Thiên 9 — Phẩm 9: Thanh văn

 Kinh A-duy-việt-trí-già (A-duy-việt-trí: bậc Bồ-tát không còn thoái lui trên đường thành Phật), phẩm thứ chín: Thanh văn (nghĩa đen là "nghe tiếng": hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát; trong phẩm này kinh dùng theo nghĩa "khiến người được nghe pháp").

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật): "Vì sao Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) tôn vinh Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu mọi chúng sinh) là Thanh văn? Bồ-tát đại sĩ (bậc người lớn, chỉ Bồ-tát) khai hoá vô số người không đếm xuể, khiến họ nghe Phật pháp, phân biệt kinh điển, nên gọi là Thanh văn. Khiến họ nghe thánh đạo thanh tịnh không buông lung, nên gọi là Thanh văn. Khiến họ nghe về vô vi (trạng thái không tạo tác, không sinh không diệt), sự an ổn, cam lộ (nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp và niết-bàn); về căn, lực (năm gốc lành và năm sức mạnh của người tu: lòng tin, siêng năng, ghi nhớ, định tâm, trí tuệ), giác ý (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán sát: thân, cảm thọ, tâm, các pháp) và ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh để dứt điều ác, làm điều lành); đầy đủ những việc ấy thì mau đến trí tuệ của đạo, nên gọi là Thanh văn.

 Bồ-tát khiến họ được trí tuệ về không, (biết) thân không bền chắc. Người tối tăm thì bế tắc không hiểu. Vì sao vậy? Vì họ tham các việc thuộc các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng, như mắt với hình sắc, tai với âm thanh) của thân mình: mắt thì có hình sắc. Quán rõ như thế thì thành Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết suốt mọi sự). Con mắt ấy thấy khắp, không thể nghĩ bàn; con mắt không nương tựa vào đâu. Rốt ráo con mắt này thì đạt mọi pháp, nên gọi là Thanh văn.

 Xét các pháp này như tiếng vang của tiếng gọi; đừng dính vào âm thanh; không có người nói, cũng không có người nghe. Không có mùi hương mà tưởng là có hương, cũng không có sự ngửi. Ví như có người nằm ngủ, trong mộng ngửi đủ các thứ hương; xét kỹ thì không có hương nào — đó là việc do suy tưởng làm ra. Mọi thứ hương mà người ta ngửi đều ví như mộng, không bền chắc. Người hiểu được âm nghĩa này thì gọi là Thanh văn.

 Vị của lưỡi, cái vị ấy cũng là không. Lưỡi như một khối thịt; người trí hiểu như thế thì không bị vị làm mê. Ví như một đám bọt; vì lìa mọi luận bàn nên không có gì để ví được. Người sáng suốt quán xét thì biết là không có gì, không thể nắm được. Người giữ tưởng, đắm vị thì chuốc lấy tội ác. Đừng nghĩ đến sáu giới (sáu yếu tố hợp thành: đất, nước, lửa, gió, khoảng không và thức) để phân biệt vị; thì tâm được mở hiểu, ý không buông lung. Ai biết điều này thì tâm tưởng là vô vi; mỗi điều phân biệt đều gọi là nghĩa mình nghe được; mà nghe được cái không này nên gọi là Thanh văn.

 Hiểu rõ các việc thuộc các nhập, nghe ra chúng là không, thân tự vắng lặng; chưa từng có sinh, không biết chỗ khởi; không sinh, chẳng sinh, ấy là thánh đạo, nên gọi là Thanh văn. Nếu những gì được nghe đều không có thật, hiểu thân là tự nhiên, không khởi không diệt, nên gọi là Thanh văn.

 Nghe về bố thí (đem của cải, giáo pháp giúp người), đem pháp hạnh mà ban cho. Phật không thể nghĩ bàn cũng do con đường này mà đến đạo Phật. Tâm có bố thí mà không tự thấy tâm; lấy sự không có ý chí mà đạt thánh tuệ. Vì sao vậy? Như điều mình gieo trồng ắt được quả của nó, mà cũng không có quả. Lời nói về quả, nghe về việc bố thí áo mặc, cơm ăn — xét việc bố thí vật chất thì cái cho đi là ít ỏi. Trong mọi sự xả bỏ, bố thí pháp là tôn quý nhất. Đừng tham tiếc, đừng ôm tưởng là mình bố thí; tuy có ban cho cũng đừng mong đợi. Ví như người huyễn (người do phép ảo thuật tạo ra) không có tâm ý, không có tưởng niệm. Người muốn thành tựu hạnh này thì đừng có tưởng về bố thí. Vì sao vậy? Bố thí mà không mong đợi thì thuận với hạnh của đạo, nên gọi là Thanh văn.

 Lìa mọi âm thanh, mọi bụi trần, đều không có gì để nghe; lìa các pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Không thể dùng âm thanh mà nghe nhận Phật pháp; phân biệt các tiếng vang mà không nương tựa vào đâu. Vì sao vậy? Hai việc hợp lại mới tạo ra tiếng; tuy có hai việc mà thật ra không có gì. Do nhân duyên hợp lại mới có hai việc; vì có người nên mới có tiếng pháp; vì vậy gọi là Thanh văn." Bấy giờ Phật nói kệ rằng:

 Khiến vô số người, nghe pháp không niệm của Phật;

 Vì thế gọi là Thanh văn, ấy là Bồ-tát dũng mãnh.

 Nghe đạo định tĩnh vắng lặng, yên tĩnh không buông lung;

 Vô lượng người nghe pháp, nên gọi là Thanh văn.

 Nghe sự lặng lẽ an ổn, mọi niềm vui chẳng có hình tướng;

 Vì thế là Thanh văn, đến chỗ vắng lặng vô vi.

 Nghe về giác, căn, lực, đầy đủ ý chỉ, ý đoạn;

 Tự rốt ráo những việc ấy, nên gọi là Thanh văn.

 Nghe rằng những gì thân có đều là không, không thể có sự bền chắc;

 Là điều kẻ ngu mến chuộng; nên lúc ấy hiểu rõ thân.

 Con mắt ấy không thấy gì, không nghe cũng như vậy;

 Chúng sinh bị kiến chấp xâm hại, tối tắc không hiểu rõ.

 Nếu thành được Phật nhãn, bình đẳng, tự không thể nghĩ bàn;

 Đưa họ đến bản vô (cái vốn không, thực tướng của muôn pháp), khai hoá những kẻ tối tăm.

 Vô lượng người nghe kinh: các pháp chẳng có sinh khởi;

 Do đó mà được danh hiệu, gọi là Thanh văn.

 Không có gì để nghe nhận, hiểu nó như tiếng vang;

 Không thấy có người nói, cũng không có gì để nghe.

 Vì thế tên là Thanh văn: khiến mọi người nghe nhận.

 Xét vốn không có nghe, đừng bị âm thanh làm mê.

 Ví như người ngủ mộng, ngửi vô số mùi hương;

 Mơ hồ không thể nắm, dạo chơi ngửi khoảng không.

 Hiểu hương cũng như thế, chưa từng có ngửi hương;

 Vô lượng người mất chí, Bồ-tát khiến họ sáng ra.

 Xét lưỡi không nương vào đâu, khối thịt không biết vị;

 Giả như khối thịt biết ngọt, thì lưỡi cũng phải biết.

 Không nương các tưởng ấy; nghĩ vị ngon là điều hung hiểm.

 Sáu giới không thể nghĩ, (để) phân biệt các loại vị;

 Bồ-tát đại dũng mãnh, tận mắt thấy, phân biệt điều này.

 Do nghe mà đạt được, nên gọi là Thanh văn.

 Tự phân biệt thân mình, ấy là không, là tự nhiên;

 Hiểu được sự hư vô này, thì không khởi không sinh.

 Nếu không có gì dấy lên, thì hiểu được thánh đạo này;

 Khiến dân chúng nghe pháp, ấy gọi là Thanh văn.

 Xét tâm, nói tâm vốn thanh tịnh, không hình, không thể nắm được;

 Như thế thì không có người; nghe điều này là Thanh văn.

 Giống như huyễn hoá sinh ra, diệt hết thì cũng là không;

 Nếu có thấy các tưởng, hiểu rõ chúng thì là Thanh văn.

 Lại nghe về bố thí: bố thí pháp không thể nghĩ bàn;

 Khuôn phép này là đường thánh, nhờ đó mới thành đạo Phật.

 Tuỳ điều mình vốn gieo trồng, được quả cũng như vậy;

 Bố thí không thể nghĩ bàn, thành đạo lớn mà không niệm.

 Bố thí áo cơm thì phúc mỏng, bố thí pháp là rộng lớn nhất;

 Chưa từng có lòng tiếc rẻ, ấy là con đường của thánh tuệ.

 Mở rộng tâm không tưởng, bố thí mà không dính mắc;

 Người bố thí như thế, mau thành đạo Phật.

 Bỏ hết mọi tâm, xét tai không nghe gì;

 Vượt khỏi mọi sự hoà hợp, nên gọi là Thanh văn.

 Nhân tiếng gọi mà có tiếng vang đáp; nếu không dính vào âm thanh,

 Thì đối với các bậc thánh tôn, Phật pháp là vô thượng (cao nhất, không gì hơn).

 Mọi thứ có thể không nghe tiếng vang, tất cả không nương tựa;

 Không hai, không sai khác; vang tiếng ra nên có Thanh văn.

 Vô số Phật diễn pháp, khiến người kia nghe tiếng;

 Xét điều nghe như tiếng vang, vui khiến người thành đạo Phật.

 Khéo dạo các cõi Phật, điều nghe không bị rối loạn;

 Ở chỗ của bậc Bình Đẳng Giác (Phật), Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) không ai trên.

 Nghe khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), chỗ trụ như hư không;

 Xét người bình đẳng nương nơi vắng lặng, như nê hoàn (niết-bàn: sự tắt hẳn phiền não, thoát sinh tử) không hình.

 Tưởng mà người đời dính mắc, cho rằng nương vào tứ đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) mà có;

 Những thứ ấy là hư không; (họ lại lấy) nê hoàn làm tưởng niệm (?).

 Hiểu các giới như thế, đừng cho là bền chắc;

 Vốn không có người sinh tử, không phải diệt hết trần lao (phiền não như bụi làm nhọc tâm) (?).

 Muôn vật không rốt ráo, xét người không thể nắm được;

 Các pháp ấy vắng lặng, chưa từng thấy có các cõi.

 Khiến dân chúng nghe điều này, sớm tối cũng như vậy;

 Người kia không khởi các niệm, ta hoá độ mọi người được nghe.

 Khiến người được nghe pháp, như thế là đệ tử;

 Nghe mà không có gì để nghe, nên khen gọi là Thanh văn.

 Bậc hùng nhớ đời xưa, nghe nhận pháp tối thượng;

 Thấy mà không phân biệt kinh, mọi pháp là tất cả (?).

 Giảng tiếng không thiên lệch, cứu độ mọi hội chúng;

 Vì mọi người nói pháp, ấy là Thanh văn.

 Thì giảng cõi vô vi, thanh tịnh không buông lung;

 Quán kỹ pháp không có lời nói, Phật pháp cũng như vậy.

 Thấy pháp không đi xa, là điều Phật giảng nêu;

 Pháp ấy cũng không gần, vì thế không nương tựa.

 Vì vậy gọi là đệ tử: nghe nhận theo lời dạy này;

 Khuyên hoá dân chúng, ấy mới là nghe pháp.

 A-nan, vì thế ta giảng nói về sự giáo hoá của Thanh văn;

 Tạm gọi là đệ tử, thật ra là Bồ-tát đại sĩ.

 Phật bảo A-nan: "Vì thế Như Lai chí chân đẳng chánh giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chánh và bình đẳng, tức là Phật) khen nói Bồ-tát là Thanh văn; nên biết nghĩa ấy cũng là thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, tuỳ theo căn cơ người nghe mà dẫn dắt)."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video