Thiên 39 — Quyển 8 (4) — Thủy pháp định luận

 Sách "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Điều người làm con cần biết: phép địa lý để giúp tròn đạo hiếu, tổng hợp các dòng tâm học), in lại, quyển 8, phần hai-chi-tứ (?) (có lẽ là phần thứ hai của quyển, tiết thứ tư).

 Người ở núi đất Giang Hữu (tức vùng Giang Tây) là Từ Thiện Kế thuật lại, cùng soạn chung.

 BÀN ĐỊNH VỀ THỦY PHÁP (phép xử lý dòng nước quanh huyệt mộ hay nhà ở: nước nên chảy đến từ hướng nào, chảy đi về hướng nào, và cách khơi, bẻ dòng cho hợp lẽ tốt xấu)

 Bốc thị (tức Bốc Tắc Cự, tác giả "Tuyết Tâm phú") nói: "Tháo nước trước huyệt (huyệt: chỗ đặt mộ, nơi khí đất tụ lại) phải theo phép, theo đúng mực thước." Sách "Hồ Thủ kinh" nói: "Nước ở rãnh khơi tháo là do người làm ra; họa phúc gắn vào đó, phải xét chọn cho đúng sai." Sách "Xích Đình kinh" nói: "Sức người có thể ra tay, bẻ đông uốn tây, khéo xoay chuyển tạo hóa, cho nước ra vào theo can chi (can chi: mười thiên can và mười hai địa chi, ở đây dùng để chỉ các phương vị trên la bàn)." Ý kiến của các nhà đều cho rằng nước phải được bẻ khúc rồi mới tháo đi. Còn cách bẻ khúc và tháo nước là việc ở người làm, sao cho hợp với cái diệu tự nhiên của trời đất. Thái Mục Đường (tức Thái Phát, nhà phong thủy đời Tống) nói: "Người hiểu biết làm hết những điều đáng làm, mà không làm hại cái tự nhiên của nó" là vậy.

 Nhưng nước của âm trạch (mồ mả) và dương trạch (nhà ở) có đủ loại lệ theo quẻ, những điều kiêng kỵ thì quá rườm rà. Dẫu muốn dùng thì chúng lại mâu thuẫn lẫn nhau, biết theo đâu cho đúng? Cho nên Lưu Công Uyên nói: "Gác hết thảy lại, không bàn cũng được." Quả thật, nếu long (mạch núi dẫn khí đất đến huyệt, ví như con rồng) và huyệt là chân chính, thì nước dù có không theo đúng khuôn phép cũng không hại gì đến việc là đất tốt. Dương công (tức Dương Quân Tùng, tổ phong thủy đời Đường) nói: "Nước như quân tinh nhuệ, tiến lui là do tướng." Vậy nước cũng chỉ là cái phụ giúp cho long và huyệt mà thôi. Cho nên nói "nước uốn lượn như chữ 'chi', chữ 'huyền' (hai chữ có nét quanh co, ý nói dòng nước uốn khúc) thì chẳng cần hỏi dấu vết" là vậy.

 Hơn nữa, trong thủy pháp của các nhà, những điều đúng sai khó tin có đến hơn mười thuyết. Một là chủ sơn (núi làm chuẩn để tính hướng nước) không nhất định. Hai là cách chọn bỏ giữa địa chi và thiên can khác nhau. Ba là cách lấy tốt xấu theo sinh khắc ra vào không giống nhau. Bốn là hai mươi bốn phương vị thuộc âm hay thuộc dương mỗi nhà một khác. Năm là hai mươi bốn phương vị thuộc ngũ hành (năm hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) nào thì các nhà không thống nhất. Sáu là tú độ (độ số của hai mươi tám chòm sao chia trên vòng trời, ứng với phương vị trên la bàn) thuộc ngũ hành không đồng nhất. Bảy là chỗ khởi đầu của sinh, vượng, suy, bệnh khác nhau. Tám là thuyết nước nên đảo tả, nên đảo hữu (nước nên chảy vòng về bên trái hay bên phải) thì về lý không có căn cứ. Chín là thủy pháp theo cửu tinh và ngũ tinh khác nhau. Mười là số bước, số thước tấc và bạch tinh (các sao trắng, sao lành trong phép tính bước nước) khó thống nhất. Mười một là cách khởi lộc, mã, quý nhân (các phương cát lợi tính theo can chi: lộc là phương bổng lộc, mã là phương dịch mã chủ thăng tiến, quý nhân là phương người giúp đỡ) mỗi nhà một khác. Mười hai là chính châm, phùng châm, đồng bàn châm (ba vòng kim trên la bàn phong thủy, lệch nhau nửa cung, dùng để đo hướng) luận nước không giống nhau. Những thuyết ấy tuy đều có sách thuật nổi tiếng, và được thầy giỏi dùng công khai, vậy mà sao lại chống chọi nhau đến thế! Hãy tạm trình bày đại khái.

 Như thuyết chủ sơn không nhất định: có người lấy hướng mộ để luận nước chảy đi, có người lấy chỗ ngồi của mộ để luận nước thu vào, có người lấy long đến để luận nước hợp, có người lấy chỗ đầu núi hạ xuống để luận nước tháo đi. Đó là chủ sơn không nhất định.

 Có người lấy địa chi và thiên can chia ra đại thần, trung thần, tiểu thần (ba bậc phương vị lớn, vừa, nhỏ dùng trong luận nước), cho rằng nước tiểu thần nên chảy vào trung thần, trung thần nên chảy vào đại thần, còn đại thần thì không nên chảy vào các phương địa chi của trung thần, tiểu thần. Có người cho rằng đại thần, tiểu thần chỉ cần hợp lộc mã quý nhân, nên trước dùng phương địa chi, sau mới đến can duy (tám thiên can và bốn phương góc Càn, Khôn, Cấn, Tốn). Có người trong ba khúc bẻ đầu thì không dùng phương địa chi, ngoài ba khúc thì không câu nệ. Có người chỉ dùng can duy, hoàn toàn không dùng địa chi. Có người lấy ba sao lành Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc mà không luận can hay chi. Đó là cách chọn bỏ can chi không giống nhau.

 Có người cho khắc ra là tốt, khắc vào là xấu; có người cho khắc vào là tốt, khắc ra là xấu; có người cho sinh vào là tốt, sinh ra là xấu (sinh, khắc: quan hệ nuôi nhau và chế ngự nhau giữa ngũ hành của nước và của núi; "ra", "vào" là chiều tác động). Đó là sinh khắc ra vào không giống nhau.

 Có người lấy tịnh dương tịnh âm (phép chia hai mươi bốn phương thành hai nhóm thuần dương và thuần âm theo bát quái) để luận nước, có người lấy chân âm chân dương để luận nước, có người lấy diệp thất âm dương (?) để luận nước. Đó là âm dương thuộc về không giống nhau.

 Có người lấy chính ngũ hành (ngũ hành gốc theo phương vị) để luận nước, có người lấy Hồng Phạm ngũ hành (ngũ hành theo thiên "Hồng Phạm" trong kinh Thư, phối khác với chính ngũ hành), có người lấy Huyền Không ngũ hành (ngũ hành theo phép Huyền Không, tính theo số quẻ và vận), có người lấy Bát quái ngũ hành (ngũ hành theo tám quẻ). Đó là việc chọn dùng ngũ hành không giống nhau.

 Có người lấy tú độ để luận nước, nhưng độ số ấy thuộc ngũ hành nào, Kim hay Mộc, thì sách "Thiên Cơ tố thư", sách "Tùng Châu doanh hải" và Y Lương Quan (?) mỗi nơi xếp một khác. Đó là tốt xấu theo tú độ không giống nhau.

 Có người luận nước theo lẽ nước đến phải ở phương sinh vượng, nước đi phải về phương hưu tù (phương khí đã suy, bị giam hãm). Còn thuyết sinh vượng thì hoặc lấy tam hợp (ba địa chi hợp thành một cục ngũ hành) để khởi trường sinh, hoặc lấy núi chỗ mộ ngồi để khởi trường sinh, hoặc khởi theo chính ngũ hành, hoặc khởi theo Huyền Không ngũ hành. Đó là sinh vượng hưu tù không giống nhau.

 Có người luận nước theo đảo tả đảo hữu, nên chảy đến hay nên chảy đi, nhưng thuyết đảo tả đảo hữu về lý không có gốc, đem đối chiếu với dấu tích các mộ cũ thì phần nhiều không khớp. Đó là thuyết trái phải đến đi khó tin.

 Có người lấy cửu tinh (chín sao: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật) để đếm số, gọi là "ba vòng Tham Lang", "khởi ở dây thì sát ở dây, khởi ở giữa thì sát ở giữa" (?), và lấy Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc làm ba sao lành. Có phép thủy pháp lục thần, lấy Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ, Câu Trần, Đằng Xà (sáu vị thần tượng trưng cho sáu phương và sáu tính chất) để luận nước, lấy Thanh Long phối hành Mộc, Bạch Hổ phối hành Kim, v.v. Có người lấy chín sao Thái Âm, Thái Dương, Kim Thủy, Thiên Tài, Tử Khí, Thiên Cương, Táo Hỏa, Tảo Đãng, Cô Diệu để luận nước, chia ra bốn sao dữ năm sao lành. Đó là ngũ tinh cửu tinh không giống nhau.

 Có người lấy số bước để tính bạch tinh là tốt mà hợp với thủy pháp, kẻ thì nói một bước ứng ba năm, kẻ thì nói một năm ứng ba bước. Đó là số bước bạch tinh không giống nhau.

 Có người lấy lộc mã quý nhân để luận nước, nhưng cách khởi lộc mã quý nhân thì hoặc khởi từ núi của mộ, hoặc khởi từ hướng mộ, hoặc khởi từ tuổi người chết. Đó là lộc mã quý nhân không giống nhau.

 Có người lấy chính châm Tý–Ngọ để luận nước, có người lấy phùng châm Nhâm Tý–Bính Ngọ để luận nước, có người lấy đồng bàn châm Tý Quý–Ngọ Đinh để luận nước. Đó là thổ khuê và la kinh (thổ khuê: cây đo bóng mặt trời thời cổ; la kinh: la bàn phong thủy) không giống nhau.

 Lại còn có các phép Tử Vi, Thiền Vu, Mai Hoa, cùng Thanh Nang, Đẩu Tiêu, Khôi Tinh, Tứ Môn Triều Tông, Thiên Phụ Địa Mẫu…, đủ thứ cửa ngõ, mỗi phái giữ một ý; tin cái này thì sai cái kia, theo phái Giáp thì trái phái Ất, mịt mờ không có chỗ dựa nhất định, há phải là lẽ đúng! Ôi! Đều là đoán mò âm dương, chụp vơ họa phúc, chứ chẳng có chân truyền và hiểu biết sáng tỏ.

 May thay, họ Ngô ở quê ta được chính Tiên ông Hoa Sơn xử sĩ (người ẩn sĩ ở núi Hoa Sơn, tương truyền là Trần Đoàn) truyền dạy, qua ba đời truyền đến Liêu Kim Tinh (tức Liêu Vũ) và Phó Bá Thông. Sau đó lại có Tử Quỳnh Trương chân nhân, Duyên Đốc Triệu tiên ông (tức Triệu Hữu Khâm), cùng Quan Vật Chúc công, Văn Ý Phó công, Dịch Nham Tề công, đều thấu suốt chỗ huyền diệu, ai cũng có trước tác. Đến đầu triều ta (đầu đời Minh) có ông Đổng Đức Chương được chân quyết, vận dụng thần diệu. Rồi các ông Thư Mã Sơn, Chúc Trọng Dương, Trương Lạc Phách, Lang Khánh Hòa, Lý Dưỡng Tố, Hồ Trúc Tâm nối nhau ra đời, kế tiếp truyền lại, nhờ vậy những then chốt tinh vi, ý chỉ bí mật mới còn giữ được. Nay rút lấy chỗ cốt yếu, lại lấy thủy pháp của các nhà Quản Hào, Tư Mã Đầu Đà, Phạm Việt Phượng, Lại Văn Tuấn, Vương Chế Tiên, Lưu Bạch Đầu, chọn chỗ có lý hơn thì lấy, chỗ không có căn cứ, không đủ tin thì bỏ. Chỗ nào chưa đủ thì lại theo điều mình được truyền dạy mà bổ sung, mong cho thủy pháp có một lối bàn quy về định chuẩn, để người làm con khỏi bị rối mắt mê lòng.

 PHÉP BẺ KHÚC NƯỚC TRƯỚC HỐ HUYỆT

 Xét sách "Chỉ Tượng" của Quản Công Minh (tức Quản Lộ, thuật sĩ đời Tam Quốc) nói: "Kim đẩu (hố huyệt) không khơi thì nước không thoát được; có sa thành dẫn nó đi, có ngọc tỉnh chứa nó lại, rồi sau mới chọn phương và chọn chỗ lợi. Cái diệu của tâm sức, cái đầy đủ của công sức, đến đó mới thấy được ai ngu ai trí. Huống chi trí của người thì nông gần, trí của trời thì xa lớn. Minh đường (khoảng đất trống trước huyệt, nơi nước tụ) kề sát thế kìm (thế núi hai bên kẹp lại như cái kìm), nước chảy ngang mà thu vào không nhả ra, ấy là sửa sang hình thế mà đem lại điềm lành."

 Vương thị chú rằng: Kim đẩu là hố huyệt. Sa thành là cái rãnh ngang trước huyệt, lấp bằng cát sỏi, ngầm dẫn nước hai bên nách huyệt dồn về ngọc tỉnh, rồi thuận theo mà tháo về các phương lục thế: suy, bệnh, tử, tuyệt, mộ (?). Ngọc tỉnh là: sau khi sa thành dẫn nước ra, cứ mỗi khúc bẻ thì làm một cái giếng chứa lại, rồi sau chọn phương mà tháo đi. Xét phép bẻ khúc nước trước huyệt, chỉ cần quanh co, không được tháo thẳng. Các bước bẻ khúc cũng luận theo tịnh âm tịnh dương: long dương nên tháo nước về phương dương, long âm nên tháo nước về phương âm. Lại không được tháo về phương địa chi, nên bẻ cong cho chảy về phương can duy, và lấy ngũ hành của thủy pháp mà luận chỗ kỵ. Kỵ chảy về sáu phương lục tướng (sáu giai đoạn khí đang thịnh) là trường sinh, lâm quan và quan đới, đế vượng, mộ, thai, dưỡng; nên cho chảy về các phương lục thế (sáu giai đoạn khí đã suy) là suy, bệnh, tử, tuyệt (các tên này thuộc vòng mười hai giai đoạn sinh trưởng suy vong của khí ngũ hành: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng).

 KHƠI THÁO NƯỚC NHƯ THỞ RA KHÍ CŨ, HÍT VÀO KHÍ MỚI

 Phàm nước không hợp phép mà long huyệt là thật, thì ở trước huyệt tháo nước, dùng phép tắc để giữ trọn cái tốt, tránh cái xấu, như thở ra khí cũ hít vào khí mới vậy. Quản thị nói: "Như người giữ gìn sức khỏe, điều hòa dinh vệ (khí huyết nuôi dưỡng và khí bảo vệ trong cơ thể theo y học cổ), thở cũ hít mới, ăn no đồ ngon, thải ra chất bẩn." Vương thị nói: "Bẻ khúc nước ở huyệt cũng như người dưỡng sinh: cho ăn uống, bồi dưỡng, rồi dùng thuốc men để thông và bổ."

 LẬP HƯỚNG ĐỂ TIÊU NẠP NƯỚC

 Đất thật sự kết tụ mà nước có chỗ không lợi, thì cân nhắc hướng mộ để tiêu nạp (cho nước chảy đi và thu nước vào cho hợp phép). Quản thị nói: "Long huyệt thật mà nước có khi không hợp âm dương, thì việc tiêu nạp là do người."

 KHƠI THÁO NƯỚC CẦN TÂM CƠ KHÉO LÉO

 Phàm nước của âm trạch và dương trạch, cốt ở sự khéo léo của lòng và mắt người, bẻ quanh co mà tháo đi, khiến nước quy về chỗ tốt, tránh phương xấu, chảy về phương lành.

 KHƠI THÁO NƯỚC LÀ PHÉP CỨU GIÚP

 Vương thị nói: "Trong trời đất không có núi đến tự nhiên hợp nhau, nước đi tự nhiên khớp nhau. Cho nên khơi tháo nước là phép cứu giúp." Kinh nói: "Nước ở rãnh khơi tháo là do người làm ra; họa phúc gắn vào đó, phải xét chọn cho đúng sai." Bởi trời đất không có công trọn vẹn, thánh nhân không có tài trọn vẹn; vật vốn không đều nhau, sao được việc việc đều hợp phép? Cho nên có khi long thật huyệt đúng mà nước không hợp phép tắc, thì phải dùng cách làm mà khống chế tháo nước, khiến về chỗ tốt, tránh chỗ xấu. Đó là điều Thái thị gọi là: "Núi sông kết tụ là ở trời, còn cắt gọt sửa thành núi nước là ở người." Cuối đời Tống, tiên sinh Quan Vật họ Chúc tên Bí đề nghị khơi vét sông Biểu Loan ở Nhiêu Châu để thông với hồ Khang Sơn, đi lên tỉnh rất tiện. Tiên sinh nói: "Đây là phương Đinh, gọi là nước Ngọc Môn; hết ba vòng giáp tý (mỗi vòng sáu mươi năm, ba vòng là một trăm tám mươi năm) ắt có bậc vương." Sau quả nhiên trong khoảng một trăm tám mươi năm, Hoài vương được phong đất ở Nhiêu Châu. Nay làng Biểu Loan được gọi là Chúc Cơ Lãnh, ý nói nhờ mưu tính của ông Chúc mà mở con sông này. "Lãnh" là tên gọi nhỏ của dòng nước (?).

 ĐO NƯỚC PHẢI ĐẶT LA BÀN NGAY TRONG LÒNG RÃNH NƯỚC

 Khẩu quyết nói: Trên núi đo núi thì núi mới đúng, trong nước đo nước thì nước mới thật; nếu cứ đứng một chỗ mà chỉ xiên xẹo, thì núi đến nước đi e không linh nghiệm. Quản thị nói: "Đặt ở chính giữa sống núi mà đo để định phân dã (sự phân chia vùng đất ứng với các khu vực trên trời); ngồi ở huyệt mà chỉ thẳng ra thì chỉ tự lừa mình bằng sự rối ren." Liêu công nói: "Phàm định nước, phải đặt la bàn ngay trong dòng nước chảy đến. Nếu là nước khe suối thì đặt la bàn trong lòng khe suối; nếu là nước ruộng ao thì đặt ở chỗ nguồn của ruộng ao, theo thế nước mà đặt. Nếu là sông lớn, ruộng phẳng, sườn đồi rộng, thì phải đứng cao mà phóng mắt nhìn thế nước, rồi hướng theo dòng chảy, theo chỗ thấp mà đặt la bàn. Nước cứ mỗi lần quanh khúc thì dời la bàn một lần; tục ngữ gọi là 'trong nước tháo nước' (?)."

 NƯỚC PHẢI ĐẾN TỪ LỤC TƯỚNG, ĐI VỀ LỤC THẾ

 Trường sinh, quan đới, lâm quan, đế vượng, thai, dưỡng là lục tướng; suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, mộc dục là lục thế. Quản thị nói: "Dưỡng, sinh, thai, quan đới, lâm quan, vượng – đó là chỗ nước của lục tướng đọng tụ; suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, mộc dục – đó là nơi nước của lục thế nên chảy về (?)." Quách thị (tức Quách Phác) nói: "Nước chầu về phương đại vượng, đọng lại ở phương sắp suy, chảy đi về phương tù tạ (khí bị giam, đã tàn), để vòng trở lại không bao giờ dứt." Lại thị (tức Lại Văn Tuấn) nói: "Lâm quan, sinh, vượng, thai, dưỡng, mộc dục – đã hợp thì không cần bàn thêm âm dương nữa."

 NƯỚC PHẢI THUẦN Ở PHƯƠNG CAN DUY

 Quản thị nói: "Tám can hun đúc cái khí trong của trời đất." Vương thị nói: "Bốn góc và bốn chính là lấy sự biến thông của bát quái (tám quẻ); bốn tuyệt và bốn mộ thực là chỗ sâu kín huyền diệu của khí ngũ hành." Tục ngữ nói "nước phải cho đi từ trên trời", ý nói cho nước chảy đi từ phương thiên can.

 Tám can: Giáp, Bính, Canh, Nhâm, Ất, Tân, Đinh, Quý. Bốn duy (bốn phương góc): Càn, Khôn, Cấn, Tốn.

 NƯỚC Ở PHƯƠNG ĐỊA CHI THÌ DÙNG BỐN PHƯƠNG CHÍNH

 Chấn, Đoài, Khảm, Ly là vị trí của bốn phương chính (đông, tây, bắc, nam); tuy thuộc địa chi nhưng được bốn vị chính của trời đất, khác với các phương địa chi khác, nên khơi tháo nước về đó cũng tốt. Quản thị nói: "Khảm, Ly là chỗ chính của âm dương; Chấn, Đoài là cửa của âm dương. Cho nước chảy theo hai đường ấy cũng được quyền quý." Vạn Vạn Sơn nói: "Đầu địa chi thì khí đất lẫn với dòng suối, riêng bốn phương chính vốn suy từ bát quái mà ra; nước này cũng như cho đi từ trên trời, lập hướng theo lối huyền hư cũng đều hợp."

 NƯỚC KHÔNG ĐƯỢC LẤY SỐ BƯỚC ĐỂ LUẬN TỐT XẤU

 Nước quanh co thế nào, cốt cân xứng với hình thế thì là tốt. Còn thuyết dựa vào niên đại mà xem số bước cũng sai, vì niên đại (thời điểm ứng nghiệm) chỉ lấy long phía sau huyệt làm chủ. Quản thị nói: "Ba năm một bước thì dựa vào đâu mà suy? Một bước ba năm thì theo số nào mà thấy?" Phó Văn Ý công nói: "Một năm ba bước theo phép nào mà suy? Một bước ba năm dựa vào văn nào? Khí vận như thân người nuôi trăm mạch, chẳng lúc nào hơi thở không điều hòa đều đặn."

 THỦY PHÁP NÊN THEO NGŨ HÀNH TƯƠNG SINH

 Dùng chính ngũ hành để luận đoạn long nhập thủ (đoạn mạch núi cuối cùng chạy vào huyệt) của núi mộ: nước không được khắc long, mà long nên khắc nước; nên núi và nước tỉ hòa (cùng một hành), nên nước sinh núi, núi sinh nước. Nếu nước không hợp với long nhưng hợp tốt với núi chỗ mộ ngồi và hướng mộ thì cũng tốt.

 THỦY PHÁP NÊN ÂM DƯƠNG THUẦN NHẤT, KHÔNG LẪN TẠP

 Dùng tịnh âm tịnh dương để luận đoạn long nhập thủ của núi mộ: long dương nên có nước dương, long âm nên có nước âm, gọi là âm dương không pha tạp.

 Mười hai phương Càn, Giáp, Ly, Nhâm, Dần, Tuất, Khôn, Ất, Khảm, Quý, Thân, Thìn thuộc dương. Phàm đoạn long mạch nhập thủ là dương thì nước ra vào cũng nên chảy ở phương dương, mới được khí dương thuần.

 Mười hai phương Cấn, Bính, Chấn, Canh, Hợi, Mùi, Tốn, Tân, Đoài, Đinh, Tỵ, Sửu thuộc âm. Phàm đoạn mạch long nhập thủ là âm thì nước ra vào cũng nên chảy ở phương âm, mới được khí âm thuần.

 Phép trên cũng không nên câu nệ. Nếu long thật huyệt đẹp mà chỉ có nước không hợp phép, thì nên tới tận huyệt mà khống chế để tiêu nạp, đó là điều gọi là "quẻ và hướng là do làm ở trong huyệt".

 NƯỚC CHẢY NGANG TRƯỚC HUYỆT KHÔNG CẦN PHÂN TƯỚNG HAY THẾ

 Quản thị nói: "Một dòng nước chảy như hình cánh cung, chắn ngang phía trước mà không trôi đi; tướng hay thế chưa cần phân biệt, đến chỗ cửa thành (chỗ nước thoát ra) mới bàn bế tắc hay hanh thông." Xét nước chảy ngang vòng quanh trước huyệt như thế, chỉ nên lấy hình thế thủy thành (dòng nước bao quanh huyệt như bức tường thành) để luận tốt xấu, không được lấy phương vị tướng thế để luận họa phúc.

 CHỖ NƯỚC THOÁT RA KỴ CHẢY VỀ SINH, VƯỢNG, MỘ

 Nước đến nên từ phương sinh vượng mà vào, nước đi nên từ đất tử tuyệt mà ra; trái lại đều không tốt. Tử Quỳnh chân nhân nói: "Long thật vào cách thì bàn sự thuần túy, nước đẹp lượn quanh cũng phải là tốt; nếu từ sinh, vượng, mộ mà chảy thẳng đi, ắt hao hụt vẻ xuân tươi và tiếng thơm truyền đời."

 NƯỚC LUẬN THEO TƯỚNG THẾ, KHÔNG LUẬN THEO SAO VÀ QUẺ

 Vương thị nói: "Phàm nước ở phương sinh, vượng thì muốn nó chầu đón; ở quan, dưỡng thì muốn nó ngoảnh lại vái chào; ở suy, bệnh thì muốn nó chảy đi; ở thai thì muốn nó lưu thông; ở bại tuyệt, khố mộ thì muốn nó yên tĩnh. Ở quan đới mà động thì vinh hiển; nước từ tử tuyệt đến thì lo buồn. Tính của can thì trong nên dùng được, tính của chi thì đục nên khó phạm. Cân nhắc nặng nhẹ thì tự có lẽ của nó. Người xưa cũng chẳng mượn tên sao để tô vẽ suông."

 BÀN VỀ LẬU ĐẠO

 Dòng nước lớn ở minh đường gọi là lậu đạo (đường thoát nước lớn do tự nhiên tạo ra), là do trời đất bày đặt, tự nhiên mà có. Quản thị nói "Đường của lậu đạo, hình thế của nó là trời làm" là vậy. Muốn nó như miệng hổ răng đan cài nhau, có cửa vàng hang đá, như con vật tế lộ sừng; có núi hình rùa, hình ấn, hình cầu vồng, hình bánh xe; nước uốn như chữ "chi" chữ "huyền", núi non trùng điệp, thì đó là lậu đạo quý.

 BÀN VỀ TỨC ĐẠO

 Tức đạo là đường tháo nước trước huyệt, do người cắt sửa mà thành. Quản thị nói: "Đường của tức đạo cốt ở tài khéo hay vụng: uốn ngang, cong vòng, quanh co, đều do người ngu hay trí."

 THỦY THÀNH PHẢI HỢP VỚI HAI ĐƯỜNG NƯỚC

 Quản thị nói: "Phàm khơi tháo dòng nước, đều quy về một lẽ." Nếu hình thế thủy thành mà ngược với tức đạo thì là trái nhau.

 TỐT XẤU CỦA NƯỚC THEO LONG

 Dương công nói: "Nước như quân tinh nhuệ, tiến lui là do tướng." Ý nói tốt xấu của nước theo long mà không được tự quyết. Thường thấy những đất tốt có nước đẹp đặc biệt chầu về, đã phát đại quý; nhưng khi long bóc đổi vào đoạn hung thì tai họa ập tới, nước dù tốt cũng không cứu được. Như đất tổ của thừa tướng đời Tống là Văn Văn Sơn (tức Văn Thiên Tường), cuộc đất và huyệt kết đều đẹp, chỉ có chỗ long phía sau qua eo núi bị lõm một chỗ, gió phương Sửu thổi vào mạch (?); đến năm vận của đất đi tới đoạn ấy thì ông gặp nạn. Tuy vậy, lòng trung lớn lao và tiết nghĩa của ông rạng sáng muôn đời, chết mà không mất, chưa đáng gọi là họa. Nhưng đọc lời của Ngụy công (tức Ngụy Trưng đời Đường, từng xin vua cho mình làm "lương thần" – bề tôi tốt được hưởng yên vui cùng vua – chứ đừng làm "trung thần" phải chết vì nước) "xin làm lương thần" thì không khỏi tiếc nuối. Lúc ấy gặp vận dương cửu (vận tai ách lớn của trời đất theo thuyết xưa), đúng lúc trời đất biến đổi lớn, há phải chỉ do một cuộc đất gây ra! Nhưng lời đoán ấy cũng thần thật. Lời đoán rằng: "Một vùng Đại Điền như khói sương, nước bốn bên tụ về một dòng. Nước phương Tân trông về đông mà chảy, thiên hạ đứng đầu trạng nguyên (Văn Thiên Tường đỗ trạng nguyên). Phía nam cũng chầu, phía bắc cũng chầu, cả rừng lá vàng bay tơi bời. Ông muốn phong tước công mà ông chẳng thấy, ông gặp kẻ cưỡi trâu mà gãy lưng." Quả nhiên Trung Liệt công từ năm Đinh Sửu trở đi gặp bất lợi. Xét đất này là núi Tốn, hướng Tân; nước phương Tân chầu về, Tốn nạp Tân (theo phép nạp giáp, quẻ Tốn thu can Tân) là phối đúng; nước quy về đông, là nước Chấn, hợp tốt. Đến khi long vào đoạn hung thì nước cũng vô ích, ấy là tốt xấu của nước theo long vậy. Triệu Duyên Đốc ông nói: "Long bóc đổi vào đất hung thì người có kiến thức nên dời mộ trước."

 Xét sách "Duyên Đốc tỏa lục" nói: "Đất có đoạn long nhập thủ và huyệt tốt, nhưng khi long bóc đổi tới chỗ hung thì gây họa, người có kiến thức phải mau dời đi. Như Ngô Trọng Tường biết nền nhà của mình sắp gặp họa, cho hai con bốn cháu dời ra ở bốn nơi, đều thịnh vượng; còn họ Mã, họ Bộc ở chung mà không dời thì suy bại. Liêu Vũ chọn nền nhà ở Ngô Viên cho họ Trương, lấp mất giếng Bộc và ao tắm ngựa, hai họ kia liền suy bại. Đất tổ của Giả Tự Đạo, thầy địa lý dặn rằng sáu mươi năm sau phải mau dời đi, nếu không sẽ có họa lớn. Lời đoán rằng: 'Chính diện là chư hầu, nửa mặt là vua; người sinh năm Quý Dậu được ơn sủng. Sáu mươi năm sau mau dời đi, sao Vĩ Hỏa Hổ (sao Vĩ trong hai mươi tám tú, thuộc Hỏa, tượng con hổ) sẽ xuất hiện. Đầu ngựa lửa bốc đỏ rực tận trời, đến lúc ấy khiến người không nỡ nhìn.' Giả Tự Đạo đúng là tuổi Quý Dậu, làm tể tướng chuyên quyền, rồi nước mất thân vong, ứng nghiệm như tiếng vang. Một bên trí, một bên ngu, theo hay trái thì nên biết phân biệt." Kẻ ngu này xét rằng: Duyên Đốc tiên ông hẳn có kiến giải, người xưa cũng thường có người làm như thế. Như Liêu Kim Tinh tự táng cha ở một huyệt phát phúc nhanh: một đoạn long đi giả mà đổ xuống thật (?), núi Cấn, nước Bính, chầu về Ất Thìn; núi Đinh nổi cao, núi Mão có khắc; táng chưa đầy hai năm có thể giàu đột ngột, nhưng sau hai kỷ (hai mươi bốn năm) thì bại. Đến khi Kim Tinh ở lại nhà họ Trương ở Ngô Viên mười chín năm, lúc từ biệt ra về có nói: "Phúc trạch của mộ tổ sắp hết, tôi muốn gấp về phía tây để lo dời đổi; nếu không, tai họa ắt sinh, đến lúc ấy cắn rốn sao kịp (ý nói hối hận cũng không còn kịp)." Lại như nền nhà của trạng nguyên họ Phí ở huyện Duyên Sơn, tại bến nhà họ Sài ở Hoành Lâm, lúc mới chọn đất, thầy địa lý bảo rằng sau khi ra trạng nguyên thì nên tính chỗ khác. Văn Hiến công (tức Phí Hoành) đỗ đầu xong, chưa kịp dời thì gặp họa ba kẻ hung là họ Chu, họ Ngô, họ Lý, đốt nhà giết người; bèn dời nền nhà đi thì được yên lành. Đó vốn là một cách để tránh dữ tìm lành. Nhưng lúc đang phát phúc thì ai chịu dời đổi? Ai dám gánh trách nhiệm ấy? Chỉ có loại đất mà huyệt lạnh lẽo cô độc, nhờ được nước nên giàu sang, nhưng rốt cuộc bị tuyệt tự, thì vì "bất hiếu có ba điều, không có con nối dõi là lớn nhất", người quân tử nên dời trước.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video