Thiên 27 — Phẩm 20: Kệ tán thán trong cung Dạ-ma

 Phẩm Kệ tán trong cung Dạ-ma (phẩm đọc kệ ngợi khen Phật trong cung trời Dạ-ma), thứ hai mươi

 Bấy giờ, do thần lực của Phật, ở mỗi phương trong mười phương có một vị đại Bồ-tát (bậc tu hành lớn phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), mỗi vị cùng với số Bồ-tát nhiều như số vi trần (hạt bụi cực nhỏ) trong một cõi Phật, từ các thế giới ở ngoài số cõi nước nhiều như số vi trần của mười vạn cõi Phật mà đến tụ hội. Tên các vị là: Bồ-tát Công Đức Lâm, Bồ-tát Tuệ Lâm, Bồ-tát Thắng Lâm, Bồ-tát Vô Úy Lâm, Bồ-tát Tàm Quý Lâm, Bồ-tát Tinh Tấn Lâm, Bồ-tát Lực Lâm, Bồ-tát Hạnh Lâm, Bồ-tát Giác Lâm, Bồ-tát Trí Lâm. Các cõi nước mà các Bồ-tát ấy từ đó đến là: thế giới Thân Tuệ, thế giới Tràng Tuệ, thế giới Bảo Tuệ, thế giới Thắng Tuệ, thế giới Đăng Tuệ, thế giới Kim Cang Tuệ, thế giới An Lạc Tuệ, thế giới Nhật Tuệ, thế giới Tịnh Tuệ, thế giới Phạm Tuệ. Các Bồ-tát ấy, mỗi vị đã tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới thanh tịnh) nơi một đức Phật, đó là: Phật Thường Trụ Nhãn, Phật Vô Thắng Nhãn, Phật Vô Trụ Nhãn, Phật Bất Động Nhãn, Phật Thiên Nhãn, Phật Giải Thoát Nhãn, Phật Thẩm Đế Nhãn, Phật Minh Tướng Nhãn, Phật Tối Thượng Nhãn, Phật Cám Thanh Nhãn. Các Bồ-tát ấy đến chỗ Phật rồi, cúi đầu lạy dưới chân Phật, rồi tùy theo phương mình từ đó đến, mỗi vị hóa ra một tòa sư tử (tòa ngồi cao quý, ví như sư tử là chúa muôn thú) có kho ngọc ma-ni (ngọc báu trong sáng), ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) trên tòa ấy. Như trong thế giới này, các Bồ-tát đến tụ hội trên cõi trời Dạ-ma (cõi trời thứ ba của cõi dục); hết thảy thế giới cũng đều như thế, danh hiệu của các Bồ-tát, các thế giới, các đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) đều giống nhau, không khác.

 Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính – danh hiệu của Phật) từ trên hai bàn chân phóng ra trăm nghìn ức ánh sáng màu sắc vi diệu, chiếu khắp hết thảy thế giới mười phương; Phật và đại chúng trong cung Dạ-ma không đâu là không hiện rõ.

 Bấy giờ, Bồ-tát Công Đức Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ (bài thơ tụng) rằng:

 "Phật phóng ánh sáng lớn, chiếu khắp cả mười phương,

 đều thấy bậc được trời người tôn kính, thông suốt không ngăn ngại.

 Phật ngồi trong cung Dạ-ma, mà khắp cả mười phương cõi,

 việc này rất kỳ lạ, thế gian ít khi có.

 Vua trời Tu-dạ-ma (tức vua cõi trời Dạ-ma), đọc kệ khen mười Như Lai,

 như điều thấy ở hội này, mọi nơi đều như thế.

 Các chúng Bồ-tát kia, đều cùng tên như chúng ta,

 ở khắp mọi nơi mười phương, diễn nói pháp vô thượng.

 Các thế giới mà họ từ đó đến, danh hiệu cũng không khác,

 mỗi vị ở nơi Phật của mình, tu phạm hạnh thanh tịnh.

 Các đức Như Lai ấy, danh hiệu cũng đều giống nhau,

 cõi nước đều sung túc an vui, thần lực đều tự tại.

 Khắp mọi nơi mười phương, đều cho rằng Phật ở đây,

 có nơi thấy Phật ở nhân gian, có nơi thấy Phật ở cung trời.

 Như Lai an trú khắp, trong hết thảy cõi nước,

 nay chúng ta thấy Phật, ở trong cung điện trời này.

 Xưa Phật phát nguyện Bồ-đề (nguyện cầu giác ngộ), trùm khắp cõi mười phương,

 cho nên oai lực Phật, đầy khắp khó nghĩ bàn.

 Xa lìa điều đời tham, đầy đủ đức vô biên,

 nên được sức thần thông, chúng sinh ai cũng thấy.

 Đi khắp cõi mười phương, như hư không chẳng vướng,

 một thân là vô lượng thân, tướng ấy không thể nắm bắt.

 Công đức Phật vô biên, làm sao lường biết được?

 Không trụ cũng không đi, vào khắp nơi pháp giới (toàn thể mọi sự vật hiện tượng, cảnh giới chân lý)."

 Bấy giờ, Bồ-tát Tuệ Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Bậc đại đạo sư của thế gian, bậc tôn quý vô thượng đã lìa nhơ,

 trải qua số kiếp không thể nghĩ bàn, cũng khó được gặp.

 Phật phóng ánh sáng lớn, thế gian không ai không thấy,

 vì mọi người mở bày rộng rãi, làm lợi ích cho muôn loài.

 Như Lai ra đời, vì đời trừ tối tăm si mê,

 ngọn đèn thế gian như thế, hiếm có khó được thấy.

 Đã tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định,

 cùng bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ), dùng các hạnh ấy soi sáng thế gian.

 Như Lai không ai sánh bằng, tìm người so cũng không được,

 không hiểu chân thật của pháp, thì không ai thấy được ngài.

 Thân Phật và thần thông, tự tại khó nghĩ bàn,

 không đi cũng không đến, thuyết pháp độ chúng sinh.

 Nếu ai được thấy nghe, bậc Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người – danh hiệu của Phật) thanh tịnh,

 thì mãi ra khỏi các đường ác, lìa bỏ hết thảy khổ.

 Vô lượng vô số kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực dài), tu tập hạnh Bồ-đề,

 nếu không biết nghĩa này, thì không thể thành Phật.

 Trải số kiếp không thể nghĩ bàn, cúng dường vô lượng Phật,

 nếu ai biết được nghĩa này, thì công đức vượt hơn người kia.

 Đem châu báu của vô lượng cõi, chất đầy mà dâng Phật,

 nếu không biết nghĩa này, rốt cuộc không thành Bồ-đề."

 Bấy giờ, Bồ-tát Thắng Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Ví như tháng đầu mùa hạ, trời trong không mây mù,

 mặt trời rực rỡ tỏa ánh sáng, mười phương không đâu không tràn đầy.

 Ánh sáng ấy không hạn lượng, không ai đo biết được,

 người có mắt còn như thế, huống chi kẻ mù lòa.

 Chư Phật cũng như thế, công đức không bờ bến,

 trải số kiếp không thể nghĩ bàn, cũng không ai phân biệt biết được.

 Các pháp không có chỗ từ đó đến, cũng không có ai tạo ra,

 không có chỗ từ đó sinh ra, không thể phân biệt được.

 Hết thảy pháp không từ đâu đến, cho nên không có sinh,

 vì sinh đã không có, nên diệt cũng không có được.

 Hết thảy pháp không sinh, cũng lại không có diệt,

 nếu ai hiểu được như thế, người ấy thấy Như Lai.

 Vì các pháp không sinh, nên tự tánh (bản chất tự có riêng) không có gì,

 phân biệt biết được như thế, người ấy thông đạt nghĩa sâu.

 Vì pháp không có tự tánh, nên không có gì để hiểu biết,

 hiểu pháp như thế, rốt ráo là không có gì để hiểu.

 Điều nói là có sinh, là để hiện ra các cõi nước,

 biết được tánh của cõi nước, thì tâm ấy không mê lầm.

 Tánh của thế gian và cõi nước, quán sát đều đúng như thật,

 nếu có thể biết được điều này, thì khéo nói hết thảy nghĩa."

 Bấy giờ, Bồ-tát Vô Úy Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Thân rộng lớn của Như Lai, trùm suốt đến tận pháp giới,

 không rời khỏi tòa này, mà khắp mọi nơi chốn.

 Nếu ai nghe pháp như thế, mà cung kính tin ưa,

 thì mãi lìa ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cùng hết thảy khổ nạn.

 Giả sử đi đến các thế giới, nhiều vô lượng không thể đếm,

 chuyên tâm muốn được nghe, sức tự tại của Như Lai.

 Các pháp Phật như thế, chính là Bồ-đề vô thượng (sự giác ngộ cao tột),

 dù muốn nghe trong chốc lát, cũng không ai được nghe.

 Nếu ai trong quá khứ, đã tin pháp Phật như thế,

 thì đã thành bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật), làm ngọn đèn cho thế gian.

 Nếu ai sẽ được nghe, sức tự tại của Như Lai,

 nghe rồi sinh được lòng tin, người ấy cũng sẽ thành Phật.

 Nếu ai trong hiện tại, tin được pháp Phật này,

 cũng sẽ thành chánh giác (giác ngộ chân chính), thuyết pháp không sợ hãi.

 Trải vô lượng vô số kiếp, pháp này rất khó gặp,

 nếu ai được nghe, nên biết là nhờ sức bản nguyện (nguyện đã phát từ trước).

 Nếu ai thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) được, các pháp Phật như thế,

 giữ rồi lại tuyên nói rộng rãi, người ấy sẽ thành Phật.

 Huống chi lại siêng tinh tấn, tâm bền chắc không bỏ,

 nên biết người như thế, nhất định thành Bồ-đề."

 Bấy giờ, Bồ-tát Tàm Quý Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Nếu người được nghe, pháp tự tại hiếm có này,

 sinh được tâm vui mừng, mau trừ lưới nghi ngờ.

 Bậc biết thấy tất cả (tức Phật), tự nói lời như thế:

 Như Lai không gì không biết, cho nên khó nghĩ bàn.

 Không có chuyện từ chỗ không trí, mà sinh ra trí tuệ,

 thế gian thường tối tăm, cho nên không thể sinh ra.

 Như sắc và phi sắc (vật có hình chất và không có hình chất), hai thứ này không là một,

 trí và không trí cũng thế, thể của chúng khác nhau.

 Như tướng và vô tướng, sinh tử và Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử),

 phân biệt mỗi thứ không giống nhau, trí và không trí cũng như vậy.

 Khi thế giới mới thành lập, không có tướng hư hoại,

 trí và không trí cũng thế, hai tướng không cùng một lúc.

 Như tâm ban đầu của Bồ-tát, không cùng có với tâm sau,

 trí và không trí cũng thế, hai tâm không cùng lúc.

 Ví như các thức thân (các nhóm thức nhận biết: thấy, nghe, ngửi, nếm, chạm, biết), mỗi thứ không hòa hợp nhau,

 trí và không trí như thế, rốt ráo không hòa hợp.

 Như thuốc a-già-đà (thứ thuốc thần trị được mọi bệnh, giải mọi độc), diệt được mọi chất độc,

 có trí cũng như thế, diệt được sự không trí.

 Như Lai không ai cao hơn, cũng không ai ngang bằng,

 hết thảy không gì sánh được, cho nên khó gặp được."

 Bấy giờ, Bồ-tát Tinh Tấn Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Các pháp không sai khác, không ai biết được điều ấy,

 chỉ Phật với Phật biết, vì trí tuệ đã rốt ráo.

 Như vàng và màu vàng, tánh chúng không sai khác,

 pháp và phi pháp cũng thế, thể tánh không có khác.

 Chúng sinh và chẳng phải chúng sinh, cả hai đều không chân thật,

 tánh của các pháp như thế, nghĩa thật đều chẳng phải có.

 Ví như đời vị lai, không có tướng quá khứ,

 các pháp cũng như thế, không có hết thảy tướng.

 Ví như tướng sinh diệt, mọi thứ đều không thật,

 các pháp cũng như vậy, tự tánh không có gì.

 Niết-bàn không thể nắm lấy, khi nói thì có hai loại (Niết-bàn còn thân sót lại và Niết-bàn không còn thân),

 các pháp cũng như vậy, phân biệt thì có khác nhau.

 Như nương vào vật được đếm, mà có cái để đếm,

 tánh của chúng không có gì, hiểu biết pháp cũng như thế.

 Ví như phép đếm, thêm một mãi đến vô lượng,

 phép đếm không có thể tánh, do trí tuệ mà có sai khác.

 Ví như các thế gian, lửa kiếp (lửa lớn thiêu đốt thế giới vào cuối thời kỳ hoại diệt) thiêu thì có lúc tận,

 hư không không bị tổn hoại, trí Phật cũng như thế.

 Như chúng sinh mười phương, mỗi người nắm lấy tướng hư không,

 chư Phật cũng như thế, thế gian phân biệt sai lầm."

 Bấy giờ, Bồ-tát Lực Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Hết thảy cõi chúng sinh, đều ở trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai),

 các chúng sinh ba đời, đều ở trong ngũ uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc – thân thể vật chất, thọ – cảm giác, tưởng – nhận biết hình dung, hành – ý chí tạo tác, thức – sự phân biệt nhận thức).

 Các uẩn lấy nghiệp (hành động tạo tác và sức mạnh của nó) làm gốc, các nghiệp lấy tâm làm gốc,

 pháp của tâm như huyễn hóa, thế gian cũng như thế.

 Thế gian không phải tự tạo ra, cũng không phải do cái khác tạo ra,

 vậy mà vẫn có thành, cũng lại có hoại.

 Thế gian tuy có thành, thế gian tuy có hoại,

 người thông đạt thế gian, hai điều này không nên nói.

 Thế nào là thế gian? Thế nào chẳng phải thế gian?

 Thế gian và chẳng phải thế gian, chỉ là tên gọi khác nhau.

 Pháp ngũ uẩn trong ba đời, gọi tên là thế gian,

 ngũ uẩn ấy diệt thì chẳng phải thế gian, như thế chỉ là tên giả đặt.

 Thế nào gọi là các uẩn? Các uẩn có tánh gì?

 Tánh của uẩn không thể diệt, cho nên nói là không sinh.

 Phân biệt các uẩn này, tánh chúng vốn trống không vắng lặng,

 vì trống không nên không thể diệt, đó là nghĩa không sinh.

 Chúng sinh đã như thế, chư Phật cũng như vậy,

 Phật và các pháp Phật, tự tánh không có gì.

 Biết được các pháp này, đúng như thật không điên đảo,

 thì bậc biết thấy tất cả (tức Phật), thường thấy ở trước mặt mình."

 Bấy giờ, Bồ-tát Hạnh Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Ví như ở cõi mười phương, hết thảy địa chủng (yếu tố đất – một trong các nguyên tố cấu thành vật chất),

 tự tánh không có gì, mà không chỗ nào không có khắp.

 Thân Phật cũng như thế, trùm khắp các thế giới,

 đủ loại sắc tướng, không có chủ, không từ đâu đến.

 Chỉ vì các nghiệp, nên gọi tên là chúng sinh,

 cũng không lìa chúng sinh, mà có nghiệp để nắm được.

 Tánh của nghiệp vốn trống không vắng lặng, là chỗ chúng sinh nương dựa,

 tạo ra khắp các sắc tướng, cũng lại không từ đâu đến.

 Các sắc tướng như thế, do sức nghiệp khó nghĩ bàn,

 thông đạt được gốc rễ của chúng, thì trong ấy không thấy gì cả.

 Thân Phật cũng như thế, không thể nghĩ bàn được,

 đủ loại sắc tướng, hiện khắp các cõi mười phương.

 Thân cũng chẳng phải là Phật, Phật cũng chẳng phải là thân,

 chỉ lấy pháp làm thân, thông đạt hết thảy pháp.

 Nếu thấy được thân Phật, thanh tịnh như pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp),

 người ấy đối với Phật pháp, hết thảy không còn nghi ngờ.

 Nếu thấy hết thảy pháp, bản tánh như Niết-bàn,

 thì đó là thấy Như Lai, rốt ráo không chỗ trụ.

 Nếu tu tập chánh niệm (sự nhớ biết tỉnh táo, đúng đắn), thấy rõ ràng bậc Chánh Giác (Phật),

 không tướng, không phân biệt, người ấy gọi là pháp vương tử (con của vua pháp, tức Bồ-tát sẽ nối ngôi Phật)."

 Bấy giờ, Bồ-tát Giác Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Ví như người thợ vẽ, bày ra các màu sắc,

 lầm lẫn nắm lấy các tướng khác nhau, mà đại chủng (các nguyên tố lớn tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) không sai khác.

 Trong đại chủng không có sắc, trong sắc không có đại chủng,

 cũng không lìa đại chủng, mà có sắc để nắm được.

 Trong tâm không có tranh vẽ, trong tranh vẽ không có tâm,

 nhưng không lìa tâm, mà có tranh vẽ để nắm được.

 Tâm ấy luôn không dừng trụ, vô lượng khó nghĩ bàn,

 hiện ra hết thảy sắc, mỗi thứ không biết đến nhau.

 Ví như người thợ vẽ, không thể biết tâm mình,

 mà do tâm nên vẽ ra, tánh các pháp cũng như thế.

 Tâm như người thợ vẽ, vẽ ra được các thế gian,

 ngũ uẩn đều từ đó sinh, không pháp nào mà không tạo ra.

 Tâm thế nào thì Phật cũng vậy, Phật thế nào thì chúng sinh cũng vậy,

 nên biết Phật và tâm, thể tánh đều vô tận.

 Nếu ai biết hạnh của tâm, tạo ra khắp các thế gian,

 người ấy liền thấy Phật, hiểu rõ tánh chân thật của Phật.

 Tâm không trụ nơi thân, thân cũng không trụ nơi tâm,

 mà làm được Phật sự, tự tại chưa từng có.

 Nếu người muốn hiểu rõ, hết thảy Phật ba đời,

 nên quán tánh pháp giới, hết thảy chỉ do tâm tạo."

 Bấy giờ, Bồ-tát Trí Lâm nương oai lực của Phật, nhìn khắp mười phương mà đọc kệ rằng:

 "Cái được nắm lấy không thể nắm, cái được thấy không thể thấy,

 cái được nghe không thể nghe, một tâm không thể nghĩ bàn.

 Có hạn lượng và vô lượng, cả hai đều không thể nắm lấy,

 nếu có người muốn nắm, rốt cuộc không được gì.

 Không nên nói mà nói, đó là tự lừa dối mình,

 việc mình không thành tựu, không khiến mọi người vui.

 Có người muốn khen ngợi Như Lai, thân sắc mầu nhiệm vô biên,

 dù trải hết vô số kiếp, cũng không thể nói hết.

 Ví như ngọc như ý (viên ngọc báu tùy ý mong muốn mà hiện ra mọi thứ), hiện ra được mọi màu sắc,

 không có sắc mà hiện ra sắc, chư Phật cũng như thế.

 Lại như hư không trong sạch, không phải sắc nên không thể thấy,

 tuy hiện ra mọi sắc, mà không ai thấy được hư không.

 Chư Phật cũng như thế, hiện khắp vô lượng sắc,

 không phải chỗ tâm nghĩ đến được, hết thảy không ai thấy được.

 Tuy nghe tiếng Như Lai, âm thanh chẳng phải Như Lai,

 cũng không lìa âm thanh, mà biết được bậc Chánh Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn, tức Phật).

 Bồ-đề không đến không đi, lìa hết thảy phân biệt,

 làm sao ở trong đó, tự nói rằng thấy được?

 Chư Phật không có pháp, Phật nói ở chỗ nào?

 Chỉ tùy theo tâm mình, cho rằng Phật nói pháp như thế."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video