Thiên 8 — Quyển 2 hạ — Trú tất, hành chỉ, phân phách, bối diện, tân chủ, nô tòng, dư khí

 Sách "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Những điều người làm con cần biết: phép xem đất giúp việc báo hiếu, gom các học thuyết về một mối), bản in lại, quyển hai, phần dưới.

 Từ Thiện Kế, người ở ẩn đất Giang Hữu (vùng Giang Tây), cùng em là Từ Thiện Thuật soạn.

 Quyển này chuyên bàn những điều cần phân biệt về long (mạch núi uốn lượn được ví như con rồng; dòng sinh khí của đất chạy theo dãy núi): chỗ long trú tất (dừng chân tạm), lúc long đi và lúc long dừng, chỗ long chia tách nhánh, phần dư khí (khí còn thừa), và mặt lưng, mặt trước của long. Đó là những ý sâu kín trong khám dư (phong thủy, thuật xem đất). Vì vậy chép ra những điều cốt yếu để giải các chỗ còn ngờ.

 Bàn về long trú tất

 Núi trú tất là chỗ long đang đi mà tạm dừng lại, như vua đi tuần dừng xa giá nghỉ chân. Núi này cũng gọi là "tinh thần dừng chân" (tinh thần: các đỉnh núi nổi lên, được ví với sao trên trời). Ở chỗ này tuy có nhiều nhánh long tách ra, nhưng chính long (mạch chính) vọt lên thành một ngọn núi cao lớn, tạm nghỉ ở đó rồi vẫn còn đi tiếp chứ chưa dừng hẳn. Các nhánh long tách ra thì lấy núi này làm thái tổ (ngọn núi tổ xa nhất, gốc phát ra cả mạch). Vì vậy có trú tất lớn và trú tất nhỏ.

 Loại lớn trải dài vài trăm dặm, vắt qua nhiều châu, nối liền nhiều quận. Hàng trăm nguồn nước nhỏ chia dòng từ đây, hàng trăm nhánh long khởi hành từ đây. Loại nhỏ cũng đứng đầu cả một châu, một quận, một phủ, hoặc rộng vài chục dặm. Loại nhỏ hơn nữa đứng đầu một huyện, một làng, rộng không quá vài dặm, nhưng cũng ắt có vài chục nguồn nước, vài chục nhánh long từ đây đi ra. Dù vậy, núi nào cũng cao lớn sừng sững, các ngọn tụ lại một chỗ, muôn dãy chồng chất chót vót. Núi ấy lại là thái tổ của các nhánh long. Lớn nhỏ tuy khác nhau, nhưng không được nhận nhầm là thiếu tổ sơn (ngọn núi tổ gần, đứng sau huyệt không xa).

 Vì long lớn vẫn còn đi chứ chưa dừng nên gọi là trú tất. Vì từ đây tách ra nhiều long nên gọi là thái tổ. Giống như vua ngự trên ngôi cao, trăm quan đều tụ về, muôn dân đều ngước trông. Sức mạnh nặng nhẹ của các nhánh tách ra cũng như ở triều đình, kẻ sang người hèn đứng thành hàng, nhìn vào là thấy được đại thể.

 Cái quý của người xem long là nhìn thấy núi trú tất, xem nhánh nào là chính long chia ra, nhánh nào là tòng long (long đi theo hầu) chia ra, phía trước kết tác (kết thành huyệt) lớn hay nhỏ, đẹp hay xấu, xét được sang hèn, lành dữ, nhìn qua là rõ. Sách "Họa sách đồ" của Dương công (Dương Quân Tùng, thầy phong thủy nổi tiếng đời Đường) gọi đó là "nguồn và nhánh".

 Nhưng người ta phần nhiều ngại leo cao đi xa. Dù có con mắt tinh, họ vẫn sợ nhọc chân, chỉ tìm đất quanh chân núi trước mắt, như thế là đã mất chỗ cốt yếu. Dù có được một nhánh chân của long, có khi cũng có huyệt tình (dấu hiệu cho thấy có huyệt; huyệt là chỗ khí đất kết tụ, nơi đặt mộ hay dựng nhà), thì cũng chỉ là một khu đất nhỏ mọn mà thôi. Đâu biết rằng khí chính của long chuyên nhất, hun đúc kết tụ, rộng lớn xa xôi, động một chút là thu cả núi sông vài trăm dặm. Kẻ hiểu biết hẹp hòi như con mạt trong vò giấm, như ếch ngồi đáy giếng, sao đủ để bàn chuyện này?

 Dương công nói: "Ai người nhận được sống lưng của long lớn? Chỗ núi đáng xem thì lại thiếu sức chân. Ai không tiếc tiền lộ phí, sức không biết mỏi, thì nhà ấy đời đời đeo đai vàng làm công khanh." Thật là lời bàn xác đáng.

 Bàn về long đi và long dừng

 Tử Quỳnh (Trương Tử Quỳnh, thầy phong thủy) nói: "Núi đi, nước đi, theo nhau tiễn đi, đó là long còn đang đi, chưa dừng. Núi chạy chéo, bay xiên, nước không dừng, không phải chỗ long thật làm huyệt." Quả thật, long đang đi chưa dừng thì không thể tìm huyệt; loại ấy gọi là hành long (long đang đi), lại gọi là quá long (long đi ngang qua). Sách "Táng thư" (sách về phép chôn cất, tương truyền của Quách Phác đời Tấn) nói: "Khí theo thế núi mà dừng, núi đi ngang qua thì không thể chôn." Long thì xét từ chỗ nó khởi lên, huyệt thì dựa vào chỗ nó dừng lại, nên phải nhận ra chỗ long dừng thì mới tìm huyệt được.

 Sách "Thanh nang áo ngữ" nói: "Điều bàn thứ nhất là phải nhận biết thân long đang đi hay đã dừng." Cho nên phàm thế núi chạy mãi không dừng, thế nước dốc xiết không vòng lại, môn hộ (chỗ "cửa" nơi nước chảy ra khỏi khu đất) không khép, la thành (vòng núi bao quanh như tường thành) không che giữ, núi và nước không quây tụ lại, thì đều là chỗ long đang đi, chưa ngừng nghỉ. Dù có hình thù lạ, huyệt khéo, mà núi nước không hữu tình (không hướng về, không ôm lấy huyệt) thì cũng chẳng đáng bàn.

 Còn nơi long thật sự dừng thì đỉnh huyền vũ (núi phía sau lưng huyệt) tự nhiên trang trọng, đứng yên. "Táng thư" nói: "Khi dừng thì yên như xác nằm." Các núi bên hạ thủ (cánh núi ở phía nước chảy đi, có nhiệm vụ chặn nước) tự quay ngược lại chặn nước; các núi theo hầu hai bên trái phải thì nhánh nào cũng dừng đều, không dám đi nơi khác. Núi triều (núi ở phía trước, xa, hướng mặt về huyệt) từ xa xôi kéo đến cũng đều dừng trước huyệt, như đang lạy, như đang phủ phục.

 Lời quyết nói: "Trong cái dừng có cái dừng lớn, nghĩa là núi nào nước nào cũng đều dừng cả." Nước ở đó ắt có mấy nguồn cùng hội lại, hoặc dồn thành vực sâu, hoặc gấp khúc như hành lang cung A Phòng (?), hoặc cong như dải đai quấn quanh, hoặc tụ lại như đáy chảo, như lòng bàn tay, đầy ắp mà không tan đi, không có cái hại rò rỉ, đổ nghiêng, bị kéo lôi chảy thẳng đi. "Táng thư" nói: "Mênh mang thong thả, ngoảnh lại nhìn ta như muốn ở lại" chính là vậy.

 Thấy mọi núi đều dừng, mọi nước đều tụ, đó là chỗ núi nước hội lớn, ắt có long thật kết tụ, nên ở đây mà tìm ngọn núi nơi long thật nhận huyệt. Nếu là chỗ dừng tụ của đại địa (khu đất lớn, kết phát lớn), thì ở thủy khẩu (chỗ nước chảy ra khỏi khu vực) ắt còn bày ra các hình tượng như bắc thần (núi đá cao lớn, lạ, đứng sừng sững giữa thủy khẩu), hoa biểu (núi hay đá đứng giữa dòng như cột hoa biểu), hãn môn (hai núi đứng hai bên thủy khẩu như cửa canh giữ), du ngư (gò nhỏ nổi giữa nước như con cá bơi), cầm diệu (gò đá giữa nước có hình như chim thú), la tinh (gò đất đá nhỏ nổi giữa thủy khẩu chặn dòng).

 Phải bên trong rộng, bên ngoài hẹp, đường cục (khoảng đất trước huyệt cùng thế núi bao quanh) rộng mà thủy khẩu hẹp, lớp lớp khóa chặn, thì mới là quy mô của đại địa. Nếu núi nước tuy có dáng quây tụ, nhưng môn hộ không khép, hoặc có khép mà thấp nhỏ, hoặc lớp này xa hơn lớp kia, núi này thấp hơn núi kia, nhìn đại thể như có khép mà thực ra trống trải không có chỗ đan khóa, thì cũng không có kết tụ lớn. Dù có kết tác nhỏ cũng dễ suy bại, không đáng lấy. Cho nên xét chỗ núi nước dừng tụ, nhìn ở thủy khẩu là thấy ngay. Vì thủy khẩu khóa chặt thì khí bên trong kết tụ. Bởi vậy, bàn về long đi hay dừng, xem ở thủy khẩu cũng nắm được đại thể.

 Bàn về long phân phách (chia tách nhánh)

 Long lấy việc đi thẳng đến chính giữa, khí tụ lại làm tốt. Chân nhánh của long tuy quý ở chỗ sum suê, nhưng tự có phân biệt bên cạnh với chính giữa, tôn với ti. Long tốt thì khí chính chuyên nhất. Nếu tách nhánh chẻ mạch, kéo lê quá nặng, thì tinh khí phân tán, sức nhẹ khí yếu, không thể kết tụ. Tạ Tử Kỳ nói: "Mạch long lắc lư cướp đoạt tán loạn, khi đi khi lại, chia tranh không định, thì sinh khí bị hao tổn, huyệt tốt không thể thành."

 Nhánh tách ra ngắn và ít gọi là quỷ, dài và nhiều gọi là kiếp. Sách "Long kinh" lại gọi đó là "rò thai, thoát khí". Cho nên phàm long có quỷ, có kiếp thì khí yếu sức suy, không kết huyệt tốt, chỉ có thể làm chỗ dựng chùa, quán, am, miếu mà thôi. Bài "Khôn giám ca" nói: "Chẻ mạch tách nhánh là long quỷ, thẳng như cổ ngỗng, cong như cánh cung. Nhỏ thì gọi quỷ, lớn gọi kiếp, chỉ hợp làm đền miếu cho linh thiêng."

 Nếu long tách đi lại quay về che chở cho ta, làm dụng thần (thứ phục vụ, giúp sức cho huyệt của mình) thì lại không sợ nó tách đi. Dương công gọi sự chia tách của long là "thiên kiếp". Cho nên nói: "Thiên kiếp là long tách đi; kiếp đi không quay lại thì chẳng có lợi gì tốt. Thiên kiếp tuy đi mà quay lại, quay về chầu trước mặt chặn nước trước huyệt." Lại nói: "Thiên kiếp lại đi làm huyệt khác; đã đi rồi lại chia chân quay về, chặn ở trước mặt thì xem hay dở." Lại nói: "Nước mà quanh co, núi mà quay lại, thì biết chắc thiên kiếp không gây tai họa." Cho nên núi tách đi mà quay lại thì cũng không sao; nếu không quay lại thì xấu.

 Kinh nói: "Tách nhánh chẻ mạch không quay đầu, cướp đi thân chính, ít khí trọn vẹn." Sách "Địa lý tiệp kính" (Đường tắt về phép xem đất) của Ngô công (Ngô Cảnh Loan, thầy phong thủy đời Tống) nói: "Nếu núi đã tách đi từ long phía sau lại quay về, hoặc đến phía trước làm triều ứng (núi chầu, đáp ứng phía trước), hoặc theo hai bên long làm triền hộ (núi quấn quanh che chở), hoặc đến thủy khẩu làm hãn môn, làm chỗ khóa chặn, hoặc dừng sau huyệt làm lạc thác (núi đỡ, tựa phía sau huyệt), làm màn che, thì tuy tách đi nhưng lại quay về làm dụng thần cho ta, không thể coi là chia tách."

 Đại khái chi long (long nhánh) sợ nhất là chia tách, vì chi long khí mỏng, lại thêm chia tách thì khí càng hao tán, thành long quỷ kiếp, làm sao kết được huyệt tốt? Còn can long (long chính, mạch lớn) thì khí thịnh vượng, mỗi một cành một lá nó phát ra còn đi được vài chục dặm, sao có thể bắt nó không chia tách? Mà các cành lá nó chia ra đều có kết tác, chỉ là sức nặng nhẹ không bằng chính huyệt mà thôi. Vì vậy can long ắt có tách nhánh chẻ mạch, nên chỗ kết thành huyệt thật ắt không nằm ở chỗ tận cùng. Dương công nói: "Đại địa phần nhiều rơi xuống từ giữa lưng long, phần nhánh thừa đi về phía trước làm thành quách." Lại nói: "Có kiếp mới là phúc, không có quỷ thì không thành quan." Chẳng phải là nói điều này sao?

 Bàn về mặt lưng và mặt trước của long

 Mặt lưng và mặt trước là chỗ phân biệt long núi hữu tình hay vô tình. Chỗ mở mặt thì tự nhiên sáng sủa, ngay ngắn, tươi đẹp dễ nhìn, như người quay mặt về phía mình một cách có tình, chỗ ấy mới nên tìm đất. Chỗ quay lưng thì tự nhiên lởm chởm vỡ nát, thô xấu không đẹp, như người quay lưng lại một cách vô tình, chỗ ấy chẳng cần để mắt. Cho nên phân biệt lưng và mặt là một việc hệ trọng của nhà phong thủy; sai ở đây thì muôn phần chẳng có phần nào dùng được.

 Sách "Ngọc tủy kinh" nói: "Người có lưng có mặt, đất cũng vậy, phải nhận kỹ mới được đặt mộ." Sách "Chỉ nam" của Ngô công nói: "Phàm núi lớn núi nhỏ cùng chân nhánh của núi đều có lưng có mặt. Chỗ béo phị, gồ lên, dốc gắt, thô dữ, xấu xí, không có chân nhánh mà cong gầy sụt lở là lưng; chỗ đẹp đẽ là mặt. Đặt mộ, dựng nhà ở phía mặt thì người và của thịnh vượng, kéo dài không dứt." Đó là nói lưng và mặt cần phải xét.

 Nhưng tổ sơn có lưng mặt của tổ sơn, núi hộ vệ có lưng mặt của núi hộ vệ, huyệt có lưng mặt của huyệt; long ở vùng núi hay ở đất bằng đều như vậy cả. Nói về tổ sơn: núi lớn làm long đi, khi xuất thân bỗng nổi lên tinh thần thì ắt có lưng có mặt. Sách "Chỉ nam" nói "long lâu bảo điện" (các đỉnh núi cao lớn chồng chất ở chỗ tổ sơn, ví như lầu rồng điện báu) cũng có dáng lưng mặt, không thể không xét.

 Phía mặt thì đẹp đẽ khác hẳn; long rời tổ xuất thân, đi xa dằng dặc, nổi lên làm tổ, phát thân, chỗ đùn lên chỗ sụt xuống, khi ẩn khi nổi, hoặc ba năm dặm, hoặc mười mấy dặm, ắt sẽ đi kết tụ thành đất đẹp. Phía lưng thì vách dựng đứng mênh mông, gồ lên thô dữ, không mọc nhũ mạch (mạch đất nhô ra mềm mại như bầu vú), cũng không có chân nhánh buông xuống. Dù có thì cũng chỉ là nhánh nhọn hoắt như kim treo, không rời khỏi núi lớn, không nổi lên chủ sơn (núi chính đứng sau huyệt), không kết tinh thần, cũng không xuất thân đi xa. Dù có xuất thân đi xa thì cũng chỉ nửa dặm hay hai ba dặm là dừng, không kết tụ được đất đẹp, chỉ làm nơi đàn thần, điện Phật mà thôi. Dù có hình có huyệt, ắt có chỗ hõm sụt thiếu sót. Cho nên tìm đất phải xét lưng và mặt. Nếu là lưng núi thì chắc chắn không có đất, chẳng cần leo núi tìm huyệt nữa. Đó là bàn về lưng mặt của chủ sơn.

 Còn các núi đi theo hộ vệ, khi thế long thật dồn về một bên thì cũng có lưng có mặt. Cho nên phía quay về núi chủ, có tình ôm che chủ long, là mặt; còn phía gồ ghề cao chót vót, hoặc chân nhánh nhọn hoắt, hoặc hoàn toàn không có chân nhánh mà thân dựng đứng như vách, đó là lưng. Phàm long hộ vệ quay lưng thì ắt không có kết tác; long hộ vệ quay mặt thì mới nên tìm đất.

 Khi long lớn đang đi, giương nanh múa vuốt, nhảy nhót phi nước đại, hai bên đều đặn, thì chưa phân lưng mặt. Chỉ khi sắp làm huyệt mới có phân biệt lưng mặt. Chỗ mở mặt thì thân long rộng phẳng, chân nhánh đan nhau che chở, nội đường (minh đường bên trong, khoảng đất phẳng sát trước huyệt) phẳng và tụ, ngoại dương (khoảng đất rộng phía ngoài) mở rộng thoáng đãng, nước lớn chầu về quanh co, thủy thành (dòng nước bao quanh huyệt như tường thành) vòng ôm.

 Kinh nói: "Nếu là mặt thì rộng và phẳng, nếu là lưng thì nhiều bờ dốc. Mặt thì giữa chỗ phẳng mà đặt huyệt; mặt thì nước chầu về chảy chậm, quanh co ôm vòng vào lòng, không như phía lưng bị gió thổi tan." Chính là vậy. Phía lưng thì núi nước vô tình, hoặc trống khuyết, hoặc chật hẹp, hoặc dốc đứng, hoặc xấu xí, hoặc lởm chởm, phần nhiều bị gió thổi nước xói. Kinh nói: "Núi quay nước vòng tuy giống mặt, nhưng sóng đập gió lùa, vách đá lạnh lẽo." Tử Vi (Trương Tử Vi, thầy phong thủy) nói: "Núi nước vô tình chưa phải là mặt."

 Cho nên phàm chính long sắp kết tác thì ắt quay ngược về một bên mà vào cục, mở mặt kết huyệt; phía trước có chiên nhục (khoảng đất bằng trải ra trước huyệt như tấm thảm, tấm đệm), phía sau có núi che đỡ, hai bên trái phải có hai núi đến hộ vệ, cánh hạ thủ có lực, có khí thế của minh đường và cục diện làm bằng chứng, núi nước gom tụ hữu tình, tự nhiên khác hẳn. Sách "Long tủy kinh" nói: "Mặt của long có núi lại có nước." Lại nói: "Núi vòng nước tụ là mặt của long." Phía lưng tự nhiên không có những dáng dấp như vậy. Đó là bàn về lưng mặt của long vùng núi.

 Còn long ở đất bằng cũng có lưng mặt. "Ngọc tủy kinh" nói: "Nếu gặp huyệt ở ruộng bằng, bốn phía đều có núi nước chầu ứng, không biết phân lưng mặt thế nào? Đáp: chỗ chật hẹp, nước cắt vào là lưng; chỗ sa (các núi, gò, dải đất nhỏ quanh huyệt) rộng, nước chảy chậm là mặt. Có một loại huyệt (?) mà một bên sa quấn nước vòng nhưng quá sát, thầy tầm thường câu nệ chỗ có núi có nước bèn lấy lưng làm mặt. Không biết rằng ở ruộng bằng đồng rộng chưa từng thiếu nội minh đường (minh đường là khoảng đất trống phẳng trước huyệt, nơi khí và nước tụ lại). Phải có nội đường tự nhiên ở trước mặt rồi mới đặt mộ được. Nếu bốn phía đều không có minh đường thì là đất tuyệt khí, dù có núi chầu ứng cũng không thể chôn. Chớ cho rằng huyệt ở đồng bằng thì chỉ lấy núi chầu ứng phía ngoài làm bằng chứng mà bỏ mất hướng chính của lưng và mặt."

 Vì huyệt ở bình dương (đồng bằng) phải "mở miệng" mới có căn cứ. Thầy nói: "Đồng bằng không mở miệng, thần tiên cũng khó ra tay." Đã có kiềm khẩu (hai cánh đất ôm lại như miệng cái kìm) thì tự có nội đường. Nội đường đã ngay thì tự có án sơn (núi thấp gần ngay trước huyệt như cái bàn). Không có án sơn thì cũng phải có nước chầu về. Khẩu quyết nói "huyệt làm chứng cho núi chầu và minh đường, minh đường làm chứng cho huyệt", "không có núi thì cần nước chầu" chính là vậy. Cho nên ở đất đồng bằng, dựa vào việc mở minh đường để phân lưng mặt là bí quyết rất sát và rất hay.

 Trên đây đã bàn kỹ về lưng mặt, nhưng cũng không được câu nệ cứng nhắc. Có loại chỗ khí long cực vượng, mỗi lần nổi lên hạ xuống, mỗi khúc cong quẹo đều hợp cách long, thành tinh thể (hình dạng núi theo các loại sao), mà quá giáp (chỗ mạch thắt nhỏ lại nối giữa hai đoạn núi) và thoát tá (chỗ long trút bỏ dần vẻ thô cứng, trở nên mềm mại) lại càng nhiều. Hai bên đều có hình có huyệt; tuy kết tác có chính thụ (huyệt nhận khí chính) và bàng thụ (huyệt nhận khí bên cạnh) khác nhau, sức lớn nhỏ không đều, nhưng lưng mặt ở chỗ này thì khó lấy một khuôn mà bó buộc.

 Sách "Bí quyết" của Ngô công nói: "Cũng có long thật như dây dưa, mỗi lần nổi hạ là một lần uốn quanh. Trong mỗi chỗ uốn đều có huyệt, chỗ này chưa thể phân lưng mặt. Hai bên đều có sao huyệt rõ ràng, huyệt nào cũng hiện rõ sự chầu ứng thật. Há chẳng có huyệt giả khiến người ngờ, đến đây càng phải phân biệt kỹ."

 "Long kinh" nói: "Dẫu đã biết phân lưng mặt, mặt thì rộng phẳng, lưng thì bờ dốc. Giả như hai dòng nước kẹp long mà đến, long uốn khúc lật mình, lúc lại xoay lớn. Mỗi lần dừng hạ là một lần lật mình, mỗi lần chuyển đổi là một lần đứt mạch. Hai bên đều có núi nước chầu, hai bên đều có nước đập bờ, hai bên đều có hình huyệt thật, hai bên đều có núi nước làm án. Hai bên chầu đón đều đáng xem, hai bên minh đường đều đáng chọn. Hai bên núi quấn che đến như nhau, hai bên hạ thủ đều quay vòng lại. Lưng mặt của núi này chưa dễ phân, trong lòng ngờ vực lại khó phán. Lẽ nào hai bên đều đặt huyệt được, lớn nhỏ há lại không có sang hèn?"

 Đó là nói chỗ khí long thật vượng thì hai bên đều có hình có huyệt; chỉ có chính thụ, bàng thụ, lớn nhỏ, sang hèn, sức mạnh khác nhau, còn sự kết tác thì không khác, không thể lấy lưng mặt mà bó buộc. Tuy vậy cũng chưa hẳn không có phân biệt lưng mặt, chỉ có điều nhận lưng mặt không dựa vào long mà dựa vào huyệt. Cho nên nói: "Long thật không phân lưng mặt, chỉ chỗ kết huyệt mới có lưng mặt. Các núi ứng bên ngoài cũng mỗi bên lập môn hộ riêng, và có minh đường, cục, án, núi đối diện để làm chứng."

 Như các ngôi mộ nổi tiếng ngoài cửa nam huyện tôi, chỉ trong khoảng núi nước ba bốn dặm mà kết được vài chục huyệt đất tốt. Tuy lớn nhỏ khác nhau, giàu sang khác nhau, nhưng về chỗ kết tụ thành huyệt thì mộ nào cũng có cách cục, lại phần nhiều do các bậc thầy như Ngô (Ngô Cảnh Loan), Lại (Lại Bố Y), Phó (Phó Bá Thông), Đổng (Đổng Đức Chương) đặt, có khóa (lời đoán viết sẵn khi đặt mộ) đã được ứng nghiệm làm bằng chứng; đó là khuôn mẫu. Hình vẽ kèm theo:

 Khu đất trên ở cách huyện lỵ huyện tôi năm dặm về phía nam, tên địa phương là Trường Đường. Long của nó cùng tổ với long của huyện lỵ là núi Thiếu Hoa, đi xa dằng dặc hơn ba trăm dặm, không kể kỹ. Lúc sắp vào cục, đến trạm Trường Đường lại mở trướng lớn (núi dang rộng hai bên như tấm màn), một mạch xuyên qua ruộng, bỗng nổi lên lớp trướng nữa, rồi mới tách mạch với long huyện lỵ. Sau khi tách, từ núi Giao Trì nổi liền nhiều ngọn, thành thế ngũ tinh tụ giảng (năm dạng núi theo ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ tụ lại một chỗ như đang ngồi bàn bạc), dừng hạ rồi vọt cao, đẹp lạ khác thường.

 Lại bày ngang một trướng rộng, các long nhánh nào cũng từ trong trướng đi ra, ẩn hiện lượn lờ, rõ ràng sum suê, biến hóa muôn dạng, đốt nào cũng hợp cách. Như rắc hạt châu, như ném con thoi, như sợi tơ rủ, như dây dưa, cành cành lá lá đều có kết tác. Mỗi lần chuyển đổi, mỗi chỗ dừng hạ đều có huyệt tình, mà tọa hướng (phương lưng mộ quay về và phương mặt mộ nhìn ra) nam bắc đông tây đều khác nhau. Vì khí long ở đây vượng quá, nên không có phân biệt lưng mặt. Đó là cái gọi là "cành nào cũng kết quả, đốt nào cũng nảy mầm".

 Huyệt kết chính là đất tổ của Tôn thượng thư. Đoạn nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng đi vào huyệt) là mấy đốt núi văn tinh chạy liền như ngựa phi, rồi lại nổi lên một ngọn kim tinh dạng thái dương (đỉnh núi tròn, thuộc hành Kim) đầu nghiêng. Huyệt đặt theo kiểu "sát Kim cắt Hỏa" (đặt sát vào phần tròn dạng Kim, tránh bỏ phần nhọn dạng Hỏa). Cánh phải kéo ra một diệu tinh (nhánh núi đá thò ra bên cạnh, dấu hiệu quý) hình con dấu bằng đá, tròn phẳng kỳ lạ, để trấn giữ hạ quan (chỗ chặn nước phía dưới); đó là dấu hiệu quý. Do Lang Khánh Hòa, người huyện nhà, đặt. Sau khi chôn, Tuế Hàn công Tôn Nguyên Trinh đỗ tiến sĩ, làm quan đến Binh bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Binh). Cháu ông là Thanh Giản công Tôn Nhu làm Lại bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lại, coi việc bổ nhiệm quan). Hai ông đều sinh năm Mậu Thìn, vì diệu tinh bằng đá nằm ở phương Thìn (đông nam lệch đông). Đến nay giàu sang vẫn chưa dứt. Ở đất này, dải sa bên trái trước huyệt chạy vào minh đường xuôi theo nước, nên giàu sang đều ở ngành trưởng. Lúc chôn thì Tuế Hàn công đã được mấy tuổi; đây là đất thôi quan (đất làm cho thăng quan nhanh).

 Một huyệt bên trái là đất họ Dư, hình chó ngủ, là đất giàu, nộp thuế lương nghìn thạch, sinh ra một vị thị ngự (quan ngự sử, chuyên can gián và hặc tội quan lại). Một huyệt phía sau cũng của họ Dư, hình gió thổi dải lụa, do quốc sư (thầy được triều đình tôn làm thầy cả nước) Phó Bá Thông đặt. Khóa nói: "Nước đẹp chảy về đông ba trăm bước, con cháu năm đời được ơn vua." Quả nhiên năm đời đều có người hiển quý.

 Một huyệt bên phải là đất họ Chu, sinh ra Quan Ngô công Chu Thượng Tân, đỗ khoa cao, lên chức quan béo bở, đến nay chưa dứt. Đất đối diện của họ Dư, hình rắn cỏ thè lưỡi, do Lại Bố Y đặt, sinh ra mấy người tiến sĩ.

 Phía trên lưng đất họ Dư là đất họ Phương hình đèn treo vách, sinh ra Đông Cương công Phương Định, làm thiêm hiến (phó quan ty Án sát, coi việc hình án và xét quan lại ở tỉnh). Một huyệt bên trái đất họ Phương là đất họ Tưởng, hình hoa sen, do Lang Khánh Hòa đặt, cũng có giàu có sang. Lại một huyệt bên trái nữa là đất tổ của Chúc đô gián (quan can gián), do Thư Mã Sơn tên Đại Đồng đặt, xem kỹ ở quyển "Huyệt kỵ". Một huyệt phía trên cũng của họ Tưởng, hình ốc ngửa lên trời, do Lang Khánh Hòa đặt. Một huyệt trước đất họ Chúc là đất hình rắn của họ Dư, do ông Triệu Duyên Đốc đặt, có giàu có sang. Một nhánh bờ bên kia đất hình rắn cũng của họ Dư, là đất long hình chữ "công", có giàu có sang.

 Một huyệt bên trái miếu là mộ Từ Chân Châu công ở Thiên Môn, sinh ra hai nhà lý học (học thuyết Nho giáo đời Tống bàn về lẽ trời và tính người), ba người trung, bốn người hiếu, vài chục người làm quan coi châu quận huyện hoặc làm phụ tá; Phương Cốc công làm đề học (quan coi việc học) ba tỉnh. Một huyệt bên trái nó là đất giàu của họ Chu. Lại một huyệt bên trái nữa là đất giàu của họ Dư. Một huyệt bên trong là đất họ Tôn, sinh ra Tiến Sơn công Tôn Nhữ Đạt, làm văn lâm lang (một bậc hàm quan văn), đến nay chưa dứt.

 Một huyệt bên trái đất họ Dư hình gió thổi dải lụa là đất họ Chung, có giàu có sang, chưa dứt. Một huyệt giữa ruộng là đất họ Ngô hình chiêng đồng, do Đổng Đức Chương đặt, sinh ra Ngô công Dĩ Thanh làm tri huyện; con là Ngô Hộ làm quan ở Thái bộc tự (cơ quan coi xe ngựa của triều đình); cháu là Ngô Tuấn đỗ tiến sĩ, làm châu thủ (quan đứng đầu một châu); cháu huyền tôn (cháu bốn đời) là Ngô Sủng đỗ tiến sĩ, làm tự thừa (phó quan của một tự); đến nay phúc lộc chưa suy. Một huyệt ở chân núi là đất họ Chu hình thùng ong, do Trương Lạc Phách công đặt, giàu thịnh chưa suy. Một huyệt bên phải nó cũng của họ Chu, hình trâu rét ra chuồng, do Lang Khánh Hòa đặt, rất giàu, người đông đúc.

 Phía dưới là chỗ Lang Khánh Hòa tự chọn làm dương cơ (đất dựng nhà ở) và thọ tàng (huyệt mộ dựng sẵn khi còn sống); người nhà ra vào khỏe mạnh bình an, sống lâu, lời bàn hòa nhã thanh cao. Một huyệt bên phải là đất họ Đổng, hình kiếm báu ra khỏi hộp, do Đổng Đức Chương đặt cho người trong họ, nay đời đời nối chức chỉ huy nghìn quân. Khóa nói: "Kiếm báu ra hộp khiến người kinh, đời đời làm tướng cầm nghìn quân." Một huyệt bên trong là đất của bà Từ thị, bà nội của Trương thượng thư tên Hiến, dân gian gọi là hình hổ dữ nhảy tường, là đất thôi quý (làm cho mau hiển quý). Một huyệt bên trái là đất họ Dư, hình rồng vàng ra hang, sinh ra Bối Sơn công Dư Hoanh, làm thái thú (quan đứng đầu một phủ).

 Theo sông ngược lên, giữa một bãi dốc thoải có xóm khói bếp, toàn là đất của Tôn Bá Thanh công; đó là cách "tham lang nằm rạp" (núi dạng sao Tham lang, đỉnh tròn nhọn như măng, thuộc Mộc, nằm rạp xuống đất). Trước huyệt vốn là một cái hố ở giữa chỗ bằng, có nước; vì lỡ làm chết đuối một đứa trẻ nên nay đã lấp bằng, không còn như dáng cũ nữa. Phía trước là các đất của họ Dư, họ Chung, họ Trương, không kể hết được. Một huyệt bên phải đất rồng vàng ra hang là kiểu thổ tinh quải giác (núi dạng Thổ, đỉnh vuông bằng, huyệt treo ở góc), đất họ Tưởng. Một huyệt bên phải đất họ Tưởng, hình rắn, là đất họ Bành. Lại một huyệt bên phải đất họ Bành, hình tiên nhân ngồi lớn, là đất họ Dư. Lại bên phải nữa là hồ Ngưỡng Thiên, đất nổi tiếng của họ Dư do Lại Bố Y đặt. Lại bên phải nữa là hai huyệt trên dưới của họ Tưởng, do Lang Khánh Hòa đặt. Lại bên phải nữa là hai huyệt của họ Trình: huyệt trên hình chó ngủ, do tiên sư họ Đổng đặt; huyệt dưới hình hổ dữ nhả dãi, do ông Trương Lạc Phách đặt.

 Các đất trên đây đều là mộ nổi tiếng do thầy giỏi đặt, khóa đã ứng nghiệm. Còn mấy huyệt nữa không vẽ hết được. Lại còn những viên ngọc sót (huyệt tốt chưa ai dùng), để chờ người có đức. Do khí long ở đây thịnh vượng nên kết tụ nhiều như vậy.

 Bàn về tân chủ (khách và chủ) của long

 Tân chủ là nói núi nhận huyệt và núi chầu đón đối diện nhau. Núi nhận huyệt là chủ, núi chầu đón là khách. Quan trọng nhất là hình thế chủ và khách cân xứng nhau, tình ý tin hợp nhau. Kiêng nhất là núi khách lấn át chủ, tính tình trái ngược nhau. Tử Vi nói: "Chủ phải trội hơn khách, khách phải đón chủ."

 Thái Mục Đường (Thái Phát, nhà nho kiêm thầy địa lý đời Tống) nói: "Đạo địa lý không xa việc người. Tính tình người ta không giống nhau, nhưng lẽ hướng về hay quay lưng thì thấy được. Kẻ hướng về ta ắt có ý quấn quýt qua lại; kẻ quay lưng với ta ắt có dáng chán bỏ không đoái hoài. Dù có lúc tạm che đậy giả vờ, nhưng dáng thật tự nhiên không giấu được. Phàm đối nhau như vua tôi, quyến luyến nhau như vợ chồng, thân yêu nhau như anh em ruột thịt, đó đều là tình hướng về ta. Phàm nhìn nhau như kẻ thù, bỏ nhau như người dưng, ghen ghét nhau như thù địch giặc giã, đó đều là tình quay lưng với ta. Xem hình dáng bên ngoài thì chỉ thấy cái giả, xem tính tình mới thấy cái thật. Rõ được lẽ hướng về hay quay lưng thì thấy được mầm mống họa phúc." Câu này hiểu sâu ý chủ khách cân xứng, tin hợp nhau.

 Nếu chủ khách không phân biệt thì cũng không thể chôn. "Táng thư" nói: "Hình lẫn thế lộn, chủ khách như nhau thì không chôn." Vì đất tuy quý ở chỗ chủ khách hữu tình, lại càng quý ở chỗ chủ khách phân minh. Nếu chủ khách không rõ, âm dương không phân, đó gọi là "tranh long tranh chủ", không thể dùng. Phạm Việt Phượng nói: "Nghìn núi muôn nước khó tả hình, ở giữa có long đến làm chủ tướng. Các ngọn phía trước rõ ràng đều chắp tay vái, ngay ngắn một huyệt trên đầu long. Nếu bỗng vỡ nát không có hình định, tranh long tranh chủ thì đừng tìm."

 Phàm nhiều núi tụ lại, núi nhận huyệt ắt riêng mình tôn quý, khác hẳn các núi khác; còn các núi hộ tống hai bên đều quấn theo, chắp tay vái. Dù chúng có nổi hạ, dừng sụt, quanh co, có tinh phong (đỉnh núi dạng sao), có chân nhánh, nhưng cái vẻ khúm núm như tôi tớ, ngoảnh nhìn chủ, tự nhiên không che được, nên sang hèn dễ phân biệt. Chỉ có long của núi triều cũng từ xa đến. Kinh nói: "Núi triều cùng long xa như nhau, cùng tổ cùng tông đến làm bạn. Núi khách nghìn dặm đến làm triều, triều ở trước mặt làm án gần." Vì nó từ xa đến chầu lạy nên cũng có tinh thể, cũng có nổi hạ dừng sụt, cũng có chân nhánh hộ vệ; đến chỗ dừng cũng tôn trọng đáng yêu. Nếu không xét kỹ thì cũng không khác long nhận huyệt. Điều này dễ làm người lầm nhất.

 Kinh nói: "Phàm có tinh phong đi làm triều, thì trong xương cốt long ấy phúc đã tiêu hết. Ví như lính lệ và tôi tớ, suốt ngày quỳ lên quỳ xuống phục trước sân, đâu có tinh thần tự đứng lập thân? Thầy tầm thường chỉ nói là cùng cục." Vì nó đã là núi chầu lạy thì không phải long thật, bản thân đã làm dụng thần cho người khác, sao có khí thật kết tụ? Thầy tầm thường không hiểu lẽ này, hoặc bảo nó cùng cục, hoặc bảo nó có thân long đẹp, liều mà dùng. Không biết rằng chỗ đại địa hội tụ thì mọi núi mọi nước đều hữu tình; chính huyệt đã lập thì núi triều ứng và các long hai bên đều hăm hở chạy tới như đi theo lệnh vua triệu, sao lại không có chỗ đáng xem?

 "Ngọc tủy kinh" nói: "Trăng mọc từ tây mà bờ đông sáng trắng, mây nổi từ trên mà phía dưới tối râm." Lục Tượng Sơn (Lục Cửu Uyên, nhà nho đời Tống) giảng rằng: "Trăng sinh ở tây mà ánh trắng lại ở đông, lấy chỗ sáng trắng làm trăng thì sai; mây nổi ở trên mà bóng râm lại ở dưới, lấy chỗ râm làm mây thì sai." Cũng như nói huyệt ở phía tây mà núi ứng hữu tình ở phía đông; kẻ không biết tìm huyệt ở chỗ núi ứng hữu tình là sai. Dương công nói: "Ngoài cửa sổ trăng sáng, trong cửa sổ trắng; bên bờ nước hoa nở, giữa nước hồng." Cùng một ý với câu trên.

 "Địa lý tiệp kính" của Ngô công nói: "Phàm hai núi nam bắc đối nhau mà đều có thể làm huyệt thì phải phân biệt chủ khách. Bên làm huyệt là chủ, bên làm núi đối là khách. Núi chủ ắt nổi hạ và uốn khúc, núi khách thì chồng đống và chầu thẳng. Vì long của núi chủ tự nhiên đặc biệt; núi khách tuy có dáng giống chủ, nhưng xét kỹ đường đi của nó thì tự có chỗ thiếu, ắt không có các cách xuyên qua, biến đổi, quấn quanh, rơi mạch; ắt không có quá giáp, độ mạch, thoát tá. Dù có thì cũng bị gió thổi, không có núi khiêng kẹp hộ tống. Không phải tinh phong trơ trọi lộ liễu thì là mặt sao dốc gắt, cứng đờ; không phải hoàn toàn không có chân nhánh thì là chân nhánh ngắn ít, không vươn ra được; thế đến tưởng sống động mà thực là thẳng đơ, núi hộ tòng tưởng đi theo mà thực là tản mát. Đến chỗ nhập thủ, tay chân thu lại nằm phục, tinh thần mở mặt, dù có hình giả giống huyệt tình, ắt cũng dốc đứng cứng đờ, nhô lộ sưng phù, không có cái tình yên hòa, thong thả, thư thái. Minh đường và thủy thành của nó tự nhiên quay lưng, hoặc cắt vào chân, hoặc xung thẳng vào giữa, hoặc bắn vào sườn, hoặc chảy thẳng trước mặt đi về chầu bên chủ."

 "Tiệp kính" của Ngô công nói: "Chỉ xét kỹ nước hai bên: nếu núi nam là chủ thì thủy thành ắt ôm về bên nam; núi bắc là chủ thì thủy thành ắt ôm về bên bắc." "Long kinh" nói: "Hỏi ông chủ khách đều ngay ngắn, hai bờ nhọn tròn khéo ứng nhau. Chủ là ba núi đặt hình chữ phẩm (ba ngọn xếp như chữ 品: một trên, hai dưới), khách cũng ba núi hình như vậy. Trên núi khách thấy núi chủ đẹp, trên núi chủ thấy núi khách ngay. Chỗ này làm sao phân chủ khách? Chỉ dựa vào nước ôm là thật. Chỗ thủy thành quay lưng là khách; biết bao thầy tầm thường làm hại chết người." Chính là vậy.

 Nếu nước chỉ chảy ngang qua bằng phẳng thì lại xét núi hộ tòng bên nào hữu tình. Núi khách ắt không có long đi theo ôm che. Kinh nói: "Phàm xem huyệt ngờ thì xem đường cục; chỗ đường cục thật thì ôm thân uốn cong. Nếu bỗng chảy ngang qua thì sao? Hãy lấy núi tòng, núi triền mà phân bộ thuộc. Núi tòng, núi triền, núi hộ, núi thác để phân thật giả; núi triều không có núi tòng đỡ thân. Núi triều đến thẳng, thân không cong; long thật uốn khúc, không chầu người." Hoặc hai bên đều có kết tác thì ắt không đối thẳng với huyệt. Ngô công nói: "Hoặc có hai bờ nam bắc, hai long đều có hình huyệt chôn được, thì cũng phải thủy thành ôm về bên nam, rồi lại ôm về bên bắc mới được."

 "Minh đường kinh" nói: "Nước cong chầu về nam thì huyệt bờ bắc rõ; nước cong về bắc thì huyệt bờ nam có tình. Chỗ khúc nước vốc ôm, huyệt ấy đáng dựng." Đại khái phép lớn tìm đất là: phàm đến một thôn một làng, trong một nguồn nước một cục, trước hết xem thế nước dồn về đâu. Chỗ thủy thành ôm cong như cánh cung, chỗ thế nước và minh đường tụ lại, thì nên tìm đất; bên thủy thành quay lưng, bên thế nước và minh đường đổ nghiêng, thì chẳng cần để mắt. Người xưa nói "chưa xem núi, hãy xem nước trước", lại nói "biết nước ở đâu thì biết huyệt ở đâu", thật là khẩu quyết đường tắt.

 Hai bờ đều có long huyệt: thủy thành trước ôm một nhà, lại chuyển một cục ôm một nhà nữa, rồi mới đặt huyệt ở hai bờ; đó là khuôn mẫu.

 Bàn về nô tòng (núi hầu hạ đi theo) của long

 Nô tòng là các núi quấn quanh, tiễn đưa, che chở, đỡ tựa, hầu cận, chầu đón của long thật. Đã có long thật kết tụ thì tự có các núi ôm theo, như mây theo rồng, gió theo hổ, các sao chầu về sao Bắc cực, đó là sự ứng hợp tự nhiên. Nhưng vị trí khác nhau thì tên gọi cũng theo đó mà khác. Ở phía sau gọi là tống (núi tiễn), thác (núi đỡ), lạc (núi tựa). Ở phía trước gọi là triều (núi chầu xa), án (núi bàn gần), ứng, đối (núi đáp lại, đối diện). Ôm vòng từ xa vượt ra phía trước gọi là triền (núi quấn); chạy đến vái chào gọi là nghênh (núi đón); xếp hai bên trái phải gọi là thị vệ (núi hầu cận), giáp phụ (núi kẹp hai bên phò giúp).

 Liêu thị (Liêu Vũ, hiệu Kim Tinh, thầy phong thủy đời Tống) nói: "Long đón trước ở trước huyệt vái chào, long tiễn đứng sau huyệt. Long quấn quấn vượt ra trước long hổ (Thanh long: núi bên trái; Bạch hổ: núi bên phải huyệt), long đỡ ở phía sau." Dương công nói: "Núi tiễn long ngắn ở phía sau, núi đỡ không ôm hai tay trái phải. Long quấn quấn vượt trước long hổ, ba lớp năm lớp phúc kéo dài." Sách "Tiết thiên cơ" nói: "Ngay trước mặt đẩy tới gọi là triều, chẳng ngại xa xôi. Tống là theo long đến trăm dặm, thấy huyệt thì dừng. Nghênh là theo long ra trước, thấy huyệt thì quay đầu. Hoặc theo triều nghênh đến tụ lại, từ xa trông về cúi đầu vái. Vệ là núi hộ long theo hai bên, không để gió cong thổi vào. Thị ở trước huyệt chia hai bên, chắp tay ngay ngắn lặng không nói." Lại nói: "Đón xa hầu gần không thể thiếu, chỉ mừng khi đều xếp hàng." Lại nói: "Kẹp, vệ, phò, tòng mọc hai bên, sau có tiễn, trước lại có đón." Đó đều là tả hình dạng các núi đi theo.

 Đất tốt có long thật, huyệt chính ắt có những long đi theo như vậy để phò giúp ôm che; đó cũng là tạo hóa tự nhiên hội tụ, không phải gượng ép mà có được. Quách Cảnh Thuần (Quách Phác) nói: "Khí nhờ long mà hội, núi lẻ loi thì không chôn." Sách "Bảo giám" nói: "Long thật đi thì các núi chầu vái, có núi theo, có núi hầu, có đón, có tiễn, có chặn, có che" chính là vậy.

 Nhưng núi đi theo không gọi là "sa đi theo" mà gọi là "long đi theo", vì nó cũng có tinh phong rõ ràng, chạy lượn ẩn hiện, quanh co sống động, dừng sụt nổi hạ, nhiêu trạo (nhánh núi nhỏ đâm ra hai bên như mái chèo) bày biện, cũng làm lóa mắt người. Kẻ mờ tối phần nhiều lầm nhận long đi theo là chính long. Không biết rằng long đi theo đã bị chính long dùng thì bản thể nó không tôn; dù riêng lập môn hộ, làm huyệt đi kèm bàng thụ, sức mạnh rốt cuộc cũng không lớn và tôn bằng huyệt chuyên thụ của chính long. Kinh nói: "Núi triều, nghênh, hộ, tòng cũng có huyệt; hình huyệt tuy thành nhưng có hơn kém." Lại nói: "Núi triều, nghênh, hộ, tòng há không có huyệt, nhưng nặng nhẹ phần nhiều khác với long quý."

 Lại có một loại nô sa (sa hèn như tôi tớ), là loại hèn nhất trong các núi đi theo: rơi lệch ra bên, thô cứng không có tinh thể, ủ rũ không dừng sụt, xấu xí xiêu vẹo, sưng phù trơ trọi, bị nước cắt gió thổi; hoặc cao chót vót lởm chởm, ngẩng cao hung dữ; hoặc vỡ nát rã rời, hoàn toàn không có chân nhánh. Đủ các hình xấu, như nô lệ, lính võ biền làm việc hèn hạ, không có gì đáng lấy, quyết không thể tìm huyệt. Hình xem ở trên.

 Bàn về dư khí của long

 Phàm đại địa trên can long, long dài khí thịnh, kết huyệt xong mà thế núi khó dừng, ắt có núi dư khí đi tiếp, hoặc vài dặm, hoặc vài chục dặm. Phần đi tiếp ấy lại thường kết tụ những huyệt nhỏ, tùy sức mạnh mà đều có phát đạt. Tuyệt đối không được nhận chỗ tận cùng là kết chính, mà cho huyệt kết chính là huyệt rơi giữa lưng. Nhận lầm thì chính thụ bàng thụ không phân, sức mạnh lớn nhỏ không rõ, trái lại coi đại địa là huyệt nhỏ mà bỏ, lấy huyệt nhỏ làm đại địa.

 Người đời không biết đại địa, phần nhiều bị núi dư khí làm rối. Họ không có cái thấy thật, cho rằng phải kết huyệt ở chỗ tận cùng mới là long hết, khí tụ. Không biết rằng đại địa kết tác không ở chỗ tận cùng, mà phần nhiều ở giữa bốn bề núi ôm theo; kết xong ắt có núi dư khí. Kinh nói: "Nếu ông tìm đến chỗ can long tận cùng, hai dòng nước giao nhau thì huyệt bị gió. Gió thổi nước xói thì không phải huyệt; chỗ ông tìm đến là long đáng ngờ." Trương Tử Vi nói: "Long sắp tận khó đi thêm, giao phó từ đây là dư khí. Hoặc làm cành lá hoặc làm sóng thừa, phải biết những thứ ấy đều không có khí."

 Cho nên phàm tìm long phải biết lớn nhỏ nhận huyệt khác nhau. Long nhỏ phải tìm huyệt ở chỗ tận cùng, long lớn thì không vậy. Vì long dài sức lớn, đến chỗ kết huyệt khí rất thịnh vượng, thu lại một lúc không hết, nên đi tiếp còn dài. Nhưng đặt được huyệt thật thì núi đi tiếp tuy xa, khí mạch đều thu quay về trong huyệt mà dùng, gọi là "kéo trước níu sau", nên sức mạnh lớn.

 Nhưng lại không được nhận lầm huyệt ở chỗ long nghỉ trạm là chỗ can long kết chính. Huyệt ở chỗ long nghỉ trạm là đất kết theo kiểu "trảm quan yêu kết" (huyệt kết ở lưng chừng mạch, chặn ngang đường long còn đi), long lớn đi tiếp về trước tự có chính huyệt. Kinh nói: "Ví như người đi nghìn dặm, há không có lúc tháo yên nghỉ trọ? Chỗ nghỉ trọ tuy chưa ở hẳn, cũng có người đi theo cùng bộ hạ." Nhưng đó cũng chỉ là chỗ long lớn thịnh vượng rỉ ra dư khí, có kết tác nho nhỏ mà thôi. Còn huyệt chính thụ của can long là đã kết tụ xong, còn khí thừa thì kéo dài đi tiếp, tự nhiên không giống chỗ long nghỉ trạm. Dương công nói: "Thế long thật hăng hái khó dừng hẳn, kết huyệt định rồi khí đi xa" chính là vậy.

 Nhưng khi nó đi tiếp, hoặc quay lại làm hạ thủ, hoặc xoay lại làm núi đỡ núi tựa, hoặc vòng ngược quấn thân làm triền hộ, hoặc chạy đến thủy khẩu làm môn hộ, hoặc nhô lên phía trước làm án, hoặc mọc ra hai bên làm diệu, hoặc kéo ra phía sau làm quỷ (ở đây chỉ nhánh núi nhô ra sau lưng huyệt để đỡ huyệt, là điều tốt), hoặc trải ra phía trước làm chiên nhục. Tóm lại đều làm dụng thần cho ta, tuy đi cũng chẳng đáng sợ, không phải loại làm tán khí long như quỷ kiếp. Dương công nói: "Đại địa đều rơi xuống từ giữa lưng, nhánh thừa quay lại làm thành quách." Ngô công nói: "Dư khí không đi vài chục dặm thì quyết không phải đất vương hầu." Cho nên long lớn khí thịnh mới kết loại huyệt này, long nhỏ không có. Lại phải xét kỹ tinh tường, không được lầm mà chôn ở chỗ hư giả của long đi ngang qua.

 Trương Tử Quỳnh nói: Không cần núi cùng nước tận mới làm huyệt được. Chỗ tận cùng phần nhiều ứng vào hưu, tù, tử, tuyệt (các trạng thái khí suy, bị khống chế, chết, dứt, không còn sinh khí), hoặc bị gió thổi nước cắt, trái lại không nhận huyệt. Chỗ long thật chính huyệt dừng quây, giương nanh múa vuốt; ngoài chỗ kết huyệt còn ba năm dặm hoặc mười mấy dặm thế núi chưa hết, đều là dư khí. Huyệt thật ắt ở giữa chỗ như lòng túi, khí mạch phẳng ngay, minh đường thấp thoáng, như dinh thự hạng nhất của bậc được phong tước, như nha môn của quan lớn, ắt có thềm sảnh, hành lang cửa, ắt có người dẫn đường, kẻ theo hầu, quân hộ vệ.

 Triệu Duyên Đốc nói: Tìm long phải đến chỗ tận lớn mới tốt. Nhưng quá tận cùng thì bị gió thổi nước cắt, lại không có sức. Phải kết huyệt xong mà còn dư khí mới là đại địa. Chớ nhận lầm huyệt ở chỗ tận cùng. Một là mạch cùng khí tán; hai là núi hộ dần dần không ôm được huyệt; ba là gió thổi nước cắt; bốn là cục diện minh đường rộng rãi không tụ; năm là nhận khí không thịnh, núi đỡ phía sau không có sức; quyết không phải đại địa. Dù có đất thì cũng chỉ như một giọt sương đọng ở đầu ngọn cỏ mà thôi.

 Phạm Việt Phượng nói: Đất đại phú đại quý ắt không ở chỗ tận cùng. Chỗ tận cùng phần nhiều bị gió thổi nước cướp. Long thật dừng quây ắt giương nanh múa vuốt; ngoài chỗ kết huyệt có ba năm dặm hoặc mười mấy dặm dư khí, đều ngầm giúp sức. Như nhà lớn của người ta, chỗ ngủ nghỉ ắt ở sâu bên trong nhà.

 Thuyết dư khí trên đây vốn thuộc về quái huyệt (huyệt lạ, khác thường, khó nhận ra). Những mộ nổi tiếng loại này nơi nào cũng có. Như đất tổ của Chu phu tử (Chu Hi, đại nho đời Tống) ở Vụ Nguyên, mộ bà Lâm ở Bồ Điền, đất tổ của Hồng Trung Tuyên công (Hồng Hạo) ở Lạc Bình, của thừa tướng Mã Bích Ngô (Mã Đình Loan), của Trương Trung Định công (Trương Đảo) ở huyện tôi, đều thuộc cách này. Hình vẽ kèm dưới đây.

 Khu đất trên ở đô thứ hai mươi bảy huyện Vụ Nguyên (đô: đơn vị hành chính dưới huyện), tên đất là Quan Khanh Lĩnh, là mộ bà tổ bốn đời của Chu phu tử. Anh em tôi trước kia ở nhà họ Chu, xem gia phả của Văn công (Chu Hi) thấy chép: ông tổ bốn đời tên Duy Phủ, vợ là Trình thị, thứ bậc Cung nhị (?), tên là Đậu Khấu, chôn ở xóm Hoàn Thạch, làng Đan Dương, đô hai mươi bảy, tên đất là lưng chừng núi Quan Khanh, huyệt trên xà ngang theo hình cái đấu vàng. Núi Canh Thân (?), chính Khảm (phương chính Bắc) làm hướng Bính (phương nam lệch đông), do Ngô Cảnh Loan đặt vào tháng tám năm Kỷ Hợi, niên hiệu Gia Hựu thứ tư (năm 1059).

 Khóa nói: "Huyệt đấu vàng ở trên xà, án chầu là gò Tín Nha. Khe núi vòng chín khúc, đạo học đời đời lưu danh thơm." Trước khi chôn có lời ghi rằng: "Thế long Quan Khanh lạ, huyệt cao, các núi tụ về. Tinh khí Khảm Ly giao hòa (khí âm dương của phương Bắc và phương Nam hòa hợp), ngọn núi hình bút nổi ngoài trời. Giàu không bằng Đào Chu (Phạm Lãi, người giàu nổi tiếng thời Xuân Thu), sang không quá ngũ phủ (bậc quan đầu triều). Sẽ sinh một bậc hiền nhân, thông minh như Khổng Tử."

 Xét: đất này là can long chính, đi xa dằng dặc, không kể hết được. Đến chỗ nhập thủ, bày ngang một trướng gấm mây. Trên đỉnh trướng hơi nổi hai ngọn; dưới mỗi ngọn đều có mạch nhỏ, thấp thoáng ẩn hiện, mấy đốt núi lớn dạng nga mi (núi cong như lông mày ngài) chạy như ngựa phi, áp vào thân trướng. Mạch mờ mịt hợp khí, xem kỹ thì có, xem qua thì không, không phải mắt tầm thường soi xét được. Nhập thủ thì thúc khí kết yết (mạch thắt nhỏ lại như cổ họng để gom khí), lại bỗng nổi lên cách thổ tinh khai oa (núi dạng Thổ, đỉnh mở thành chỗ lõm như cái tổ), hình thể rất đẹp. Giữa chỗ lõm lại có một nhũ nhỏ, huyệt dính ở đầu nhũ. Chỗ ngồi phẳng, kín gió tụ khí, huyệt tình vững chắc đáng yêu. Hai bên núi chầu vệ xếp hàng, chẳng ai biết đó là đỉnh núi cao muôn trượng.

 Nước nguyên thần (dòng nước từ trong minh đường chảy ra trước huyệt) tuy đổ dốc ngay trước mặt hơn ba mươi bước, nhưng nhờ một vốc án gần của thân long chặn ngang, chặt khéo có lực, không thấy nước chảy đi, lại quanh co uốn khúc, nên cũng không hại, chỉ chủ việc rời quê mà thôi. Cho nên Văn công dời nhà đến Kiến Dương, đó là sự ứng nghiệm. Gần có ngọn Nga Tử làm án, đã đẹp lạ rồi; mà ngoại dương lại có một ngọn kỳ lạ đặc biệt, xa tận chân trời, vút vào mây. Lên huyệt nhìn thì thế như ngọn lửa bốc, thanh kỳ đáng yêu. Lại thêm thủy tinh làm trướng ở bắc, hỏa tinh chầu ở nam, mộc ở đông, kim ở tây kẹp chiếu, thổ tinh kết huyệt ở giữa, gọi là "ngũ tinh thủ viên" (năm dạng núi ngũ hành giữ bốn phía và trung tâm), thật là đất cực quý.

 Nhưng theo mắt tầm thường mà xem, thân long chạy đi hơn ba mươi dặm mới hết, còn chỗ này lấy mấy đốt mạch mờ mịt rơi ngang mà kết huyệt, cao trên đỉnh núi, không có minh đường, nước lại chảy đi rất xa, ai nhận ra được là đại địa như thế? Tuy vậy, Văn công Chu phu tử của chúng ta là do gian khí (khí tinh túy của trời đất, cách nhiều đời mới có một lần) đúc nên, vốn không phải đất một huyệt mà nuôi dưỡng được. Nhưng lấy lời khóa và lời ghi mà khảo thì sự ứng nghiệm đúng như vậy, ai bảo địa lý hoàn toàn không dính dáng gì!

 Lời truyền còn ngờ: Hồng Sĩ Lương ở Lạc Bình cùng thầy là Ngô Cảnh Loan đến dưới núi Quan Khanh. Sĩ Lương bỗng khát, tìm suối uống, chạy đến nói với thầy: "Suối này rất lạ, ắt có đất cực quý." Quốc sư cũng đến, lấy nước suối nếm, nói: "Nước suối này có mùi thơm của mực bút, đâu chỉ là quý, sẽ sinh bậc đại hiền!" Bèn lên đỉnh núi xem, quả thấy huyệt ấy. Ồ lên rằng: "Tinh tú đúc ở đây, để báo đáp họ Chu." Nhưng từ chân núi đến chỗ huyệt khoảng bảy dặm, hai dòng nước tiễn long thì bên phải chảy ra Thạch Kiểm (tên địa phương), nước phía trước chảy thẳng đến Ngũ Điếm (tên địa phương); huyệt cao nước xa, không lợi cho đời đầu. Chôn xong, dùng đá lớn đè lên mà bịt lại. Sau quả vì không lợi mà muốn dời, rốt cuộc nhờ đá đè mà thôi.

 Lại nói: ban đầu, người dâng đất cho rằng có khí tượng thiên tử, chưa quyết. Đi mời thầy, là một nhà sư đến xem, nói: "Sẽ sinh bậc phu tử." Vì Ngô công lúc tuổi già cạo tóc học thiền nên được truyền là nhà sư. Xét "Truyện Ngô công" có câu "cạo tóc, sống phóng túng tự do", chính là vậy.

 Khu đất trên ở trong thành phủ Hưng Hóa, Phúc Kiến, tên địa phương là núi Ô Thạch. Long của nó cùng tổ với long của phủ lỵ, nguồn gốc rất xa. Đến núi Tử Mạo, nổi liền núi Tử Vi, núi Tử Tiêu, gọi là "ba Tử". Rộng lớn kéo dài vài trăm dặm, quanh co hội tụ, khí thế hùng vĩ, nghìn hình muôn dạng, không kể xiết. Lúc sắp vào cục, mở trướng lớp lớp, cao ngất um tùm. Lại đứt mạnh qua giáp, chia làm hai nhánh. Nhánh ra bên phải kết thành phủ lỵ cùng các nha môn của huyện Bồ Điền như dinh đô khổn (quan võ trấn giữ), vệ sở (đồn binh), nho học (trường học của nhà nước). Nhánh ra bên trái, sau khi tách mạch lại xuyên ruộng, liền qua mấy giáp, dừng hạ ẩn hiện, quanh co sống động, không lường được.

 Chỗ nhập thủ nổi lên cách quý "tam thai tiên đới" chạy như ngựa phi (ba đỉnh núi xếp liền như sao Tam Thai, kèm dải núi như đai tiên), dựng lên tảng đá lớn như hoa lạ, như nấm linh chi. Huyệt kết dưới đá, chỉ có khoảng một trượng đất, là kỵ long huyệt (huyệt nằm trên lưng mạch long đang đi, như cưỡi rồng). Trước huyệt không đầy mấy trượng lại nổi lên tảng đá lớn, ngẩng cao chầu vái; lấy làm hình Quan Âm ngồi tòa sen, vì các tảng đá vây quanh huyệt. Mạch long dưới huyệt rải xuống đồng bằng, đi kết thành dương cơ của các họ Phương, Lâm, Hoàng, Trần. Ngay trước huyệt là sân tập võ. Nước bên phải vòng sang trái để nối với nước thủy triều. Núi Hồ Công đoan nghiêm chầu vái làm án chính.

 Nhưng bên trái trống trải một mạch trăm dặm, thẳng ra biển lớn, không có hạ quan, thế long không dừng. Sa bên phải xộc qua minh đường, lại thêm đá lởm chởm, không có Thanh long, không có Bạch hổ, ai tin đó là đại địa? Đời Đường, bà Lâm bán bánh dầy. Có một chàng thư sinh áo rách ngày ngày ăn bánh, bà cho mà không tiếc. Lâu năm, chàng nói với bà: "Tôi chịu ơn bà, chưa lấy gì báo đáp. Tôi sắp đi rồi. Núi Ô Thạch có đại địa, bà có thể lo làm thọ tàng, ngày sau giàu sang vô cùng." Bà Lâm nghe theo, quả chôn ở đó, nay gọi là mộ bà bánh dầy, là tổ của các họ Lâm ở Phúc Kiến. Đời nói "không có họ Lâm thì không mở bảng" (khoa thi nào yết bảng cũng có người họ Lâm đỗ), đó là nhờ tinh tú đúc ở đất này. Từ Đường, Tống đến nay, số người đỗ đạt nhiều, trong nước không ai sánh bằng.

 Huyệt trên ở Lạc Bình, tên đất là Nham Tiền, là đất bà cụ tổ (bà nội của cha) của Trung Tuyên công Hồng Hạo đời Tống, do ông cụ của ông là Hồng Sĩ Lương đặt. Sĩ Lương từng theo học Ngô Cảnh Loan, hiểu sâu ý chỉ. Đặt đất này xong, ông vẽ hình, viết khóa, dùng bút son kéo một nét ở chỗ núi "ngựa đi sứ" mà ghi rằng: "Đời sau con cháu ta có người đi sứ nước ngoài lâu không về quê thì đục đứt ở chỗ nét kéo này là về ngay." Sau quả Trung Tuyên công đi sứ nước Kim, lâu không về nhà. Xem hình này, làm theo lời mà đục đứt, ông liền được về. Đến nay dấu đục vẫn còn. Trung Tuyên công có ba con: Văn Huệ công Hồng Quát làm xu mật sứ (quan đứng đầu Xu mật viện, coi việc quân), Văn An công Hồng Tuân làm đồng tri xu mật (phó quan Xu mật viện), Văn Mẫn công Hồng Mại làm Đoan Minh học sĩ (học sĩ điện Đoan Minh, chức văn thần hầu vua); đời gọi là "ba họ Hồng".

 Xét: long đến của đất này cực vượng, vào cục là dạng tam thai thiêu thân bay, giữa rút ra một mạch, xuyên ruộng qua giáp thì kết huyệt ngay. Huyệt rất thanh khéo đáng yêu. Dưới huyệt trải phẳng, phía trước là bãi đất khô bằng (?), lại từ bên trái nổi một gò nhỏ, dừng thành hai ngọn nhỏ làm án, kéo chân xuôi nước, làm hình đầu ngựa đeo kiếm, chủ việc đi sứ nước ngoài. Nhưng trước huyệt chật hẹp, đã không có long hổ, lại không có minh đường. Núi sau huyệt lại nổi liền bốn ngọn, thành tinh thể, mà đi rất xa. Tuy lớp lớp vệ huyệt, nhưng theo mắt tầm thường thì quỷ kiếp quá nặng; đâu biết dư khí ấy lại vừa đủ chứng tỏ sức mạnh lớn!

 Vả lại diệu tinh kéo đi ấy, lúc bấy giờ đã biết là sa rời quê, vậy mà không đục ngay vào ngày chôn (?), lại đợi đến khi người đi sứ lâu không về mới bảo đục. Đục rồi quả nhiên về, sao mà liệu việc từ trước rõ như việc trước mắt vậy! Địa lý tự có chỗ ứng nghiệm; tóm lại, bậc thầy sáng suốt phải có chân truyền, có cân nhắc vững, có cái thấy sáng tỏ, đều không thể thiếu. Giả như đục trước khi có Trung Tuyên công thì diệu khí bị tổn thương, biết đâu có được Trung Tuyên công nổi lên mà ứng? Hoặc nếu đục ngay lúc mới đi sứ, tôi e người đi sứ lại gặp họa khôn lường. Ôi! Việc nào cũng không sai, vì thế mới gọi là bậc thầy sáng suốt!

 Đất tổ của thừa tướng Mã Đình Loan ở huyện Lạc Bình, tên đất là Tước Nhi Long. Khóa của Liêu Kim Tinh nói: "Tiên sư họ Hoàng giỏi tìm long, đầu nguồn Ngũ Phúc hai lần phát tích. Từ Sơn Đông (tên đất) đến tổ bốn mươi dặm, núi Bính Ngọ, Đinh Mùi làm long. Dằng dặc quanh co cốt Càn Hợi (phương tây bắc), trong năm dặm Càn Hợi có huyệt. Hai núi Sửu Quý (phương bắc lệch đông) làm mặt ra, mặt ra là huyệt làm cung tiên. Tọa Quý hướng Đinh (lưng về bắc lệch đông, mặt nhìn nam lệch tây), có án chính đến; trước án vút lên ngọn quý nhân. Quý nhân đứng vút vào mây xanh, núi hãn môn nhật nguyệt càng cao lớn. Núi đẹp mọc ra bên đầu án, núi xếp như nha môn bày trận lớp lớp. Con cháu trai gái chia thứ bậc, mười hai ngọn tham lang. Người sinh năm Canh Dần gặp năm tháng hợp, khoa giáp sẽ có ông trạng nguyên. Sinh năm Ngọ, Mùi là tốt nhất, được tiến cử cao, thi đỗ làm vẻ vang tổ tông. Mệnh Tý Ngọ, quan Canh Dần."

 Mã Đình Loan, quan Long Đồ, mệnh năm Nhâm Ngọ, đến năm Đinh Mùi thi đỗ, lên ngôi tể tướng, quả đúng với khóa của Kim Tinh. Tiếc thay nước ngắn, ở vị trí tuyệt (vị trí "Tuyệt" trong vòng mười hai giai đoạn sinh vượng suy tuyệt, chỉ sự dứt), giàu thì chết yểu, nghèo thì mạnh khỏe, sang không trọn.

 Xét: đất này lấy núi liêm trinh (núi đỉnh nhọn lởm chởm như ngọn lửa, dạng sao Liêm Trinh, thường làm tổ sơn) làm tổ, đi xa vài chục dặm, vào cục mở trướng, dừng sụt, lớn nhỏ mười hai ngọn; ở chỗ thế long vượng thì xoay mình kết huyệt cố tổ (huyệt quay đầu nhìn lại núi tổ), rất kín đáo tụ khí. Huyệt rủ đầu nhũ, phía trước nhả chiên nhục, cánh dưới ôm bọc, bốn bề thế núi ôm theo hữu tình; án gần tròn phẳng, triều xa đẹp lạ. Tuy huyệt ở tận cùng nguồn, cục rất chật hẹp, nhưng núi đều sáng đẹp không thô. Lại ở chỗ nước ra, hai bờ có hai mỏm đá đứng sừng sững, nước chảy giữa, gọi là hãn môn nhật nguyệt, là dấu hiệu cực quý. Núi dư khí đi vài dặm lại kết đất tổ của Phương ngự sử, chính thấy khí thịnh chưa thôi.

 Nhưng sau lưng chỗ ngồi lõm như ngói ngửa, lại không có lạc sơn (núi tựa sau huyệt), long nằm ngang kết huyệt, hình thế không dừng, lại đặt theo kiểu niêm huyệt (đặt huyệt sát dưới chân núi), không phải thầy giỏi thì ai làm được? Tương truyền do thầy họ Hoàng đặt, tiếc là mất tên. Liêu Kim Tinh soạn khóa gọi là "tiên sư", hẳn cũng rất khâm phục.

 Huyệt trên là đảo kỵ long huyệt (huyệt cưỡi rồng quay ngược), đất ở cách năm dặm phía nam sông Tân Doanh, huyện tôi, tên địa phương là Ô Thạch Nguyên, hình ong bay đùa bướm. Là đất tổ của tham tri chính sự (chức phó tể tướng) Trung Định công Trương Đảo đời Tống, do quốc sư Ngô Cảnh Loan đặt. Khóa nói: "Trước có ba ngọn, sau có bảy sao, nước chia hình chữ bát (八), quan hiển không bờ bến." Sau sinh một vị tể chấp (quan nắm chính sự hàng tể tướng), hai vị tước hầu, hơn năm mươi tiến sĩ, hơn trăm người có tên trong sổ quan. Con cháu rất đông, gọi là "họ Trương mười viện". Nay giàu sang chưa dứt.

 Xét: long của đất này từ ngọn Thiên Trì trên núi cao trút xuống như dải khăn choàng ráng mây, rủ tơ rơi mạch, thành gò đống, rải rác lồ lộ giữa bãi dốc thoải như ong họp kiến tụ, nối nhau mấy dặm. Qua giáp lớp lớp, cành lá rất sum suê, núi hộ tòng rất chu đáo kín đáo. Đến lúc vào cục lại như ném thoi, như rắc châu, uốn khúc như chữ "chi", chữ "huyền", lượn lờ ẩn hiện muôn dạng, không nắm bắt được, khó mà tả hết cái đẹp. Có long như vậy, sao lại không kết huyệt cực đẹp? Cho nên sau khi kết huyệt, lại có nhiều dư khí đi làm dương cơ, làm âm địa (đất mộ), vừa đủ thấy sức mạnh của chính huyệt rất lớn.

 Nhưng núi dư khí tuy đi, lại làm trướng ngang xếp sau huyệt, cành cành lá lá bọc lấy hai bên huyệt, đồng thời làm các sa hình rùa rắn ở hai bên thủy khẩu. Vậy mà lên huyệt không thấy có núi; đứng trên đầu mộ nhìn lại phía sau và hai bên, chỉ thấy trời xanh, như là trống trải. Chỗ kết huyệt lại thấp phẳng nhất, không giống chỗ gò cao nhìn xuống đám thấp. Phải chịu khó đi xa xem xét kỹ mới biết các núi đều ngoảnh về giữ lấy chỗ huyệt, không dám rời đi. Lại thêm án gần không ngay ngắn tôn trọng, triều xa không đẹp lạ, không có long hổ, không có minh đường, không thấy nước. Trước mặt núi nhiều chi chít như chật hẹp, sau huyệt lại trống, không có điểm nào lọt được mắt tầm thường, ai tin đó là đại địa?

 Anh em tôi lúc đầu từng gói lương, vác dù đi xem mấy lần, không dò được chỗ sâu xa, cật vấn tìm tòi rốt cuộc cũng không có căn cứ. Sau được chân truyền phép điểm huyệt mới biết chỗ hay, hay là ở huyệt. Cho nên những quái huyệt như thế này, nếu không có cái đẹp tự nhiên thì chỉ là long đi ngang qua. "Táng thư" kể năm điều xấu, đây là một. Ông Triệu Duyên Đốc nói "mười huyệt kỵ long thì chín huyệt giả", chính là sợ người không biết có huyệt hay không mà lầm chôn vào long đi ngang qua. Cho nên bậc thầy sáng suốt cốt ở chỗ nhận ra huyệt.

 Các hình trên đều là sau khi kết huyệt có núi dư khí chạy đi vài chục dặm. Phần đi ấy đều làm dụng thần cho ta, lại còn có kết tác, chỉ là sức nhẹ hơn. Như đất tổ của Văn công, sau khi kết huyệt, đi vài chục dặm kết đất tổ hình tiên nhân ôm rồng của Phương hiến phó (phó quan ty Án sát), cùng đất tổ họ Hoàng và đất hình hổ của họ Đổng ở Hải Khẩu. Mộ bà Lâm kết xong lại đi làm dương cơ cho các họ quý. Đất tổ của Trương Trung Định công kết xong lại đi làm đất hình ngỗng vàng ấp trứng ở Đào Chi Nguyên, sinh ra thượng thư Trương Hiến. Đất tổ của thừa tướng Mã kết xong lại đi làm đất tổ hình mặt trăng của họ Phương, sinh ra ngự sử Phương Cán. Phàm những loại như vậy, phải phân biệt kỹ, không được lầm nhận huyệt kết chính là chỗ nghỉ trạm, là đất trảm quan yêu kết chỉ đủ khá giả, mà lại nhận huyệt nhỏ do dư khí kết ở chỗ tận cùng là đại địa kết chính.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video