Thiên 7 — Phẩm 7: Bất hoàn (A-na-hàm)

 Phẩm thứ bảy: Bất hoàn (tên một bậc thánh, còn gọi là A-na-hàm, là bậc không còn trở lại sinh trong cõi Dục, tức cõi của chúng sinh còn tham muốn; nghĩa đen là "không trở lại").

 Phật lại bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật): "Vì sao Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) khen ngợi Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu mọi chúng sinh) là bậc Bất hoàn? Ấy là vì Bồ-tát, ở mọi chỗ mình có mặt, khắp nơi đều tạo hạnh, vượt khỏi các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử), đạt được ánh sáng của Phật, trừ bỏ các hành (những tạo tác của thân, miệng, ý dẫn tới sinh tử). Hàng phục được những điều ấy rồi thì không trở lại nữa. Vì sao vậy? Vì thấy mọi pháp không có đi và về; vượt khỏi phàm phu, bỏ trí tuệ thế tục, vào trí sáng của Phật, đạt chỗ không trụ, thấy các pháp bằng phẳng như nhau.

 Vì sao vậy? Vì đạt tới cõi vắng lặng, chẳng phải như phàm phu dao động; không chấp lập thánh đạo (?), lấp các đường ác, gắng sức vượt qua tình dục; đối với ăn uống mà như không ăn (?), đạt dấu sáng cao tột; nhổ bỏ các kiến chấp thì không còn dính mắc; không có sáu mươi hai tà kiến (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm về cái ta và thế giới mà các học phái ngoài đạo Phật thời ấy chủ trương); đã vượt sinh tử, quán nê hoàn (tức niết-bàn: sự tắt hẳn phiền não, thoát khỏi sinh tử); vượt đến vô vi (trạng thái không tạo tác, không sinh không diệt), buông bỏ mọi tưởng; không chạy theo chữ nghĩa kinh sách, gột sạch nhơ bẩn của đường ác; bỏ kiêu căng, không ôm lòng tự cao.

 Bồ-tát ra khỏi vô minh (sự ngu tối) là cái đứng trước mọi lo âu phiền não; phá ái dục, diệt mọi tối tăm; nhổ bỏ sự tham đắm khoái lạc, buông bụi trần; dứt những chướng ngại như kiêu mạn, buông thả, xa lìa trí khôn thế gian. Vì vậy Bồ-tát nghĩ đến Phật thừa (cỗ xe Phật, tức con đường đưa đến thành Phật), bình đẳng đạt thánh tuệ. Bồ-tát bỏ chí thấp kém, lìa Dục giới (cõi của chúng sinh còn tham muốn), tập theo chí bản tịnh (vốn trong sạch), chí tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não) của các bậc thánh quá khứ. Trí tuệ ấy là vô thượng (cao nhất, không gì hơn), là điều chư Phật đã hiểu và muốn bày tỏ cho người suy nghĩ. Đối với mọi chúng sinh, đó là điều tôn quý tột bực không cùng; làm cỗ xe cho tất cả — ấy là trí tuệ Phật. Bồ-tát đạt được sự bình đẳng giữa các tưởng và không tưởng, trừ hết cõi nghi ngờ. Bồ-tát đạt điều ấy thì không trở lại nữa."

 Phật lại bảo A-nan: "Có người không trụ trong đạo thì đều sẽ được lập vào đạo. Người ấy giác ngộ cho chúng sinh; sự sáng rõ như vậy chính là đạo. Giác được như vậy thì chế ngự được tưởng về 'người'. Vì sao vậy? Vì biết việc là không, cõi người khó nghĩ bàn, đó là trí tuệ của đạo bình đẳng. Vì sao vậy? Phân biệt như thế thì giống loài dân chúng là không; cõi tịnh và giống người cũng là không, xa lìa mọi tưởng. Mọi người cùng với cái không chẳng có gì khác biệt (?). Không có thân, không nắm được, không trụ — cái kia cũng là không.

 Hư không cũng không có cái 'không', lìa mọi tưởng. Không niệm mà đạt đạo, trừ bỏ tưởng về chúng sinh. Tưởng về hư không thì không bỏ cũng không phải chẳng bỏ. Vì sao vậy? Mọi pháp đều bình đẳng thanh tịnh; mọi chúng sinh không ai bị bỏ rơi; bình đẳng với cái đã buông, nên không có gì được. Đã không có gì nắm được, vì thế không đến. Điều này mới được xem là Bất hoàn. Đối với hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và vô vi, nơi mọi pháp đều giác ngộ chỗ hội tụ, vượt qua mọi hoạn nạn, nên gọi là Bất hoàn." Bấy giờ Phật nói kệ rằng:

 Người ấy không có chỗ sinh, tạo hạnh theo như chỗ mình ở;

 Trừ bỏ mọi chỗ trụ, ấy gọi là không trở lại.

 Hiểu biết về đi và về, không dính mắc mọi pháp;

 Chỗ trụ không thể nắm được, vì thế không trở lại đây.

 Hạnh của phàm phu, và lời dạy của đấng Thế Hùng (danh hiệu Phật: bậc hùng mạnh nhất đời);

 Đều chẳng như thế, không thể đo lường, nên gọi là không trở lại.

 Các pháp không còn đến, cũng không nắm được chỗ trụ;

 Vì đạt được chỗ không đi không đến, ấy gọi là không trở lại.

 Người ấy chưa từng trụ, không rơi vào tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh);

 Đạt ánh sáng của đạo Phật, thì gọi là Bất hoàn.

 Dứt hết mọi tham muốn, đối với ăn uống mà không đắm;

 Được đến đạo tràng (nơi Phật thành đạo), thì gọi là Bất hoàn.

 Những điều các kiến chấp làm ra, phân biệt có sáu mươi hai thứ;

 Không rơi vào bờ ấy, thì gọi là Bất hoàn.

 Pháp này không đầu không cuối, đã lìa mọi sợ hãi;

 Trí tuệ này như bản vô (cái vốn không, tức thực tướng của muôn pháp), vì thế không đến đây.

 Hợp với vô vi vắng lặng, không đắm trần lao (phiền não như bụi làm nhọc tâm);

 Đi qua, dứt những tưởng ấy, vì thế không đến đây.

 Đã dứt các đường ác, rửa sạch mọi nhơ bẩn dính mắc;

 Học sự vắng lặng vô vi, thì gọi là không trở lại.

 Hàng phục ma ác (Ma: kẻ phá hoại sự tu hành), cùng quyến thuộc và binh khí của nó;

 Mãi không còn các niệm, vì thế không đến đây.

 Kéo nhổ si mê lo buồn, trừ gốc ái dục;

 Cắt đứt tham dâm hừng hực, vì thế không đến đây.

 Hàng phục bụi nhơ, nhổ bỏ mọi tưởng;

 Rốt ráo đạt trí tuệ chí tôn, nên gọi là không trở lại.

 Bỏ mọi sầu muộn, phá kiêu căng;

 Nhớ đến việc dứt ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ, tưởng tượng, tạo tác, nhận biết), nên gọi là không trở lại.

 Dốc chí vào cỗ xe đem lại ánh sáng; Phật thừa không gì trên;

 Không tham hoạ ái dục, nên gọi là không trở lại.

 Đã biết chỗ kho tàng Phật, là bậc nhất trong các kho tàng;

 Là điều chư Phật quá khứ đã giảng giải, vì thế không đến đây.

 Người ấy ở nơi cỗ xe tôn quý; bậc thánh Phật không ai trên;

 Cắt hết mọi nghi ngờ, vì thế không đến đây.

 Tiếp nhận nghìn vạn vô số người, khuyên lập họ vào đạo Phật;

 Vì đã đứng vững nơi khuôn phép thánh, vì thế không đến đây.

 Hiểu rõ cõi không, đồng một lòng với cõi người;

 Xa lìa các tưởng dính mắc, vì thế không đến đây.

 Hiểu rõ mọi cõi, pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) cũng như vậy;

 Chúng sinh không thể nắm được, vì thế không đến đây.

 Phân biệt cõi dân chúng, như hư không không nghĩ tưởng;

 Mọi pháp đều như thế, vì thế không đến đây.

 Người ấy không có tâm phân biệt, lùi bỏ mọi tưởng;

 Các niệm không thành đạo, thì gọi là Bất hoàn.

 Vì thế, này A-nan, ta khen nói về Bất hoàn:

 Mọi việc mãi không đến nữa, được trụ nơi đạo Phật.

 Phật bảo A-nan: "Vì thế Như Lai chí chân đẳng chánh giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chánh và bình đẳng, tức là Phật) khen ngợi Bồ-tát là Bất hoàn; cũng nên biết đó là thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, tuỳ theo căn cơ người nghe mà dẫn dắt)."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video