Kinh A-duy-việt-trí-già (A-duy-việt-trí: bậc Bồ-tát không còn thoái lui trên đường thành Phật), phẩm thứ tám: Vô trước (tên gọi bậc A-la-hán, bậc thánh cao nhất của hàng đệ tử nghe pháp, đã dứt sạch phiền não; nghĩa đen là "không dính mắc").
Phật lại bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật): "Vì sao Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) khen ngợi Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu mọi chúng sinh) là Vô trước? Bồ-tát ấy đã dứt mọi hành (tạo tác của thân, miệng, ý), lìa mọi chốn nơi; không nương vào chư Phật (?) mà độ thoát chúng sinh; không tạo ra nhơ bẩn của trần lao (phiền não như bụi làm nhọc tâm) cùng khổ và vui, vì đã diệt sắc (hình sắc, vật chất); muốn cứu giúp tất cả, nên gọi là Vô trước. Không thấy có chúng sinh, không nắm bụi tham muốn, chẳng tham đắm — như vậy nên gọi là Vô trước.
Bồ-tát bỏ sự tự lừa dối, ở mà không trụ. Mọi pháp đều là không. Vì hiểu sự vắng lặng nên không tập theo các tưởng; các tưởng đã định thì trừ được mọi suy nghĩ. Không cho là có người, phá diệt chỗ mình chấp giữ, mà có trí hiểu rõ pháp là không, được không dính mắc. Đạo Phật không thể nghĩ bàn, đầy đủ mà không nương cậy, nên gọi là Vô trước. Bồ-tát diễn nói kinh điển, phá mọi tì vết; khen ngợi lời dạy của các bậc Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chánh bình đẳng, tức Phật) thời xưa, đời sau và hiện tại, mà không buông lung, trong sạch lìa nhơ, chỉ bàn về sự vắng lặng, nên gọi là Vô trước.
Bồ-tát đại sĩ (bậc người lớn, chỉ Bồ-tát) khai hoá mọi người, lập họ vào đạo Phật, là những người cầu đường thánh; đối với mọi pháp không mến chuộng gì; đầy đủ lòng từ, làm điều nhân của Phật mà mãi không có chỗ trụ. Lòng từ ấy như thế nên gọi là Vô trước. Hoá độ, lập chúng sinh mà cũng không thấy có người; rốt ráo lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả), hiểu rõ mà không trụ, nên gọi là Vô trước. Vì chúng sinh mà ban ân, thấy đạo pháp mà không có tưởng về pháp; dứt trừ được như thế, nên gọi là Vô trước.
Bồ-tát khen ngợi giác và lực (các yếu tố giác ngộ và năm sức mạnh tu tập), xét có các nguyện, đạt được sự không trụ, biết nhổ trừ các gốc rễ (phiền não) (?); dốc chí hoá độ chúng sinh, hiểu pháp thanh tịnh, khiến họ thành tựu nghĩa đạo; mãi không có nương tựa, nên gọi là không dính mắc. Thấy chỗ không nương, chế ngự để không tham thân; đối với muôn vật không nương tựa gì; cầu đạo cùng với đại chúng mà không huỷ hoại muôn vật (?); giảng pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) mà biết như thế là không có gốc, nên gọi là Vô trước.
Bồ-tát dạo khắp các cõi Phật, đi mà không đến đâu; không khởi gốc ngọn mà thấy bậc thánh tôn là Phật; giác ngộ đạo mà không chấp sự vắng lặng (?), nên gọi là Vô trước. Không có chỗ nương mà lập nên cõi như thế: ở vô lượng cõi nước, các nước đều bình đẳng; cõi không có hý luận (lời bàn suông vô ích), thanh tịnh không thiếu gì (?); ở nơi vùng phúc đức, các cõi đều trống không; cõi bất thoái chuyển (không còn lùi lại), không có nữ nhân; bỏ sức mạnh của bụi trần và tâm mê ngủ; được cõi thánh của Phật, cõi đã trừ ấm cái (những thứ che lấp tâm như tham muốn, giận dữ, mê ngủ, xao động, nghi ngờ); hàng phục Ma (kẻ phá hoại sự tu hành) và quyến thuộc của nó, trừ các oán địch; vào cõi vắng lặng, cảm động biến hoá; lập nên cõi nguyện, cõi mà mọi người mong cầu.
Uy quang đầy đủ của Bồ-tát trụ mà không có chỗ trụ. Thấy và được ý Phật, dùng ấn thanh tịnh mà ấn chứng, khiến nhiều cõi nước được yên ổn (?). Lìa mọi chuỗi ngọc, đồ trang sức quý báu và tì vết của các nhơ bẩn; rốt ráo đến đất vô vi (trạng thái không tạo tác, không sinh không diệt), tôn quý nhất trong tất cả; thành tựu chốn Phật vi diệu như thế. Các pháp đều là không, đầy đủ đạo hạnh, nên gọi là Vô trước.
Bồ-tát trừ bỏ mọi khoái lạc, các giác quan không ưa thích (?); đối với mọi pháp không giận không tức; cỗ xe vắng lặng bình đẳng, ấy là trí tuệ Phật. Thân, miệng, tâm cùng tập sự vắng lặng cao tột; mến cầu thánh đạo mà không dính vào khuôn dấu, không tưởng nghĩ đến người; thương nhớ chúng sinh mà không có tâm, cũng không phải không có tâm. Bồ-tát khuyên hoá vô số trăm nghìn ức người, khiến họ lập đạo lớn; khai mở chỉ bày cho muôn loài, khiến họ nhớ Phật pháp, bình đẳng với mọi người và vật; dẫn dắt làm lợi cho vô số dân chúng, khiến họ phát ý thánh không ai sánh bằng.
Mọi pháp đều không như nhau, không có gì đặc dị (?). Trí tuệ về cái vốn không cũng đồng như thế, lập vào chỗ không tưởng. Bình đẳng được như thế, biết không nương tựa, đã hiểu rõ rồi, thì tuỳ ứng với chúng sinh mà nói pháp cho họ; không mến lợi, không nương vào chữ nghĩa kinh sách; đầy đủ sự lìa gốc chấp mà giảng pháp như thế; mãi không có lời (chấp vào lời) mà hoá độ cứu giúp rất nhiều; không thấy có người được độ mà vẫn cứu chúng sinh.
Bồ-tát dứt dính mắc vào mọi việc, thoát khỏi sự tham thân, vượt kiêu căng; thấy mọi pháp không sinh không diệt; khai hoá tưởng về muôn vật của dân chúng, khiến họ không phá hoại (mà vẫn hiểu rõ) sắc, thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức (năm ấm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ khổ vui, tưởng tượng, tạo tác, nhận biết). Phàm phu không bị lay động thì hợp với giải thoát. Bồ-tát lập Phật pháp cho những người dính mắc vào Đạo tích (quả thánh đầu tiên, còn gọi là Tu-đà-hoàn, là bậc đã vào dòng thánh), hoá độ để họ không nương tựa, thì thành trừ bỏ (sự chấp) mà khích lệ họ (?); dẫn dắt làm lợi cho chỗ họ nương, khiến họ không có cả tưởng về Phật; ấy là gắng cứu giúp, khuyên phát tâm Bồ-tát; mở rộng tâm không niệm, cứu nhân duyên cầu đạo.
Những người ý rối loạn thì khiến lìa si mê, cuồng loạn, dối trá, đầy đủ tam muội (trạng thái tâm định sâu), thành tựu ý định, không ôm các tưởng; nhổ bỏ tà trí, khiến thấy chánh tuệ. Hoá độ hàng Thanh văn (người nghe lời Phật mà tu, chỉ cầu tự giải thoát) muốn quay về dấu cũ (?). Ngăn sự nương tựa vào cha mẹ, vợ con, nhà cửa, anh em, chị em, khiến trừ ân ái. Độ những người dính vào đất nước, của cải, sắc đẹp, muôn vật; khai hoá những tưởng tham cầu, trần lao, điên đảo (thấy sai lệch, trái với sự thật), những tưởng dính mắc vào muôn vật, khiến họ mến lìa nhà mà giữ chí vắng lặng. Những người lười bỏ, yếu kém thì đều khiến thoát các tướng, thành tựu vào cõi Phật, (trừ) pháp nhơ bẩn của tham muốn (?).
Khiến họ phát đạo ý (tâm cầu giác ngộ thành Phật), tâm không có hai, chưa từng sinh niệm. Đây là pháp vô vi, đây là pháp sinh tử; có nhân duyên, không nhân duyên; đạo ý và tâm thế tục; phạm giới và giữ giới — Bồ-tát khai hoá những người khởi hai tướng như thế, khiến họ không còn niệm, độ họ khỏi các gốc rễ, nên gọi là Vô trước. Bậc Chúng Hựu (danh hiệu Phật: bậc được mọi người tôn phụng) (và kẻ không phúc), hiền thánh (và phàm phu), lười biếng và tinh tấn, nam và nữ, ngu đần và thông đạt, sáng suốt thánh minh và tối tăm trói buộc — Bồ-tát dẫn dắt làm lợi cho những người ấy, khiến họ không có tâm hai bên, cứu giúp đưa chúng sinh tiến lên, nên gọi là Vô trước.
Các Bồ-tát ấy đã thành ý không thoái lui; có vị được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), mà lại cũng không dính mắc. Các Bồ-tát ấy, đối với gần đạo và xa đạo, phân biệt nghĩa này mà không sinh hai tưởng; đạt đường thánh, đến chỗ không còn khởi gì sót lại mà nhập bát nê hoàn (niết-bàn trọn vẹn: sự tắt hẳn mọi phiền não và khổ đau) (?); liền lìa cả sự phát ý, không có nương tựa. Do các pháp ấy mà khai hoá người; như thế tự nhiên hiểu mọi pháp, diễn nói sự không có gốc rễ, nên gọi là Vô trước." Bấy giờ Phật khen rằng:
Buông bỏ mọi hành, bậc tôn quý cũng như vậy;
Bỏ mọi sự chấp vào lời giáo, nên gọi là Vô trước.
Cuốc bỏ bụi trần, độ thoát khỏi khổ hoạn xao động;
Cứu giúp chúng sinh, gọi đó là Vô trước.
Xét người không thể nắm được, nhơ bẩn tham muốn cũng như thế;
Các pháp không thể được, nên gọi là Vô trước.
Trừ mọi điên đảo, đặt tâm vào chỗ không mê lầm;
Phân biệt biết pháp là không, có thể gọi là Vô trước.
Hiểu rõ nghĩa của không, không có các tưởng dính mắc;
Trừ bỏ mọi điên đảo, hiệu là Vô trước.
Bỏ trừ mọi tưởng, cùng các niệm ác của người;
Tâm không có ý tà loạn, nên gọi là Vô trước.
Hiểu không thì không nương tựa; đạo Phật không thể đo lường;
Gắng sức đại tinh tấn (siêng năng lớn), nên gọi là Vô trước.
Giảng kinh theo nhân duyên, lặng lẽ không hý luận;
Khuyên người lập đạo đức, được tên là Vô trước.
Chân nhân (bậc chân thật, tức A-la-hán) tu hạnh từ, muốn chúng sinh yên vui;
Khuyên người mà người không thể nắm, nên gọi tên là Vô trước.
Từ bản vô (cái vốn không, thực tướng của muôn pháp) mà giảng kinh, ban ân cho loài chúng sinh;
Chưa từng có tưởng về người, nên gọi là Vô trước.
Căn, lực, giác chân chánh (năm gốc lành, năm sức mạnh và bảy yếu tố giác ngộ), vì người phân biệt giảng nói;
Chính mình đạt trí tuệ này, nên gọi là Vô trước.
Biết sự định tĩnh vắng lặng của người, pháp thanh tịnh đưa đến đạo;
Mở bày lời dạy của bậc đại thánh, nên gọi là Vô trước.
Không tin vào muôn vật, những gì mắt đang thấy;
Mọi thứ đều hư vô không có, ấy gọi là Vô trước.
Không nương vào các cõi Phật, ở trong nước mà làm điều nhân nghĩa;
Ở chỗ của bậc Bình Đẳng Giác (Phật), vì chúng sinh giảng pháp.
Chân nhân giác ngộ lời dạy chân chánh, thì thấy nơi cái không thấy;
Như thật mà quán bậc thánh giác ngộ, ấy gọi là Vô trước.
Thành tựu cõi nước tự nhiên, nay ta được biết điều ấy;
Rốt ráo không có gốc, không có đầu, ấy gọi là Vô trước.
Trừ bỏ mọi điều biết, tâm không ôm giận hại;
Bậc Ứng Chân (tên gọi A-la-hán: bậc chân thật xứng đáng được cúng dường) như thế không oán hận, tập thành đạo vắng lặng.
Ý định mà không diệt, yên lặng không khởi gì;
Nhớ đạo cũng như vậy, nên gọi là Vô trước.
Người và vật không tăng không động, cõi chúng sinh là như thế;
Ức muôn loài cũng đều như vậy; hoá độ, lập nghĩa của đạo.
Muôn loài cùng với đạo, chỗ ở mãi không có niệm;
Xét trí tuệ đều bình đẳng như một, ấy gọi là Vô trước.
Bình đẳng không hình loại, mọi pháp cũng như thế;
Tâm chân chánh như đạo, nên gọi là không nghĩ tưởng.
Cái gọi là Ứng Chân, là không dính mắc các pháp;
Có thể vì người phân biệt, vắng lặng mà không nương tựa.
Vì người giảng nghĩa pháp, tuy nói mà không có dạy;
Độ khắp vô lượng người, thấy chúng mà không lay động.
Chúng sinh không thể nắm được, dân chúng dứt bỏ dính mắc;
Kéo người lìa tà kiến, độ chúng khỏi khổ nhọc phiền não; mọi pháp không khởi, chỗ ở cũng không diệt.
Thấy các tưởng của chúng sinh, cứu dân chúng khỏi khốn ách;
Không làm tăng không làm hoại các sắc, thống dương (cảm thọ khổ vui) cũng như vậy;
Tưởng, thức và sinh tử (tức hành: sự tạo tác), cứu họ khiến không vướng điều khác.
Không lay động pháp của hiền thánh, phàm phu cũng như thế;
Lập họ bằng nghĩa Phật, độ khiến chí không dính mắc.
Người đời ôm tưởng về quả (quả vị chứng đắc), cùng niệm của Duyên giác (bậc tự mình quán lý nhân duyên mà giác ngộ);
Vượt khỏi ý giác ấy, vì người mà nói pháp này.
Để phát tâm đạo, thường nương vào bố thí (đem của cải, giáo pháp giúp người);
Trì giới, nhẫn nhục cũng như vậy, nên giảng sự không nương tựa.
Biết sự điên đảo của hiểu biết, khởi tập tinh tấn;
Để trừ các tưởng ấy, nên nói pháp Vô trước.
Điều mà đạo ý nghĩ đến, dù tà trí hay tuệ sáng;
Ở nơi đây không nương tựa, nên nói pháp Vô trước.
Pháp này không sinh niệm, hiểu rõ không có sai khác;
Mà nói pháp như thế, nên nói sự không dính mắc.
Tự cho mình có thân, hàng Thanh văn có nhiều niệm tưởng;
Để trừ tưởng ấy, nên nói sự không dính mắc.
Các pháp chẳng có suy nghĩ, hiểu biết không có sai khác;
Diễn nói sự không gốc rễ này, nên gọi là Vô trước.
Cha mẹ, anh em, con cái, đều là cái có trong không tịch;
(Chấp vào đó) thì là hạnh sinh tử, không thể thành đạo Phật.
Mến vợ và chị em gái, chỗ nương ấy đều về hư dối;
Nếu không có nương tựa, nên gọi tên là Vô trước.
Tạo việc sinh tử, thì có niệm về họ hàng thân thích;
Thấy nhân có tình dục: "Đây là bạn bè đời trước của ta".
Tự nghĩ thân có cái ta, tâm chạy theo mọi việc;
Phân biệt mà rơi vào điên đảo, ắt ở trong giáo của Ma.
Bỏ sinh tử, tai hoạ của vòng đầu cuối;
Khen đức của nê hoàn (niết-bàn: sự tắt hẳn phiền não), nên nói về Vô trước.
Những pháp trần lao được giảng ra, thịnh suy và tranh cãi;
Những thứ ấy đều chỉ là tiếng nói, ấy gọi là Vô trước.
Mọi người phần nhiều tranh lợi, buông lung tham muôn vật;
Muốn cứu những người như thế, nên nói pháp Vô trước.
Người luyến nhà cửa, mà tâm nghĩ muốn tu học đạo;
Ý ngu đần như thế, nên nêu rõ sự Vô trước.
Chỉ thấy pháp hèn thấp, không thấy nghĩa chân diệu;
Không xét các niệm, nên độ họ đến Vô trước.
Trừ bỏ nghĩa phàm phu, chuyên tâm mến Phật pháp;
Nhổ bỏ sự mong cầu của dân chúng, nên gọi là Vô trước.
Nếu thấy hạnh thiện ác, các pháp phân loại đếm được như thế;
Vô lượng người cũng vậy, nên cứu họ, buông về Vô trước (?).
Có đủ các tướng tốt (ba mươi hai tướng và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật), tinh tấn không đếm xuể;
Mà nương vào các tướng ấy, người nhân hiền được cứu độ.
Trang nghiêm các cõi Phật, thành tựu pháp tôn quý cao nhất;
Nương cậy vào lợi ích của chánh giác, độ họ đến Vô trước.
Nghĩa của pháp vô vi, hoặc được hoặc không được;
Ấy là hạnh của thánh đạo, thì có thể lập chánh nguyện.
Không giới, không thấy phạm; buông lung và trí tuệ;
Người tối tăm mềm yếu, liền dính vào ba việc này.
Chúng sinh khởi những tướng ấy, các niệm không đếm xuể;
Trừ bỏ bao nhiêu ý ấy, nên nói pháp Vô trước.
Ôm lòng mến bậc thánh Chúng Hựu, cũng nghĩ đến kẻ không có đức;
Phân biệt pháp của người phàm, nên nói sự không dính mắc.
Đã được hạnh như thế: nam và nữ,
Hiền thánh và phàm phu — ấy là khởi tâm hai bên.
Người khởi hai việc ấy, là do hạnh ngu làm ra;
Vì nương vào hai bờ ấy, nên độ họ đến Vô trước.
Xoay động hay không thoái chuyển, tạo dựng mà không làm;
Muốn gần thánh đạo, nên khởi tâm niệm này.
Đạt được đạo lớn, không khởi cũng không diệt;
Tâm thường ôm tưởng dính mắc, lấy đó mà cầu vô vi.
Ở nơi kia nhận lấy chúng sinh, người nhân nghĩ đến muôn loài;
Vì thế gọi là Vô trước: cứu giúp những tưởng mong cầu.
Đó là pháp của Bồ-tát, vì người mà hiện làm A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não);
Nhân đó phát pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững vàng nơi lẽ các pháp vốn không sinh không diệt), tự gọi là Vô trước.
Giảng việc của bậc La-hán, ấy đáng là Bồ-tát;
Tên là trụ nơi không dính mắc, đạt được đạo vô thượng.
Phật bảo A-nan: "Như Lai chí chân đẳng chánh giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chánh và bình đẳng, tức là Phật) khen ngợi nói Bồ-tát là Vô trước; cũng nên biết đó là thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, tuỳ theo căn cơ người nghe mà dẫn dắt)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video