Thiên 40 — Phẩm 25: Mười hồi hướng (phần 8)

 Phẩm Mười Hồi Hướng, thứ hai mươi lăm, phần tám

 "Này Phật tử (người con của Phật, cách gọi người tu theo Phật)! Thế nào là Chân như tướng hồi hướng của Bồ-tát Ma-ha-tát? (Bồ-tát Ma-ha-tát là bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài. Hồi hướng là đem công đức, gốc lành mình đã tu được mà hướng về, dâng cho mục đích lớn như sự giác ngộ và lợi ích của chúng sinh. Chân như là thực tính chân thật của mọi sự vật, luôn "như vậy", không thay đổi. Chân như tướng hồi hướng là hồi hướng theo đúng tướng trạng của chân như.)

 "Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này có chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh biết đúng đắn) sáng rõ, tâm vững chắc, xa lìa mê lầm. Ngài chuyên ý tu hành, lòng sâu thẳm không lay động. Ngài thành tựu nghiệp (việc làm của thân, miệng, ý) không thể hư hoại, hướng tới nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), trọn không thối lui. Ngài dốc chí cầu Đại thừa (giáo pháp lớn, đưa mình và mọi người cùng đến thành Phật), mạnh mẽ không sợ hãi. Ngài trồng các gốc công đức, làm yên ổn khắp thế gian. Ngài sinh ra thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nhân sinh ra quả tốt) thù thắng, tu pháp trong trắng thanh tịnh. Lòng đại bi (thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) của ngài tăng trưởng, thành tựu viên ngọc quý là tâm. Ngài thường nhớ nghĩ chư Phật, giữ gìn chánh pháp. Đối với đạo Bồ-tát, niềm tin và lòng ưa thích của ngài bền chắc. Ngài thành tựu vô lượng thiện căn trong sạch nhiệm mầu, siêng tu hết thảy công đức và trí tuệ. Ngài làm bậc thầy điều ngự (bậc dẫn dắt, uốn nắn chúng sinh như người đánh xe khéo điều khiển ngựa), sinh ra các pháp lành, dùng trí tuệ và phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt) mà hồi hướng.

 Lúc ấy, Bồ-tát dùng tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) quán sát khắp, thấy mọi thiện căn của mình nhiều không lường, không bờ bến. Khi tu tập gom góp những thiện căn ấy, có khi là tìm cầu nhân duyên, có khi là sắm sửa đồ dùng, có khi là sửa sang cho trong sạch, có khi là đi sâu vào, có khi là chuyên tâm gắng sức, có khi là khởi sự tu hành, có khi là hiểu rõ thông suốt, có khi là xét kỹ tinh tường, có khi là mở bày chỉ dạy. Tất cả những việc như vậy có đủ loại cửa ngõ, đủ loại cảnh, đủ loại tướng, đủ loại việc, đủ loại phần, đủ loại hạnh, đủ loại tên gọi, đủ loại phân biệt, đủ loại sinh khởi, đủ loại tu tập. Hết thảy thiện căn trong đó đều do tâm hướng về cỗ xe Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) mà dựng nên, đều hồi hướng về Nhất thiết chủng trí (trí biết rõ từng loại, từng chi tiết của mọi sự vật, tức trí tuệ viên mãn của Phật), chỉ một không hai. Đem các thiện căn hồi hướng như vậy, tức là:

 'Nguyện được thân nghiệp (việc làm của thân) tròn đầy, không trở ngại, để tu hạnh Bồ-tát; nguyện được khẩu nghiệp (việc làm của lời nói) thanh tịnh, không trở ngại, để tu hạnh Bồ-tát; nguyện thành tựu ý nghiệp (việc làm của tâm ý) không trở ngại, an trụ vững vàng nơi Đại thừa; nguyện được tâm tròn đầy không chướng ngại, tu một cách trong sạch hết thảy các hạnh Bồ-tát; nguyện khởi tâm bố thí rộng lớn vô lượng, cấp khắp cho hết thảy chúng sinh vô biên; nguyện đối với các pháp tâm được tự tại, diễn bày ánh sáng của Đại pháp, không gì che lấp được; nguyện hiểu rõ thông suốt nơi chốn của nhất thiết trí, phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), chiếu sáng khắp thế gian; nguyện thường chánh niệm chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), quán tưởng kỹ rằng Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) thường hiện trước mặt; nguyện an trụ nơi chí nguyện ưa thích tăng thượng (ngày càng cao hơn) tròn đầy, xa lìa hết thảy ma (những thế lực làm hại, ngăn trở việc tu) và oán địch; nguyện an trụ nơi trí Thập lực của Phật, thu nhiếp khắp chúng sinh không ngơi nghỉ; nguyện được tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất vững lặng) để dạo khắp các thế giới mà không nhiễm đắm thế gian; nguyện ở các thế giới không mệt mỏi chán nản, giáo hóa chúng sinh mãi không ngừng; nguyện khởi vô lượng phương tiện của tư duy và trí tuệ, thành tựu đạo Bồ-tát không thể nghĩ bàn; nguyện được trí không mê lầm phương hướng, phân biệt rõ được hết thảy thế gian; nguyện được trí lực thần thông tự tại, trong một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) có thể làm cho hết thảy cõi nước trang nghiêm thanh tịnh; nguyện vào khắp tự tính của các pháp, thấy hết thảy thế gian đều thanh tịnh; nguyện sinh khởi trí không sai biệt, trong một cõi vào được hết thảy cõi; nguyện đem các việc trang nghiêm của mọi cõi để hiển bày cho tất cả, giáo hóa vô lượng vô biên chúng sinh; nguyện trong một cõi Phật hiển bày pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi cảnh giới) vô biên, hết thảy cõi Phật cũng đều như vậy; nguyện được trí đại thần thông tự tại, có thể đi đến khắp hết thảy cõi Phật.'

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng các thiện căn, nguyện được trang nghiêm hết thảy cõi Phật, nguyện được trùm khắp hết thảy thế giới, nguyện được thành tựu trí tuệ quán sát. Vì tự thân mà hồi hướng thế nào thì cũng vì hết thảy chúng sinh mà hồi hướng như thế, tức là: 'Nguyện hết thảy chúng sinh mãi lìa mọi nẻo địa ngục, súc sinh và nẻo Diêm La vương (cõi do vua cõi chết cai quản, thường chỉ cõi quỷ đói); nguyện hết thảy chúng sinh trừ diệt hết thảy nghiệp gây chướng ngại; nguyện hết thảy chúng sinh được tâm trùm khắp và trí tuệ bình đẳng; nguyện hết thảy chúng sinh đối với kẻ oán người thân đều lấy tâm bình đẳng mà thu nhận, khiến ai cũng an vui, trí tuệ thanh tịnh; nguyện hết thảy chúng sinh trí tuệ tròn đầy, ánh sáng trong sạch chiếu khắp; nguyện hết thảy chúng sinh tư duy và trí tuệ thành tựu đầy đủ, hiểu rõ nghĩa chân thật; nguyện hết thảy chúng sinh dùng chí nguyện ưa thích trong sạch mà hướng cầu Bồ-đề (sự giác ngộ), được trí vô lượng; nguyện hết thảy chúng sinh đều có thể chỉ bày chỗ ở an ổn.'

 Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát thường dùng tâm lành hồi hướng như vậy: vì muốn hết thảy chúng sinh gặp đám mây mát mẻ tuôn mưa pháp; vì muốn hết thảy chúng sinh thường gặp ruộng phước (người hay nơi đáng cúng dường, giúp đỡ để gieo phước, như ruộng gieo hạt) và cảnh giới thù thắng; vì muốn hết thảy chúng sinh đều khéo vào được kho tâm Bồ-đề mà tự giữ gìn; vì muốn hết thảy chúng sinh lìa các cái (những phiền não che lấp tâm) và triền (những phiền não trói buộc tâm), khéo an trụ; vì muốn hết thảy chúng sinh đều được trí thần thông không chướng ngại; vì muốn hết thảy chúng sinh được thân tự tại, hiện ra khắp nơi; vì muốn hết thảy chúng sinh thành tựu Nhất thiết chủng trí tối thắng, làm lợi ích khắp nơi không để uổng qua; vì muốn hết thảy chúng sinh thu nhiếp khắp các loài, khiến chúng được thanh tịnh; vì muốn hết thảy chúng sinh đều đạt đến rốt ráo nhất thiết trí; vì muốn hết thảy chúng sinh tâm không lay động, không chướng ngại.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thấy cõi nước, vườn rừng, cỏ cây, hoa trái, hương thơm quý, y phục thượng hạng, châu báu, của cải và các đồ trang sức đáng yêu thích; hoặc thấy làng mạc, xóm ấp đáng ưa; hoặc thấy bậc đế vương uy đức tự tại; hoặc thấy chỗ ở lìa xa ồn ào náo động — thấy những việc ấy rồi, ngài dùng trí phương tiện siêng năng tu tập, sinh ra vô lượng công đức thù thắng mầu nhiệm, vì các chúng sinh mà siêng cầu pháp lành, tâm không buông lung, gom góp rộng rãi các điều lành. Như biển lớn, ngài dùng điều lành vô tận che chở khắp tất cả, làm chỗ nương của các pháp lành, đem các thiện căn hồi hướng một cách khéo léo mà không phân biệt. Ngài mở bày vô lượng loại thiện căn, trí tuệ thường quán sát hết thảy chúng sinh, tâm luôn nhớ nghĩ cảnh giới của thiện căn, đem thiện căn bình đẳng như chân như mà hồi hướng cho chúng sinh, không ngơi nghỉ.

 Lúc ấy, Bồ-tát đem các thiện căn hồi hướng như vậy, tức là: 'Nguyện hết thảy chúng sinh được thấy chư Như Lai đáng yêu thích, thấy chân tính của pháp bình đẳng tuyệt đối, không chấp giữ, tròn đầy thanh tịnh; nguyện hết thảy chúng sinh thấy chư Như Lai rất đáng yêu thích, cúng dường tròn đầy; nguyện hết thảy chúng sinh được sinh về hết thảy cõi Phật thanh tịnh không có phiền não, rất đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh được thấy pháp đáng yêu thích của chư Phật; nguyện hết thảy chúng sinh thường vui giữ gìn hết thảy hạnh đáng yêu thích của Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh được con mắt đáng yêu thích của thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt mình tu theo đường chính), thấy không bị ngăn ngại; nguyện hết thảy chúng sinh thường thấy hết thảy vật đáng yêu thích, không gặp điều trái nghịch; nguyện hết thảy chúng sinh chứng được hết thảy pháp đáng yêu thích mà siêng giữ gìn; nguyện hết thảy chúng sinh được ánh sáng trong sạch nơi pháp đáng ưa của hết thảy Phật; nguyện hết thảy chúng sinh tu tâm đáng yêu thích của các Bồ-tát, có thể buông bỏ hết thảy; nguyện hết thảy chúng sinh được sự không sợ hãi, có thể nói hết thảy pháp đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh được tam-muội rất sâu, vô cùng đáng yêu thích của các Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh được pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi pháp không quên) rất đáng yêu thích của các Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh được trí khéo quán sát rất đáng yêu thích của các Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh có thể hiện thần thông tự tại rất đáng yêu thích của Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh có thể ở trong pháp hội lớn của chư Phật mà nói pháp mầu sâu xa đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh có thể dùng phương tiện mở bày, diễn nói những câu sai biệt rất đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh thường phát khởi lòng đại bi bình đẳng rất đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh từng niệm phát khởi tâm đại Bồ-đề rất đáng yêu thích, thường khiến các căn (các giác quan) vui mừng hớn hở; nguyện hết thảy chúng sinh có thể vào hết thảy nhà Như Lai rất đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh được hạnh đáng yêu thích có thể điều phục, điều phục chúng sinh không ngơi nghỉ; nguyện hết thảy chúng sinh được tài biện thuyết vô tận rất đáng yêu thích của các Bồ-tát để diễn nói các pháp; nguyện hết thảy chúng sinh trải qua số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều không thể nói, không thể nói, ở trong hết thảy thế giới đáng ưa, giáo hóa chúng sinh mà tâm không chán mỏi; nguyện hết thảy chúng sinh dùng vô lượng phương tiện, có thể ngộ nhập khắp các pháp môn rất đáng yêu thích của chư Phật; nguyện hết thảy chúng sinh được phương tiện không ngại đáng yêu thích, biết hết thảy pháp không có gốc rễ; nguyện hết thảy chúng sinh đạt đến chỗ lìa tham dục đáng yêu thích, biết hết thảy pháp rốt ráo không hai, dứt hết thảy chướng ngại; nguyện hết thảy chúng sinh đạt đến chỗ lìa tham dục đáng yêu thích, biết hết thảy pháp bình đẳng chân thật; nguyện hết thảy chúng sinh đầy đủ trọn vẹn pháp không hý luận (không có lời bàn suông, phân biệt vô ích xa rời sự thật) rất đáng yêu thích của hết thảy Bồ-tát; nguyện hết thảy chúng sinh được tâm tinh tấn như kho kim cương (vững chắc không gì phá nổi), thành tựu đạo nhất thiết trí đáng yêu thích; nguyện hết thảy chúng sinh đủ thiện căn không ngại đáng yêu thích, đánh dẹp hết thảy oán địch phiền não; nguyện hết thảy chúng sinh được cửa nhất thiết trí đáng yêu thích, hiện thành Chánh giác (sự giác ngộ chân chánh, tức thành Phật) khắp thế gian.'

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu tập các thiện căn như vậy thì được ánh sáng trí tuệ, được thiện tri thức thu nhận che chở; mặt trời trí tuệ của Như Lai soi sáng tâm ngài, mãi diệt bóng tối si mê. Ngài siêng tu chánh pháp, vào các việc làm của trí tuệ, khéo học các địa vị của trí tuệ, truyền rộng thiện căn đầy khắp pháp giới, dùng trí tuệ mà hồi hướng; ngài thấu đến tận nguồn gốc thiện căn của các Bồ-tát, dùng trí tuệ đi sâu vào biển đại phương tiện, thành tựu vô lượng thiện căn rộng lớn.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đem thiện căn này hồi hướng như vậy, tức là: 'Không đắm thế gian, không chấp giữ chúng sinh; tâm thanh tịnh, không nương tựa vào đâu; chánh niệm các pháp, lìa sự thấy biết phân biệt; không bỏ trí tuệ tự tại của hết thảy Phật, không trái cửa hồi hướng chân chính của hết thảy chư Phật ba đời; thuận theo hết thảy chánh pháp bình đẳng, không phá hoại tướng chân thật của Như Lai, quán bình đẳng ba đời mà không thấy có tướng chúng sinh; khéo thuận đạo Phật, khéo nói pháp, hiểu sâu nghĩa lý, vào địa vị tối thắng, ngộ pháp chân thật, trí tuệ tròn đầy, tin ưa bền chắc; tuy khéo tu nghiệp chân chính mà biết tính của nghiệp là không (trống rỗng, không có thực thể cố định), hiểu hết thảy pháp đều như huyễn hóa (như trò ảo thuật, như cảnh biến hiện, không thật), biết hết thảy pháp không có tự tính (bản chất riêng tự có, đứng độc lập); quán hết thảy nghĩa và các loại hạnh, theo lời nói của thế gian mà không chấp đắm; trừ diệt hết thảy nhân duyên chấp trước, biết lý đúng như thật, quán tính các pháp đều vắng lặng tịch diệt, hiểu hết thảy pháp cùng một thật tướng (tướng chân thật), biết tướng của các pháp không trái nhau; cùng ở chung với các Bồ-tát, tu hành đạo ấy, khéo thu nhiếp chúng sinh, vào cửa hồi hướng của hết thảy Bồ-tát quá khứ, vị lai, hiện tại; đối với Phật pháp tâm không kinh sợ, dùng tâm vô lượng khiến các chúng sinh đều được thanh tịnh; đối với thế giới mười phương không khởi tâm chấp giữ cái "ta" và cái "của ta", đối với các thế gian không phân biệt; đối với hết thảy cảnh giới không sinh nhiễm đắm, siêng tu hết thảy pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi vòng sinh tử của thế gian); đối với các thế gian không chấp giữ, không nương tựa, đối với đạo sâu xa mầu nhiệm thì có chánh kiến (thấy biết đúng) vững chắc, lìa các vọng kiến (thấy biết sai lầm), hiểu rõ pháp chân thật.

 Ví như chân như trùm khắp mọi nơi, không có bờ mé; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trùm khắp mọi nơi, không có bờ mé. Ví như chân như lấy chân thật làm tính; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hiểu rõ hết thảy pháp lấy chân thật làm tính. Ví như chân như luôn giữ bản tính, không thay đổi; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, giữ bản tính của nó, trước sau không đổi. Ví như chân như lấy sự không có tự tính của hết thảy pháp làm tính; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hiểu rõ hết thảy pháp lấy sự không có tự tính làm tính. Ví như chân như lấy không có tướng làm tướng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hiểu rõ hết thảy pháp lấy không có tướng làm tướng. Ví như chân như, nếu ai đạt được thì trọn không thối lui; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, nếu ai đạt được thì đối với Phật pháp mãi không thối lui. Ví như chân như là chỗ đi của hết thảy chư Phật; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, là chỗ đi của hết thảy Như Lai. Ví như chân như lìa tướng cảnh giới mà làm cảnh giới; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, lìa tướng cảnh giới mà làm cảnh giới viên mãn của hết thảy chư Phật ba đời.

 Ví như chân như có thể dựng đặt vững vàng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể dựng đặt vững vàng hết thảy chúng sinh. Ví như chân như tính thường tùy thuận; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, suốt các kiếp vị lai, tùy thuận không dứt. Ví như chân như không thể đo lường; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, bằng cõi hư không, cùng tận tâm chúng sinh, không thể đo lường. Ví như chân như đầy khắp tất cả; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) trùm khắp pháp giới. Ví như chân như thường còn, không cùng tận; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, rốt ráo không cùng tận. Ví như chân như không gì sánh được; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể làm tròn đầy hết thảy Phật pháp, không gì sánh được. Ví như chân như thể tính bền chắc; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thể tính bền chắc, các mê lầm phiền não không thể ngăn trở được. Ví như chân như không thể phá hoại; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy chúng sinh không thể làm tổn hoại.

 Ví như chân như lấy sự soi sáng làm thể; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, lấy sự soi sáng khắp nơi làm tính. Ví như chân như không đâu không có; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, ở mọi nơi đều có mặt. Ví như chân như khắp mọi thời; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khắp mọi thời. Ví như chân như tính thường thanh tịnh; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, ở trong thế gian mà thể vẫn thanh tịnh. Ví như chân như đối với các pháp không chướng ngại; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đi khắp tất cả mà không bị ngăn ngại. Ví như chân như làm con mắt cho các pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể làm con mắt cho hết thảy chúng sinh. Ví như chân như tính không mệt nhọc; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, tu hành hết thảy các hạnh Bồ-tát mãi không mệt nhọc. Ví như chân như thể tính rất sâu; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, tính ấy rất sâu. Ví như chân như không có một vật; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hiểu biết rằng tính ấy không có một vật. Ví như chân như tính không phải là thứ hiện ra; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thể ấy vi diệu, khó thấy được. Ví như chân như lìa các bụi nhơ che lấp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, mắt trí tuệ thanh tịnh, lìa các màn si mê che lấp. Ví như chân như tính không gì bằng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thành tựu hết thảy hạnh Bồ-tát cao tột không gì bằng.

 Ví như chân như thể tính vắng lặng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khéo tùy thuận pháp vắng lặng. Ví như chân như không có gốc rễ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể vào hết thảy pháp không có gốc rễ. Ví như chân như thể tính vô biên; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, làm trong sạch các chúng sinh nhiều vô biên. Ví như chân như thể tính không chấp đắm; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, rốt ráo xa lìa hết thảy sự chấp đắm. Ví như chân như không có chướng ngại; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trừ diệt hết thảy chướng ngại của thế gian. Ví như chân như không phải chỗ thế gian đi tới được; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, không phải điều các thế gian có thể làm được. Ví như chân như thể tính không dừng trụ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy sinh tử đều không phải chỗ dừng trụ của nó. Ví như chân như tính không tạo tác; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy việc tạo tác đều xả bỏ. Ví như chân như thể tính an trụ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, an trụ nơi chân thật. Ví như chân như tương ưng (hòa hợp, khớp nhau) với hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, tương ưng với việc nghe và tu tập của các Bồ-tát. Ví như chân như trong hết thảy pháp tính thường bình đẳng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, ở các thế gian tu hạnh bình đẳng. Ví như chân như không lìa các pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đến tận đời vị lai không bỏ thế gian.

 Ví như chân như trong hết thảy pháp rốt ráo không cùng tận; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hồi hướng cho các chúng sinh không cùng tận. Ví như chân như không trái với hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, không trái hết thảy Phật pháp ba đời. Ví như chân như thu nhiếp khắp các pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thu nhiếp hết thiện căn của hết thảy chúng sinh. Ví như chân như cùng một thể tính với hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, cùng một thể tính với Phật ba đời. Ví như chân như không rời bỏ hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thu nhiếp giữ gìn hết thảy pháp thế gian và xuất thế gian. Ví như chân như không gì che lấp được; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy thế gian không gì che lấp được. Ví như chân như không thể lay động; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy việc làm của ma không thể lay động. Ví như chân như tính không nhơ đục; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, tu hạnh Bồ-tát không nhơ đục. Ví như chân như không biến đổi; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thương nghĩ chúng sinh, tâm không biến đổi. Ví như chân như không thể cùng tận; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, các pháp thế gian không thể làm cho cùng tận. Ví như chân như tính thường giác ngộ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể giác ngộ khắp hết thảy các pháp. Ví như chân như không thể mất hoại; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đối với các chúng sinh khởi chí nguyện thù thắng, mãi không mất hoại.

 Ví như chân như có thể soi sáng lớn; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, dùng ánh sáng đại trí soi khắp các thế gian. Ví như chân như không thể nói ra được; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hết thảy lời nói đều không thể nói được. Ví như chân như nâng giữ các thế gian; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể giữ gìn hết thảy các hạnh Bồ-tát. Ví như chân như theo lời nói của thế gian; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, tùy thuận hết thảy lời nói của trí tuệ. Ví như chân như trùm khắp hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trùm khắp hết thảy cõi Phật mười phương, hiện đại thần thông, thành Đẳng chánh giác (giác ngộ chân chánh, bình đẳng viên mãn, tức thành Phật). Ví như chân như không phân biệt; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đối với các thế gian không phân biệt. Ví như chân như khắp hết thảy thân; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khắp trong vô lượng thân ở các cõi mười phương. Ví như chân như thể tính không sinh; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, dùng phương tiện thị hiện (hiện ra cho chúng sinh thấy) việc sinh mà không có gì sinh. Ví như chân như không đâu không có; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trong các cõi Phật mười phương ba đời, hiện thần thông khắp nơi, không đâu không có.

 Ví như chân như có khắp trong đêm; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trong hết thảy đêm phóng ánh sáng lớn, làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh). Ví như chân như có khắp trong ngày; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến hết thảy chúng sinh ở trong ban ngày đều thấy thần biến của Phật, diễn bánh xe pháp không thối chuyển, lìa nhơ thanh tịnh, không ai uổng qua. Ví như chân như có khắp trong nửa tháng và một tháng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đối với các thời tiết nối nhau theo thứ lớp của thế gian, được phương tiện khéo léo, trong một niệm biết hết mọi thời. Ví như chân như có khắp trong năm tháng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, ở suốt vô lượng kiếp sáng rõ thành thục, khiến hết thảy căn cơ (khả năng tiếp nhận và tu tập) đều được tròn đầy. Ví như chân như có khắp kiếp thành, kiếp hoại (thời kỳ thế giới hình thành và thời kỳ thế giới tan hoại); thiện căn hồi hướng cũng như vậy, ở trong hết thảy kiếp thanh tịnh không nhiễm, giáo hóa chúng sinh đều khiến thanh tịnh. Ví như chân như cùng tận đời vị lai; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, cùng tận đời vị lai tu các hạnh Bồ-tát thanh tịnh mầu nhiệm, làm tròn đại nguyện, không thối lui. Ví như chân như trụ khắp ba đời; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến các chúng sinh trong một sát-na thấy Phật ba đời, chưa từng một niệm nào lìa bỏ. Ví như chân như khắp mọi nơi; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, vượt ra khỏi ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế gian còn sinh tử), đi khắp tất cả, đều được tự tại. Ví như chân như trụ nơi pháp có và pháp không; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, hiểu thấu hết thảy pháp có và không đều rốt ráo thanh tịnh.

 Ví như chân như thể tính thanh tịnh; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể dùng phương tiện gom các pháp trợ đạo (những pháp tu hỗ trợ cho con đường giác ngộ), làm trong sạch hết thảy hạnh Bồ-tát. Ví như chân như thể tính sáng sạch; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến các Bồ-tát đều được tâm tam-muội sáng sạch. Ví như chân như thể tính không nhơ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, xa lìa các nhơ, làm đầy đủ hết thảy ý thanh tịnh. Ví như chân như không có "ta" và "cái của ta"; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, dùng tâm thanh tịnh không có "ta" và "cái của ta" mà đầy khắp các cõi Phật mười phương. Ví như chân như thể tính bình đẳng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, được trí bình đẳng của bậc nhất thiết trí, soi rõ các pháp, lìa các màn si mê. Ví như chân như vượt mọi số lượng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, cùng ở chung với kho pháp đại lực của cỗ xe nhất thiết trí vượt mọi số lượng, nổi lên những đám mây pháp rộng lớn trùm khắp hết thảy thế giới mười phương. Ví như chân như an trụ bình đẳng; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, phát sinh hết thảy hạnh Bồ-tát, trụ bình đẳng nơi đạo nhất thiết trí. Ví như chân như trụ khắp hết thảy cõi chúng sinh; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đầy đủ Nhất thiết chủng trí không ngại, hiện ra trước mặt khắp cõi chúng sinh.

 Ví như chân như không phân biệt, trụ khắp trong trí về mọi âm thanh; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đầy đủ trí về hết thảy tiếng nói, có thể thị hiện khắp mọi loại tiếng nói để mở bày cho chúng sinh. Ví như chân như mãi lìa thế gian; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến khắp chúng sinh mãi ra khỏi thế gian. Ví như chân như thể tính rộng lớn; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đều có thể thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) Phật pháp rộng lớn của đời quá khứ, vị lai, hiện tại, mãi không quên mất, siêng tu hết thảy hạnh Bồ-tát. Ví như chân như không gián đoạn ngơi nghỉ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, vì muốn đặt hết thảy chúng sinh yên ở nơi địa vị đại trí, trong hết thảy kiếp tu hạnh Bồ-tát không gián đoạn ngơi nghỉ. Ví như chân như thể tính rộng rãi, trùm khắp hết thảy pháp; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, niệm trong sạch không ngại, thu nhiếp khắp hết thảy pháp môn (cửa ngõ của pháp, tức các con đường tu tập) rộng rãi. Ví như chân như thu nhiếp khắp các loài; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, chứng được trí về vô lượng chủng loại, tu các hạnh mầu nhiệm chân thật của Bồ-tát. Ví như chân như không chấp giữ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đối với hết thảy pháp đều không chấp giữ, trừ diệt hết thảy sự chấp giữ của thế gian, khiến khắp nơi thanh tịnh. Ví như chân như thể tính không động; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, an trụ nơi hạnh nguyện viên mãn của Phổ Hiền (vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn), rốt ráo không động.

 Ví như chân như là cảnh giới của Phật; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến các chúng sinh đầy đủ hết thảy cảnh giới đại trí, diệt cảnh phiền não, đều khiến thanh tịnh. Ví như chân như không gì khuất phục được; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, không bị hết thảy việc làm của các ma và tà thuyết của ngoại đạo (các đạo ở ngoài Phật pháp) khuất phục. Ví như chân như không phải là thứ có thể tu, cũng không phải là thứ không thể tu; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, xả lìa hết thảy vọng tưởng chấp giữ, đối với tu hay không tu đều không phân biệt. Ví như chân như không thối lui bỏ cuộc; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, thường thấy chư Phật, phát tâm Bồ-đề, lấy thệ nguyện lớn mà trang nghiêm, mãi không thối bỏ. Ví như chân như thu nhiếp khắp hết thảy tiếng nói của thế gian; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể được trí tuệ thần thông về hết thảy tiếng nói sai khác, phát ra khắp mọi loại lời lẽ. Ví như chân như đối với hết thảy pháp không mong cầu; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến các chúng sinh cưỡi cỗ xe Phổ Hiền mà được thoát ra, đối với hết thảy pháp không tham cầu. Ví như chân như trụ ở hết thảy địa vị; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến hết thảy chúng sinh bỏ địa vị thế gian, trụ ở địa vị trí tuệ, lấy hạnh Phổ Hiền mà tự trang nghiêm. Ví như chân như không đứt đoạn; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, đối với hết thảy pháp được sự không sợ hãi, theo tiếng nói của từng loài mà diễn nói khắp nơi, không đứt đoạn.

 Ví như chân như xả lìa các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ làm tâm hao mất điều lành); thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến hết thảy chúng sinh thành tựu trí hiểu pháp, thông suốt pháp, làm tròn công đức vô lậu (không còn phiền não) của Bồ-đề. Ví như chân như không có chút pháp nào có thể phá rối, khiến một phần nhỏ của nó trở thành không phải giác ngộ; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, khiến khắp nơi khai ngộ hết thảy các pháp, tâm vô lượng trùm khắp pháp giới. Ví như chân như, quá khứ không phải là khởi đầu, vị lai không phải là kết thúc, hiện tại không có gì khác; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, vì hết thảy chúng sinh mà luôn luôn khởi tâm nguyện Bồ-đề mới mẻ, khiến khắp nơi thanh tịnh, mãi lìa sinh tử. Ví như chân như đối với ba đời không phân biệt; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, trong hiện tại từng niệm tâm thường giác ngộ, quá khứ và vị lai đều thanh tịnh. Ví như chân như thành tựu hết thảy chư Phật, Bồ-tát; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, phát khởi hết thảy đại nguyện và phương tiện, thành tựu trí tuệ rộng lớn của chư Phật. Ví như chân như rốt ráo thanh tịnh, không đi cùng với bất cứ phiền não nào; thiện căn hồi hướng cũng như vậy, có thể diệt phiền não của hết thảy chúng sinh, làm tròn đầy hết thảy trí tuệ thanh tịnh.'

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát khi hồi hướng như vậy thì được sự bình đẳng của hết thảy cõi Phật, vì làm trang nghiêm thanh tịnh khắp hết thảy thế giới; được sự bình đẳng của hết thảy chúng sinh, vì chuyển pháp luân (giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) không ngại cho tất cả; được sự bình đẳng của hết thảy Bồ-tát, vì sinh ra khắp hết thảy nguyện về nhất thiết trí; được sự bình đẳng của hết thảy chư Phật, vì quán sát thấy thể của chư Phật không hai; được sự bình đẳng của hết thảy pháp, vì biết khắp tính của các pháp không đổi khác; được sự bình đẳng của hết thảy thế gian, vì dùng trí phương tiện mà hiểu rõ hết thảy đường lối ngôn ngữ; được sự bình đẳng của hết thảy hạnh Bồ-tát, vì gieo thiện căn nào cũng đều hồi hướng hết; được sự bình đẳng của hết thảy thời, vì siêng làm Phật sự, trong mọi thời không đứt đoạn; được sự bình đẳng của hết thảy nghiệp và quả báo, vì đối với mọi thiện căn thế gian và xuất thế gian đều không nhiễm đắm, đều đạt đến rốt ráo; được sự bình đẳng của thần thông tự tại của hết thảy Phật, vì tùy thuận thế gian mà hiện Phật sự.

 "Này Phật tử! Đó là hồi hướng thứ tám của Bồ-tát Ma-ha-tát: Chân như tướng hồi hướng. Bồ-tát Ma-ha-tát trụ ở hồi hướng này thì chứng được vô lượng pháp môn thanh tịnh, có thể cất tiếng rống sư tử lớn của Như Lai (lời thuyết pháp oai hùng, khiến tà kiến khiếp phục như muông thú nghe tiếng sư tử), tự tại không sợ hãi; dùng phương tiện khéo léo giáo hóa, giúp vô lượng Bồ-tát thành tựu, trong mọi thời chưa từng ngơi nghỉ; được thân viên mãn vô lượng của Phật, một thân đầy khắp hết thảy thế giới; được âm thanh viên mãn vô lượng của Phật, một tiếng làm khai ngộ hết thảy chúng sinh; được sức mạnh viên mãn vô lượng của Phật, trong một lỗ chân lông có thể chứa khắp hết thảy cõi nước; được thần thông viên mãn vô lượng của Phật, đặt các chúng sinh vào trong một hạt bụi; được giải thoát (sự thoát khỏi mọi ràng buộc của phiền não) viên mãn vô lượng của Phật, trong thân một chúng sinh mà thị hiện hết thảy cảnh giới của chư Phật, thành Đẳng chánh giác; được tam-muội viên mãn vô lượng của Phật, trong một tam-muội có thể thị hiện khắp hết thảy tam-muội; được tài biện thuyết viên mãn vô lượng của Phật, nói một câu pháp mà suốt đến tận đời vị lai cũng không thể hết, trừ sạch mọi nghi ngờ của hết thảy chúng sinh; được vô lượng chúng sinh viên mãn của Phật, đầy đủ Thập lực của Phật, khắp cõi chúng sinh thị hiện thành Chánh giác. Này Phật tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát đem hết thảy thiện căn thuận theo tướng chân như mà hồi hướng."

 Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tràng (vị Bồ-tát đang thuyết giảng phẩm này) nương uy lực của Phật, quán khắp mười phương rồi nói bài kệ (thơ tụng trong kinh):

 "Chí nguyện Bồ-tát thường an trụ, chánh niệm vững bền lìa si mê,

 Tâm ngài hiền dịu luôn mát mẻ, gom góp hạnh công đức vô biên.

 Bồ-tát khiêm cung không trái nghịch, mọi chí nguyện thảy đều thanh tịnh,

 Đã được ánh sáng lớn trí tuệ, khéo soi rõ được hết mọi nghiệp.

 Bồ-tát suy nghĩ nghiệp rộng lớn, các loại sai khác rất hiếm có,

 Quyết lòng tu hành không thối lui, dùng đó làm lợi cho muôn loài.

 Các nghiệp sai khác vô lượng loại, Bồ-tát thảy đều siêng tu tập,

 Thuận theo chúng sinh không trái ý, khiến khắp tâm sạch sinh vui mừng.

 Đã lên địa vị bậc Điều Ngự tôn quý giữa loài người (tức địa vị của Phật), lìa phiền não nóng bức, tâm không ngại,

 Với pháp với nghĩa đều khéo biết, vì lợi muôn loài càng siêng học.

 Bao điều thiện hạnh Bồ-tát tu, vô lượng vô số đủ loại khác,

 Với tất cả ấy đều phân biệt biết, vì lợi muôn loài nên hồi hướng.

 Dùng trí tuệ mầu luôn quán xét, lẽ chân thật rộng lớn rốt ráo,

 Dứt sạch các cõi hữu (các cõi còn tồn tại trong vòng sinh tử) không còn sót, như chân như kia khéo hồi hướng.

 Ví như chân như trùm tất cả, cũng vậy thu nhiếp khắp thế gian,

 Bồ-tát dùng tâm này hồi hướng, khiến khắp chúng sinh không chấp đắm.

 Nguyện lực Bồ-tát khắp tất cả, như chân như kia không đâu không có,

 Dù thấy, không thấy, niệm đều trùm khắp, đều đem công đức mà hồi hướng.

 Trong đêm tùy trụ, ngày cũng trụ, nửa tháng, một tháng cũng tùy trụ,

 Hoặc năm hoặc kiếp đều trụ trong, chân như như thế, hạnh cũng vậy.

 Hết thảy ba đời cùng cõi nước, hết thảy chúng sinh với các pháp,

 Đều trụ trong đó mà không trụ, dùng hạnh như thế mà hồi hướng.

 Ví như chân như vốn tự tính, Bồ-tát như thế phát tâm lớn,

 Chân như ở đâu, không đâu không có, dùng hạnh như thế mà hồi hướng.

 Ví như chân như vốn tự tính, trong ấy chưa từng có một pháp,

 Không nắm được tự tính mới là chân tính, dùng nghiệp như thế mà hồi hướng.

 Như tướng chân như, nghiệp cũng vậy, như tính chân như, nghiệp cũng vậy,

 Như tính chân như vốn chân thật, nghiệp cũng như thế, đồng chân như.

 Ví như chân như không bờ mé, nghiệp cũng như thế không có bờ,

 Mà ở trong đó không trói buộc, chấp đắm, vì vậy nghiệp này được thanh tịnh.

 Phật tử chân thật thông tuệ ấy, chí nguyện bền vững không lay động,

 Dùng sức trí tuệ khéo thông suốt, vào kho phương tiện của chư Phật.

 Giác ngộ pháp chân thật của Pháp Vương (vua của các pháp, chỉ Phật), trong đó không đắm cũng không buộc,

 Tâm tự tại như thế không ngại, chưa từng thấy có một pháp nào sinh khởi.

 Nghiệp do pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý) Như Lai làm ra, hết thảy thế gian cũng như tướng ấy,

 Nói tướng các pháp đều không tướng, biết tướng như thế là biết pháp.

 Bồ-tát trụ nơi chẳng thể nghĩ bàn này, trong đó nghĩ bàn không thể cùng tận,

 Vào chỗ không thể nghĩ bàn này, nghĩ và không nghĩ đều lặng dứt.

 Suy nghĩ như thế về tính các pháp, hiểu thấu hết thảy nghiệp sai khác,

 Mọi sự chấp "ta" đều diệt sạch, trụ nơi công đức không gì lay động.

 Mọi nghiệp và quả báo của Bồ-tát, đều được trí vô tận ấn chứng (xác nhận như đóng dấu),

 Tự tính vô tận như thế là cùng tận, vì vậy phương tiện vô tận cũng diệt (?).

 Bồ-tát quán tâm không ở ngoài, cũng chẳng thấy được nó ở trong,

 Biết tính của tâm không có gì, ta và pháp đều lìa, mãi vắng lặng.

 Các Phật tử ấy biết như thế: tính hết thảy pháp thường không, lặng,

 Không có một pháp nào tạo tác được, như chư Phật ngộ lẽ không có "ta".

 Hiểu rõ hết thảy các thế gian, đều cùng tính chân như ngang bằng,

 Thấy được tướng không thể nghĩ bàn ấy, ấy là biết được pháp không tướng.

 Nếu trụ được nơi pháp rất sâu này, thường vui tu hành hạnh Bồ-tát,

 Vì muốn làm lợi cho muôn loài, lấy thệ nguyện lớn trang nghiêm, không thối lui.

 Ấy là vượt khỏi cả thế gian, không khởi phân biệt sai lầm về sinh tử,

 Thấu rõ tâm mình như huyễn hóa, siêng tu các hạnh độ muôn loài.

 Bồ-tát chánh niệm quán thế gian, hết thảy đều do nhân duyên của nghiệp mà có,

 Vì muốn cứu độ nên tu các hạnh, thu nhiếp khắp ba cõi không sót ai.

 Hiểu rõ chúng sinh muôn loại khác, đều do tưởng (sự nhận biết, hình dung trong tâm) và hành (sự tạo tác của tâm) phân biệt ra,

 Ở đây quán sát đều sáng tỏ, mà không phá hoại tính các pháp.

 Bậc trí hiểu rõ các Phật pháp, dùng hạnh như thế mà hồi hướng,

 Thương xót hết thảy các chúng sinh, khiến họ suy nghĩ đúng về pháp chân thật."

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ ba mươi.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ ba mươi mốt.

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Thật-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video