất dữ là nói đây đón phải "tử khí" (khí chết). Đã chết thì sao còn có khí? Như người ta nói: một hơi thở không đến thì thân chỉ còn là cái vỏ. Đã có khí thì sao gọi là chết được? Thật ra trong đất vốn có sinh khí này; người được táng mà đón được khí ấy thì con cháu sinh sôi không dứt. Chỗ không đón được khí ấy thì gọi là đất chết không có khí: hoặc có mạch nước, hoặc có tổ kiến, nên không có lý sinh sôi mà đi đến suy bại, tuyệt tự.
Nhưng cái mầu nhiệm của sinh khí nằm ở chữ "thừa" (đón, cưỡi lên). Đón mà đúng phép thì tốt; sai phép thì sinh khí chuyển thành sát khí (khí giết hại), tốt hóa thành xấu. Táng kinh nói: "Đất tốt mà táng xấu thì cũng như vứt bỏ xác." Dương công (Dương Quân Tùng, nhà phong thủy đời Đường) nói: "Đất tốt mà táng xấu thì họa phát trước, gọi là vứt xác, phúc chẳng đến." Bởi đúng phép thì khí êm hòa mà sinh nuôi; trái phép thì hoặc quá cứng mà hung bạo, hoặc quá mềm mà yếu ớt, hoặc lệch lạc pha tạp không ngay. Khí ấy sinh ra điều gì thì thành điều hung ác, thành kẻ tiểu nhân, thành điều tà dâm. Mọi việc dữ do cứng ác hay mềm yếu, rốt cuộc đều đúng như tên gọi của nó.
Kinh nói: "Năm khí đi trong lòng đất, phát ra mà sinh muôn vật." Đã sinh được muôn vật thì cũng giết được muôn vật. Không phải sinh khí giết, mà là người không khéo đón khí tự giết mình. Cũng như nước chở được thuyền, nhưng người không thạo nước thì nước cũng lật được thuyền. Cho nên chôn vào đất chết không có khí thì tai họa còn nhẹ; còn táng trái phép thì tai họa càng nặng. Há chẳng thấy bọn loạn thần tặc tử, đầu sỏ giặc cướp sao? Quyền thế, giàu sang, tài trí, sức mạnh của chúng, có kẻ lật đổ được vua, có kẻ làm bá chủ một phương; đất mộ tổ tiên của chúng há lại là đất không có khí, có mạch nước, có tổ kiến sao? Thế mà rốt cuộc thân bị hình phạt giết chóc, hoặc bị diệt cả họ không còn một người sống, đều do không khéo đón sinh khí mà ra.
Việc đón sinh khí có hai phép: phép hình thế (xét dáng núi, thế đất) và phép lý khí (xét phương vị, thời vận theo âm dương ngũ hành). Hình thế dễ biết, lý khí khó hiểu; người học phải tìm thầy giỏi, lên núi được truyền khẩu quyết mới được.
Bàn về đào nông hay sâu
Kinh nói: "Nông sâu đón được khí thì phong thủy tự thành." Họ Thái nói: "Đáng nông mà đào sâu thì khí đi qua phía trên; đáng sâu mà đào nông thì khí đi qua phía dưới; dù được đất tốt cũng không ứng nghiệm." Bởi đáng sâu mà nông, đáng nông mà sâu, sai trong khoảng gang tấc thì không tiếp được mạch, tốt hóa thành xấu. Cho nên Mục Đường nói: "Nông sâu là nói đến cái chuẩn đích." Quả thật nông sâu là điều hệ trọng bậc nhất của phong thủy.
Các nhà bàn không giống nhau: có người định theo giới thủy (dòng nước nhỏ hai bên làm ranh giới của huyệt); có người định theo hợp khâm (chỗ hai dòng nước nhỏ hai bên huyệt gặp nhau phía trước, như hai vạt áo khép lại); có người định theo tiểu minh đường (khoảng đất bằng nhỏ ngay trước huyệt); có người định theo cửu tinh (chín sao, cách phân loại hình núi theo chín sao) chia ra tấc thước; có người định theo bát quái (tám quẻ trong Kinh Dịch) chia âm dương; có người định theo tứ ứng (bốn phía núi ứng với huyệt: trước, sau, trái, phải); có người theo núi chầu phía trước xa hay gần mà đo bằng ngọc xích (một loại thước đo trong phong thủy) rồi nhân chia để định; có người căng dây đánh dấu ở vựng tâm và vựng huyền (giữa và mép của "vựng" — vầng đất mờ như quầng sáng bao quanh điểm huyệt) mà định. Những cách ấy đều không thật đúng.
Họ Chu nói: "Nông sâu dựa vào chi và lũng (chi: mạch đất bằng thấp; lũng: mạch núi cao), còn chi lũng thì dựa vào Táng kinh của họ Quách." Kinh nói: "Chôn ở chỗ khô ráo thì nên nông, táng ở chỗ bằng phẳng thì nên sâu." Hai ông họ Tạ là Tử Dật và Chí Đạo, cùng Trịnh Ngạn Uyên, Hồng Thiên Dữ và Cố Nãi Đức đều hiểu sai ý kinh của họ Quách, cho rằng "khô ráo" là mạch lũng nổi nên nông, "bằng phẳng" là mạch chi chìm nên sâu. Họ không biết rằng Kinh nói: "Chi thì táng ở đỉnh, lũng thì táng ở chân." Lại nói: "Chọn huyệt ở chi như ở đầu, chọn huyệt ở lũng như ở chân." Ý họ Quách là: chi bằng thấp ẩm ướt, chỉ có đỉnh là khô, nên gọi là "khô ráo"; khô ráo há chỉ lũng cao sao? Nói "nên nông" chính là vì chi bằng không thể táng sâu. Lũng cao gập ghềnh, đến chân mới bằng, nên gọi là "bằng phẳng"; bằng phẳng há chỉ chi bằng sao? Nói "nên sâu" chính là vì lũng cao không thể táng nông. Chi lấy dạng đột làm chính, lũng lấy dạng oa làm chính. Âm đến thì tất dương đón, dương đến thì tất âm đón.
Tư Mã Đầu Đà (nhà phong thủy đời Đường) nói: "Hãy lấy hoa quả làm ví dụ gần. Cành vươn lá nảy là khí đang đi; hoa nở quả treo là khí đã dừng. Đài nở ra hoa há chẳng phải khí phát ra ngoài sao? Vậy biết oa và kiềm (dạng lõm như tổ và dạng như gọng kìm ôm lấy) là dương. Quả treo trên cành há chẳng phải khí tàng ở trong sao? Vậy biết nhũ và đột (dạng như bầu vú và dạng gồ lên) là âm. Thế mới biết dương phát ra ngoài thì đào nông mà đón, âm tàng ở trong thì đào sâu mà lấy." Đạt tăng (?) cũng nói: "Thế nào là mở? Đó là oa và kiềm. Thế nào là khép? Đó là nhũ và đột." Hình mở thì dương phát ra ngoài, khí nổi, nên thuộc dương; hình khép thì âm chứa ở trong, khí chìm, nên thuộc âm. Dương thì đào nông mà đón, khép lại mà gom; âm thì đào sâu mà lấy, mở ra mà thông. Đó là lẽ nhất định về việc chi lũng chia âm dương, định nông sâu.
Nhưng hình dáng chi lũng không giống nhau; oa, kiềm, nhũ, đột lớn nhỏ rộng hẹp đều khác. Huống chi phương nam đất mỏng mà nhiều đá, khí nổi nên táng nông; phương bắc đất dày mà không có nước, khí chìm nên táng sâu. Chỗ nên sâu chính là điều Tư Mã Đầu Đà nói: mạch nhũ to lớn, dương tàng ở sâu, phải đào sâu mà lấy, mở huyệt cho thông. Chỗ nên nông chính là điều Chu Tử (tức Chu Hy, nhà Nho lớn đời Tống) nói: vùng Hưng Hóa, Chương Châu, Tuyền Châu (ở Phúc Kiến), quan tài chỉ đặt nổi trên đất, chỗ đất sâu thì cẩn thận đặt một nửa vào lòng đất, nên đắp đất phía trên rất dày. Về sau thấy người Phúc Châu dời mộ cũ, mộ nào hơi sâu đều có nước, mới biết người Hưng Hóa, Chương, Tuyền táng nông là để phòng nước.
Đó là vì đất có dày có mỏng, mạch khí có nổi có chìm. Đất dày, mạch khí chìm thì có khi táng sâu đến mấy trượng (một trượng khoảng ba mét) cũng không gọi là quá sâu. Đất mỏng, mạch khí nổi thì có khi đặt quan tài trên lớp đất mặt, lấy đất nơi khác đắp lên thành mộ, cũng không gọi là quá nông. Huống chi thân sáu thước, bọc lại mà chôn, nằm dưới đất cao chưa tới một thước, mà trong khoảng mấy tấc phải xét được sinh khí để đón, khiến xương khô được khí, con cháu (phần thân thể cha mẹ để lại) được hưng thịnh; nếu không phải bậc chí nhân, thầy giỏi thì sao có thể bàn bừa được!
Bàn về việc phong thủy không có chỗ nào hoàn mỹ
Đất tốt không có chỗ nào hoàn mỹ. Họ Thái nói: "Thiếu sót, không đều, đó là cái lạ của trời đất." Vốn cho là như thế (?), thật là then máy của trời ban phúc cho người lành, giáng họa cho kẻ gian ác, không để người đời dễ nhận ra. Đại để tạo hóa cũng không có công trọn vẹn, thánh nhân cũng không có tài trọn vẹn. Cho nên trời nghiêng về tây bắc, đất không đầy ở đông nam (theo truyền thuyết, cột chống trời gãy nên trời lệch, đất lún). Nhà Phật gọi là "thế giới khiếm khuyết". Ví như Khổng Tử, Mạnh Tử không được ở ngôi vị xứng đáng; Nhan Hồi chết yểu; Trọng Do và Đoan Mộc Tứ (học trò Khổng Tử) lúc trẻ nghèo. Đời không có người phúc trọn vẹn, thì sao có đất đẹp trọn vẹn? Hoặc long thật mà huyệt vụng; hoặc long huyệt đẹp mà sa thủy có chỗ thiếu; hoặc công vị (phần phúc ứng với từng nhánh con cháu) không đều; hoặc trước xấu sau tốt. Xem khắp các mộ nổi tiếng, không có cái nào mười phần trọn vẹn. Đó là điều gọi là "vật không đều nhau, là bản tính của vật". Nếu muốn hoàn mỹ thì đời không còn đất nào để táng. Lời ông Liêu (Liêu Vũ, nhà phong thủy đời Tống) hay thay: "Long thần thành cách khó gặp nhất, xét đất phải biết rộng lượng. Cứ theo tranh tìm ngựa (cứng nhắc theo sách vở) mà đòi thuần toàn, thì làm lỡ hết người đời."
Bàn về việc không cần câu nệ màu đất
Trong sách "Tiết thiên cơ" của họ Liêu có thuyết phân biệt màu đất rằng: "Cẩm nang kinh (tức Táng thư của Quách Phác) nói: 'Đất cần mịn mà chắc, nhuận mà không ướt (không trạch nghĩa là không ẩm), như cắt mỡ, như xẻ ngọc, đủ cả năm màu.' Lại nói: 'Khô như hạt kê rời, ướt như thịt xẻ, có mạch nước, cát sỏi, đều là nhà dữ.' Lại nói: 'Âm dương hòa hợp, năm loại đất có đủ bốn (chữ "bốn" vốn viết là "kiêm"; nói bốn là vì màu đen không kể vào).' Lời chú nói: 'Được thế và hình mà màu đất không tốt cũng không quý.' Nay xét: đất đai chín châu (cả nước Trung Hoa) khác nhau, khô ướt cũng khác, khó lấy một khuôn mà câu nệ. Thường thấy hình thế không tốt mà màu đất đủ cả, người dùng gặp họa ngay không quá một ngày; hình thế nếu tốt mà màu đất không đủ, người dùng thường được giàu sang. Đó là chỗ không cần câu nệ màu đất. Còn mạch nước, cát sỏi thì nơi long thật huyệt đúng tự nhiên không có; nếu có thì không phải đất tốt."
Xét: lời bàn này của Kim Tinh (hiệu của Liêu Vũ) thật là đúng nhất. Đất chín châu khác nhau, như Khổng lâm (khu mộ họ Khổng ở Khúc Phụ) là đất đẹp nhất thiên hạ, không gì hơn được, vậy mà lại là đất đen, gọi là "hắc phần" (đất mộ đen); đó là chứng cứ. (Họ Khổng từ đời Chu đến nay sáu mươi tư đời, đời đời được nối tước công, lại được ban đất Đào Phụ (?).) Nhưng người con chôn cất cha mẹ thì tất phải tìm đất có màu đẹp, lòng mới yên được.
Bàn về việc táng phải chọn ngày tốt
Táng thư nói: "Năm tháng thời tiết trái là điều dữ thứ hai." Bốc thị (Bốc Tắc Nguỵ, nhà phong thủy đời Đường) nói: "Núi sông có chút tì vết nhỏ không làm giảm phúc dày của long thật; năm tháng sai một chút lại thành tai họa sâu cho đất tốt." Lại nói: "Long tốt, huyệt tốt, sa thủy tốt, sao lại nhiều tai họa? Vì năm dữ, tháng dữ, ngày giờ dữ, phạm phải mà không biết." Lại nói: "Làm phải theo phép, phải tìm năm tháng ngày tốt." Dương công nói: "Đất tốt như thuyền lớn, năm tốt như mái chèo sắc." Trần Đồ Nam (tức Trần Đoàn, đạo sĩ đầu đời Tống) nói: "Long thật huyệt đúng, lại còn phải táng đúng thời tốt."
Các vị bàn như vậy, có thể thấy đất tốt lại phải chọn ngày tốt mà táng thì mới thật hoàn hảo. Quả thật táng phải chọn ngày cũng như người cày ruộng phải đợi lúc mùa xuân cây cỏ nảy mầm mới gieo trăm thứ hạt, thì mới được mùa lúa đầy kho. Nếu đến lúc thu cất, khí trời lạnh lẽo tiêu điều mới vun trồng, thì ta biết cây sẽ héo rụng ngay, khổ công vô ích, rốt cuộc được gì! Cho nên người con đã chọn được đất tốt lại phải chọn ngày tốt để chôn cất, chớ để về sau có chút ân hận nào. Tuy vậy, long huyệt là gốc, năm tháng là ngọn. Nếu đất không phải điềm tốt, không có sinh khí để đón, thì dù năm tháng chọn được tốt nhất thiên hạ cũng vô ích. Tiên ông nói: "Trong lò đan nếu không có hạt giống thật, thì cũng như đun nước lửa nấu nồi không." Đó là nói kẻ chỉ chăm chăm theo năm tháng.
Bàn về việc không được tùy tiện đắp đào trên đất phong thủy
Bốc thị nói: "Đất thừa thì đáng bạt thì bạt; núi thiếu thì đáng đắp thì đắp." Họ Quách nói: "Nhờ khéo mắt nhìn, đủ công sức làm, theo chỗ trọn tránh chỗ thiếu, đắp chỗ cao, bồi chỗ thấp." Thái Mục Đường nói: "Núi sông kết tụ là do trời, còn sửa sang núi sông là do người." Những lời ấy đều nói về đất có chỗ thiếu, thì đắp thêm, bạt bớt, giảm chỗ cao, bồi chỗ thấp cho vừa phải, làm hết điều nên làm mà không hại đến cái tự nhiên của nó. Nhưng viên ngọc bích giá vạn vàng phải thợ ngọc mới mài được; tấm áo cừu nghìn vàng há thợ vụng cắt được sao? Thường thấy kẻ làm như đập ngói, vẽ bậy lên tường (làm hư hỏng), chẳng những vô ích mà còn phá hỏng, điều này không thể không thận trọng.
Huống chi lại có kẻ chỉ cốt cho đẹp mắt, hoặc xây tường rào rộng, đào ao bán nguyệt sâu, dựng cổng bài lâu cao, làm đài cao, cột vọng, lát đường, dựng đình, không biết điều kiêng kỵ. Thường có người làm vậy để tỏ hết lòng hiếu kính, mà ngược lại tự chuốc lấy tai họa suy bại, thật đáng thương. Quả thật nhà ở và mộ phần, khi đã ở và đã táng lâu rồi, rất kỵ tùy tiện đắp đào. Chu Tử nói: "Bên cạnh mộ tổ mà nhiều lần động thổ cũng có thể làm động huyệt (?). Hễ lỡ làm tổn thương long mạch, làm tiết mất địa khí (khí của đất), thì lập tức chuốc lấy tai họa." Họ Liêu nói: "Long đến rất kỵ tùy tiện đào khoét, khí vượng tất bị hao mòn." Lại nói: "Mạch long phía sau rất kỵ đào khoét, dân ở tất tiêu điều." Lại nói: "Đào ao khoét giếng có nhiều điều kỵ, xét kỹ chớ khinh suất." Lại nói: "Trước mộ rất kỵ tùy tiện đắp cao, tai họa khó tránh." Lại nói: "Trong minh đường (khoảng đất bằng trước mộ) phải sạch sẽ, có vật gì đều thành bệnh. Người nay không biết, tùy tiện bày đặt, dựng đình đài ở trong. Trồng hoa lát đường để dạo chơi ngắm cảnh, họa sinh dễ như trở bàn tay." Tất cả những lời ấy đều là dặn dò răn bảo ân cần, muốn người ta biết mà thận trọng. Nay đặc biệt chép ra để báo, người sáng suốt nên tự cẩn thận.
Bàn về việc phong thủy có duyên từ trước
Được đất tự có duyên phận số định, không thể cưỡng cầu. Xem lời khắc ở Sa Khâu của Vệ Linh Công, lời ghi trong huyệt cổ của Đằng công, câu thơ "tịch lịch" của Vi Trai, lời đùa thành lời sấm của người làng với Quý Thông, thì thấy tự có duyên trời. Nhưng người con lo việc tang cha mẹ, không dám không làm hết lòng, lẽ nào lại ngồi chờ? Tìm mà được, đó chính là duyên; chỉ là không được cưỡng cầu mà thôi.
Vệ Linh Công mất, bói việc táng ở khu mộ cũ thì không tốt, bói táng ở Sa Khâu thì tốt. Đào đất thấy một chiếc quách (lớp hòm ngoài bọc quan tài) bằng đá, có khắc chữ rằng: "Không nhờ vào con cháu, Linh Công sẽ cướp lấy nơi này mà chôn."
Hạ Hầu Anh đời Hán, nhờ có công được phong là Đằng công. Khi mất, đưa đi táng, chưa tới mộ thì ngựa kéo xe quỳ xuống đất không chịu đi. Đào chỗ ấy thấy một gian nhà đá, có khắc chữ rằng: "Thành đẹp âm u, ba nghìn năm mới thấy mặt trời. Than ôi! Đằng công ở nhà này!" Bèn táng ông ở đó.
Thơ của tiên sinh Vi Trai (Chu Tùng, cha Chu Hy) đời Tống có câu "Chén rượu chuyện nhàn trong cõi tịch lịch (vắng lặng)". Đến khi Văn công (Chu Hy) cải táng Vi Trai, mấy lần dời đều không tốt, cuối cùng được núi Tịch Lịch ở Sùng An.
Thái Tây Sơn (Thái Nguyên Định, tự Quý Thông, con Thái Mục Đường) từng cùng bạn là Lưu Văn Giản, hai người thong thả dạo bước nhìn quanh. Có người làng hay đùa chế giễu rằng: "Thái Quý Thông, Thái Quý Thông, ra cửa chỉ tây lại chỉ đông, trong núi đã có đất vương hầu, sao không về nhà táng tổ tông!" Quý Thông buồn bã nói: "Trong núi quả có đất vương hầu, khổ nỗi không ở trong núi của ta." Văn Giản thương cảm nói: "Giả như núi của tôi có đất ấy thì tôi xin dâng." Quý Thông cảm tạ: "Núi của ông quả có đất đẹp!" Họ Lưu quả nhiên đem núi tặng.
Sau khi táng, Quý Thông nhờ cháu hiển quý mà được truy tặng chức Thái phó; con là Văn Chính công Thái Trầm nhờ con hiển quý được truy tặng Thái sư, phong tước Sùng An bá; cháu là Văn Túc công Thái Hàng làm tể tướng, quả đúng với chức vương hầu. Phương bá (quan đứng đầu một tỉnh) Dư Hựu người Bà Dương nói: "Sự ứng nghiệm của địa lý không ai bằng họ Thái. Cha con Mục Đường chọn đất mộ đều được đất tốt, người hiền người quý nối nhau xuất hiện, trong nước không ai sánh bằng; ai bảo đất tốt không thể gặp được? Những kẻ không được là vì tham lớn đòi trọn. Họ không biết đất lớn có thần cai quản, lại nhiều điều kỳ quái, khiếm khuyết không đều. Đem lòng tham cao mưu lớn mà đòi hỏi trọn vẹn thì sao được? Người hiểu đạo địa lý nên biết mà tự xét kỹ."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video