Thiên 23 — Phẩm 16: Phạm hạnh

 Phẩm thứ mười sáu: Phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch, dứt bỏ dục lạc).

 Bấy giờ, thiên tử (vị trời) Chính Niệm thưa với Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) Pháp Tuệ rằng: "Thưa Phật tử (con của Phật, chỉ người tu theo Phật)! Các chúng Bồ-tát trong hết thảy thế giới, nương theo lời dạy của Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến), mặc áo nhuộm màu (áo của người tu) mà xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu). Làm sao để được phạm hạnh trong sạch, từ địa vị Bồ-tát mà đạt đến đạo bồ-đề (sự giác ngộ) vô thượng (cao nhất)?"

 Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

 "Phật tử! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn) tu phạm hạnh, nên lấy mười pháp làm sở duyên (đối tượng để tâm nhắm vào), chú tâm mà quán xét. Đó là: thân, thân nghiệp (việc làm của thân), lời nói, ngữ nghiệp (việc làm bằng lời nói), ý, ý nghiệp (việc làm của ý), Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn), Pháp (giáo pháp của Phật), Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành), giới (giới luật — những điều răn cấm người tu phải giữ). Nên quán xét như vầy: thân là phạm hạnh chăng? … cho đến giới là phạm hạnh chăng?

 Nếu thân là phạm hạnh, thì nên biết phạm hạnh ấy là chẳng lành, là trái pháp, là đục ngầu, là hôi thối, là không sạch, là đáng chán ghét, là trái nghịch, là nhơ nhuốc lẫn lộn, là thây chết, là ổ giòi bọ.

 Nếu thân nghiệp là phạm hạnh, thì phạm hạnh là đi, đứng, ngồi, nằm, nhìn trái nhìn phải, co duỗi, cúi ngửa.

 Nếu lời nói là phạm hạnh, thì phạm hạnh là âm thanh, hơi gió thở, môi, lưỡi, cổ họng, mép miệng, thở ra hít vào, kìm giữ hay buông thả, cao thấp, trong đục.

 Nếu ngữ nghiệp là phạm hạnh, thì phạm hạnh là lời hỏi thăm sức khỏe đi đứng, là nói tóm tắt, nói rộng, nói bằng ví dụ, nói thẳng, nói khen, nói chê, nói để thiết lập (?), nói theo thói tục, nói rõ ràng.

 Nếu ý là phạm hạnh, thì phạm hạnh phải là giác, là quán (giác: tâm tìm xét sơ lược; quán: tâm xét kỹ tinh tế), là phân biệt, là các thứ phân biệt, là nhớ nghĩ, là các thứ nhớ nghĩ, là suy tư, là các thứ suy tư, là trò ảo thuật, là giấc ngủ mộng.

 Nếu ý nghiệp là phạm hạnh, thì nên biết phạm hạnh là ý nghĩ, nóng lạnh, đói khát, khổ vui, buồn mừng.

 Nếu Phật là phạm hạnh, thì sắc là Phật chăng? Thọ là Phật chăng? Tưởng là Phật chăng? Hành là Phật chăng? Thức là Phật chăng? (sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, sự nhận biết hình ảnh, ý chí tạo tác, sự hiểu biết phân biệt). Tướng (ba mươi hai tướng tốt trên thân Phật) là Phật chăng? Hảo (tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật) là Phật chăng? Thần thông là Phật chăng? Nghiệp hạnh là Phật chăng? Quả báo là Phật chăng?

 Nếu Pháp là phạm hạnh, thì sự tịch diệt (vắng lặng, dứt bặt mọi sinh diệt) là Pháp chăng? Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) là Pháp chăng? Không sinh là Pháp chăng? Không khởi là Pháp chăng? Không thể nói là Pháp chăng? Không phân biệt là Pháp chăng? Không có chỗ làm là Pháp chăng? Không hợp tập là Pháp chăng?

 Nếu Tăng là phạm hạnh, thì Dự lưu hướng là Tăng chăng? Dự lưu quả là Tăng chăng? Nhất lai hướng là Tăng chăng? Nhất lai quả là Tăng chăng? Bất hoàn hướng là Tăng chăng? Bất hoàn quả là Tăng chăng? A-la-hán hướng là Tăng chăng? A-la-hán quả là Tăng chăng? (Đây là bốn bậc thánh của hàng đệ tử nghe pháp; mỗi bậc có "hướng" là đang tiến tới và "quả" là đã chứng được: Dự lưu – mới bước vào dòng thánh; Nhất lai – chỉ còn trở lại cõi người một lần; Bất hoàn – không còn trở lại cõi dục; A-la-hán – dứt hết phiền não, không còn tái sinh). Tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy việc chết đây sinh kia của chúng sinh, dứt sạch phiền não) là Tăng chăng? Lục thông (sáu phép thần thông) là Tăng chăng?

 Nếu giới là phạm hạnh, thì đàn tràng (giới đàn, nơi làm lễ truyền giới) là giới chăng? Việc hỏi về sự trong sạch (hỏi người thọ giới có trong sạch, đủ điều kiện hay không) là giới chăng? Việc dạy oai nghi (cử chỉ, phép tắc đúng mực) là giới chăng? Ba lần tuyên đọc yết-ma (lời tác pháp trong lễ truyền giới, đọc ba lần trước Tăng chúng) là giới chăng? Hòa thượng (vị thầy truyền giới chính) là giới chăng? A-xà-lê (vị thầy dạy phép tắc, phụ giúp việc truyền giới) là giới chăng? Cạo tóc là giới chăng? Mặc áo cà-sa (áo của người xuất gia) là giới chăng? Khất thực (đi xin ăn) là giới chăng? Chính mạng (sống bằng cách chân chính, không mưu sinh sai trái) là giới chăng?

 Quán xét như vậy rồi, đối với thân không chấp giữ, đối với sự tu không dính mắc, đối với pháp không trụ vào; quá khứ đã diệt, vị lai chưa đến, hiện tại trống vắng; không có người tạo nghiệp (hành động tạo tác, để lại kết quả), không có người nhận quả báo; đời này không dời động, đời kia không đổi khác. Trong đây pháp nào gọi là phạm hạnh? Phạm hạnh từ đâu mà đến? Là của ai? Bản thể là ai? Do ai làm ra? Là có hay là không? Là sắc hay chẳng phải sắc? Là thọ hay chẳng phải thọ? Là tưởng hay chẳng phải tưởng? Là hành hay chẳng phải hành? Là thức hay chẳng phải thức?

 Quán xét như vậy, vì pháp phạm hạnh không thể nắm bắt được, vì các pháp trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều trống vắng, vì ý không chấp giữ, vì tâm không chướng ngại, vì việc làm không có hai bên đối lập, vì phương tiện (cách thức khéo léo) được tự tại, vì nhận lấy pháp không có tướng, vì quán xét pháp không có tướng, vì biết Phật pháp bình đẳng, vì đầy đủ hết thảy Phật pháp — như vậy gọi là phạm hạnh trong sạch.

 "Lại nên tu tập mười pháp. Những gì là mười? Đó là: trí biết chỗ đúng và chỗ không đúng (biết điều gì hợp lẽ có thể xảy ra, điều gì không thể); trí biết nghiệp báo quá khứ, hiện tại, vị lai; trí biết các thiền định, giải thoát và tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vững vàng); trí biết các căn cơ (khả năng, trình độ của chúng sinh) hơn kém; trí biết các thứ hiểu biết; trí biết các thứ giới (tính chất, cảnh giới của chúng sinh); trí biết con đường dẫn đến mọi nơi; trí thiên nhãn (mắt trời: thấy xa, thấy việc chết đây sinh kia của chúng sinh) không ngăn ngại; trí túc mạng (biết các đời trước) không ngăn ngại; trí dứt hẳn tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não).

 Đối với mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, tức mười trí vừa kể), phải quán xét từng lực một; trong mỗi lực có vô lượng nghĩa, đều nên thưa hỏi. Nghe rồi, nên khởi tâm đại từ bi (lòng thương yêu lớn muốn ban vui và thương xót lớn muốn cứu khổ), quán xét chúng sinh mà không bỏ rơi; suy nghĩ về các pháp không ngừng nghỉ; làm những việc vô thượng mà không cầu quả báo; hiểu rõ các cảnh giới đều như huyễn, như mộng, như bóng, như tiếng vang, cũng như sự biến hóa.

 Nếu các Bồ-tát tương ứng được với sự quán xét và thực hành như vậy, đối với các pháp không sinh ra cách hiểu hai bên đối lập, thì hết thảy Phật pháp mau chóng hiện ra trước mắt; ngay lúc mới phát tâm liền được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng — tức quả vị Phật), biết hết thảy pháp chính là tự tính của tâm, thành tựu thân trí tuệ, không do người khác mà được giác ngộ."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video