Thiên 24 — Phẩm 17: Công đức của lần đầu phát tâm

 Phẩm Công Đức Của Lúc Mới Phát Tâm, thứ mười bảy

 Bấy giờ, Thiên Đế Thích (vị vua của cõi trời Đao Lợi, một vị thần hộ trì Phật pháp) thưa với Bồ-tát Pháp Tuệ (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh; Pháp Tuệ là tên vị Bồ-tát này) rằng: "Thưa Phật tử (con của Phật, cách gọi tôn kính người tu theo đạo Phật)! Bồ-tát lúc mới phát tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu đạt sự giác ngộ trọn vẹn như Phật để cứu độ chúng sinh), thì công đức (phúc lành và năng lực tốt đẹp có được nhờ tu tập) đạt được lớn đến mức nào?"

 Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

 "Ý nghĩa này vô cùng sâu xa: khó nói, khó biết, khó phân biệt, khó tin hiểu, khó tự mình chứng nghiệm, khó thực hành, khó thông suốt, khó suy nghĩ, khó đo lường, khó đi vào. Tuy vậy, tôi sẽ nương nhờ sức oai thần của Phật mà nói cho ông nghe.

 "Này Phật tử! Giả sử có người đem mọi thứ vật dụng làm cho vui sướng, cúng dường (dâng hiến, nuôi dưỡng với lòng kính trọng) cho tất cả chúng sinh trong a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm được) thế giới ở phương đông, suốt một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài, tính theo một vòng hình thành và tan rã của thế giới), sau đó dạy họ giữ gìn trong sạch năm giới (năm điều răn của người tu tại gia: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu); với các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên và phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Ý ông thế nào, công đức của người ấy có nhiều chăng?"

 Thiên Đế thưa: "Thưa Phật tử! Công đức của người ấy chỉ có Phật mới biết được, ngoài ra không ai có thể đo lường nổi."

 Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

 "Này Phật tử! Công đức của người ấy so với công đức lúc mới phát tâm của Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn; cứ như thế, một phần ức, một phần trăm ức, một phần nghìn ức, một phần trăm nghìn ức, một phần na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) ức, một phần trăm na-do-tha ức, một phần nghìn na-do-tha ức, một phần trăm nghìn na-do-tha ức, một phần tính bằng số đếm, một phần ca-la (phần cực nhỏ, như chia một sợi lông thành trăm phần rồi lấy một), một phần tính bằng phép toán, một phần chỉ có thể nói bằng ví dụ, một phần ưu-ba-ni-sa-đà (phần nhỏ đến tột cùng, gần như không còn gì), cũng đều không bằng được một.

 "Này Phật tử! Hãy tạm gác ví dụ ấy. Giả sử có người đem mọi thứ vật dụng làm cho vui sướng, cúng dường tất cả chúng sinh trong mười a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương, suốt một trăm kiếp, sau đó dạy họ tu mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không mê muội tà kiến); cúng dường như thế suốt một nghìn kiếp, rồi dạy họ an trú trong tứ thiền (bốn bậc thiền định, trạng thái tâm lặng lẽ chuyên chú từ thấp đến cao); suốt trăm nghìn kiếp, dạy họ an trú trong tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ – đem vui cho người, bi – cứu khổ cho người, hỷ – vui theo điều tốt của người, xả – buông bỏ, đối xử bình đẳng); suốt một ức kiếp, dạy họ an trú trong tứ vô sắc định (bốn bậc định cao hơn, vượt khỏi mọi hình tướng vật chất); suốt trăm ức kiếp, dạy họ an trú quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc Thánh, đã vào dòng Thánh, không còn rơi vào đường dữ); suốt nghìn ức kiếp, dạy họ an trú quả Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa); suốt trăm nghìn ức kiếp, dạy họ an trú quả A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục vọng); suốt na-do-tha ức kiếp, dạy họ an trú quả A-la-hán (quả vị cao nhất của người nghe Phật dạy mà tu, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử); suốt trăm nghìn na-do-tha ức kiếp, dạy họ an trú đạo Bích-chi-Phật (con đường của người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy). Này Phật tử! Ý ông thế nào, công đức của người ấy có nhiều chăng?"

 Thiên Đế thưa: "Thưa Phật tử! Công đức của người ấy chỉ có Phật mới biết được."

 Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

 "Này Phật tử! Công đức của người ấy so với công đức lúc mới phát tâm của Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà cũng không bằng được một. Vì sao vậy? Này Phật tử! Tất cả chư Phật khi mới phát tâm, không phải chỉ vì muốn đem mọi thứ vật dụng làm cho vui sướng cúng dường tất cả chúng sinh trong mười a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương, suốt trăm kiếp, cho đến trăm nghìn na-do-tha ức kiếp, mà phát tâm bồ-đề; cũng không phải chỉ vì muốn dạy số chúng sinh ấy tu năm giới, mười điều lành, an trú tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, chứng quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, đạo Bích-chi-Phật, mà phát tâm bồ-đề;

 mà là vì muốn cho dòng giống Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) không bị dứt đoạn; vì muốn đi khắp tất cả thế giới; vì muốn cứu độ, giải thoát chúng sinh trong tất cả thế giới; vì muốn biết rõ hết sự hình thành và tan rã của tất cả thế giới; vì muốn biết rõ hết sự nhơ và sạch của chúng sinh trong tất cả thế giới; vì muốn biết rõ hết bản tính vốn trong sạch của tất cả thế giới; vì muốn biết rõ hết điều ưa thích trong tâm, phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham lam, giận dữ, mê muội) và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) của tất cả chúng sinh; vì muốn biết rõ hết việc tất cả chúng sinh chết nơi này sinh nơi kia; vì muốn biết rõ hết căn cơ (năng lực, khả năng tiếp nhận giáo pháp của mỗi chúng sinh) và phương tiện (cách thức khéo léo) của tất cả chúng sinh; vì muốn biết rõ hết sự vận hành trong tâm của tất cả chúng sinh; vì muốn biết rõ hết trí hiểu biết về ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) của tất cả chúng sinh; vì muốn biết rõ hết sự bình đẳng của cảnh giới tất cả chư Phật – vì những điều đó mà phát tâm bồ-đề cao tột không gì hơn.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của một lần khởi nghĩ), có thể đi qua a-tăng-kỳ thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp, thì các thế giới ấy vẫn không ai biết được giới hạn. Lại có người thứ hai, trong khoảng một ý niệm, có thể đi qua số thế giới mà người trước đã đi qua trong a-tăng-kỳ kiếp; cũng như thế suốt a-tăng-kỳ kiếp. Lần lượt nối tiếp như vậy cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Trong mười phương ấy có tất cả một trăm người, mỗi người đều đi qua các thế giới như thế, thì các thế giới ấy còn có thể biết được giới hạn; còn thiện căn (gốc rễ của điều lành, cội phúc) có được khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, cùng khắp, cao tột nhất, tức sự giác ngộ của Phật) thì không ai có thể biết được giới hạn.

 Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn đi đến số thế giới ấy để biết rõ mà phát tâm bồ-đề; mà là vì muốn biết rõ thế giới khắp mười phương nên phát tâm bồ-đề. Nghĩa là: muốn biết rõ thế giới vi diệu chính là thế giới thô xấu, thế giới thô xấu chính là thế giới vi diệu; thế giới ngửa lên chính là thế giới úp xuống, thế giới úp xuống chính là thế giới ngửa lên; thế giới nhỏ chính là thế giới lớn, thế giới lớn chính là thế giới nhỏ; thế giới rộng chính là thế giới hẹp, thế giới hẹp chính là thế giới rộng; một thế giới chính là bất khả thuyết (nhiều đến mức không thể nói hết, cũng là tên một con số cực lớn) thế giới, bất khả thuyết thế giới chính là một thế giới; bất khả thuyết thế giới đi vào một thế giới, một thế giới đi vào bất khả thuyết thế giới; thế giới nhơ uế chính là thế giới trong sạch, thế giới trong sạch chính là thế giới nhơ uế. Muốn biết trong đầu một sợi lông có tính sai khác của tất cả thế giới; trong tất cả thế giới có tính đồng một thể của đầu một sợi lông. Muốn biết từ trong một thế giới sinh ra tất cả thế giới; muốn biết tất cả thế giới đều không có thể tính cố định. Muốn dùng một ý niệm mà biết hết tất cả thế giới rộng lớn không chút trở ngại – vì thế mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được số kiếp hình thành và tan rã của a-tăng-kỳ thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp, thì các số kiếp ấy vẫn không ai biết được giới hạn. Có người thứ hai, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được số kiếp mà người trước đã biết trong a-tăng-kỳ kiếp. Nói rộng ra như thế cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Số kiếp hình thành và tan rã của a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn.

 Vì sao vậy? Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết số kiếp hình thành và tan rã của chừng ấy thế giới mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết, không sót, các kiếp hình thành và tan rã của tất cả thế giới nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nghĩa là: biết kiếp dài và kiếp ngắn bình đẳng, kiếp ngắn và kiếp dài bình đẳng; một kiếp và vô số kiếp bình đẳng, vô số kiếp và một kiếp bình đẳng; kiếp có Phật ra đời và kiếp không có Phật bình đẳng, kiếp không có Phật và kiếp có Phật bình đẳng; trong kiếp có một đức Phật lại có bất khả thuyết đức Phật, trong kiếp có bất khả thuyết đức Phật lại có một đức Phật; kiếp có hạn lượng và kiếp không hạn lượng bình đẳng, kiếp không hạn lượng và kiếp có hạn lượng bình đẳng; kiếp có cùng tận và kiếp không cùng tận bình đẳng, kiếp không cùng tận và kiếp có cùng tận bình đẳng; bất khả thuyết kiếp và một ý niệm bình đẳng, một ý niệm và bất khả thuyết kiếp bình đẳng; tất cả kiếp đi vào cái không phải kiếp, cái không phải kiếp đi vào tất cả kiếp. Muốn trong một ý niệm biết hết các kiếp hình thành và tan rã của tất cả thế giới trong quá khứ, tương lai và hiện tại – vì thế mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Đây gọi là: trí thần thông biết rõ tất cả các kiếp, được trang nghiêm bằng lời thệ nguyện lớn khi mới phát tâm.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được các khuynh hướng hiểu biết sai khác của tất cả chúng sinh trong a-tăng-kỳ thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp. Có người thứ hai, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được các khuynh hướng hiểu biết sai khác của chúng sinh mà người trước đã biết trong a-tăng-kỳ kiếp; cũng như thế suốt a-tăng-kỳ kiếp. Lần lượt nối tiếp như vậy cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Các khuynh hướng hiểu biết sai khác của chúng sinh mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn.

 Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết sự hiểu biết của chừng ấy chúng sinh mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết các khuynh hướng hiểu biết sai khác của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nghĩa là: vì muốn biết các khuynh hướng hiểu biết sai khác là vô biên, vì sự hiểu biết của một chúng sinh và của vô số chúng sinh là bình đẳng; vì muốn đạt được ánh sáng trí tuệ khéo léo về bất khả thuyết khuynh hướng hiểu biết sai khác; vì muốn biết hết, không sót, các khuynh hướng hiểu biết sai khác của biển chúng sinh; vì muốn biết hết vô lượng các khuynh hướng hiểu biết lành và chẳng lành trong quá khứ, hiện tại, vị lai; vì muốn biết hết các khuynh hướng hiểu biết giống nhau và không giống nhau; vì muốn biết hết tất cả khuynh hướng hiểu biết chính là một, một chính là tất cả; vì muốn đạt được sức hiểu biết của Như Lai;

 vì muốn biết hết sự sai khác giữa hiểu biết còn có cái cao hơn và hiểu biết cao tột, hiểu biết còn sót và hiểu biết trọn vẹn, hiểu biết ngang bằng và hiểu biết không ngang bằng; vì muốn biết hết sự sai khác giữa hiểu biết có chỗ nương và không chỗ nương, hiểu biết chung với người khác và riêng không chung, hiểu biết có giới hạn và không giới hạn, hiểu biết sai khác và không sai khác, hiểu biết lành và chẳng lành, hiểu biết thế gian và hiểu biết vượt ra ngoài thế gian; vì muốn trong tất cả các hiểu biết vi diệu, hiểu biết rộng lớn, hiểu biết vô lượng, hiểu biết ở địa vị chân chính (?), đạt được trí giải thoát không trở ngại của Như Lai; vì muốn dùng vô lượng phương tiện mà biết hết, không sót, trong tất cả các cõi chúng sinh ở mười phương, từng chúng sinh có hiểu biết trong sạch, hiểu biết nhiễm ô, hiểu biết rộng, hiểu biết hẹp, hiểu biết tinh tế, hiểu biết thô sơ; vì muốn biết hết, không sót, hiểu biết sâu kín, hiểu biết khéo léo, hiểu biết phân tích, hiểu biết tự nhiên, hiểu biết khởi lên theo nguyên nhân, hiểu biết khởi lên theo điều kiện, cùng tất cả mạng lưới hiểu biết – vì thế mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được sự sai khác về căn cơ của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp. Có người thứ hai, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được sự sai khác về căn cơ mà người trước đã biết trong từng ý niệm suốt a-tăng-kỳ kiếp. Nói rộng ra như thế cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Sự sai khác về căn cơ của tất cả chúng sinh trong thế giới mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao vậy? Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết căn cơ của chúng sinh trong chừng ấy thế giới mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết mọi sự sai khác về căn cơ của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới, nói rộng ra cho đến muốn biết hết tất cả mạng lưới căn cơ, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được mọi điều mong muốn, ưa thích của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp. Lần lượt nói rộng ra cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Những điều mong muốn, ưa thích của chúng sinh mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết điều mong muốn, ưa thích của chừng ấy chúng sinh mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết mọi điều mong muốn, ưa thích của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới, nói rộng ra cho đến muốn biết hết tất cả mạng lưới mong muốn, ưa thích, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được mọi phương tiện của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông. Nói rộng ra như thế cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Mọi phương tiện của chúng sinh mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết mọi phương tiện của chúng sinh trong chừng ấy thế giới mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết mọi phương tiện của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới, nói rộng ra cho đến muốn biết hết tất cả mạng lưới phương tiện, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được mọi tâm sai khác của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông. Nói rộng ra cho đến: mọi tâm sai khác của tất cả chúng sinh trong thế giới mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn công đức và thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết tâm của chừng ấy chúng sinh mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết mọi tâm của vô biên chúng sinh trong khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi hiện tượng) và hư không giới (khắp cả không gian), cho đến muốn biết hết tất cả mạng lưới tâm, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được mọi nghiệp (hành động bằng thân, lời nói, ý nghĩ, có tạo ra kết quả về sau) sai khác của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông. Nói rộng ra cho đến: mọi nghiệp sai khác của chúng sinh mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn giới hạn thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không thể biết được. Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết nghiệp của chừng ấy chúng sinh mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết nghiệp của tất cả chúng sinh trong ba đời, cho đến muốn biết hết tất cả mạng lưới nghiệp, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được mọi phiền não của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương đông; ý niệm nào cũng như thế, suốt a-tăng-kỳ kiếp, thì mọi sự sai khác của các phiền não ấy vẫn không ai biết được giới hạn. Có người thứ hai, trong khoảng một ý niệm, có thể biết được sự sai khác về phiền não của chúng sinh mà người trước đã biết trong a-tăng-kỳ kiếp; cũng như thế lại suốt a-tăng-kỳ kiếp. Lần lượt nói rộng ra cho đến người thứ mười. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Sự sai khác về phiền não của chúng sinh mười phương ấy còn có thể biết được giới hạn; còn giới hạn thiện căn khi Bồ-tát mới phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không thể biết được.

 Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn biết phiền não của chúng sinh trong chừng ấy thế giới mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn biết hết sự sai khác về phiền não của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nghĩa là: vì muốn biết hết phiền não nhẹ, phiền não nặng, phiền não đang ngủ ngầm, phiền não đang bùng khởi, vô lượng sự sai khác về phiền não và mọi sự suy xét thô và tế của tâm nơi từng chúng sinh, để gột sạch tất cả mọi điều nhiễm ô; vì muốn biết hết phiền não nương nơi vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) và phiền não đi liền với tham ái, để dứt tất cả các mối trói buộc của phiền não dẫn vào các nẻo tồn tại trong vòng luân hồi; vì muốn biết hết phiền não thuộc phần tham, phiền não thuộc phần giận, phiền não thuộc phần si, phiền não có cả ba phần ngang nhau, để dứt tận gốc rễ của tất cả phiền não;

 vì muốn biết hết phiền não về cái tôi, phiền não về cái của tôi, phiền não kiêu mạn vì chấp có cái tôi, để giác ngộ, dứt hết không sót tất cả phiền não; vì muốn biết hết các phiền não gốc và phiền não phụ sinh ra từ sự suy nghĩ lộn ngược, sai lệch, cùng sáu mươi hai loại tà kiến (sáu mươi hai quan điểm sai lầm thời bấy giờ) sinh ra từ thân kiến (sự chấp thân này là cái tôi có thật), để chế ngự tất cả phiền não; vì muốn biết hết các phiền não che lấp tâm và phiền não ngăn trở, để phát tâm đại bi (lòng thương xót lớn lao) cứu giúp che chở, dứt sạch mạng lưới phiền não, làm cho tính nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) được trong sạch – vì thế mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử có người, trong khoảng một ý niệm, đem đủ loại đồ ăn thức uống ngon thượng hạng, hương hoa, y phục, tràng phan (cờ phướn dài treo trong lễ cúng), lọng che, cùng tăng-già-lam (chùa, nơi chư tăng cư trú), cung điện tuyệt đẹp, màn báu, lưới và trướng, đủ loại tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) trang hoàng lộng lẫy và các thứ báu vật quý giá, để cúng dường vô số chư Phật ở phương đông cùng tất cả chúng sinh trong vô số thế giới; cung kính tôn trọng, lễ lạy khen ngợi, cúi mình chiêm ngưỡng, liên tục không dứt, suốt vô số kiếp. Lại khuyên các chúng sinh kia đều cúng dường Phật như vậy. Đến khi Phật diệt độ, mỗi người đều dựng tháp thờ. Những ngọn tháp ấy cao rộng, được làm bằng các thứ báu của vô số thế giới, trang hoàng đủ kiểu. Trong mỗi ngọn tháp đều có vô số hình tượng Như Lai, ánh sáng chiếu khắp vô số thế giới, suốt vô số kiếp. Các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Này Phật tử! Ý ông thế nào, công đức của người ấy có nhiều chăng?"

 Thiên Đế thưa: "Công đức của người ấy chỉ có Phật mới biết, ngoài ra không ai đo lường nổi."

 "Này Phật tử! Công đức của người ấy so với công đức lúc mới phát tâm của Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà cũng không bằng được một.

 "Này Phật tử! Lại gác ví dụ ấy. Giả sử lại có người thứ hai, trong một ý niệm, có thể làm được tất cả việc cúng dường mà người trước và tất cả chúng sinh trong vô số thế giới đã làm trong vô số kiếp; ý niệm nào cũng như thế, đem vô lượng loại đồ cúng dường, cúng dường vô lượng chư Phật Như Lai cùng tất cả chúng sinh trong vô lượng thế giới, suốt vô lượng kiếp. Người thứ ba cho đến người thứ mười cũng đều như vậy, trong một ý niệm có thể làm được mọi việc cúng dường của người trước; ý niệm nào cũng như thế, đem những đồ cúng dường nhiều đến vô biên, không gì sánh bằng, không thể đếm, không thể cân, không thể nghĩ, không thể lường, không thể nói, không thể nói hết được cái không thể nói, cúng dường vô biên cho đến bất khả thuyết bất khả thuyết chư Phật cùng tất cả chúng sinh trong chừng ấy thế giới, suốt vô biên cho đến bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp. Đến khi Phật diệt độ, mỗi người đều dựng tháp thờ, tháp ấy cao rộng, cho đến suốt trụ kiếp (thời kỳ thế giới tồn tại ổn định) cũng đều như vậy. Này Phật tử! Công đức trên đây so với công đức lúc mới phát tâm của Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà cũng không bằng được một.

 Vì sao vậy? Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh to lớn) không tự giới hạn, không phải chỉ vì muốn cúng dường chừng ấy đức Phật mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; mà là vì muốn cúng dường tất cả chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại nhiều vô lượng, bất khả thuyết bất khả thuyết, ở mười phương, khắp pháp giới và hư không giới, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Phát tâm ấy rồi, có thể biết được lúc tất cả chư Phật trong quá khứ mới thành chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật) cho đến lúc nhập niết-bàn (Phật qua đời, đi vào cảnh vắng lặng, dứt hết khổ đau); có thể tin được thiện căn của tất cả chư Phật trong tương lai; có thể biết được trí tuệ của tất cả chư Phật hiện tại. Mọi công đức của chư Phật ấy, vị Bồ-tát này đều có thể tin, có thể nhận, có thể tu, có thể đạt, có thể biết, có thể chứng, có thể thành tựu, có thể cùng chư Phật bình đẳng, đồng một tính.

 Vì sao vậy? Vì Bồ-tát này phát tâm để dòng giống tất cả Như Lai không bị dứt đoạn; phát tâm để đi khắp tất cả thế giới; phát tâm để cứu độ, giải thoát chúng sinh trong tất cả thế giới; phát tâm để biết rõ hết sự hình thành và tan rã của tất cả thế giới; phát tâm để biết rõ hết sự nhơ và sạch của tất cả chúng sinh; phát tâm để biết rõ hết sự trong sạch của tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục – nơi còn ham muốn, cõi Sắc – nơi còn hình thể vi tế, cõi Vô sắc – nơi không còn hình thể) trong tất cả thế giới; phát tâm để biết rõ hết điều ưa thích trong tâm, phiền não và tập khí của tất cả chúng sinh; phát tâm để biết rõ hết việc tất cả chúng sinh chết nơi này sinh nơi kia; phát tâm để biết rõ hết căn cơ và phương tiện của tất cả chúng sinh; phát tâm để biết rõ hết sự vận hành trong tâm của tất cả chúng sinh; phát tâm để biết rõ hết trí hiểu biết về ba đời của tất cả chúng sinh.

 Nhờ phát tâm mà thường được tất cả chư Phật ba đời nhớ nghĩ đến, sẽ đạt được sự giác ngộ cao tột của tất cả chư Phật ba đời; liền được tất cả chư Phật ba đời trao cho diệu pháp (giáo pháp nhiệm mầu); liền cùng tất cả chư Phật ba đời đồng bình đẳng về bản tính; đã tu các pháp trợ đạo (những pháp tu hỗ trợ cho con đường giác ngộ) của tất cả chư Phật ba đời, thành tựu các năng lực và vô sở úy (sự hoàn toàn không sợ hãi khi giảng dạy chân lý) của tất cả chư Phật ba đời; trang nghiêm các pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) của tất cả chư Phật ba đời; đạt được trọn vẹn trí tuệ thuyết pháp của tất cả chư Phật trong pháp giới. Vì sao vậy? Vì nhờ phát tâm này mà sẽ thành Phật. Nên biết người này liền đồng đẳng với chư Phật ba đời, liền bình đẳng với cảnh giới của chư Phật Như Lai ba đời, liền bình đẳng với công đức của chư Phật Như Lai ba đời, đạt được trí tuệ chân thật bình đẳng rốt ráo về một thân và vô lượng thân của Như Lai.

 Vừa mới phát tâm, liền được tất cả chư Phật mười phương cùng khen ngợi; liền có thể thuyết pháp giáo hóa, chế ngự chúng sinh trong tất cả thế giới; liền có thể làm rung chuyển tất cả thế giới; liền có thể chiếu sáng tất cả thế giới; liền có thể dập tắt khổ đau của các đường dữ (địa ngục, quỷ đói, súc sinh) trong tất cả thế giới; liền có thể trang hoàng làm trong sạch tất cả cõi nước; liền có thể thị hiện thành Phật trong tất cả thế giới; liền có thể làm cho tất cả chúng sinh đều vui mừng; liền có thể đi vào bản tính của tất cả pháp giới; liền có thể giữ gìn dòng giống của tất cả chư Phật; liền có thể đạt được ánh sáng trí tuệ của tất cả chư Phật. Vị Bồ-tát mới phát tâm này, trong ba đời không chấp giữ chút gì là mình đạt được. Nghĩa là: dù là chư Phật hay pháp của chư Phật; dù là Bồ-tát hay pháp của Bồ-tát; dù là độc giác (bậc tự mình giác ngộ, tức Bích-chi-Phật) hay pháp của độc giác; dù là Thanh văn (người nghe tiếng Phật giảng dạy mà tu tập giác ngộ) hay pháp của Thanh văn; dù là thế gian hay pháp thế gian; dù là xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian) hay pháp xuất thế gian; dù là chúng sinh hay pháp của chúng sinh – đều không chấp giữ. Chỉ cầu nhất thiết trí; đối với các pháp giới, tâm không vướng mắc."

 Bấy giờ, nhờ sức thần của Phật, ở mỗi phương trong mười phương, số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một vạn cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa) đều chấn động theo sáu cách. Đó là: rung, rung khắp, rung khắp đều; trồi lên, trồi lên khắp, trồi lên khắp đều; dâng trào, dâng trào khắp, dâng trào khắp đều; chấn động, chấn động khắp, chấn động khắp đều; gầm vang, gầm vang khắp, gầm vang khắp đều; va đập, va đập khắp, va đập khắp đều. Trời mưa xuống các thứ hoa trời, hương trời, hương bột cõi trời, tràng hoa cõi trời, áo trời, báu vật cõi trời, đồ trang sức cõi trời; trỗi lên nhạc trời, phóng ra ánh sáng cõi trời và âm thanh cõi trời.

 Lúc ấy, ở mỗi phương trong mười phương, ngoài số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của mười cõi Phật, có chư Phật nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một vạn cõi Phật, cùng một tên là Pháp Tuệ, đều hiện thân đến trước Bồ-tát Pháp Tuệ mà nói rằng: "Lành thay! Lành thay! Pháp Tuệ! Nay ông có thể nói pháp này; chúng ta là chư Phật nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một vạn cõi Phật ở mỗi phương trong mười phương cũng nói pháp này; tất cả chư Phật đều nói như vậy. Khi ông nói pháp này, có số Bồ-tát nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một vạn cõi Phật phát tâm bồ-đề. Nay chúng ta đều thọ ký (báo trước rằng sẽ thành Phật vào lúc nào, với danh hiệu gì) cho họ: trong đời tương lai, sau khi trải qua một nghìn bất khả thuyết vô biên kiếp, họ sẽ cùng trong một kiếp mà thành Phật, ra đời, đều hiệu là Thanh Tịnh Tâm Như Lai, mỗi vị ở trong một thế giới khác nhau. Chúng ta đều sẽ giữ gìn pháp này, để tất cả Bồ-tát trong đời tương lai, ai chưa từng nghe đều được nghe.

 Như ở trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm một thế giới theo quan niệm Phật giáo, trên đỉnh có cõi trời của Đế Thích) thuộc bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn bao quanh núi Tu-di) của thế giới Ta-bà (thế giới mà chúng ta đang sống) này nói pháp như thế, khiến các chúng sinh nghe rồi được giáo hóa; cũng vậy, trong các thế giới ở mười phương, nhiều trăm nghìn ức na-do-tha, vô số, vô lượng, vô biên, không gì sánh bằng, không thể đếm, không thể cân, không thể nghĩ, không thể lường, không thể nói, khắp pháp giới và hư không giới, cũng đều nói pháp này để giáo hóa chúng sinh. Những vị nói pháp ấy đều cùng tên là Pháp Tuệ; tất cả đều là nhờ sức thần của Phật, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện gốc từ khi mới tu) của Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), vì muốn hiển bày Phật pháp, vì muốn dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, vì muốn mở bày nghĩa chân thật, vì muốn khiến người chứng được pháp tánh (bản tính chân thật của mọi sự vật), vì muốn khiến hội chúng đều vui mừng, vì muốn chỉ bày nguyên nhân của Phật pháp, vì muốn đạt được sự bình đẳng của tất cả chư Phật, vì muốn hiểu rõ pháp giới vốn không có hai – mà nói pháp như thế."

 Bấy giờ, Bồ-tát Pháp Tuệ nhìn khắp tất cả hội chúng trong các cõi nước mười phương cùng tận hư không giới; vì muốn thành tựu cho hết thảy chúng sinh, vì muốn làm trong sạch hết thảy quả báo của nghiệp, vì muốn mở bày hết thảy pháp giới trong sạch, vì muốn nhổ sạch tận gốc mọi điều nhiễm ô, vì muốn làm tăng trưởng lòng tin hiểu rộng lớn, vì muốn khiến mọi người biết căn cơ của vô lượng chúng sinh, vì muốn khiến mọi người biết pháp ba đời là bình đẳng, vì muốn khiến mọi người quán xét cảnh giới niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và phiền não), vì muốn làm tăng trưởng thiện căn trong sạch của chính mình; nương sức oai thần của Phật, liền nói bài kệ (thơ tụng để ca ngợi, trình bày giáo pháp) rằng:

 "Vì lợi ích thế gian mà phát tâm lớn, tâm ấy trùm khắp mười phương,

 Bao gồm chúng sinh, cõi nước và pháp ba đời, cùng biển công đức tối thắng của Phật và Bồ-tát.

 Rốt ráo như hư không, ngang bằng pháp giới, tất cả mọi thế gian,

 Đúng như pháp của chư Phật mà đều đi đến, phát tâm như thế không hề thối lui.

 Thương nghĩ chúng sinh chẳng bỏ phút giây, lìa mọi não hại, làm lợi ích khắp nơi,

 Ánh sáng chiếu đời, làm chỗ nương về, được thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, ở đây chỉ chư Phật) che chở, khó nghĩ bàn.

 Mười phương cõi nước đều đi vào, mọi sắc tướng hình dạng đều hiện ra,

 Như phúc đức và trí tuệ của Phật rộng không bờ, thuận theo đó tu nhân mà không vướng mắc.

 Có cõi ngửa lên, có cõi nghiêng hay úp xuống, thô hoặc diệu, rộng lớn, vô lượng loại,

 Bồ-tát vừa phát tâm tối thượng, đều có thể đến khắp không chút ngăn ngại.

 Hạnh thù thắng của Bồ-tát không thể nói hết, đều siêng tu tập mà không trụ chấp,

 Thấy tất cả chư Phật thường vui mừng, đi khắp vào biển pháp sâu thẳm của các Ngài.

 Thương xót chúng sinh trong năm nẻo (năm đường luân hồi: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời), khiến trừ cấu bẩn, thảy đều trong sạch,

 Nối tiếp hưng thịnh dòng giống Phật không dứt, phá tan cung điện của ma (kẻ chuyên ngăn trở người tu đạo) không sót lại.

 Đã an trú tính bình đẳng của Như Lai, khéo tu con đường phương tiện vi diệu,

 Khởi lòng tin nơi cảnh giới của Phật, được Phật quán đỉnh (rưới nước lên đỉnh đầu, biểu thị được công nhận lên địa vị tôn quý, như lễ lập thái tử) mà tâm không vướng mắc.

 Nhớ nghĩ báo đáp ân đức của Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật), tâm như kim cương không gì làm lay chuyển,

 Đối với hạnh Phật đã làm đều soi tỏ, tự nhiên tu tập hạnh bồ-đề.

 Tưởng niệm sai khác ở các nẻo luân hồi nhiều vô lượng, nghiệp quả và tâm cũng chẳng phải một,

 Cho đến căn tính muôn vẻ khác nhau, vừa phát tâm lớn liền thấy rõ tất cả.

 Tâm ấy rộng lớn ngang bằng pháp giới, không chỗ nương, không biến đổi như hư không,

 Hướng về trí tuệ Phật mà không chấp giữ, hiểu tỏ thật tế (chân lý tột cùng, thực tại rốt ráo) lìa mọi phân biệt.

 Biết tâm chúng sinh mà không có ý tưởng về sinh, thấu suốt các pháp mà không có ý tưởng về pháp,

 Tuy phân biệt khắp mà không phân biệt, ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) cõi nước đều đi đến.

 Kho tàng diệu pháp của vô lượng chư Phật, thuận theo quán xét đều có thể đi vào,

 Căn cơ và hạnh của chúng sinh không gì không biết, đến được chỗ ấy thì như Thế Tôn.

 Nguyện lớn trong sạch luôn đi liền theo, vui cúng dường Như Lai không thối lui,

 Trời người ai thấy cũng không biết chán, thường được chư Phật che chở nhớ nghĩ.

 Tâm ấy trong sạch không chỗ nương, tuy quán pháp sâu mà không chấp giữ,

 Suy nghĩ như thế suốt vô lượng kiếp, đối với ba đời không vướng mắc.

 Tâm ấy bền chắc khó ngăn cản, hướng về bồ-đề của Phật không chướng ngại,

 Quyết chí cầu đạo mầu, trừ mê lầm tối tăm, đi khắp pháp giới chẳng hề than mệt.

 Biết pháp ngôn ngữ đều vắng lặng, chỉ vào chân như (bản thể chân thật, như thế mãi không đổi của mọi vật), dứt mọi cách hiểu sai khác,

 Cảnh giới chư Phật đều thuận theo quán xét, thấu suốt ba đời, tâm không ngăn ngại.

 Bồ-tát vừa mới phát tâm rộng lớn, liền có thể đi khắp các cõi mười phương,

 Pháp môn vô lượng không thể nói hết, ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, đều thấu rõ.

 Lòng đại bi cứu độ rộng lớn không gì sánh, tâm từ trùm khắp ngang bằng hư không,

 Mà đối với chúng sinh không phân biệt, trong sạch như thế mà đi khắp thế gian.

 Chúng sinh mười phương đều được an ủi, mọi việc làm đều chân thật,

 Luôn dùng tâm trong sạch, lời nói trước sau như một, thường được chư Phật cùng che chở.

 Mọi điều quá khứ đều nhớ rõ, mọi điều tương lai đều phân biệt,

 Đi khắp vào các thế giới mười phương, để cứu độ chúng sinh, đưa họ thoát ra khỏi sinh tử.

 Bồ-tát đầy đủ ánh sáng trí tuệ nhiệm mầu, khéo hiểu nhân duyên (nguyên nhân và điều kiện tạo nên sự vật) không còn nghi ngờ,

 Mọi mê lầm đều dứt trừ, như thế mà đi khắp pháp giới.

 Cung điện ma vương đều phá tan, màng che mắt của chúng sinh đều trừ sạch,

 Lìa mọi phân biệt, tâm không lay động, khéo hiểu cảnh giới của Như Lai.

 Lưới nghi ngờ về ba đời đều đã trừ, đối với Như Lai khởi lòng tin trong sạch,

 Nhờ lòng tin mà thành trí không lay động, vì trí trong sạch nên hiểu được chân thật.

 Để chúng sinh được thoát ra khỏi sinh tử, đến tận cùng thời gian về sau vẫn làm lợi ích khắp nơi,

 Siêng năng chịu khổ lâu dài mà tâm không chán, cho đến vào địa ngục cũng an nhiên nhận chịu.

 Phúc đức trí tuệ vô lượng đều đầy đủ, căn cơ và mong muốn của chúng sinh đều biết rõ,

 Cùng các nghiệp hạnh không gì không thấy, theo chỗ ưa thích của họ mà nói pháp.

 Hiểu rõ tất cả đều không (không có thực thể cố định) và vô ngã (không có cái tôi thật), mà thương nghĩ chúng sinh mãi không rời bỏ,

 Dùng một âm thanh đại bi vi diệu, đi khắp thế gian mà giảng nói.

 Phóng ánh sáng lớn đủ mọi màu sắc, chiếu khắp chúng sinh, trừ sạch tăm tối,

 Trong ánh sáng có Bồ-tát ngồi trên hoa sen, vì đại chúng mà xiển dương pháp trong sạch.

 Trên đầu một sợi lông hiện ra vô số cõi, các vị đại Bồ-tát đều đầy khắp,

 Trí tuệ của các hội chúng đều khác nhau, đều có thể thấu rõ tâm chúng sinh.

 Thế giới mười phương không thể nói hết, một ý niệm đi khắp không sót,

 Làm lợi ích chúng sinh, cúng dường chư Phật, đến chỗ chư Phật thưa hỏi nghĩa sâu.

 Đối với chư Như Lai, xem như cha mình, vì lợi ích chúng sinh mà tu hạnh giác ngộ,

 Trí tuệ khéo léo thông suốt kho tàng pháp, vào chỗ trí sâu mà không vướng mắc.

 Thuận theo suy nghĩ mà giảng nói pháp giới, trải vô lượng kiếp cũng không nói hết,

 Trí tuy khéo đi vào mà không có chỗ chốn, không mỏi mệt chán nản, không vướng mắc.

 Sinh vào nhà của chư Phật ba đời, chứng được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) nhiệm mầu của Như Lai,

 Vì khắp muôn loài mà hiện đủ mọi hình sắc, ví như nhà ảo thuật không gì không làm được.

 Hoặc hiện ra lúc mới tu hạnh thù thắng, hoặc hiện ra lúc mới sinh và lúc xuất gia,

 Hoặc hiện ra dưới cội cây thành bồ-đề, hoặc vì chúng sinh mà thị hiện niết-bàn.

 Pháp hiếm có mà Bồ-tát an trú, chỉ là cảnh giới của Phật, chẳng phải của nhị thừa (hai hạng người tu: Thanh văn và Duyên giác, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình),

 Ý tưởng về thân, lời nói, ý nghĩ đều đã trừ, tùy theo chỗ thích hợp mà đều có thể hiện ra.

 Phật pháp mà Bồ-tát đạt được, chúng sinh suy nghĩ đến sẽ phát cuồng loạn,

 Trí vào thật tế, tâm không ngăn ngại, hiện khắp sức tự tại của Như Lai.

 Điều này ở thế gian không gì sánh bằng, huống chi còn tăng thêm hạnh thù thắng,

 Tuy chưa đầy đủ nhất thiết trí, nhưng đã đạt được sức tự tại của Như Lai.

 Đã an trú con đường nhất thừa (con đường duy nhất đưa tất cả đến thành Phật) rốt ráo, đi sâu vào pháp vi diệu tối thượng,

 Khéo biết lúc nào là đúng thời, lúc nào chưa đúng thời đối với chúng sinh, vì lợi ích mà hiện thần thông.

 Phân thân đầy khắp tất cả các cõi, phóng ánh sáng trong sạch trừ tăm tối thế gian,

 Ví như long vương (vua loài rồng, vị thần làm mưa) dấy mây lớn, mưa xuống mưa lành thấm nhuần khắp chốn.

 Quán xét chúng sinh như huyễn như mộng, do sức của nghiệp mà mãi trôi lăn trong sinh tử,

 Lòng đại bi thương xót đều cứu vớt, vì họ nói pháp tánh trong sạch vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt).

 Sức Phật vô lượng, sức này cũng vậy, ví như hư không không có bờ bến,

 Để chúng sinh được giải thoát, siêng tu suốt ức kiếp mà không mỏi mệt.

 Suy nghĩ đủ mọi công đức nhiệm mầu, khéo tu nghiệp lành bậc nhất không gì hơn,

 Đối với các hạnh thù thắng mãi không rời bỏ, chuyên tâm hướng đến thành tựu nhất thiết trí.

 Một thân thị hiện vô lượng thân, tất cả thế giới đều trùm khắp,

 Tâm ấy trong sạch không phân biệt, sức của một ý niệm khó nghĩ bàn như thế.

 Đối với các thế gian không phân biệt, đối với tất cả pháp không vọng tưởng,

 Tuy quán các pháp mà không chấp giữ, mãi cứu độ chúng sinh mà không thấy có ai được độ.

 Tất cả thế gian chỉ là tưởng, trong đó muôn vẻ đều sai khác,

 Biết cảnh giới của tưởng hiểm trở và sâu thẳm, vì họ hiện thần thông mà cứu thoát.

 Ví như sức tự tại của nhà ảo thuật, thần biến của Bồ-tát cũng như vậy,

 Thân trùm khắp pháp giới và hư không, tùy theo tâm chúng sinh mà ai cũng được thấy.

 Phân biệt giữa người biết và cái được biết, cả hai đều lìa, nhiễm ô hay trong sạch đều không chấp giữ,

 Dù là trói buộc hay giải thoát, trí đều quên hết, chỉ nguyện đem niềm vui đến khắp chúng sinh.

 Tất cả thế gian chỉ do sức của tưởng, dùng trí mà đi vào, tâm không sợ hãi,

 Suy nghĩ các pháp cũng lại như thế, tìm khắp ba đời đều không thể nắm bắt.

 Có thể vào quá khứ đến tận khởi đầu, có thể vào tương lai đến tận cuối cùng,

 Có thể vào hiện tại khắp mọi nơi, thường siêng quán xét thấy đều không có gì.

 Thuận theo pháp niết-bàn vắng lặng, an trú nơi không tranh cãi, không chỗ nương,

 Tâm như thật tế không gì sánh bằng, chuyên hướng về bồ-đề mãi không thối lui.

 Tu các hạnh thù thắng không lùi bước, không e sợ, an trú nơi bồ-đề không lay động,

 Phật cùng Bồ-tát và thế gian, khắp cả pháp giới đều thấu rõ.

 Muốn đạt con đường thù thắng bậc nhất, làm vua giải thoát của nhất thiết trí,

 Hãy mau phát tâm bồ-đề, dứt sạch mãi mãi các lậu (phiền não rỉ chảy khiến người còn trôi lăn trong sinh tử), làm lợi ích muôn loài.

 Tâm hướng về bồ-đề trong sạch, công đức rộng lớn không thể nói hết,

 Vì lợi ích chúng sinh nên nói ra, các vị hiền giả hãy khéo lắng nghe.

 Vô lượng thế giới đều nghiền thành bụi, trong mỗi hạt bụi có vô lượng cõi,

 Chư Phật trong đó đều vô lượng, đều có thể thấy rõ mà không chấp giữ.

 Khéo biết chúng sinh mà không có ý tưởng về sinh, khéo biết lời nói mà không có ý tưởng về lời,

 Đối với các thế giới tâm không ngăn ngại, đều khéo hiểu rõ mà không vướng mắc.

 Tâm ấy rộng lớn như hư không, đối với việc ba đời đều thấu suốt,

 Mọi nghi hoặc đều dứt sạch, quán đúng Phật pháp mà không chấp giữ.

 Vô lượng cõi nước ở mười phương, một ý niệm đi đến mà tâm không vướng mắc,

 Thấu suốt các pháp khổ đau của thế gian, đều an trú nơi thật tế chân thật không sinh.

 Đến chỗ vô lượng chư Phật khó nghĩ bàn, đều đến hội chúng ấy mà chiêm bái,

 Thường làm người đứng đầu thưa hỏi Như Lai, về các nguyện và hạnh Bồ-tát tu tập.

 Tâm thường nhớ nghĩ chư Phật mười phương, mà không chỗ nương, không chấp giữ,

 Luôn khuyên chúng sinh gieo thiện căn, trang hoàng cõi nước khiến được trong sạch.

 Tất cả chúng sinh ở trong ba cõi, dùng mắt không ngăn ngại đều quán xét,

 Mọi tập tính, căn cơ và sự hiểu biết, vô lượng vô biên đều thấy rõ.

 Điều ưa thích trong tâm chúng sinh đều biết rõ, như thế tùy chỗ thích hợp mà nói pháp,

 Đối với nhiễm ô và trong sạch đều thông suốt, khiến họ tu sửa mà vào được đạo.

 Vô lượng vô số các tam-muội (trạng thái định, tâm chuyên chú vững vàng không tán loạn), Bồ-tát trong một ý niệm đều có thể vào,

 Trong đó tưởng, trí và cảnh được hướng đến, đều khéo biết rõ mà được tự tại.

 Bồ-tát đạt được trí rộng lớn này, mau hướng về bồ-đề không chướng ngại,

 Vì muốn làm lợi ích muôn loài, khắp nơi tuyên dương pháp của bậc đại nhân.

 Khéo biết kiếp dài kiếp ngắn của thế gian, một tháng, nửa tháng và ngày đêm,

 Cõi nước mỗi nơi khác nhau mà bản tính bình đẳng, thường siêng quán xét không buông lung.

 Đi khắp các thế giới mười phương, mà đối với phương hướng chốn nơi không chấp giữ,

 Trang hoàng làm trong sạch hết thảy cõi nước, mà cũng chưa từng khởi phân biệt về sự trong sạch.

 Điều gì đối với chúng sinh là hợp lẽ hay không hợp lẽ, và các nghiệp chiêu cảm quả báo khác nhau,

 Thuận theo suy nghĩ mà vào được sức của Phật, đối với tất cả những điều này đều biết rõ.

 Tất cả thế gian đủ mọi tính, đủ mọi việc làm, ở trong ba cõi,

 Căn cơ lanh lợi cùng căn cơ bậc trung bậc thấp, tất cả như thế đều quán xét.

 Đủ mọi sự hiểu biết trong sạch và không trong sạch, bậc hơn, bậc kém và bậc giữa đều thấy rõ,

 Con đường dẫn tất cả chúng sinh đến các nơi, sự nối tiếp trong ba cõi, đều có thể nói ra.

 Thiền định, giải thoát và các tam-muội, nguyên nhân khởi lên nhiễm ô hay trong sạch đều khác nhau,

 Cùng nỗi khổ niềm vui khác nhau từ đời trước, tu sức Phật trong sạch nên đều thấy được.

 Nghiệp và mê lầm của chúng sinh nối tiếp các nẻo luân hồi, dứt các nẻo ấy thì được vắng lặng,

 Các pháp hữu lậu (pháp còn phiền não, còn dẫn đến sinh tử) mãi không sinh nữa, cùng hạt giống thói quen của chúng đều biết rõ.

 Như Lai dứt sạch hết phiền não, ánh sáng trí tuệ lớn chiếu soi thế gian,

 Bồ-tát đối với mười năng lực của Phật, tuy chưa chứng được nhưng cũng không nghi ngờ.

 Bồ-tát trong một lỗ chân lông, hiện khắp vô lượng cõi mười phương,

 Có cõi nhiễm ô, có cõi trong sạch, đủ mọi nghiệp tạo tác đều có thể hiểu rõ.

 Trong một hạt bụi nhỏ có vô lượng cõi, vô lượng chư Phật và Phật tử,

 Các cõi riêng biệt không lẫn lộn, như một cõi, tất cả đều thấy rõ.

 Trong một lỗ chân lông thấy mười phương, các thế gian cùng tận hư không giới,

 Không có một nơi nào trống không mà không có Phật, các cõi Phật như thế đều trong sạch.

 Trong lỗ chân lông thấy cõi Phật, lại thấy tất cả các chúng sinh,

 Ba đời, sáu nẻo luân hồi đều khác nhau, ngày đêm, tháng, mùa, có trói buộc và giải thoát.

 Các Bồ-tát có trí lớn như thế, chuyên tâm hướng về ngôi vị Pháp Vương (vua của chân lý, tức Phật),

 Đối với chỗ an trú của Phật thuận theo suy nghĩ, mà được niềm vui lớn không bờ bến.

 Bồ-tát phân thân vô lượng ức, cúng dường tất cả chư Như Lai,

 Thần thông biến hiện thù thắng không gì sánh, chỗ Phật đi đến đều có thể an trú.

 Đến chỗ vô lượng chư Phật đều kính ngưỡng tìm học, mọi kho tàng pháp đều say mê thưởng thức,

 Thấy Phật nghe pháp, siêng năng tu hành, như uống cam lồ (nước ngọt cõi trời, thuốc bất tử, ví cho giáo pháp của Phật) mà tâm vui mừng.

 Đã đạt được tam-muội thù thắng của Như Lai, khéo vào các pháp, trí tuệ tăng trưởng,

 Lòng tin không lay động như núi Tu-di, làm kho công đức cho khắp muôn loài.

 Tâm từ rộng lớn trùm khắp chúng sinh, đều nguyện mau thành tựu nhất thiết trí,

 Mà luôn không vướng mắc, không chỗ nương, lìa mọi phiền não mà được tự tại.

 Trí rộng lớn thương xót chúng sinh, thu nhận tất cả như chính bản thân mình,

 Biết là không, là vô tướng (không có hình tướng cố định), không có thật, mà vẫn thực hành tâm ấy không biếng lười thối lui.

 Công đức phát tâm của Bồ-tát, khen ngợi suốt ức kiếp cũng không hết,

 Vì từ đó sinh ra tất cả chư Như Lai, và niềm an vui của độc giác, Thanh văn.

 Đem an vui cho tất cả chúng sinh trong cõi nước mười phương suốt vô lượng kiếp,

 Khuyên giữ năm giới và mười điều lành, tứ thiền, tứ đẳng (tức bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả) và các cảnh giới định,

 Lại trong nhiều kiếp ban cho an vui, khiến dứt các mê lầm mà thành A-la-hán;

 Khối phúc ấy tuy nhiều vô lượng, nhưng không thể sánh với công đức phát tâm.

 Lại dạy ức người thành Duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên), được con đường vi diệu của hạnh không tranh cãi,

 Đem điều ấy so với tâm bồ-đề, dù dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể bằng.

 Một ý niệm đi qua số cõi nhiều như bụi, như thế trải qua vô lượng kiếp,

 Số các cõi này còn có thể đo lường, công đức phát tâm thì không thể biết.

 Quá khứ, vị lai và hiện tại, mọi số kiếp không có giới hạn,

 Các số kiếp này còn có thể biết, công đức phát tâm không ai đo nổi.

 Dùng tâm bồ-đề trùm khắp mười phương, mọi sự phân biệt không gì không biết,

 Một ý niệm thấu suốt cả ba đời, vì làm lợi ích vô lượng chúng sinh.

 Chúng sinh trong các thế giới mười phương, mong muốn, hiểu biết, phương tiện, chỗ vận hành của ý,

 Cho đến bờ mé hư không còn có thể đo, công đức phát tâm khó biết được số lượng.

 Chí nguyện của Bồ-tát ngang bằng mười phương, tâm từ thấm nhuần khắp muôn loài,

 Khiến tất cả tu thành công đức Phật, vì thế sức ấy không có bờ bến.

 Mong muốn, hiểu biết, điều tâm ưa thích của chúng sinh, căn cơ, phương tiện, việc làm đều khác nhau,

 Trong một ý niệm đều biết rõ, đồng với tâm nhất thiết trí trí (trí tuệ tối thượng vượt trên cả trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).

 Mê lầm và nghiệp của tất cả chúng sinh, nối tiếp trong ba cõi không phút giây ngừng,

 Bờ mé của những điều này còn có thể biết, công đức phát tâm khó nghĩ bàn.

 Phát tâm có thể lìa nghiệp và phiền não, cúng dường tất cả chư Như Lai,

 Nghiệp và mê lầm đã lìa thì sự nối tiếp dứt, khắp ba đời được giải thoát.

 Một ý niệm cúng dường vô biên chư Phật, cũng cúng dường vô số chúng sinh,

 Đều dùng hương hoa và tràng hoa đẹp, cờ báu, phướn, lọng, y phục thượng hạng,

 Thức ăn ngon, tòa quý, chỗ kinh hành (lối đi để người tu đi lại chậm rãi, giữ tâm chuyên chú), đủ loại cung điện đều trang hoàng đẹp đẽ,

 Ngọc báu nhiệm mầu Tỳ-lô-giá-na (nghĩa là chiếu sáng khắp nơi; ở đây là tên một loại ngọc quý), ngọc như ý ma-ni (ngọc báu cầu gì được nấy) tỏa sáng rực rỡ.

 Ý niệm nào cũng đem cúng dường như thế, trải qua vô lượng kiếp không thể nói hết;

 Khối phúc của người ấy tuy nhiều, vẫn không bằng công đức lớn lao của sự phát tâm.

 Đủ mọi ví dụ đã nói ra, không gì sánh được tâm bồ-đề,

 Vì các bậc tôn quý nhất trong loài người ở ba đời, đều từ sự phát tâm mà sinh ra.

 Phát tâm không ngăn ngại, không giới hạn, muốn tìm số lượng của nó không thể được,

 Thề quyết thành tựu nhất thiết trí trí, độ thoát mãi mãi tất cả chúng sinh.

 Phát tâm rộng lớn ngang bằng hư không, sinh ra các công đức đồng như pháp giới,

 Việc làm trùm khắp như không khác biệt, lìa hẳn mọi vướng mắc, bình đẳng với Phật.

 Tất cả pháp môn không gì không vào, tất cả cõi nước đều có thể đến,

 Tất cả cảnh giới của trí đều thông suốt, tất cả công đức đều thành tựu.

 Tất cả đều có thể buông bỏ, luôn tiếp nối không dứt, giữ trong sạch các phần giới luật mà không vướng mắc,

 Đầy đủ công đức lớn không gì hơn, thường siêng năng tinh tấn không thối lui.

 Vào thiền định sâu, luôn suy nghĩ, cùng trí tuệ rộng lớn đi liền với nhau,

 Đây là địa vị thù thắng nhất của Bồ-tát, sinh ra tất cả con đường của Phổ Hiền (Bồ-tát Phổ Hiền, biểu tượng của hạnh nguyện rộng lớn trùm khắp).

 Tất cả chư Như Lai ba đời, không ai không che chở nhớ nghĩ người mới phát tâm,

 Đều dùng tam-muội, đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất), thần thông biến hóa mà cùng trang nghiêm.

 Chúng sinh mười phương không có số lượng, thế giới và hư không cũng như vậy,

 Phát tâm vô lượng vượt hơn những thứ ấy, vì thế có thể sinh ra tất cả chư Phật.

 Tâm bồ-đề là gốc của mười năng lực, cũng là gốc của tứ biện (bốn tài biện luận không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về sự ứng đáp) và vô sở úy,

 Mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng như vậy, không gì không do phát tâm mà có.

 Thân trang nghiêm bằng sắc tướng của chư Phật, cùng pháp thân bình đẳng nhiệm mầu,

 Trí tuệ không vướng mắc, bậc đáng được cúng dường, đều do phát tâm mà có được.

 Tất cả thừa độc giác, Thanh văn, niềm vui của các thiền và tam-muội cõi Sắc (cõi trời còn hình thể vi tế, đã lìa ham muốn),

 Cùng các tam-muội cõi Vô sắc (cõi trời không còn hình thể vật chất), đều lấy sự phát tâm làm gốc.

 Tất cả niềm vui tự tại của trời và người, cùng đủ mọi niềm vui ở các nẻo,

 Các niềm vui của tinh tấn, thiền định, các căn và các lực (năm năng lực lành: tin, tấn, niệm, định, tuệ), không gì không do lúc mới phát tâm.

 Nhờ nguyên nhân phát khởi tâm rộng lớn, nên có thể tu hành sáu độ (sáu pháp tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ),

 Khuyên các chúng sinh làm hạnh chân chính, trong tam giới (ba cõi: Dục, Sắc, Vô sắc) được hưởng an vui.

 An trú trí tuệ không ngăn ngại về nghĩa chân thật của Phật, mọi nghiệp nhiệm mầu đều mở bày,

 Có thể khiến vô lượng chúng sinh, đều dứt mê lầm và nghiệp mà hướng về niết-bàn.

 Ánh sáng trí tuệ như mặt trời trong trẻo, các hạnh đầy đủ như trăng tròn,

 Công đức luôn đầy ví như biển lớn, không cấu bẩn, không ngăn ngại như hư không.

 Phát khắp những nguyện công đức vô biên, đều đem niềm vui cho tất cả chúng sinh,

 Đến tận cùng thời gian về sau, nương theo nguyện mà làm, thường siêng tu tập độ chúng sinh.

 Vô lượng nguyện lớn khó nghĩ bàn, nguyện cho chúng sinh đều trong sạch,

 Nguyện không, vô tướng, không chỗ nương, nhờ sức nguyện nên đều sáng tỏ.

 Hiểu rõ tự tính của các pháp như hư không, tất cả vắng lặng đều bình đẳng,

 Pháp môn vô số không thể nói hết, vì chúng sinh mà nói, không vướng mắc.

 Chư Như Lai trong các thế giới mười phương, đều cùng khen ngợi lúc mới phát tâm,

 Thân này được trang nghiêm bằng vô lượng đức, có thể đến bờ bên kia (bờ giải thoát, giác ngộ) đồng như Phật.

 Dù trải qua số kiếp nhiều bằng số chúng sinh, nói về công đức ấy cũng không thể hết,

 Vì an trú trong ngôi nhà rộng lớn của Như Lai, các pháp trong ba cõi không gì ví được.

 Muốn biết tất cả Phật pháp, hãy nên mau phát tâm bồ-đề,

 Tâm này là thù thắng nhất trong các công đức, ắt đạt được trí không ngăn ngại của Như Lai.

 Sự vận hành trong tâm chúng sinh có thể đếm biết, hạt bụi của cõi nước cũng vậy,

 Bờ mé hư không may ra còn đo được, công đức phát tâm không ai lường nổi.

 Sinh ra tất cả chư Phật ba đời, thành tựu tất cả niềm vui của thế gian,

 Tăng trưởng tất cả công đức thù thắng, dứt hẳn tất cả mọi nghi hoặc.

 Mở bày tất cả cảnh giới nhiệm mầu, trừ sạch tất cả mọi chướng ngại,

 Thành tựu tất cả cõi nước trong sạch, sinh ra tất cả trí tuệ của Như Lai.

 Muốn thấy tất cả chư Phật mười phương, muốn ban phát kho công đức vô tận,

 Muốn diệt các khổ não của chúng sinh, hãy nên mau phát tâm bồ-đề."

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười bảy

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười tám

 Tam tạng (danh hiệu dành cho bậc thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng lệnh vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video