Phẩm Mười Hạnh (mười hạnh tu của Bồ-tát), thứ hai mươi mốt, phần hai.
"Phật tử (con Phật, lời gọi các vị Bồ-tát trong hội chúng)! Thế nào là hạnh Vô Trước (hạnh không dính mắc) của Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ muôn loài; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn)? Phật tử! Vị Bồ-tát này dùng tâm không dính mắc, trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) có thể vào a-tăng-kỳ (số nhiều đến không thể đếm) thế giới, trang hoàng và làm thanh tịnh a-tăng-kỳ thế giới. Đối với các thế giới, tâm ngài không dính mắc. Ngài đi đến chỗ a-tăng-kỳ đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) để cung kính lễ lạy, phụng sự và cúng dường. Ngài dùng a-tăng-kỳ hoa, a-tăng-kỳ hương, a-tăng-kỳ vòng hoa, cùng hương xoa, hương bột, y phục, châu báu, cờ phướn, lọng đẹp, mỗi thứ đồ trang nghiêm đều a-tăng-kỳ, để cúng dường. Cúng dường như vậy là để rốt ráo đạt pháp vô tác (pháp không do tạo tác, vượt ngoài mọi việc làm có chủ ý), và để an trụ nơi pháp không thể nghĩ bàn.
Trong từng niệm, ngài thấy vô số Phật. Đối với các đức Phật, tâm ngài không dính mắc. Đối với các cõi Phật, ngài cũng không dính mắc. Đối với tướng hảo của Phật (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật), ngài cũng không dính mắc. Thấy ánh sáng của Phật, nghe Phật thuyết pháp, ngài cũng không dính mắc. Đối với thế giới mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi) và các hội chúng của Phật, Bồ-tát, ngài cũng không dính mắc. Nghe Phật pháp rồi, tâm ngài sinh vui mừng, chí lực rộng lớn, có thể thâu nhận và thực hành các hạnh Bồ-tát, nhưng đối với Phật pháp ngài cũng không dính mắc.
Trong bất khả thuyết (nhiều đến không thể nói hết) kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), vị Bồ-tát này thấy bất khả thuyết đức Phật ra đời. Ở chỗ từng đức Phật, ngài đều phụng sự cúng dường suốt trọn bất khả thuyết kiếp mà tâm không biết chán đủ. Thấy Phật, nghe pháp, thấy hội chúng Bồ-tát trang nghiêm, ngài đều không dính mắc. Thấy thế giới không thanh tịnh, ngài cũng không ghét bỏ. Vì sao? Vì vị Bồ-tát này quán xét đúng như pháp của chư Phật. Trong pháp của chư Phật không có nhơ, không có sạch, không có tối, không có sáng, không có khác, không có một, không có thật, không có dối, không có an ổn, không có hiểm nạn, không có chánh đạo, không có tà đạo.
Bồ-tát như vậy đi sâu vào pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng cùng chân lý của chúng). Ngài giáo hóa chúng sinh mà không chấp trước nơi chúng sinh. Ngài thọ trì (tiếp nhận và gìn giữ) các pháp mà không chấp trước nơi các pháp. Ngài phát tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ thành Phật), an trụ nơi chỗ Phật an trụ, mà không chấp trước nơi chỗ Phật an trụ. Tuy có lời nói, nhưng đối với lời nói tâm ngài không dính mắc. Ngài vào các nẻo của chúng sinh (các đường tái sinh như trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh), nhưng đối với các nẻo ấy tâm không dính mắc. Ngài hiểu rõ tam-muội (định, tức trạng thái tâm chuyên nhất và lắng yên), có thể vào và có thể trụ trong đó, nhưng đối với tam-muội tâm không dính mắc. Ngài đi đến vô lượng cõi nước của chư Phật, hoặc vào, hoặc thấy, hoặc ở trong đó, nhưng đối với cõi Phật tâm không dính mắc, lúc rời đi cũng không luyến tiếc.
Vì có thể không dính mắc như vậy, Bồ-tát ma-ha-tát đối với Phật pháp tâm không chướng ngại. Ngài hiểu rõ bồ-đề (sự giác ngộ) của Phật, chứng đắc pháp và tì-ni (giới luật), an trụ nơi chánh giáo của Phật, tu hạnh Bồ-tát, giữ tâm Bồ-tát, suy nghĩ pháp giải thoát của Bồ-tát. Đối với chỗ an trụ của Bồ-tát tâm ngài không nhiễm, đối với việc làm của Bồ-tát ngài cũng không dính mắc. Ngài làm thanh tịnh đạo Bồ-tát và được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật).
Được thọ ký rồi, ngài nghĩ thế này: 'Kẻ phàm phu ngu si, không biết không thấy, không tin không hiểu, không có hạnh sáng suốt nhạy bén, ương ngạnh tham đắm, trôi lăn trong sinh tử. Họ không cầu thấy Phật, không theo bậc dẫn đường sáng suốt, không tin bậc Điều Ngự (danh hiệu Phật: bậc khéo điều phục người khác), mê lầm sai trái, đi vào đường hiểm. Họ không kính bậc Vua Mười Lực (Phật, bậc có đủ mười năng lực trí tuệ), không biết ơn Bồ-tát, luyến tiếc chỗ ở. Nghe nói các pháp là không (mọi sự vật không có tự thể cố định), tâm họ rất kinh sợ. Họ xa lìa chánh pháp, sống trong tà pháp, bỏ đường bằng phẳng mà đi vào đường hiểm nạn, trái bỏ ý Phật mà chạy theo ý ma (kẻ phá hoại việc tu đạo). Đối với các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử), họ chấp chặt không buông.'
Bồ-tát quán các chúng sinh như vậy thì tăng trưởng lòng đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu khổ cho muôn loài), sinh ra các thiện căn (gốc lành, tức những điều thiện làm nền cho quả tốt) mà không dính mắc. Lúc ấy Bồ-tát lại nghĩ: 'Ta sẽ vì một chúng sinh, ở từng cõi nước trong thế giới mười phương, trải qua bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp, giáo hóa cho người ấy thành thục. Như vì một chúng sinh, thì vì tất cả chúng sinh cũng đều như vậy. Ta trọn không vì thế mà sinh mệt chán, bỏ họ đi nơi khác.' Ngài lại dùng đầu sợi lông đo khắp pháp giới. Ở chỗ một đầu sợi lông, suốt trọn bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp, ngài giáo hóa điều phục tất cả chúng sinh. Như ở chỗ một đầu sợi lông, thì ở mỗi chỗ đầu sợi lông cũng đều như vậy. Cho đến chỉ trong khoảnh khắc một cái búng tay, ngài cũng không chấp vào cái ta, không khởi ý tưởng về 'ta' và 'cái của ta'. Ở mỗi chỗ đầu sợi lông, ngài tu hạnh Bồ-tát suốt các kiếp vị lai. Ngài không dính vào thân, không dính vào pháp, không dính vào niệm, không dính vào nguyện, không dính vào tam-muội, không dính vào quán sát, không dính vào định lặng, không dính vào cảnh giới, không dính vào việc giáo hóa điều phục chúng sinh, cũng không dính vào việc đi vào pháp giới.
Vì sao? Vì Bồ-tát nghĩ: 'Ta nên quán tất cả pháp giới như huyễn, chư Phật như bóng, hạnh Bồ-tát như mộng, Phật thuyết pháp như tiếng vang. Tất cả thế gian như cảnh hóa hiện, vì do nghiệp báo (quả báo của hành động) giữ gìn mà có. Các thân sai khác như huyễn, vì do sức của hành nghiệp sinh ra. Tất cả chúng sinh như tâm, vì có đủ thứ tạp nhiễm. Tất cả pháp như thật tế (chân lý rốt ráo), vì không thể biến đổi.' Ngài lại nghĩ: 'Ta sẽ đi trọn khắp hư không, khắp pháp giới, tu hạnh Bồ-tát trong các cõi nước mười phương. Niệm nào cũng sáng suốt thông đạt, tất cả Phật pháp luôn hiện rõ trong chánh niệm, mà không nắm giữ, không dính mắc.'
Bồ-tát như vậy quán thân không có ngã (cái tôi thật có), thấy Phật không chướng ngại. Vì giáo hóa chúng sinh, ngài diễn nói các pháp, khiến họ đối với Phật pháp sinh vô lượng vui mừng và lòng tin trong sạch. Ngài cứu giúp tất cả mà tâm không mệt chán. Vì không mệt chán, nên ở tất cả thế giới, chỗ nào có chúng sinh chưa thành thục, chưa được điều phục, ngài đều đến nơi đó, dùng phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp) để giáo hóa độ thoát. Chúng sinh ở đó có đủ loại âm thanh, đủ loại nghiệp, đủ loại chấp giữ, đủ loại đặt bày, đủ loại hòa hợp, đủ loại trôi lăn, đủ loại việc làm, đủ loại cảnh giới, đủ loại sinh ra, đủ loại chết đi. Bồ-tát dùng thệ nguyện lớn an trụ ở giữa họ mà giáo hóa, không để tâm mình dao động hay thoái lui, cũng không một niệm nào sinh ý tưởng nhiễm dính. Vì sao? Vì ngài đã được không dính mắc, không nương dựa, nên lợi mình lợi người đều thanh tịnh đầy đủ. Đó gọi là hạnh thứ bảy, hạnh Vô Trước của Bồ-tát ma-ha-tát.
"Phật tử! Thế nào là hạnh Nan Đắc (hạnh khó có được) của Bồ-tát ma-ha-tát? Vị Bồ-tát này thành tựu các thiện căn: khó có được, khó khuất phục, thù thắng nhất, không thể phá hoại, không gì vượt hơn, không thể nghĩ bàn, vô tận, có sức tự tại, có uy đức lớn, và cùng một tánh với tất cả chư Phật. Khi tu các hạnh, vị Bồ-tát này đối với Phật pháp được sự hiểu biết thù thắng nhất, đối với bồ-đề của Phật được sự hiểu biết rộng lớn. Đối với nguyện của Bồ-tát, ngài chưa từng ngừng nghỉ. Suốt tất cả các kiếp, tâm ngài không mệt mỏi. Đối với mọi khổ, ngài không sinh ý chán bỏ. Tất cả các ma không lay động được ngài. Ngài được tất cả chư Phật hộ niệm (che chở và nghĩ nhớ đến). Ngài thực hành đầy đủ mọi khổ hạnh của Bồ-tát, tu hạnh Bồ-tát siêng năng không lười. Đối với nguyện Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật), ngài luôn không thoái lui.
An trụ nơi hạnh khó được này rồi, trong từng niệm vị Bồ-tát có thể chuyển qua sinh tử của a-tăng-kỳ kiếp mà không bỏ đại nguyện của Bồ-tát. Nếu có chúng sinh nào phụng sự cúng dường ngài, cho đến chỉ thấy hay nghe đến ngài, thì đều được không thoái lui đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật). Vị Bồ-tát này tuy hiểu rằng chúng sinh vốn không thật có, nhưng không bỏ cõi của tất cả chúng sinh.
Ví như người lái đò, không ở bờ bên này, không ở bờ bên kia, cũng không ở giữa dòng, mà có thể chở chúng sinh ở bờ bên này sang bờ bên kia, vì người ấy qua lại không ngừng nghỉ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: không trụ nơi sinh tử, không trụ nơi Niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), cũng không trụ giữa dòng sinh tử, mà có thể chở chúng sinh ở bờ bên này, đặt họ lên bờ bên kia là chỗ an ổn, không sợ hãi, không lo phiền. Ngài cũng không dính mắc vào số lượng chúng sinh: không bỏ một chúng sinh mà dính vào nhiều chúng sinh, cũng không bỏ nhiều chúng sinh mà dính vào một chúng sinh. Ngài không làm tăng cõi chúng sinh, không làm giảm cõi chúng sinh; không làm sinh cõi chúng sinh, không làm diệt cõi chúng sinh; không làm hết cõi chúng sinh, không làm lớn thêm cõi chúng sinh; không phân biệt cõi chúng sinh, không chia cõi chúng sinh làm hai. Vì sao? Vì Bồ-tát vào sâu cõi chúng sinh như vào pháp giới; cõi chúng sinh và pháp giới không phải là hai. Trong pháp không hai thì không tăng, không giảm, không sinh, không diệt, không có, không không, không nắm lấy, không nương dựa, không dính mắc, không hai. Vì sao? Vì Bồ-tát hiểu rõ tất cả pháp và pháp giới không phải là hai.
Như vậy, Bồ-tát dùng phương tiện khéo léo vào pháp giới sâu xa, an trụ nơi vô tướng (không còn bám vào hình tướng), dùng tướng thanh tịnh trang nghiêm thân mình. Ngài hiểu pháp không có tự tánh mà vẫn phân biệt được mọi tướng của các pháp. Ngài không nắm lấy chúng sinh mà vẫn biết rõ số lượng chúng sinh. Ngài không dính vào thế giới mà vẫn hiện thân nơi các cõi Phật. Ngài không phân biệt pháp mà vẫn khéo vào Phật pháp. Ngài thấu sâu nghĩa lý mà vẫn rộng diễn lời dạy. Ngài hiểu tất cả pháp là chân tế lìa tham dục (bờ mé chân thật, vắng lặng mọi ham muốn), mà vẫn không dứt đạo Bồ-tát, không lui hạnh Bồ-tát, thường siêng tu tập hạnh vô tận, tự tại đi vào pháp giới thanh tịnh.
Ví như dùi gỗ để lấy lửa: việc của lửa thì vô lượng mà lửa không tắt. Bồ-tát cũng vậy: việc giáo hóa chúng sinh không cùng tận, mà ngài ở trong thế gian thường trụ không diệt. Ngài chẳng phải đã rốt ráo, chẳng phải chưa rốt ráo; chẳng phải nắm lấy, chẳng phải không nắm lấy; chẳng phải nương dựa, chẳng phải không nương dựa; chẳng phải pháp thế gian, chẳng phải Phật pháp; chẳng phải phàm phu, chẳng phải người đã chứng quả. Thành tựu tâm khó được như vậy, khi tu hạnh Bồ-tát, Bồ-tát không nói pháp Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn là người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát; Duyên giác là người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ), cũng không nói Phật pháp; không nói thế gian, không nói pháp thế gian; không nói chúng sinh, không nói không có chúng sinh; không nói nhơ, không nói sạch. Vì sao? Vì Bồ-tát biết tất cả pháp không nhiễm, không nắm lấy, không chuyển, không lui.
Khi tu hành trong pháp tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não), vi diệu, rất sâu và tối thắng như vậy, Bồ-tát cũng không khởi ý nghĩ: 'Ta hiện đang tu hạnh này, đã tu hạnh này, sẽ tu hạnh này.' Ngài không dính vào uẩn (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng của chúng và sáu thức), xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng), thế gian bên trong, thế gian bên ngoài, thế gian cả trong lẫn ngoài. Đối với đại nguyện đã phát khởi, đối với các ba-la-mật (các pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và tất cả pháp, ngài đều không dính mắc. Vì sao? Vì trong pháp giới không có pháp nào gọi là hướng về Thanh văn thừa hay hướng về Độc giác thừa (tức Duyên giác); không có pháp nào gọi là hướng về Bồ-tát thừa hay hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; không có pháp nào gọi là hướng về cõi phàm phu; không có pháp nào gọi là hướng về nhiễm, hướng về tịnh, hướng về sinh tử, hướng về Niết-bàn. Vì sao? Vì các pháp không phải là hai, cũng không phải là không hai.
Ví như hư không, trong mười phương, dù ở quá khứ, vị lai hay hiện tại, tìm cũng không thể được, nhưng chẳng phải là không có hư không. Bồ-tát cũng vậy: quán tất cả pháp đều không thể nắm bắt, nhưng chẳng phải không có tất cả pháp. Ngài đúng như thật, không sai khác, không mất việc đã làm, chỉ bày khắp sự tu hành các hạnh Bồ-tát. Ngài không bỏ đại nguyện, điều phục chúng sinh, chuyển bánh xe chánh pháp (thuyết giảng chánh pháp, khiến giáo pháp lan truyền khắp nơi). Ngài không phá hoại nhân quả, cũng không trái với pháp mầu bình đẳng, ngang bằng khắp với các đức Như Lai ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Ngài không dứt giống Phật, không phá hoại thật tướng (tướng chân thật của mọi pháp). Ngài vào sâu nơi pháp, biện tài vô tận. Nghe pháp mà không dính mắc, ngài đến tận đáy vực sâu của pháp. Ngài khéo mở bày diễn giảng, tâm không sợ hãi. Ngài không bỏ chỗ Phật an trụ, không trái pháp thế gian, hiện khắp thế gian mà không dính mắc thế gian.
Bồ-tát như vậy thành tựu tâm trí tuệ khó được, tu tập các hạnh, cứu vớt chúng sinh ra khỏi ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh), giáo hóa điều phục họ, đặt họ vào đạo của chư Phật ba đời, khiến họ không lay động. Ngài lại nghĩ: 'Chúng sinh trong thế gian không biết đền ơn, thù nghịch lẫn nhau, chấp chặt tà kiến, mê lầm điên đảo, ngu si không trí, không có lòng tin, đi theo bạn xấu, khởi các trí khôn xấu ác; tham ái, vô minh (sự mê muội không thấy chân lý) và đủ loại phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, gây khổ não) đều đầy dẫy. Đó chính là nơi ta tu hạnh Bồ-tát. Giả sử thế gian đầy những người biết ơn, thông minh, hiểu biết và các thiện tri thức (bạn lành, người dẫn dắt trên đường tu), thì ta không tu hạnh Bồ-tát ở đó. Vì sao? Vì ta đối với chúng sinh không thân không sơ, không mong cầu điều gì, cho đến không cầu một sợi chỉ, một sợi lông, hay một chữ khen ngợi. Suốt các kiếp vị lai tu hạnh Bồ-tát, ta chưa từng có một niệm nào vì riêng bản thân, chỉ muốn độ thoát tất cả chúng sinh, khiến họ thanh tịnh và mãi mãi ra khỏi sinh tử. Vì sao? Vì làm bậc dẫn đường sáng suốt giữa chúng sinh thì lẽ phải như vậy: không nắm lấy, không mong cầu, chỉ vì chúng sinh mà tu đạo Bồ-tát, khiến họ đến được bờ bên kia an ổn, thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Đó gọi là hạnh thứ tám, hạnh Nan Đắc của Bồ-tát ma-ha-tát.
"Phật tử! Thế nào là hạnh Thiện Pháp (hạnh khéo gìn giữ và giảng nói chánh pháp) của Bồ-tát ma-ha-tát? Vị Bồ-tát này làm ao pháp mát mẻ cho tất cả thế gian, gồm trời, người, ma, Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc, cõi trời thanh tịnh cao hơn cõi Dục), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ xưa), càn-thát-bà (loài thần âm nhạc ở cõi trời) v.v...; ngài thâu giữ chánh pháp, không để dứt giống Phật.
Vì được đà-la-ni (năng lực nắm giữ, ghi nhớ không quên mọi pháp và nghĩa lý) ánh sáng thanh tịnh, nên khi thuyết pháp và thọ ký, biện tài của ngài vô tận. Vì được đà-la-ni đầy đủ nghĩa, nên biện tài về nghĩa lý vô tận. Vì được đà-la-ni giác ngộ pháp chân thật, nên biện tài về pháp vô tận. Vì được đà-la-ni giải thích lời lẽ, nên biện tài về ngôn từ vô tận. Vì được đà-la-ni mở cửa không ngại của văn cú vô biên và nghĩa vô tận, nên biện tài không ngại vô tận. Vì được đà-la-ni quán đảnh (nghi thức rưới nước lên đỉnh đầu như khi vua lên ngôi; ở đây chỉ việc chư Phật trao truyền địa vị và trí tuệ cho Bồ-tát) của Phật rưới lên đỉnh đầu, nên biện tài hoan hỷ vô tận. Vì được cửa đà-la-ni tự ngộ không do người khác, nên biện tài sáng suốt vô tận. Vì được cửa đà-la-ni đồng biện (biện tài đồng với chư Phật?), nên biện tài đồng nhất vô tận. Vì được cửa đà-la-ni giải thích trong đủ loại nghĩa thân, cú thân, văn thân (các nhóm ý nghĩa, nhóm câu, nhóm chữ), nên biện tài giải thích vô tận. Vì được đà-la-ni xoay vần vô biên, nên biện tài vô biên vô tận.
Lòng đại bi của vị Bồ-tát này bền chắc, thâu nhận khắp chúng sinh. Ở trong tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), ngài biến thân thành sắc vàng, làm Phật sự (công việc của Phật: giáo hóa, cứu độ chúng sinh). Tùy theo căn tánh và sở thích của chúng sinh, ngài dùng tướng lưỡi rộng dài (một tướng tốt của Phật, tượng trưng cho lời nói chân thật), trong một âm hiện ra vô lượng âm, thuyết pháp đúng lúc, khiến ai cũng vui mừng.
Giả sử có vô số chúng sinh với bất khả thuyết loại nghiệp báo khác nhau cùng họp một chỗ, hội ấy rộng lớn đầy khắp bất khả thuyết thế giới, và Bồ-tát ngồi giữa hội chúng ấy. Mỗi chúng sinh ở đó đều có bất khả thuyết a-tăng-kỳ miệng, mỗi miệng phát ra được trăm nghìn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn) âm thanh. Họ cùng lúc lên tiếng, lời lẽ mỗi người mỗi khác, câu hỏi mỗi người mỗi khác. Trong một niệm, Bồ-tát đều có thể tiếp nhận hết và trả lời tất cả, khiến họ trừ hết nghi ngờ. Như ở một hội chúng, thì ở bất khả thuyết hội chúng cũng đều như vậy.
Lại nữa, giả sử ở chỗ một đầu sợi lông, niệm niệm hiện ra bất khả thuyết bất khả thuyết hội chúng đạo tràng (nơi Phật, Bồ-tát thuyết pháp và tu đạo), và ở mọi chỗ đầu sợi lông cũng đều như vậy. Suốt các kiếp vị lai, kiếp còn có thể hết mà hội chúng không hết. Trong từng niệm, các hội chúng ấy dùng lời lẽ khác nhau, đặt câu hỏi khác nhau. Trong một niệm, Bồ-tát đều tiếp nhận được hết, không sợ không khiếp, không nghi không lầm, và nghĩ thế này: 'Giả sử tất cả chúng sinh dùng khẩu nghiệp (việc làm bằng lời nói) như vậy cùng đến hỏi ta, ta sẽ vì họ thuyết pháp không gián đoạn, không cùng tận, khiến ai cũng vui mừng và an trụ nơi đạo lành. Ta lại khiến họ khéo hiểu tất cả lời lẽ, có thể vì chúng sinh nói đủ loại pháp, mà đối với ngôn ngữ không phân biệt. Giả sử có bất khả thuyết bất khả thuyết loại lời lẽ đến chất vấn, ta trong một niệm đều tiếp nhận, bằng một âm đáp hết, khiến khắp mọi người đều tỏ ngộ, không sót một ai. Đó là vì ta đã được quán đảnh của nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí Phật), vì được kho tàng không chướng ngại, vì được ánh sáng viên mãn của tất cả pháp, vì đầy đủ nhất thiết trí trí (trí tuệ tột cùng của bậc biết tất cả).'
Phật tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát này an trụ hạnh Thiện Pháp rồi, có thể tự làm thanh tịnh mình, cũng có thể dùng phương tiện không dính mắc mà làm lợi ích khắp tất cả chúng sinh, nhưng không thấy có chúng sinh nào được ra khỏi sinh tử. Như ở tam thiên đại thiên thế giới này, cho đến ở bất khả thuyết tam thiên đại thiên thế giới, ngài cũng biến thân sắc vàng, đầy đủ tiếng nói mầu nhiệm, đối với tất cả pháp không chướng ngại mà làm Phật sự.
Phật tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát này thành tựu mười loại thân, đó là: thân vào pháp giới vô biên mà không thuộc nẻo nào, vì đã diệt tất cả thế gian; thân vào pháp giới vô biên mà có mặt ở các nẻo, vì sinh ra trong tất cả thế gian; thân không sinh, vì an trụ nơi pháp bình đẳng vô sinh (không có sinh khởi); thân không diệt, vì mọi sự diệt và lời nói về sự diệt đều không thể nắm bắt; thân không thật, vì đã được đúng như thật; thân không giả dối, vì tùy chỗ thích ứng mà hiện; thân không dời đổi, vì lìa việc chết chỗ này sinh chỗ kia; thân không hoại, vì tánh của pháp giới không hoại; thân một tướng, vì đường ngôn ngữ của ba đời đã dứt; thân không tướng, vì khéo quán sát tướng của các pháp.
Thành tựu mười loại thân như vậy, Bồ-tát làm nhà che chở cho tất cả chúng sinh, vì nuôi lớn mọi thiện căn cho họ; làm người cứu giúp tất cả chúng sinh, vì khiến họ được an ổn lớn; làm chỗ quay về cho tất cả chúng sinh, vì làm nơi nương tựa lớn cho họ; làm người dẫn đường cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ ra khỏi sinh tử một cách cao tột; làm thầy cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ vào pháp chân thật; làm đèn cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ thấy rõ nghiệp báo; làm ánh sáng cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ soi tỏ pháp mầu rất sâu; làm đuốc cho tất cả ba đời, vì khiến họ hiểu rõ pháp chân thật; làm sự soi chiếu cho tất cả thế gian, vì khiến họ vào được địa vị ánh sáng; làm sự sáng tỏ cho tất cả các nẻo, vì chỉ bày sự tự tại của Như Lai. Phật tử! Đó gọi là hạnh thứ chín, hạnh Thiện Pháp của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát an trụ hạnh này thì làm ao pháp mát mẻ cho tất cả chúng sinh, vì có thể thấu tận nguồn gốc của tất cả Phật pháp.
"Phật tử! Thế nào là hạnh Chân Thật của Bồ-tát ma-ha-tát? Vị Bồ-tát này thành tựu lời nói chân thật, thành thật bậc nhất: nói sao làm được vậy, làm sao nói được vậy. Vị Bồ-tát này học lời chân thật của chư Phật ba đời, vào dòng giống của chư Phật ba đời, có thiện căn ngang bằng chư Phật ba đời, được lời nói không hai của chư Phật ba đời, theo Như Lai học mà thành tựu trí tuệ.
Vị Bồ-tát này thành tựu các trí: trí biết điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ nơi chúng sinh; trí biết nghiệp báo quá khứ, vị lai, hiện tại; trí biết các căn của chúng sinh bén nhạy hay chậm lụt; trí biết đủ loại tánh chất, cảnh giới; trí biết đủ loại hiểu biết; trí biết con đường dẫn đến mọi nơi; trí biết các thiền, giải thoát, tam-muội, biết cái nhơ cái sạch, biết lúc khởi lên đúng thời hay không đúng thời; trí nhớ biết các đời sống trước kia ở tất cả thế giới; trí thiên nhãn (mắt trời: thấy biết mọi sự xa gần, thấy sự chết và tái sinh của chúng sinh); trí lậu tận (biết rõ mình đã dứt sạch mọi phiền não). Mười trí này là mười lực của Phật. Dù thành tựu như vậy, ngài vẫn không bỏ tất cả hạnh Bồ-tát. Vì sao? Vì muốn giáo hóa tất cả chúng sinh, khiến ai cũng thanh tịnh.
Vị Bồ-tát này lại sinh tâm tăng thượng (tâm vươn lên mạnh mẽ) như vầy: 'Nếu ta không khiến tất cả chúng sinh an trụ nơi đạo giải thoát vô thượng mà ta lại thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề trước, thì trái với bản nguyện (lời nguyện ban đầu) của ta; đó là điều không nên. Vì vậy, nhất định ta phải khiến tất cả chúng sinh được bồ-đề vô thượng và vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não) trước, rồi sau mới thành Phật. Vì sao? Không phải chúng sinh mời ta phát tâm, mà ta tự làm người bạn không cần mời của chúng sinh, muốn khiến tất cả chúng sinh trước hết đầy đủ thiện căn, thành nhất thiết trí. Vì vậy, ta là bậc tối thắng, vì không dính mắc tất cả thế gian; ta là bậc cao nhất, vì an trụ nơi địa vị điều ngự vô thượng (địa vị điều phục chúng sinh cao tột); ta là người đã lìa màng che, vì hiểu chúng sinh không có bờ mé (?); ta là người đã làm xong việc, vì bản nguyện đã thành tựu; ta là người khéo biến hóa, vì được công đức Bồ-tát trang nghiêm; ta là chỗ nương tựa tốt, vì được chư Phật ba đời thâu nhận.'
Vì không bỏ bản nguyện, vị Bồ-tát ma-ha-tát này được vào sự trang nghiêm của trí tuệ vô thượng, làm lợi ích chúng sinh, khiến ai cũng đầy đủ. Theo thệ nguyện ban đầu, ngài đều đạt đến rốt ráo. Đối với tất cả pháp, trí tuệ ngài tự tại, khiến tất cả chúng sinh khắp được thanh tịnh. Niệm niệm ngài đi khắp thế giới mười phương, niệm niệm đến khắp bất khả thuyết bất khả thuyết cõi nước chư Phật, niệm niệm đều thấy bất khả thuyết bất khả thuyết chư Phật cùng cõi nước thanh tịnh trang nghiêm của Phật, và chỉ bày thần lực tự tại của Như Lai.
Khắp pháp giới và cõi hư không, vị Bồ-tát này hiện vô lượng thân, vào khắp thế gian mà không nương dựa; trong thân mình, ngài hiện ra tất cả cõi, tất cả chúng sinh, tất cả pháp, tất cả chư Phật. Vị Bồ-tát này biết chúng sinh có đủ loại ý tưởng, đủ loại ham muốn, đủ loại hiểu biết, đủ loại nghiệp báo, đủ loại thiện căn, nên tùy chỗ thích ứng mà hiện thân để điều phục họ. Ngài quán các Bồ-tát như huyễn, tất cả pháp như cảnh hóa hiện, Phật ra đời như bóng, tất cả thế gian như mộng. Ngài được kho tàng vô tận của nghĩa thân và văn thân (các nhóm ý nghĩa, nhóm chữ); chánh niệm tự tại, quyết định hiểu rõ tất cả các pháp; trí tuệ tối thắng, vào được tướng chân thật của tất cả tam-muội, an trụ nơi địa vị một tánh không hai.
Vì các chúng sinh đều dính vào cái hai (các cặp đối lập), nên Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong đại bi, tu hành pháp tịch diệt như vậy, được mười lực của Phật, vào pháp giới lưới Nhân-đà-la (lưới ngọc của trời Đế Thích, mỗi hạt ngọc phản chiếu tất cả các hạt khác, ví cho các pháp lồng vào nhau vô tận). Ngài thành tựu sự giải thoát không ngại của Như Lai, phát tiếng rống sư tử lớn (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, khiến tà thuyết khiếp phục) của bậc hùng mãnh trong loài người. Ngài được vô sở úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp), có thể chuyển bánh xe pháp thanh tịnh không ngại. Ngài được trí tuệ giải thoát, hiểu rõ cảnh giới của tất cả thế gian. Ngài cắt đứt dòng xoáy sinh tử, vào biển lớn trí tuệ; vì tất cả chúng sinh mà giữ gìn chánh pháp của chư Phật ba đời, đến tận đáy nguồn thật tướng của biển Phật pháp. Bồ-tát an trụ hạnh Chân Thật này rồi, thì trong tất cả thế gian, gồm trời, người, ma, Phạm thiên, sa-môn, bà-la-môn, càn-thát-bà, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay sân hận, gây chiến) v.v..., ai gần gũi ngài đều được tỏ ngộ, vui mừng và thanh tịnh. Đó gọi là hạnh thứ mười, hạnh Chân Thật của Bồ-tát ma-ha-tát."
Lúc ấy, do thần lực của Phật, ở mỗi phương trong mười phương, số thế giới nhiều như số bụi nhỏ trong một cõi Phật đều chấn động theo sáu cách, đó là: động, động khắp, động khắp đều; nổi lên, nổi lên khắp, nổi lên khắp đều; vọt lên, vọt lên khắp, vọt lên khắp đều; rung, rung khắp, rung khắp đều; gầm vang, gầm vang khắp, gầm vang khắp đều; va đập, va đập khắp, va đập khắp đều. Từ trên trời mưa xuống hoa mầu cõi trời, hương trời, hương bột cõi trời, vòng hoa trời, y trời, châu báu trời, đồ trang nghiêm cõi trời; nhạc trời trổi lên, ánh sáng trời tỏa ra, âm thanh vi diệu của chư thiên vang khắp. Như ở cung trời Dạ-ma (tầng trời thứ ba của cõi Dục) trong thế giới này, khi nói pháp Mười Hạnh có hiện ra thần biến như vậy, thì ở thế giới mười phương cũng đều như vậy. Lại do thần lực của Phật, từ ngoài số thế giới nhiều như bụi nhỏ của mười vạn cõi Phật ở mỗi phương trong mười phương, có số Bồ-tát nhiều như bụi nhỏ của mười vạn cõi Phật cùng đến cõi này, đầy khắp mười phương, nói với Bồ-tát Công Đức Lâm (vị Bồ-tát đang giảng pháp Mười Hạnh trong hội này) rằng:
"Phật tử! Lành thay! Lành thay! Ngài khéo diễn nói các hạnh của Bồ-tát. Tất cả chúng tôi đều cùng tên là Công Đức Lâm, thế giới chúng tôi ở đều tên là Công Đức Tràng, các đức Như Lai ở cõi ấy cùng hiệu là Phổ Công Đức. Ở chỗ Phật của chúng tôi cũng nói pháp này; hội chúng, quyến thuộc, lời lẽ, nghĩa lý cũng đều như vậy, không thêm không bớt. Phật tử! Chúng tôi đều nương thần lực của Phật mà đến hội này để làm chứng cho ngài; ở thế giới mười phương cũng đều như vậy."
Lúc ấy, Bồ-tát Công Đức Lâm nương thần lực của Phật, quán khắp tất cả hội chúng mười phương cho đến pháp giới. Vì muốn khiến chủng tánh (dòng giống, mầm mống bẩm tánh) Phật không dứt, muốn khiến chủng tánh Bồ-tát thanh tịnh, muốn khiến chủng tánh của nguyện không thoái lui, muốn khiến chủng tánh của hạnh thường nối tiếp nhau, muốn khiến chủng tánh ba đời đều bình đẳng, muốn thâu nhận chủng tánh của tất cả chư Phật ba đời, muốn mở bày các thiện căn đã gieo trồng, muốn quán sát tất cả các căn, muốn hiểu rõ những gì do tập khí (thói quen ngấm sâu còn lưu lại) của phiền não và hoạt động của tâm tạo ra, muốn soi tỏ bồ-đề của tất cả chư Phật, nên ngài nói kệ tụng (lời thơ tán tụng) rằng:
"Một lòng kính lạy đấng Mười Lực, lìa nhơ, thanh tịnh, thấy biết không chướng ngại,
cảnh giới sâu xa không ai sánh, là bậc an trụ trong đạo như hư không.
Các bậc tối thắng trong loài người thời quá khứ, công đức vô lượng, không dính mắc,
dũng mãnh bậc nhất, không ai ngang bằng, các bậc lìa bụi trần ấy đi trên đạo này.
Trong các cõi nước mười phương hiện tại, những vị khéo diễn bày đệ nhất nghĩa (chân lý cao nhất, rốt ráo),
lìa mọi lỗi lầm, thanh tịnh tột bậc, các bậc không nương dựa ấy đi trên đạo này.
Tất cả các bậc sư tử trong loài người (chỉ chư Phật, oai hùng không sợ hãi như sư tử giữa muôn thú) đời vị lai, đi khắp pháp giới,
đã phát tâm đại bi của chư Phật, các bậc làm lợi ích ấy đi trên đạo này.
Các đấng không ai sánh trong ba đời, tự nhiên trừ diệt bóng tối ngu si,
đối với tất cả pháp đều bình đẳng, các bậc có sức lớn ấy đi trên đạo này.
Thấy khắp vô lượng vô biên cõi, tất cả các cõi hữu và các nẻo,
thấy rồi mà tâm không phân biệt, bậc không lay động ấy đi trên đạo này.
Mọi thứ trong pháp giới đều hiểu rõ, đối với đệ nhất nghĩa thanh tịnh tột bậc,
phá hẳn sân hận, kiêu mạn và ngu si, bậc công đức ấy đi trên đạo này.
Đối với các chúng sinh khéo phân biệt, vào trọn tánh chân thật của pháp giới,
tự nhiên giác ngộ không nhờ người khác, bậc ngang với hư không ấy đi trên đạo này.
Tất cả cõi nước trọn khắp hư không, đều đến thuyết pháp, rộng mở bày chỉ dạy,
lời nói thanh tịnh không gì phá được, bậc Mâu-ni (bậc Thánh tịch lặng, danh hiệu chỉ Phật) thù thắng ấy đi trên đạo này.
Đầy đủ vững chắc, không thoái lui, thành tựu pháp tôn quý tối thắng,
sức nguyện vô tận, đến bờ bên kia (bờ giải thoát), đó là đạo của bậc khéo tu.
Vô lượng vô biên tất cả các địa (các bậc, các tầng tu chứng), cảnh giới mầu nhiệm rộng lớn sâu xa,
đều biết thấy được không sót, đó là đạo của bậc sư tử trong biện luận.
Nghĩa của mọi câu đều hiểu rõ, mọi luận thuyết trái khác đều dẹp tan,
đối với pháp quyết định không nghi, bậc Đại Mâu-ni ấy đi trên đạo này.
Xa lìa mọi lỗi lầm hoạn nạn của thế gian, ban khắp cho chúng sinh niềm an ổn vui vẻ,
có thể làm bậc Đại Đạo Sư không ai sánh, bậc đức thù thắng ấy đi trên đạo này.
Luôn đem sự không sợ hãi ban cho chúng sinh, khiến khắp tất cả đều vui mừng,
tâm thanh tịnh lìa nhiễm đục, bậc không ai sánh ấy đi trên đạo này.
Ý nghiệp thanh tịnh, rất điều hòa hiền thiện, lìa mọi hý luận (lời bàn luận suông vô ích), không có lỗi nơi miệng,
oai quang tròn đầy, mọi người kính phục, bậc tối thắng ấy đi trên đạo này.
Vào nghĩa chân thật, đến bờ bên kia, trụ nơi công đức, tâm mãi lặng yên,
chư Phật hộ niệm, luôn không quên, bậc đã diệt hữu (đã diệt sự tồn tại trong vòng sinh tử) ấy đi trên đạo này.
Xa lìa cái ta, không làm hại não ai, luôn dùng tiếng lớn tuyên dương chánh pháp,
cõi nước mười phương không đâu không khắp, bậc không gì ví được ấy đi trên đạo này.
Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa đến bờ giác) đã thành tựu viên mãn, được trang nghiêm bằng tướng tốt do trăm phúc tạo thành,
chúng sinh ai thấy cũng đều vui mừng, bậc trí tuệ tối thắng ấy đi trên đạo này.
Địa vị trí tuệ rất sâu, khó vào, mà có thể dùng tuệ mầu nhiệm khéo an trụ,
tâm rốt ráo không dao động, bậc hạnh vững chắc ấy đi trên đạo này.
Mọi thứ trong pháp giới đều vào được, vào nơi nào cũng đều rốt ráo,
thần thông tự tại không gì không trọn, bậc ánh sáng pháp ấy đi trên đạo này.
Các bậc Đại Mâu-ni vô đẳng đẳng (không ai bằng, chỉ ngang với các bậc không ai bằng, tức chư Phật), siêng tu tam-muội không có tướng hai,
tâm thường ở trong định, ưa vắng lặng, bậc thấy khắp ấy đi trên đạo này.
Các cõi nước nhỏ nhiệm và rộng lớn, xen lồng vào nhau mà mỗi cõi đều khác biệt,
đúng như cảnh giới ấy mà đều hiểu rõ, bậc vua núi trí tuệ ấy đi trên đạo này.
Ý luôn sáng sạch, lìa mọi nhơ, đối với tam giới (ba cõi trong vòng sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) không dính mắc,
giữ gìn các giới luật đến bờ bên kia, bậc tâm trong sạch này đi trên đạo này.
Trí tuệ vô biên không thể nói, trùm khắp pháp giới và cõi hư không,
khéo tu học và an trụ trong đó, bậc tuệ kim cương (trí tuệ cứng chắc như kim cương, phá được mọi thứ) ấy đi trên đạo này.
Cảnh giới của tất cả chư Phật ba đời, trí tuệ đều khéo vào trọn khắp,
chưa từng tạm khởi tâm mệt chán, bậc tối thắng ấy đi trên đạo này.
Khéo phân biệt pháp mười lực, hiểu rõ con đường đi đến mọi nơi,
thân nghiệp không ngại, được tự tại, bậc thân công đức ấy đi trên đạo này.
Vô lượng vô biên cõi trong mười phương, tất cả chúng sinh ở nơi đó,
ta đều cứu giúp mà không bỏ, bậc không sợ hãi ấy đi trên đạo này.
Đối với Phật pháp siêng năng tu tập, tâm luôn tinh tấn, không lười mỏi,
làm sạch tất cả thế gian, bậc Đại Long Vương (vua rồng lớn, ví bậc có oai lực lớn) ấy đi trên đạo này.
Hiểu rõ căn tánh (năng lực và bản tính tiếp nhận đạo) của chúng sinh không giống nhau, ham muốn và hiểu biết vô lượng, mỗi mỗi sai khác,
các loại tánh chất, cảnh giới đều thông suốt, bậc vào khắp này đi trên đạo này.
Vô lượng cõi trong thế giới mười phương, đều đến thọ sinh không biết bao lần,
chưa từng một niệm sinh mệt chán, bậc hoan hỷ ấy đi trên đạo này.
Phóng khắp vô lượng lưới ánh sáng, chiếu soi tất cả thế gian,
ánh sáng chiếu đến đâu đều đưa vào pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp), bậc tuệ khéo này đi trên đạo này.
Làm chấn động các cõi nước mười phương, nhiều đến vô lượng ức na-do-tha,
mà không khiến chúng sinh kinh sợ, đó là đạo của bậc làm lợi cho đời.
Khéo hiểu tất cả phép tắc ngôn ngữ, chất vấn và đối đáp đều rốt ráo,
thông minh sáng suốt, biện tài trí tuệ, không gì không biết, đó là đạo của bậc không sợ hãi.
Khéo hiểu các cõi nước úp và ngửa (các thế giới có hình dạng, thế đứng khác nhau), phân biệt suy nghĩ đến chỗ rốt ráo,
khiến tất cả an trụ nơi địa vị vô tận, đó là đạo của bậc tuệ thù thắng.
Công đức vô lượng na-do-tha, vì cầu Phật đạo mà đều tu tập,
trong tất cả đều đến bờ bên kia, đó là đạo của hạnh vô tận này.
Bậc Đại Luận Sư vượt khỏi thế gian, biện tài bậc nhất, phát tiếng rống sư tử,
khiến khắp muôn loài đến bờ bên kia, đó là đạo của bậc tâm trong sạch.
Pháp quán đảnh bậc nhất của chư Phật, đã được pháp ấy rưới lên đỉnh đầu,
tâm luôn an trụ nơi cửa chánh pháp, bậc tâm rộng lớn ấy đi trên đạo này.
Tất cả chúng sinh sai khác vô lượng, thấu rõ tâm họ trọn khắp,
quyết định giữ gìn kho tàng Phật pháp, bậc vững như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) ấy đi trên đạo này.
Có thể trong từng lời nói, hiện ra khắp vô lượng âm thanh,
khiến chúng sinh tùy loài mà hiểu, bậc thấy không ngại này đi trên đạo này.
Tất cả phép tắc văn tự ngôn ngữ, trí tuệ đều khéo vào mà không phân biệt,
an trụ trong cảnh giới chân thật, đó là đạo của bậc thấy tánh này.
An trụ trong biển pháp lớn rất sâu, khéo ấn định (xác chứng chắc chắn như đóng dấu) tất cả pháp,
hiểu rõ cửa chân thật rằng pháp không có tướng, đó là đạo của bậc thấy sự thật này.
Từng cõi Phật đều đến, trải trọn vô lượng vô biên kiếp,
quán sát suy nghĩ không tạm ngừng, đó là đạo của bậc không lười biếng này.
Vô lượng vô số các đức Như Lai, danh hiệu đủ loại, mỗi vị khác nhau,
trên một đầu sợi lông đều thấy rõ, đó là đạo của bậc phúc trong sạch này.
Ở chỗ một đầu sợi lông thấy chư Phật, số ấy vô lượng không thể nói,
tất cả pháp giới cũng đều như vậy, các vị Phật tử ấy đi trên đạo này.
Vô lượng vô biên vô số kiếp, trong một niệm đều thấy rõ,
biết dài ngắn không có tướng cố định, đó là đạo của hạnh giải thoát này.
Có thể khiến người thấy mình không luống qua uổng phí, ai cũng gieo nhân duyên với Phật pháp,
mà đối với việc mình làm, tâm không dính mắc, đó là đạo của các bậc tối thắng.
Trải na-do-tha kiếp thường gặp Phật, trọn không một niệm sinh mệt chán,
tâm vui mừng lại càng thêm lớn, đó là đạo của bậc thấy không uổng này.
Suốt trọn vô lượng vô biên kiếp, quán sát tất cả cõi chúng sinh,
mà chưa từng thấy có một chúng sinh nào, đó là đạo của bậc kẻ sĩ vững chắc này.
Tu tập kho phúc và trí vô biên, làm khắp ao công đức mát mẻ,
lợi ích tất cả muôn loài, bậc người đệ nhất ấy đi trên đạo này.
Mọi chủng loại trong pháp giới, khắp hư không không đếm được,
hiểu rõ chúng đều nương vào lời nói mà có, đó là đạo của tiếng rống sư tử này.
Có thể trong từng tam-muội, vào khắp vô số tam-muội,
đều đến chỗ sâu kín của các cửa pháp, bậc vầng trăng biện luận này đi trên đạo này.
Siêng tu sức nhẫn đến bờ bên kia, có thể nhẫn được pháp tịch diệt tối thắng,
tâm bình đẳng không dao động, đó là đạo của bậc trí vô biên này.
Ở một thế giới, một chỗ ngồi, thân không động, luôn lặng yên,
mà hiện thân khắp tất cả nơi, bậc thân vô biên ấy đi trên đạo này.
Vô lượng vô biên các cõi nước, đều khiến cùng vào trong một hạt bụi,
chứa đựng khắp cả mà không chướng ngại, bậc suy tư vô biên ấy đi trên đạo này.
Thấu rõ điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ, đối với các chỗ năng lực đều vào được khắp,
thành tựu năng lực cao nhất của Như Lai, đó là đạo của bậc sức đệ nhất.
Đời quá khứ, vị lai, hiện tại, vô lượng vô biên các nghiệp báo,
luôn dùng trí tuệ biết rõ cả, đó là đạo của bậc thông hiểu này.
Thấu rõ lúc hợp thời và không hợp thời của thế gian, đúng như thích hợp mà điều phục chúng sinh,
đều thuận theo điều nên làm mà không sai, đó là đạo của bậc hiểu khéo này.
Khéo giữ nghiệp nơi thân, miệng và ý, luôn khiến nương theo pháp mà tu hành,
lìa mọi chấp giữ, hàng phục các ma, đó là đạo của bậc tâm trí này.
Đối với các pháp được sự khéo léo, có thể vào chỗ bình đẳng của chân như (bản thể chân thật, như như không đổi của mọi sự vật),
biện tài tuyên nói không cùng tận, đó là đạo của bậc hành theo Phật này.
Cửa đà-la-ni đã tròn đầy, khéo an trụ nơi kho tàng không chướng ngại,
đối với các pháp giới đều thông suốt, đó là đạo của bậc thâm nhập này.
Với tất cả chư Phật trong ba đời, đều cùng tâm bình đẳng, đồng trí tuệ,
một tánh, một tướng, không khác biệt, đó là đạo của dòng giống không chướng ngại này.
Đã gỡ bỏ màng ngu si, vào sâu biển trí tuệ rộng lớn,
ban khắp chúng sinh con mắt trong sạch, đó là đạo của bậc có mắt này.
Đã đầy đủ thần thông bình đẳng và hạnh không hai của tất cả các bậc Đạo Sư,
được sức tự tại của Như Lai, đó là đạo của bậc khéo tu này.
Đi khắp tất cả thế gian, rưới khắp cơn mưa pháp mầu vô biên,
khiến ai nấy đối với nghĩa lý đều hiểu rõ dứt khoát, đó là đạo của bậc mây pháp này.
Có thể đối với trí Phật và giải thoát sinh lòng tin trong sạch sâu xa, mãi không thoái lui,
từ lòng tin mà sinh gốc trí tuệ, đó là đạo của bậc khéo học này.
Có thể trong một niệm biết rõ tất cả chúng sinh không sót một ai,
hiểu rõ tự tánh của tâm chúng sinh ấy, đó là đạo của bậc thấu rõ rằng không có tự tánh.
Tất cả cõi nước trong pháp giới, đều có thể hóa thân đến, không biết bao nhiêu lần,
thân ấy mầu nhiệm nhất, không ai sánh bằng, đó là đạo của hạnh không gì sánh này.
Cõi Phật vô biên không đếm được, vô lượng chư Phật ở trong đó,
Bồ-tát đều hiện ra trước các ngài, gần gũi cúng dường, sinh lòng tôn trọng.
Bồ-tát có thể dùng một thân duy nhất, vào tam-muội mà lặng yên trong định,
khiến người ta thấy thân ấy nhiều không đếm được, mỗi thân đều từ tam-muội mà đứng dậy.
Chỗ Bồ-tát an trụ sâu xa mầu nhiệm nhất, việc làm và việc hành đều vượt khỏi hý luận,
tâm thanh tịnh, thường vui vẻ, có thể khiến chúng sinh đều vui mừng.
Các căn và phương tiện mỗi mỗi khác nhau, có thể dùng trí tuệ thấy rõ cả,
mà hiểu các căn không nơi nương dựa, đó là đạo của bậc điều phục kẻ khó điều phục.
Có thể dùng phương tiện khéo phân biệt, đối với tất cả pháp được tự tại,
thế giới mười phương mỗi nơi khác nhau, đều ở trong đó làm Phật sự.
Các căn mầu nhiệm, hạnh cũng như vậy, có thể vì chúng sinh rộng thuyết pháp,
ai nghe được mà không vui mừng, đó là đạo của bậc ngang với hư không này.
Mắt trí trong sạch không ai bằng, đối với tất cả pháp đều thấy rõ,
trí tuệ như vậy khéo phân biệt, đó là đạo của bậc không ai bằng này.
Tất cả phúc đức rộng lớn vô tận, mọi sự tu hành đều khiến đến rốt ráo,
khiến các chúng sinh đều thanh tịnh, đó là đạo của bậc không ai sánh này.
Khuyên khắp mọi người tu thành các pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho việc tu đạo giác ngộ), đều khiến được an trụ nơi địa vị phương tiện,
độ thoát chúng sinh không đếm được, mà chưa từng tạm khởi ý tưởng rằng có chúng sinh.
Tất cả căn cơ và nhân duyên đều quán sát, trước hết giữ gìn ý người, khiến không tranh cãi,
chỉ khắp cho chúng sinh chỗ an ổn, đó là đạo của bậc phương tiện này.
Thành tựu trí đệ nhất cao nhất, đầy đủ trí vô lượng vô biên,
ở giữa bốn chúng (bốn hàng đệ tử Phật: tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) không sợ hãi, đó là đạo của bậc trí phương tiện này.
Tất cả thế giới và các pháp, đều có thể vào khắp, được tự tại,
cũng vào trong tất cả hội chúng, độ thoát muôn loài không đếm được.
Trong tất cả cõi nước mười phương, đánh trống pháp lớn thức tỉnh muôn loài,
làm thí chủ ban pháp cao tột, đó là đạo của bậc không diệt này.
Một thân ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) ngay thẳng, mà đầy khắp vô lượng cõi mười phương,
lại khiến thân ấy không chật hẹp, đó là đạo của bậc pháp thân (thân chân thật chính là chân lý, không bị giới hạn bởi hình tướng) này.
Có thể trong một nghĩa, một chữ, diễn nói vô lượng vô biên pháp,
mà bờ mé không thể tìm được, đó là đạo của bậc trí vô biên này.
Đối với sự giải thoát của Phật khéo tu học, được trí tuệ của Phật không chướng ngại,
thành tựu sự không sợ hãi, làm bậc anh hùng của đời, đó là đạo của bậc phương tiện này.
Biết rõ biển thế giới mười phương, cũng biết tất cả biển cõi Phật,
biển trí, biển pháp đều biết rõ, chúng sinh ai thấy cũng đều vui mừng.
Hoặc hiện vào thai và lúc mới sinh, hoặc hiện ở đạo tràng thành chánh giác (sự giác ngộ chân chánh, tức thành Phật),
như vậy đều khiến thế gian được thấy, đó là đạo của bậc vô biên này.
Trong vô lượng ức cõi nước, hiện thân vào Niết-bàn,
mà thật ra không bỏ nguyện để về tịch diệt, đó là đạo của bậc hùng biện này.
Một thân mầu nhiệm, vững chắc, vi mật, bình đẳng với Phật không sai khác,
tùy các chúng sinh mà mỗi người thấy khác nhau, đó là đạo của bậc một thân chân thật.
Pháp giới bình đẳng không sai khác, đầy đủ vô lượng vô biên nghĩa,
ưa quán một tướng, tâm không dời đổi, đó là đạo của bậc trí ba đời.
Đối với các chúng sinh và Phật pháp, việc kiến lập và gia trì (dùng năng lực giữ gìn, hộ trì) đều rốt ráo,
sức gìn giữ đồng như Phật, bậc gìn giữ cao nhất đi trên đạo này.
Thần túc (thần thông đi lại, biến hiện tự tại) không ngại như Phật, mắt trời không ngại, thanh tịnh nhất,
tai không ngại, khéo nghe, đó là đạo của bậc ý không ngại này.
Mọi thần thông đều đầy đủ, tùy theo trí tuệ mà đều thành tựu,
khéo biết tất cả, không ai sánh, đó là đạo của bậc hiền trí này.
Tâm chánh định không lay động, trí rộng lớn không bờ mé,
mọi cảnh giới đều thông suốt, đó là đạo của bậc thấy tất cả.
Đã đến bờ của tất cả công đức, có thể theo thứ lớp độ chúng sinh,
tâm trọn không biết chán đủ, đó là đạo của bậc thường siêng năng này.
Tất cả pháp của chư Phật ba đời, nơi đây hết thảy đều biết thấy,
sinh ra từ dòng giống Như Lai, các vị Phật tử ấy đi trên đạo này.
Lời lẽ tùy thuận đã thành tựu, những luận bàn trái nghịch đều khéo dẹp tan,
thường có thể hướng đến bồ-đề của Phật, đó là đạo của bậc tuệ vô biên.
Một tia sáng chiếu chạm không bờ bến, đầy khắp các cõi nước mười phương,
khiến khắp thế gian được sáng lớn, đó là đạo của bậc phá tối tăm này.
Tùy người đáng được thấy, đáng được cúng dường, mà hiện thân thanh tịnh của Như Lai,
giáo hóa trăm nghìn ức chúng sinh, trang nghiêm cõi Phật cũng như vậy.
Vì để chúng sinh ra khỏi thế gian, tất cả hạnh mầu đều tu tập,
hạnh này rộng lớn không bờ mé, làm sao có người biết hết được?
Giả sử phân thân nhiều không thể nói, số lượng ngang với pháp giới và hư không,
cùng nhau ca ngợi công đức ấy, trăm nghìn vạn kiếp cũng không nói hết.
Công đức Bồ-tát không có bờ mé, tất cả sự tu hành đều đầy đủ,
giả sử vô lượng vô biên đức Phật nói trong vô lượng kiếp cũng không hết.
Huống gì trời và người trong thế gian, tất cả các bậc Thanh văn và Duyên giác,
lại có thể trong vô lượng vô biên kiếp khen ngợi tán dương cho đến rốt ráo được sao!"
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ hai mươi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ hai mươi mốt.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video