Thiên 13 — Phẩm 13: Như Lai

 Phẩm Như Lai (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức thực tướng của muôn pháp), thứ mười ba.

 Bấy giờ có ba vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) từ xa đến, thấy sự biến hóa và pháp Phật diễn nói, được điều chưa từng có. A-nan (thị giả thân cận của Phật) bạch Phật: "Ba vị Bồ-tát này từ đâu đến?" Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) bảo: "Về phương Đông, cách đây các cõi nhiều như cát sông Hằng, có một thế giới tên là Thân Siêu Tu-di Sơn (Tu-di là ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Họ ở cõi của mình nghe nói kinh này nên đến đây." Lúc ấy ba vị Bồ-tát đến đứng trước Phật, đều dùng hương hoa cúng dường Thế Tôn, cùng bạch Phật: "Chúng con đều tin ưa pháp này, không ôm nghi ngờ. Vì sao? Vì trong lòng bừng sáng, ví như tận mắt thấy, nhờ ân của Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (các danh hiệu của Phật: bậc đạt chân lý tột cùng, bậc giác ngộ chân chánh bình đẳng) che chở." Khi ấy một vị Bồ-tát tiến lên bạch Phật: "Như lời con nói, chí thành không dối, con đối với kinh này hoàn toàn không nghi." Vị Bồ-tát thứ hai lại bạch Phật: "Con đối với pháp này cũng không nghi." Vị Bồ-tát thứ ba lại bạch Phật: "Lời con nói chí thành không dối: cái gọi là Phật, con chính là Phật; con hiểu rõ kinh này, không có lưới nghi."

 Bấy giờ vô số trăm nghìn người trong chúng đến dự hội đều chắp tay, không yên chỗ ngồi: "Phật đang có mặt ở đời, sao những người này lại nói lời ấy?" Những người khác đều im tiếng, mỗi người nghĩ thầm: "Nay Phật đang ở đây, tự Ngài sẽ phân biệt." A-nan lại bạch Phật: "Các vị Bồ-tát này hiệu là gì?" Phật bảo A-nan: "Một vị Bồ-tát tên là Đắc Như Lai Trụ, vị Bồ-tát thứ hai tên là Chí Đắc Thế Tôn Âm, vị Bồ-tát thứ ba tên là Chí Đãi Đắc Phật Thanh. Như vậy, A-nan, như lời họ nói, giống nhau không khác; ý nghĩa là như thế." A-nan bạch Phật: "Nay vô số trăm nghìn người này xao động không yên, đều chắp tay một lòng hướng về Phật, không biết nghĩa ấy hướng về đâu. Công đức của những người này sẽ càng tăng thêm, ví như một người đàn ông đoan chánh, đẹp đẽ khác thường, da mặt trắng sạch, lấy nước sạch tắm rửa, dùng hương chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý) xông tắm thân thể, mặc áo đẹp xong thì thân sắc người ấy càng thêm sáng rỡ. Những người này có công đức tin ưa đạo lớn, chắp tay hướng về Phật, phúc càng khó ai sánh." Lúc ấy Phật nói kệ:

 "Như Lai biết quá khứ, / vị lai cũng như thế;

 Thấy các pháp vốn là bản vô (vốn không, tức chân như), / nên gọi là Như Lai.

 Thông suốt việc hiện tại, / vị lai đều thấy rõ;

 Không tạo lập ba hành (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ), / rốt ráo như không có tưởng.

 Như chư Phật thời xưa, / chỗ giác ngộ không thể kể;

 Không từ đâu đến, bình đẳng như một, / nên gọi là Như Lai.

 Như chư Phật thời xưa / nương nơi đó cầu thánh đạo;

 Bậc giác ngộ (đời sau) cũng sẽ như vậy, / nên gọi là Như Lai.

 Chỗ các pháp vốn được lập, / tiếng đạo vắng lặng an định;

 Âm thanh quy về chỗ không thể được, / nên gọi là Như Lai.

 Chuyên hợp với giới của quá khứ, / vị lai cũng lại như vậy;

 Hiện tại được bản vô, / nên gọi là Như Lai.

 Như người Bồ-tát / dũng mãnh, nhẫn nhục,

 Người kia học cũng như thế, / người ấy là bậc vô thượng.

 Xưa khi còn là Bồ-tát, / được sức siêng năng như vậy;

 Chí làm việc tinh tấn, / nên gọi là Như Lai.

 Như các pháp bình đẳng, / lời nói không sai khác;

 Không chấp niệm ở chỗ 'có', / nên gọi là Như Lai.

 Bình đẳng, không có niệm, / thường tự nhiên bình đẳng chân chánh;

 Không có tưởng về bình đẳng, / không suy nghĩ, chẳng khởi niệm.

 Bản vô thành tam-muội (thiền định, trạng thái tâm chuyên nhất), / đầy đủ âm thanh ấy;

 Tu theo định ý, / nên gọi là Như Lai.

 Các pháp đều vốn thanh tịnh, / bản vô không có chỗ;

 Tất cả không gì gọi tên được, / nhân duyên không có hình.

 Hiểu rõ tướng của trí tuệ, / pháp sáng và pháp không cũng vậy;

 Chí thành không nghi, / là trí tuệ độ vô cực (trí tuệ ba-la-mật, sự hoàn thiện trí tuệ đưa sang bờ giải thoát).

 Như chỗ bậc Thánh đã vượt qua, / đạt bản vô không thể nghĩ bàn;

 Cái sáng ấy không thể được, / thì là diệt độ (vào Niết-bàn, dứt hẳn sống chết) vô lượng.

 Như được trí tuệ sáng sủa, / việc vượt qua cũng như thế;

 Vì trí tuệ này không có chỗ, / nên gọi là Như Lai.

 Phật đạo không thể được / theo như ý muốn nghĩ;

 Không được tất cả các pháp, / nên gọi là Như Lai.

 Đạt đến vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt), / dù có đạt được nhiều,

 Các pháp không có số, / khen đạo thì không thể hạn lượng.

 Oai sáng của Thế Tôn / không có dấu vết của sự tu;

 Đạo ấy thì chân thật đúng đắn, / đều từ trí tuệ mà khởi.

 Đấng Đạo Tôn như vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy), / mỗi mỗi phân biệt như thế;

 Đạo ấy là chánh chân, / đường chí hợp với tự nhiên.

 Có ai hiểu rõ sự giáo hóa của bậc thánh, / pháp điều khiển một cách bình đẳng,

 Sẽ đưa đến bản vô, / nên gọi là Như Lai.

 Thánh cùng bình đẳng là một, / chỗ trụ thuận theo đường sáng;

 Đạo và thân đều bản vô, / nên gọi tên là Như Lai.

 Nay ta giảng nói pháp, / tiếng nói bình đẳng như thế;

 Nếu trụ nơi đây, / mới là cầu đạo lớn.

 Này A-nan, vì thế ta / miệng nói ra lời ấy.

 Việc này như lời đã nói, / thì là hạnh của sự hiểu biết (?);

 Hiểu rõ bất thoái chuyển (không còn thối lui), / thì là Bồ-tát dũng mãnh.

 Vì thế tu tinh tấn, / khen ngợi nghĩa ấy.

 A-nan, đó là nhân duyên / mà chí Bồ-tát diễn bày;

 Vì thế gọi là Như Lai, / là trí của Bồ-tát dũng mãnh.

 Thuận theo các nhân duyên này, / pháp ấy thuộc loại gì?

 Vì nhân gì gọi là Thế Tôn? / Vì Bồ-tát tu vô úy (không sợ hãi);

 Giảng đạo ức trăm kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài), / do đó thành Đại Thánh.

 Phật đạo không suy nghĩ, / thành tựu dấu vết trí tuệ sáng;

 Đều tự vì thân mà cầu, / mãi thấy không sợ hãi;

 Nên gọi là Thế Tôn: / chưa từng sợ sinh tử.

 Ở trong vòng sống chết mà không có chỗ trụ, / nhờ vậy độ chúng sinh;

 Nên gọi là Thế Tôn. / Sao gọi là sợ sinh tử?

 Thế nào là trụ trong vòng sống chết? / Vì nhân gì mà độ chúng sinh?

 Thế Tôn giác ngộ tối thượng, / không có đạo hay pháp gì để làm lợi (?);

 Pháp cũng không hoại, / không bền chắc, không tan rã.

 Độ người khỏi hoạn nạn khổ nhọc, / ấy là không sợ sinh tử;

 Ấy là không trụ trong vòng sống chết, / độ chúng sinh như vậy;

 Nên gọi là Thế Tôn: / chưa từng sợ các pháp,

 Mãi không sợ các nghĩa / và tất cả kinh Phật;

 Khiến nghe vô số pháp, / không đáy, không bờ.

 Pháp của chúng sinh đều không, / đạo của chư Phật tự nhiên;

 Không thấy gốc của các pháp, / liền nương thuận theo kinh này.

 Chuyên tinh nơi các pháp, / trí là không, pháp là tự nhiên;

 Không hoảng, không gì sợ hãi, / hiểu rõ trí tuệ của đạo là không.

 Biết các pháp dối gạt, / phân biệt không chỗ nương;

 Tinh tấn lần lượt diễn bày, / thì hiểu gốc của các pháp.

 Khuyến khích vượt mọi khó khăn, / bỏ các đường ác;

 Chưa từng có sợ hãi, / cứu chúng sinh khỏi đường ác.

 Độ ức muôn dân, / vượt nỗi sợ lớn của vòng sống chết;

 Thường không động nơi sinh tử, / mới độ được chúng sinh.

 Vượt qua đến bờ kia, / đến vô vi tôn quý tột bậc;

 Là người được danh hiệu ấy, / nên gọi là Thế Tôn.

 Vì người phân biệt mà nói, / nói pháp như hư không;

 Cũng không có sợ hãi khó khăn, / nên gọi là Thế Tôn.

 Nương nơi tất cả các pháp, / khai đạo cho rất nhiều người;

 Đạo bình đẳng không khác, / bậc Thánh thì không thể nắm được.

 Chúng sinh bình đẳng với vị ấy, / thì đạt thành Phật đạo;

 Phân biệt mà nói như thế, / thì không có gì sợ hãi khó khăn.

 Khai hóa người bị bế tắc, / độ vô số chúng sinh;

 Vượt qua mọi điều sợ hãi, / nên gọi là Thế Tôn.

 Bỏ các tưởng về người, / chuyên tu niệm về đạo;

 Nhổ bỏ chí (mê lầm) của chúng sinh (?), / nên gọi là Thế Tôn.

 Được lìa các suy tưởng, / Bồ-tát không mến mộ gì;

 Vì thế được danh hiệu, / cũng gọi là Thế Tôn.

 Tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não) đạt pháp bình đẳng, / hiểu rõ tất cả nghĩa;

 Chí lập ở đời vị lai, / cũng gọi là Thế Tôn.

 Không cầu đạo thượng diệu, / vị ấy cũng không cầu danh;

 Nếu thoát khỏi cả danh xưng vô vi, / vì người giảng nghĩa kinh;

 Theo đạo, bỏ các kiêu mạn, / thì không có lập nguyện.

 Người cầu danh xưng tôn quý / thì không mộ Phật đạo;

 Xét âm thanh như tiếng vang, / do đó khởi các tưởng niệm,

 Tham đắm tiếng tăm hư ngụy: / 'danh dự của ta là thế đấy'.

 Không giữ mọi tiếng vang, / miệng nói mà không bám chấp;

 Bồ-tát không buông lung, / nên gọi là Thế Tôn.

 Âm thanh Đại Thánh nói, / là pháp ví dụ như thế;

 Tạm có danh hiệu Bồ-tát, / nên gọi là Thế Tôn.

 Vì thế nên hiểu rõ điều ấy, / (kẻ không hiểu) không ai là không mê hoặc;

 Chí thành cầu Phật đạo, / vô số, không còn lậu (phiền não).

 Duyên này là việc khác, / khen nói danh hiệu Thế Tôn;

 A-nan, biết tùy theo nhân / mà gọi là Bồ-tát;

 Này A-nan, vì thế ta / miệng nói ra lời này.

 Do duyên các bậc sáng trí, / Phật được hiệu là Thế Tôn;

 Giác ngộ rõ các bụi trần, / chưa từng bị chúng mê hoặc;

 Giác ngộ bình đẳng, trừ dục, / vì thế hiệu là Phật (bậc giác ngộ).

 Vì sao là Thế Tôn, / hiển bày danh hiệu ấy?

 Từ đâu mà nói 'bạch Phật' / rồi giảng nói đạo pháp?

 Phật pháp không có gì, / hiểu rõ trống không, tịch diệt;

 Tất cả không bám chấp, / nên hiệu là Phật.

 Giác rõ thân đều là không, / thấy thân không thuộc về ai;

 Nó không bền chắc, / thân không thể giữ lâu.

 Kẻ ngu lìa trí sáng, / cái không chắc lại cho là thường chắc;

 Giác ngộ điều này đều là bản vô, / nên hiệu là Phật.

 Phân biệt vô minh (sự mê tối) và trí tuệ, / tự nhiên không có hình;

 Đạt được trí đại thánh, / nên gọi tên là Phật.

 Tưởng đã khởi ở quá khứ, / phân biệt mà học vô tưởng;

 Hiểu các tưởng không có chỗ, / không bị niệm mê hoặc.

 Giác biết sắc (hình thể vật chất) thuở xưa / không sinh, không có chỗ;

 Kẻ ngu bị tưởng mê hoặc, / xét sắc thì không thành gì cả.

 Phân biệt sắc là bản vô, / không thể tìm được cội nguồn;

 Không bám tất cả các pháp, / thì không có thống dương (cảm thọ: đau, ngứa, khổ, vui).

 Hiểu tưởng như huyễn, / không có vật, không có hình;

 Đã phân biệt trí tuệ này, / tất cả các pháp đều như thế.

 Tổng trì (ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn) không chỗ hành, / tất cả thân không có thuở xưa (?);

 Nghĩa không thì không ai điều khiển, / nên thân không thể được.

 Thân người không bền chắc, / như cây chuối (thân rỗng, bóc mãi không có lõi);

 Đều phân biệt nghĩa này, / nên hiệu là Phật.

 Thức (sự nhận biết) kia tự nhiên là không, / xét thân không có bên trong;

 Bên ngoài cũng không thể được, / thức là thứ gì?

 Thấy thức không có gì, / tất cả các pháp cũng vậy;

 Không tìm được nơi chốn hay hình tướng, / rốt ráo không thể được.

 Chỗ biết của thức là như thế, / xét gốc thì đều bình đẳng vắng lặng;

 Nếu hiểu rõ tưởng, / thì không có gì để thấy.

 Bậc sáng không quán như thế, / tất cả người cũng vậy;

 Các loài chúng sinh giống nhau, / vì thế không ai biết được.

 Tự nhiên không có mở bày, / các pháp không có chỗ hành;

 Tất cả không có nhận, / người và pháp đều như vậy.

 Vượt qua nhẫn đối với tất cả các pháp (?), / giác rõ chưa từng sinh;

 Không có chút buông lung nào, / nên hiệu là Phật.

 Hiểu rõ các kinh Phật, / chỗ trải qua đúng như chân lý;

 Tất cả các pháp không có chỗ, / nên gọi hiệu là Phật.

 Như cái không là chân lý, pháp cũng thế, / kinh được giác ngộ vốn là không;

 Như Phật đạo không khác, / không ai tìm được gốc rễ.

 Từ lúc mới phát ý, / vì chí cầu đạo lớn,

 Thì hiểu không có chí, / các pháp không gì để được.

 Do duyên gì mà phát chí / mến mộ, cầu thánh đạo?

 Tâm ấy cùng đạo như một, / giác rõ không hình, không loại.

 Này A-nan, vì thế ta / diễn nói kinh này;

 Do giảng đường thánh, / ta là thầy của Phật đạo;

 Với pháp dạng như thế, / âm thanh ấy hiệu là Phật.

 Nếu làm theo lời dạy ấy, / mới là cầu Phật đạo;

 Thì được gần chánh đạo; / người biết pháp này

 Không còn ôm hai lòng: / tất cả các pháp đều như thế.

 Không nghi kinh điển của Phật, / thì đạt bậc tối thượng của đời;

 Nếu hiểu lời giảng này, / thì nói pháp khắp nơi như thế."

 Khi Phật phân biệt nói nghĩa của các danh hiệu Như Lai, Thế Tôn, Phật, có vô số trăm nghìn người tiến lên bạch Phật: "Chúng con đã trừ nghi, không còn lưới rối, hiểu được vì sao Bồ-tát do đó mà được tên, được hiệu là Như Lai, Thế Tôn, Phật. Hiểu rõ pháp này, chúng con tự thấy được tâm: tất cả các pháp đều không, mà người ta bị chúng mê hoặc, vương vấn cha mẹ vợ con, luyến tiếc ân tình. Như Lai tận tay trao nghĩa sâu mầu, tâm chúng con vững trụ, không còn khinh suất, hiểu pháp bất động, như hư không không lay, không ai chấn động được. Như vậy, bạch Thế Tôn, tất cả các pháp không dời đổi. Vì sao? Vì các pháp như hư không." Bấy giờ vô số trăm nghìn người cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh bậc Thánh ba vòng, rồi trở về chỗ ngồi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video