Phẩm Thập Địa (mười địa: mười tầng bậc tu chứng của Bồ-tát trên đường thành Phật), thứ hai mươi sáu, phần ba
Địa thứ tư
Các Phật tử (người con Phật, ở đây chỉ các vị Bồ-tát (người phát tâm tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) trong hội) nghe xong hạnh rộng lớn này, nghe về địa sâu mầu, thù thắng, đáng ưa thích,
lòng ai nấy đều hớn hở, vui mừng lớn, rải khắp các thứ hoa để cúng dường Phật.
Khi giảng nói pháp mầu như thế, mặt đất và nước biển đều rung động,
tất cả thiên nữ (các nữ thần ở cõi trời) đều vui mừng, cùng cất tiếng hay để ngợi khen.
Tự Tại thiên vương (vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại, tầng trời cao nhất của cõi Dục, nơi pháp hội này đang diễn ra) vô cùng hân hoan, rưới mưa ngọc ma-ni (một loại ngọc báu sáng trong, theo truyền thuyết có thể đem lại điều như ý) để cúng dường Phật,
khen rằng: "Phật vì chúng con mà xuất hiện ở đời, giảng nói hạnh công đức (phước lành và đức hạnh do tu hành mà có) bậc nhất.
Ý nghĩa các địa của bậc trí như thế, dù trải qua trăm nghìn kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài) cũng rất khó được nghe,
nay con bỗng nhiên được nghe tiếng pháp mầu nói về hạnh thù thắng của Bồ-tát.
Xin bậc thông tuệ hãy giảng nói thêm con đường chắc chắn, trọn vẹn không sót của địa tiếp theo,
để làm lợi ích cho tất cả trời và người; các Phật tử nơi đây đều mong muốn được nghe!"
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, bậc dũng mãnh, tâm lớn, thưa thỉnh Bồ-tát Kim Cang Tạng (vị Bồ-tát chủ giảng phẩm Thập Địa) rằng: "Thưa Phật tử!
Từ đây chuyển vào địa thứ tư, xin ngài giảng nói tất cả hình tướng của hạnh tu ở địa ấy!"
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt rằng:
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu chứng cao) khi đã khéo làm cho địa thứ ba được trong sạch, muốn vào địa thứ tư là Diệm Tuệ địa (địa Trí Tuệ Rực Cháy: ở địa này ánh lửa trí tuệ đốt cháy phiền não), thì phải tu hành mười pháp minh môn (mười cánh cửa soi sáng pháp, tức mười điều cần quán sát để mở trí). Mười điều ấy là gì? Đó là: quán sát chúng sinh giới (cõi của tất cả loài có sự sống); quán sát pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng); quán sát thế giới; quán sát hư không giới (cõi không gian trống rỗng); quán sát thức giới (cõi của tâm thức hiểu biết); quán sát Dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục, gồm loài người, súc sinh, địa ngục… và sáu tầng trời thấp); quán sát Sắc giới (cõi trời đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân hình vật chất vi tế); quán sát Vô sắc giới (cõi trời chỉ còn tâm thức, không còn thân hình vật chất); quán sát cõi tin hiểu của tâm rộng; quán sát cõi tin hiểu của tâm lớn. Bồ-tát nhờ mười pháp minh môn này mà vào được địa thứ tư là Diệm Tuệ địa.
"Này Phật tử! Bồ-tát ở trong Diệm Tuệ địa này thì có thể dùng mười loại trí làm cho các pháp được thuần thục, nhờ đó được pháp bên trong ấy và sinh vào nhà Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến; "sinh vào nhà Như Lai" là trở thành người con thật sự của Phật). Mười điều ấy là gì? Đó là: vì tâm sâu xa không thối lui; vì đối với Tam bảo (ba ngôi quý báu: Phật, Pháp là lời dạy của Phật, Tăng là đoàn thể người tu) sinh niềm tin trong sạch, mãi mãi không hư hoại; vì quán sự sinh diệt của các hành (mọi sự vật, hiện tượng do nhân duyên tạo thành, luôn biến đổi); vì quán tự tính (bản chất tự có, riêng có) của các pháp vốn không sinh; vì quán sự thành và hoại của thế gian; vì quán do nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, lời nói, ý nghĩ, để lại kết quả về sau) mà có sinh; vì quán sinh tử và Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử); vì quán nghiệp của chúng sinh và cõi nước; vì quán tiền tế và hậu tế (khoảng quá khứ không có khởi đầu và khoảng tương lai không có kết thúc); vì quán sự cùng tận của cái không có gì cả. Đó là mười điều.
Này Phật tử! Bồ-tát ở địa thứ tư này, quán thân bên trong, theo thân mà quán (tức theo dõi kỹ thân mình đúng như thật), siêng năng dũng mãnh, ghi nhớ và biết rõ, trừ bỏ lòng tham và nỗi lo buồn ở thế gian; quán thân bên ngoài, theo thân mà quán, siêng năng dũng mãnh, ghi nhớ và biết rõ, trừ bỏ lòng tham và nỗi lo buồn ở thế gian; quán thân cả trong lẫn ngoài, theo thân mà quán, siêng năng dũng mãnh, ghi nhớ và biết rõ, trừ bỏ lòng tham và nỗi lo buồn ở thế gian. Cũng như thế, quán cảm thọ (các cảm giác khổ, vui, không khổ không vui) bên trong, bên ngoài, cả trong lẫn ngoài, theo cảm thọ mà quán; quán tâm bên trong, bên ngoài, cả trong lẫn ngoài, theo tâm mà quán; quán pháp (các đối tượng của ý thức, các hiện tượng) bên trong, bên ngoài, cả trong lẫn ngoài, theo pháp mà quán; siêng năng dũng mãnh, ghi nhớ và biết rõ, trừ bỏ lòng tham và nỗi lo buồn ở thế gian. (Bốn phép quán này gọi là Tứ niệm xứ: bốn chỗ đặt sự tỉnh giác.)
Lại nữa, Bồ-tát này, đối với các điều ác, bất thiện chưa sinh, để chúng không sinh, thì khởi ý muốn, siêng năng tinh tấn (cố gắng không ngừng), phát tâm chính đáng dứt trừ; đối với các điều ác, bất thiện đã sinh, để dứt bỏ chúng, thì khởi ý muốn, siêng năng tinh tấn, phát tâm chính đáng dứt trừ; đối với các điều thiện chưa sinh, để chúng được sinh, thì khởi ý muốn, siêng năng tinh tấn, phát tâm chính đáng thực hành; đối với các điều thiện đã sinh, để chúng tồn tại không mất, và để tu cho chúng thêm lớn rộng, thì khởi ý muốn, siêng năng tinh tấn, phát tâm chính đáng thực hành. (Bốn điều này gọi là Tứ chánh cần: bốn sự siêng năng chân chính.)
Lại nữa, Bồ-tát này tu hành dục định đoạn hành (thiền định do ý muốn mạnh mẽ dẫn dắt, đi kèm với hạnh dứt trừ điều xấu), thành tựu thần túc (nền tảng để đạt năng lực thần thông như ý), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả; tu hành tinh tấn định (thiền định do sự cố gắng dẫn dắt), tâm định (thiền định do sự chuyên nhất của tâm dẫn dắt), quán định (thiền định do sự quán xét bằng trí tuệ dẫn dắt) cùng hạnh dứt trừ, thành tựu thần túc, nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả. (Bốn điều này gọi là Tứ thần túc.)
Lại nữa, Bồ-tát này tu hành tín căn (gốc rễ niềm tin; "căn" là khả năng làm gốc nảy sinh các điều lành), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả; tu hành tinh tấn căn, niệm căn (gốc rễ sự ghi nhớ tỉnh giác), định căn (gốc rễ sự tập trung tâm ý), tuệ căn (gốc rễ trí tuệ), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả. (Đây là Ngũ căn.)
Lại nữa, Bồ-tát này tu hành tín lực (sức mạnh của niềm tin, khi năm căn đã lớn mạnh thì thành năm lực), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả; tu hành tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực, nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả. (Đây là Ngũ lực.)
Lại nữa, Bồ-tát này tu hành niệm giác phần (yếu tố giác ngộ là sự ghi nhớ tỉnh giác), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả; tu hành trạch pháp giác phần (yếu tố giác ngộ là sự phân biệt đúng sai của các pháp), tinh tấn giác phần, hỷ giác phần (yếu tố giác ngộ là niềm vui trong pháp), khinh an giác phần (yếu tố giác ngộ là sự nhẹ nhàng thư thái của thân tâm), định giác phần, xả giác phần (yếu tố giác ngộ là sự buông xả, tâm bình thản), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả. (Đây là Thất giác chi: bảy yếu tố giác ngộ.)
Lại nữa, Bồ-tát này tu hành chánh kiến (thấy hiểu đúng đắn), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả; tu hành chánh tư duy (suy nghĩ đúng đắn), chánh ngữ (lời nói đúng đắn), chánh nghiệp (hành động đúng đắn), chánh mạng (sinh sống bằng nghề chân chính), chánh tinh tấn (cố gắng đúng đắn), chánh niệm (tỉnh giác đúng đắn), chánh định (tập trung tâm đúng đắn), nương vào sự nhàm chán, nương vào sự xa lìa, nương vào sự diệt tận, hướng về sự buông xả. (Đây là Bát chánh đạo: tám con đường chân chính.)
Bồ-tát tu hành những công đức như thế là vì không bỏ rơi tất cả chúng sinh; vì được bản nguyện (lời nguyện lớn đã phát từ ban đầu) giữ gìn; vì lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) làm đầu; vì thành tựu đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem vui cho chúng sinh); vì luôn nghĩ nhớ đến nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, tức trí tuệ viên mãn của Phật); vì muốn thành tựu việc trang nghiêm cõi Phật; vì muốn thành tựu đầy đủ các lực của Như Lai, các vô sở úy (sự không sợ hãi của Phật khi giảng pháp), các pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác), tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật) và âm thanh của Phật; vì cầu con đường thù thắng cao nhất trong những điều cao; vì thuận theo sự giải thoát rất sâu của Phật mà mình đã được nghe; vì suy xét trí lớn và phương tiện khéo léo (cách thức khéo léo, linh hoạt để giáo hóa chúng sinh).
"Này Phật tử! Bồ-tát ở Diệm Tuệ địa này, đối với tất cả các chấp trước do thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là cái "ta" có thật) đứng đầu mà khởi lên — chấp có ngã (cái ta), có nhân (con người), có chúng sinh, có thọ mạng (sự sống lâu dài thường còn), chấp vào uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt), giới (mười tám cõi phân loại gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), xứ (mười hai chỗ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) — cùng những suy nghĩ lúc trồi lúc sụt; và cả những điều cần quán sát đối trị (?), những gì cho là "của ta", tài vật, những chỗ đắm trước — đối với tất cả những thứ như thế, đều lìa bỏ hết. Bồ-tát này nếu thấy nghiệp nào bị Như Lai quở trách, bị phiền não (các trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê) làm ô nhiễm, thì đều lìa bỏ hết; nếu thấy nghiệp nào thuận với con đường Bồ-tát, được Như Lai khen ngợi, thì đều tu hành hết.
"Này Phật tử! Bồ-tát này tùy theo trí tuệ phương tiện đã khởi lên mà tu tập con đường chính cùng các phần trợ đạo (các pháp phụ giúp cho sự tu đạo), nhờ vậy được tâm thấm nhuần, tâm mềm mại, tâm điều hòa thuận phục, tâm làm lợi ích và an vui, tâm không lẫn lộn nhơ nhiễm, tâm cầu pháp thù thắng cao nhất, tâm cầu trí tuệ thù thắng, tâm cứu giúp tất cả thế gian, tâm cung kính bậc tôn đức không trái lời dạy bảo, tâm khéo tu hành theo mọi pháp đã nghe. Bồ-tát này biết ơn, biết đền ơn, tâm hết sức hiền hòa, sống chung an vui, ngay thẳng mềm mỏng, không có hạnh quanh co rối rắm như rừng rậm (tức không gian dối, lắt léo), không có ngã mạn (thói kiêu căng cho mình là hơn), khéo tiếp nhận lời dạy bảo, hiểu được ý của người nói.
Bồ-tát này thành tựu sự nhẫn nhục như thế, thành tựu sự điều hòa mềm mỏng như thế, thành tựu sự vắng lặng như thế; thành tựu cả nhẫn nhục, điều hòa mềm mỏng và vắng lặng như thế. Khi làm sạch nghiệp của địa sau, chú tâm tu hành, thì được sự tinh tấn không ngơi nghỉ, tinh tấn không lẫn nhơ nhiễm, tinh tấn không thối lui, tinh tấn rộng lớn, tinh tấn không bờ bến, tinh tấn rực cháy, tinh tấn không gì sánh bằng, tinh tấn không gì phá hoại được, tinh tấn làm cho tất cả chúng sinh thành thục, tinh tấn khéo phân biệt đúng đường và sai đường. Bồ-tát này cõi tâm trong sạch, tâm sâu xa không mất, hiểu biết sáng suốt sắc bén, căn lành (gốc rễ của điều thiện) tăng trưởng, lìa bỏ nhơ đục của thế gian, dứt mọi nghi ngờ, sự sáng suốt quyết đoán đầy đủ, niềm vui tràn đầy, được Phật đích thân hộ niệm (che chở, nghĩ đến), vô lượng chí nguyện ưa thích đều thành tựu.
"Này Phật tử! Bồ-tát ở Diệm Tuệ địa này, nhờ sức nguyện nên được thấy nhiều Đức Phật. Đó là: thấy nhiều trăm Đức Phật, thấy nhiều nghìn Đức Phật, thấy nhiều trăm nghìn Đức Phật, cho đến thấy nhiều trăm nghìn ức na-do-tha (ức: trăm triệu; na-do-tha: con số cực lớn, khoảng hàng nghìn tỷ) Đức Phật. Đối với các Ngài, Bồ-tát đều cung kính tôn trọng, phụng sự cúng dường; y phục, đồ nằm, thức ăn uống, thuốc thang, tất cả vật dụng nuôi sống đều đem dâng cúng; cũng đem cúng dường tất cả chư Tăng; rồi đem căn lành này hồi hướng (hướng công đức về một mục đích) về a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (giác ngộ chân chính, viên mãn, cao tột nhất, tức quả vị Phật). Ở chỗ các Đức Phật ấy, Bồ-tát cung kính nghe pháp, nghe xong thì nhận lấy, giữ gìn, tu hành đầy đủ. Lại ở trong giáo pháp của các Đức Phật ấy mà xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để chuyên tu) tu đạo, lại càng tu sửa tâm sâu xa và niềm tin hiểu, trải qua vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha kiếp, làm cho các căn lành càng thêm sáng sạch.
Này Phật tử! Ví như người thợ vàng luyện vàng ròng làm đồ trang sức, các thứ vàng khác đều không sánh kịp; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như thế, mọi căn lành khi ở địa này, căn lành của các địa dưới không sánh kịp. Như vòng ánh sáng trong sạch của ngọc ma-ni có thể phóng ra ánh sáng, các thứ báu khác không sánh kịp, mưa gió và các duyên khác đều không làm hư hoại được; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như thế, ở địa này, Bồ-tát các địa dưới không sánh kịp, các ma và phiền não đều không làm hư hoại được. Bồ-tát này, trong Tứ nhiếp (bốn cách thu phục, gần gũi để giáo hóa chúng sinh: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), thì thiên nhiều về đồng sự (cùng chung sống, cùng làm việc với chúng sinh để dẫn dắt họ); trong mười ba-la-mật (mười hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ bên kia), thì thiên nhiều về tinh tấn; các hạnh khác không phải không tu, nhưng chỉ tùy sức, tùy phần.
"Này Phật tử! Đó gọi là nói tóm lược về địa thứ tư Diệm Tuệ của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ở địa này phần nhiều làm Tu-dạ-ma thiên vương (vua cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục), dùng phương tiện khéo léo trừ được các mê lầm như thân kiến của chúng sinh, khiến họ an trụ trong chánh kiến. Bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc với chúng sinh — tất cả các việc làm như thế đều không lìa niệm Phật, không lìa niệm Pháp, không lìa niệm Tăng, cho đến không lìa niệm nhất thiết chủng trí (trí biết rõ đầy đủ mọi loại, mọi mặt của các pháp), nhất thiết trí trí. Lại nghĩ thế này: 'Ta phải ở trong tất cả chúng sinh làm bậc đứng đầu, bậc hơn hết, bậc thù thắng, bậc tốt đẹp, bậc vi diệu, bậc cao, bậc cao tột, cho đến làm chỗ nương tựa của nhất thiết trí trí.'
Bồ-tát này nếu phát khởi siêng năng tinh tấn, thì trong khoảng một niệm (khoảnh khắc rất ngắn của một ý nghĩ), được vào hàng ức tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vững lặng), được thấy hàng ức Đức Phật, được biết thần lực của hàng ức Đức Phật, có thể làm rung động hàng ức thế giới, cho đến có thể hiện ra hàng ức thân, mỗi thân có hàng ức Bồ-tát làm quyến thuộc (những người theo hầu, thân cận); nếu dùng sức nguyện thù thắng của Bồ-tát mà tự tại thị hiện, thì vượt hơn số ấy, trải trăm kiếp, nghìn kiếp, cho đến trăm nghìn ức na-do-tha kiếp cũng không thể đếm biết."
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nói lại ý nghĩa ấy nên nói kệ (thể thơ trong kinh) rằng:
"Bồ-tát đã làm sạch địa thứ ba, tiếp đến quán sát cõi chúng sinh, cõi thế gian, cõi pháp,
cõi hư không, cõi thức và Tam giới (ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới), cùng cõi tin hiểu của tâm, đều thấu rõ và có thể đi vào.
Mới lên Diệm địa, thế lực tăng thêm, sinh vào nhà Như Lai, mãi không thối lui,
đối với Phật, Pháp, Tăng niềm tin không hư hoại, quán các pháp vô thường (không thường còn) và vốn không có sự khởi sinh.
Quán thế gian thành hoại, do nghiệp mà có sinh, quán sinh tử, Niết-bàn, nghiệp của cõi nước v.v.,
quán khoảng trước, khoảng sau, cũng quán sự cùng tận; tu hành như thế thì sinh vào nhà Phật.
Được pháp này rồi, lòng từ bi thương xót càng tăng, lại càng siêng tu Tứ niệm xứ,
quán thân, thọ, tâm, pháp ở trong và ngoài, trừ bỏ hết lòng tham ái của thế gian.
Bồ-tát tu sửa bốn hạnh siêng năng, điều ác được diệt trừ, điều thiện được tăng trưởng,
thần túc, căn, lực đều khéo tu tập, bảy giác chi và tám chánh đạo cũng như vậy.
Vì độ chúng sinh mà tu các hạnh ấy, được bản nguyện che chở, lấy từ bi làm đầu,
cầu nhất thiết trí và cõi Phật, cũng nghĩ nhớ mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật),
bốn vô sở úy, các pháp bất cộng, tướng hảo đặc biệt và âm thanh sâu xa tốt đẹp;
cũng cầu đạo mầu nhiệm, chốn giải thoát, và dùng phương tiện lớn để tu hành những điều ấy.
Sáu mươi hai kiến chấp (sáu mươi hai quan điểm sai lầm về cái ta và thế gian) do thân kiến đứng đầu, vô lượng thứ chấp về cái "ta" và "của ta",
các sự nắm giữ đắm trước vào uẩn, giới, xứ…, ở trong địa thứ tư này đều lìa bỏ hết.
Những hạnh phiền não bị Như Lai quở trách, vì không có ích lợi nên đều trừ dứt;
bậc trí tu hành nghiệp trong sạch, vì độ chúng sinh mà không việc gì không làm.
Bồ-tát siêng tu không lười biếng, liền được đầy đủ mười tâm,
chuyên cầu Phật đạo không chán mỏi, quyết chí được thọ chức (được chư Phật làm lễ trao ngôi vị kế thừa Pháp vương, ở địa thứ mười) để độ chúng sinh.
Cung kính bậc tôn đức, tu hành theo pháp, biết ơn, dễ dạy, không giận dữ hung bạo,
bỏ kiêu mạn, lìa nịnh hót, tâm điều hòa mềm mỏng, lại càng tinh cần, không thối lui.
Bồ-tát ở Diệm Tuệ địa này, tâm trong sạch mãi không mất,
hiểu biết quyết định, điều thiện tăng trưởng, lưới nghi và nhơ đục đều lìa hết.
Bồ-tát ở địa này là bậc hơn hết trong loài người, cúng dường vô lượng na-do-tha Đức Phật,
nghe chánh pháp và cũng xuất gia, không thể bị làm hư hoại, như vàng ròng.
Bồ-tát ở đây đầy đủ công đức, dùng trí tuệ và phương tiện tu hành đạo,
không vì các ma mà tâm thối chuyển, ví như ngọc báu mầu nhiệm không gì phá hoại được.
Ở địa này phần nhiều làm vua cõi trời Diệm (tức cõi trời Dạ-ma), tự tại trong pháp, được mọi người tôn kính,
giáo hóa khắp các loài, trừ bỏ thấy biết xấu ác, chuyên cầu trí Phật, tu nghiệp lành.
Bồ-tát siêng năng gia tăng sức tinh tấn, đạt được tam-muội v.v. đều lên đến hàng ức;
nếu do sức nguyện và trí mà làm, thì vượt quá số ấy, không ai biết được.
Địa thứ tư của Bồ-tát như thế, là con đường vi diệu, trong sạch mà Bồ-tát thực hành,
công đức, ý nghĩa và trí tuệ cùng tương ứng, tôi đã vì các Phật tử mà giảng nói xong."
Địa thứ năm
Các Bồ-tát nghe hạnh của địa thù thắng này, hiểu rõ pháp, lòng vui mừng,
từ trên không trung rưới hoa xuống, khen ngợi rằng: "Lành thay, bậc Đại sĩ (bậc người lớn, chỉ Bồ-tát) Kim Cang Tạng!"
Tự Tại thiên vương cùng chúng trời nghe pháp mừng rỡ, đứng giữa hư không,
phóng khắp các đám mây ánh sáng mầu nhiệm, cúng dường Như Lai, niềm vui tràn khắp.
Các thể nữ cõi trời tấu nhạc trời, cũng dùng lời ca để ngợi khen Phật,
đều nhờ uy thần của Bồ-tát, mà trong tiếng nhạc ấy phát ra lời rằng:
"Nguyện của Phật từ lâu xa nay mới viên mãn, Phật đạo từ lâu xa nay mới đạt được,
Đức Thích-ca Văn Phật (Phật Thích-ca Mâu-ni) đến cung trời, bậc làm lợi cho trời người, lâu lắm mới được thấy.
Biển lớn từ lâu xa nay mới rung động, ánh sáng Phật từ lâu xa nay mới phóng ra,
chúng sinh từ lâu xa nay mới được an vui, tiếng đại bi lâu lắm mới được nghe.
Ngài đã đến bờ bên kia của mọi công đức, bóng tối kiêu mạn đều đã diệt sạch,
trong sạch cùng cực như hư không, không nhiễm pháp thế gian như hoa sen.
Đấng Đại Mâu-ni (bậc Thánh lớn vắng lặng, danh hiệu của Phật Thích-ca) hiện ra ở đời, ví như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) nhô lên khỏi biển lớn,
cúng dường Ngài thì có thể dứt hết mọi khổ, cúng dường Ngài ắt được trí tuệ của chư Phật;
đây là nơi đáng cúng dường, cúng dường không gì sánh bằng, vì thế với lòng vui mừng mà cúng dường Phật."
Vô lượng thiên nữ như thế, nói những lời này để ngợi khen xong,
thảy đều cung kính, niềm vui tràn đầy, chiêm ngưỡng Như Lai, lặng yên mà đứng.
Bấy giờ Đại sĩ Giải Thoát Nguyệt lại thưa thỉnh bậc không sợ hãi Kim Cang Tạng:
"Các hình tướng của hạnh tu trong địa thứ năm, xin Phật tử hãy vì chúng con mà giảng nói!"
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt rằng:
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát khi đã khéo làm viên mãn con đường tu của địa thứ tư, muốn vào địa thứ năm là Nan Thắng địa (địa Khó Thắng: ở địa này Bồ-tát dung hòa được trí tuệ chân lý và trí tuệ thế gian, là việc rất khó làm, khó ai vượt qua), thì phải dùng mười loại tâm bình đẳng trong sạch mà đi vào. Mười loại ấy là gì? Đó là: tâm bình đẳng trong sạch đối với pháp của chư Phật quá khứ, tâm bình đẳng trong sạch đối với pháp của chư Phật vị lai, tâm bình đẳng trong sạch đối với pháp của chư Phật hiện tại, tâm bình đẳng trong sạch về giới (giới luật, những điều răn cấm để giữ thân tâm trong sạch), tâm bình đẳng trong sạch về tâm, tâm bình đẳng trong sạch trong việc trừ bỏ tà kiến, nghi ngờ và hối hận, tâm bình đẳng trong sạch về trí biết đâu là đường đúng đâu là đường sai, tâm bình đẳng trong sạch về trí thấy trong sự tu hành, tâm bình đẳng trong sạch trong việc quán sát ngày càng cao hơn đối với tất cả các pháp bồ-đề phần (các pháp giúp đạt giác ngộ, gồm ba mươi bảy phẩm như Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần…), tâm bình đẳng trong sạch trong việc giáo hóa tất cả chúng sinh. Bồ-tát ma-ha-tát nhờ mười loại tâm bình đẳng trong sạch này mà vào được địa thứ năm của Bồ-tát.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát khi đã ở địa thứ năm này, vì khéo tu các pháp bồ-đề phần, vì khéo làm sạch tâm sâu xa, vì lại càng cầu con đường cao hơn, vì thuận theo chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi sự vật), vì được sức nguyện giữ gìn, vì thương xót tất cả chúng sinh không bỏ, vì tích tập phước và trí để trợ giúp đạo, vì tinh cần tu tập không ngừng, vì sinh ra phương tiện khéo léo, vì quán sát soi rõ các địa càng cao hơn, vì được Như Lai hộ niệm, vì được sức của niệm và trí giữ gìn, nên được tâm không thối lui.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này biết đúng như thật: đây là Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ), đây là Khổ tập thánh đế (chân lý cao quý về nguyên nhân tích tụ của khổ), đây là Khổ diệt thánh đế (chân lý cao quý về sự dứt khổ), đây là Khổ diệt đạo thánh đế (chân lý cao quý về con đường đưa đến dứt khổ). Khéo biết tục đế (chân lý theo quy ước thông thường của thế gian), khéo biết đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, sự thật rốt ráo), khéo biết tướng đế (chân lý về đặc tính các pháp), khéo biết sai biệt đế (chân lý về sự khác biệt giữa các pháp), khéo biết thành lập đế (chân lý về sự cấu thành các pháp), khéo biết sự đế (chân lý về sự việc cụ thể, tức nỗi khổ), khéo biết sinh đế (chân lý về sự tái sinh), khéo biết tận vô sinh đế (chân lý về sự dứt hết, không còn sinh), khéo biết nhập đạo trí đế (chân lý về trí đi vào đạo), khéo biết chân lý về sự thành tựu tuần tự của tất cả các địa Bồ-tát, cho đến khéo biết chân lý về sự thành tựu trí tuệ Như Lai.
Bồ-tát này vì tùy theo lòng ưa thích của chúng sinh mà làm cho họ vui mừng, nên biết tục đế; vì thông suốt một thật tướng (tướng chân thật duy nhất của mọi pháp), nên biết đệ nhất nghĩa đế; vì hiểu rõ tự tướng (đặc tính riêng) và cộng tướng (đặc tính chung) của các pháp, nên biết tướng đế; vì hiểu rõ sự khác biệt về phần vị, ngôi thứ của các pháp, nên biết sai biệt đế; vì khéo phân biệt uẩn, giới, xứ, nên biết thành lập đế; vì hiểu rõ khổ não của thân và tâm, nên biết sự đế; vì hiểu rõ sự tái sinh nối tiếp nhau trong các nẻo luân hồi, nên biết sinh đế; vì mọi khổ não nóng bức đều diệt hẳn, nên biết tận vô sinh trí đế; vì sinh ra trí không hai, nên biết nhập đạo trí đế; vì giác ngộ đúng đắn mọi hình tướng của các hạnh, nên khéo biết chân lý về sự thành tựu nối tiếp tuần tự của tất cả các địa Bồ-tát, cho đến sự thành tựu trí tuệ Như Lai. Những điều ấy là biết bằng sức trí tin hiểu, chưa phải biết bằng sức trí rốt ráo.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này khi đã được trí về các chân lý như thế, thì biết đúng như thật rằng tất cả pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) đều hư dối, giả trá, lừa gạt kẻ ngu. Bồ-tát khi ấy đối với các chúng sinh càng tăng lòng đại bi, sinh ra ánh sáng đại từ. Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này được sức trí như thế, không bỏ tất cả chúng sinh, thường cầu trí Phật, quán đúng như thật khoảng trước và khoảng sau của tất cả các hành hữu vi. Biết rằng từ khoảng trước, do vô minh (sự không sáng suốt, không thấy rõ chân lý), hữu (sự tồn tại, tức nghiệp dẫn đến đời sau) và ái (lòng ham muốn, khát khao) mà sinh ra sự trôi lăn trong sinh tử, không thể ra khỏi ngôi nhà các uẩn, làm tăng thêm khối khổ; mà trong đó không có ngã, không có kẻ sống lâu, không có kẻ nuôi nấng, không có kẻ nhiều lần nhận lấy thân ở các nẻo đời sau, lìa cả ta và của ta. Khoảng trước như thế, khoảng sau cũng như thế, đều không có gì cả. Sự tham đắm hư vọng thì dứt hết và ra khỏi; có hay không, đều biết đúng như thật.
Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này lại nghĩ thế này: 'Những kẻ phàm phu này ngu si không trí, thật đáng thương xót. Có vô số thân đã diệt, đang diệt, sẽ diệt, diệt hết như thế, mà không thể đối với thân mình sinh ý nhàm chán, lại càng làm tăng những việc khổ của cỗ máy thân này, trôi theo dòng sinh tử không thể quay trở lại, không cầu ra khỏi ngôi nhà các uẩn, không biết lo sợ bốn con rắn độc là bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố tạo nên thân, ví như rắn độc vì luôn xung khắc, gây bệnh tật), không thể nhổ ra những mũi tên kiêu mạn và tà kiến, không thể dập tắt ngọn lửa tham, giận, si, không thể phá tan bóng tối vô minh, không thể làm khô cạn biển lớn ái dục, không cầu bậc Đại Thánh Đạo Sư có mười lực; họ đi vào rừng rậm ý ma, ở trong biển sinh tử, bị sóng giác quán (những ý nghĩ suy tìm thô và xét đoán tế, liên tục khởi lên trong tâm) cuốn trôi, nhấn chìm.'
Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này lại nghĩ thế này: 'Các chúng sinh này chịu những khổ như thế, cô độc nghèo khốn, bức bách, không ai cứu, không chỗ nương, không có bãi đất để dừng, không có nhà để ở, không người dẫn đường, không có mắt sáng, bị vô minh che lấp, bị bóng tối quấn chặt. Nay ta vì tất cả chúng sinh ấy mà tu hành các pháp phước và trí trợ giúp đạo, một mình phát tâm, không cầu bạn đồng hành; đem công đức này làm cho các chúng sinh được trong sạch rốt ráo, cho đến đạt được mười lực và trí tuệ không ngăn ngại của Như Lai.'
Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này dùng trí tuệ như thế quán sát các căn lành mình đã tu, đều là để cứu hộ tất cả chúng sinh, làm lợi ích tất cả chúng sinh, làm an vui tất cả chúng sinh, thương xót tất cả chúng sinh, thành tựu tất cả chúng sinh, giải thoát tất cả chúng sinh, thu nhận che chở tất cả chúng sinh; khiến tất cả chúng sinh lìa mọi khổ não, khiến tất cả chúng sinh đều được trong sạch, khiến tất cả chúng sinh đều được điều phục, khiến tất cả chúng sinh vào bát-Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, dứt hẳn sinh tử).
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát ở địa thứ năm Nan Thắng này, được gọi là: người có niệm, vì không quên các pháp; được gọi là: người có trí, vì có thể khéo quyết đoán rõ ràng; được gọi là: người hiểu ý hướng, vì biết ý hướng của kinh, liên kết theo thứ lớp; được gọi là: người biết hổ thẹn, vì tự giữ mình và giữ cho người khác; được gọi là: người kiên cố, vì không bỏ giới hạnh; được gọi là: người giác ngộ, vì có thể quán biết điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ; được gọi là: người theo trí mình, vì không chạy theo người khác; được gọi là: người theo tuệ, vì khéo biết sự khác biệt giữa câu có nghĩa và câu không có nghĩa; được gọi là: người có thần thông, vì khéo tu thiền định; được gọi là: người khéo phương tiện, vì có thể tùy theo việc đời mà hành xử; được gọi là: người không biết đủ, vì khéo tích tập phước đức;
được gọi là: người không ngừng nghỉ, vì thường cầu trí tuệ; được gọi là: người không mỏi mệt, vì tích tập đại từ bi; được gọi là: người vì người khác mà siêng tu, vì muốn khiến tất cả chúng sinh vào Niết-bàn; được gọi là: người siêng cầu không lười, vì cầu các lực, các vô sở úy và các pháp bất cộng của Như Lai; được gọi là: người phát ý thì làm được, vì thành tựu việc trang nghiêm cõi Phật; được gọi là: người siêng tu các nghiệp lành, vì có thể đầy đủ tướng hảo; được gọi là: người thường siêng tu tập, vì cầu trang nghiêm thân, lời và ý của Phật; được gọi là: người rất mực tôn trọng cung kính pháp, vì đối với tất cả Bồ-tát và pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) đều làm đúng như lời dạy; được gọi là: người tâm không chướng ngại, vì dùng phương tiện lớn thường đi khắp thế gian; được gọi là: người ngày đêm xa lìa tâm khác, vì luôn ưa thích giáo hóa tất cả chúng sinh.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát khi siêng tu hành như thế, thì dùng bố thí để giáo hóa chúng sinh, dùng lời yêu thương, việc lợi ích, cùng làm việc để giáo hóa chúng sinh, hiện ra thân hình để giáo hóa chúng sinh, giảng nói các pháp để giáo hóa chúng sinh, chỉ bày hạnh Bồ-tát để giáo hóa chúng sinh, bày tỏ uy lực lớn của Như Lai để giáo hóa chúng sinh, chỉ rõ tai hại của sinh tử để giáo hóa chúng sinh, khen ngợi lợi ích của trí tuệ Như Lai để giáo hóa chúng sinh, hiện sức thần thông lớn để giáo hóa chúng sinh, dùng nhiều cách hành phương tiện để giáo hóa chúng sinh. Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này có thể siêng năng dùng phương tiện giáo hóa chúng sinh như thế, tâm luôn nối tiếp không gián đoạn, hướng về trí tuệ Phật; các căn lành đã làm không hề thối lui, thường siêng tu học các pháp hạnh thù thắng.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này vì làm lợi ích chúng sinh, nên các kỹ nghệ ở thế gian không thứ gì không học khắp. Đó là: chữ viết, tính toán, tranh vẽ sách vở, ấn tín; các học thuyết về đất, nước, lửa, gió đều thông suốt; lại giỏi về thuốc men, chữa trị các bệnh — điên cuồng, bệnh khô gầy tiêu mòn, bệnh do ma quỷ, bệnh trúng độc bùa ngải — đều có thể trừ dứt; văn chương, thơ phú ngợi ca, ca múa, đàn nhạc, trò vui cười, chuyện trò, đều giỏi những việc ấy; thành quách, làng xóm, cung điện nhà cửa, vườn tược, suối chảy, ao hồ, cỏ cây, hoa và cây thuốc, phàm việc bày đặt sắp xếp nào cũng đều đúng chỗ thích hợp;
các kho tàng vàng bạc, ngọc ma-ni, trân châu, lưu ly (một loại đá quý màu xanh), ốc sò, ngọc bích, san hô v.v., đều biết nơi chốn, lấy ra chỉ cho người; mặt trời, mặt trăng, các vì sao, tiếng chim kêu, động đất, giấc mộng ban đêm báo lành dữ, tướng mạo thân người tốt hay xấu, đều khéo quán sát, không sai lầm chút nào; giữ giới, nhập thiền, thần thông vô lượng, Tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định của cõi Vô sắc) v.v., cùng tất cả các việc khác của thế gian, miễn là không làm tổn hại phiền não cho chúng sinh, thì vì lợi ích mà đều chỉ bày hết, dần dần khiến họ an trụ trong Phật pháp vô thượng.
"Này Phật tử! Bồ-tát ở Nan Thắng địa này, nhờ sức nguyện nên được thấy nhiều Đức Phật. Đó là: thấy nhiều trăm Đức Phật, thấy nhiều nghìn Đức Phật, thấy nhiều trăm nghìn Đức Phật, cho đến thấy nhiều trăm nghìn ức na-do-tha Đức Phật. Đối với các Ngài, đều cung kính tôn trọng, phụng sự cúng dường; y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang, tất cả vật dụng nuôi sống đều đem dâng cúng; cũng đem cúng dường tất cả chư Tăng; rồi đem căn lành này hồi hướng về a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Ở chỗ các Đức Phật, cung kính nghe pháp, nghe xong thì nhận lấy, giữ gìn, tùy sức tu hành. Lại ở trong giáo pháp của các Đức Phật ấy mà được xuất gia; xuất gia rồi, lại càng nghe pháp, được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn không quên mọi pháp đã nghe), trở thành pháp sư nghe và giữ pháp. Ở trong địa này, trải qua trăm kiếp, trải qua nghìn kiếp, cho đến vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha kiếp, mọi căn lành càng thêm sáng sạch.
Này Phật tử! Ví như vàng ròng, dùng xa cừ (một loại vỏ sò quý, cứng) mài cho bóng, thì càng thêm sáng sạch; căn lành của Bồ-tát ở địa này cũng như thế, dùng tuệ phương tiện suy xét quán sát, càng thêm sáng sạch. Này Phật tử! Bồ-tát ở Nan Thắng địa này, dùng trí phương tiện thành tựu công đức, căn lành của các địa dưới không sánh kịp. Này Phật tử! Như ánh sáng cung điện của mặt trời, mặt trăng, các vì sao, được sức gió giữ gìn, không thể làm hư hoại, cũng không phải các thứ gió khác có thể làm nghiêng động; căn lành của Bồ-tát ở địa này cũng như thế, dùng trí phương tiện theo sát quán xét, không thể làm hư hoại, cũng không phải căn lành thế gian của tất cả Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người tự mình quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) có thể làm nghiêng động. Bồ-tát này, trong mười ba-la-mật, thì thiên nhiều về thiền ba-la-mật (hạnh thiền định đưa đến bờ giác ngộ); các hạnh khác không phải không tu, nhưng chỉ tùy sức, tùy phần.
"Này Phật tử! Đó gọi là nói tóm lược về địa thứ năm Nan Thắng của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ở địa này phần nhiều làm Đâu-suất-đà thiên vương (vua cõi trời Đâu-suất, tầng trời thứ tư của cõi Dục), đối với các chúng sinh làm việc gì cũng tự tại, dẹp phục tất cả tà kiến của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), có thể khiến chúng sinh an trụ trong chân lý thật. Bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc với chúng sinh — tất cả các việc làm như thế đều không lìa niệm Phật, không lìa niệm Pháp, không lìa niệm Tăng, cho đến không lìa niệm nhất thiết chủng trí, nhất thiết trí trí. Lại nghĩ thế này: 'Ta phải ở trong chúng sinh làm bậc đứng đầu, bậc hơn hết, bậc thù thắng, bậc tốt đẹp, bậc vi diệu, bậc cao, bậc cao tột, cho đến làm chỗ nương tựa của nhất thiết trí trí.'
Bồ-tát này nếu phát khởi siêng năng tinh tấn, thì trong khoảng một niệm, được nghìn ức tam-muội, thấy nghìn ức Đức Phật, biết thần lực của nghìn ức Đức Phật, có thể làm rung động nghìn ức thế giới Phật, cho đến hiện ra nghìn ức thân, mỗi thân hiện nghìn ức Bồ-tát làm quyến thuộc; nếu dùng sức nguyện thù thắng của Bồ-tát mà tự tại thị hiện, thì vượt hơn số ấy, trải trăm kiếp, nghìn kiếp, cho đến trăm nghìn ức na-do-tha kiếp cũng không thể đếm biết."
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nói lại ý nghĩa ấy nên nói kệ rằng:
"Bồ-tát đã làm sạch địa thứ tư, suy xét chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng,
về giới, về tâm, trừ nghi, biết đường đúng đường sai, quán sát như thế mà vào địa thứ năm.
Lấy niệm xứ làm cung, các căn làm mũi tên bén, chánh cần làm ngựa, thần túc làm xe,
năm lực làm áo giáp vững để phá giặc thù, dũng mãnh không lui mà vào địa thứ năm.
Lấy hổ thẹn làm áo, giác chi làm tràng hoa, giới trong sạch làm hương, thiền làm hương xoa,
trí tuệ và phương tiện làm đồ trang sức mầu nhiệm, vào rừng tổng trì (tức đà-la-ni, năng lực giữ gìn mọi pháp) và vườn tam-muội.
Lấy như ý (tức thần túc) làm chân, chánh niệm làm cổ, từ bi làm mắt, trí tuệ làm nanh,
là sư tử trong loài người cất tiếng rống vô ngã (không có cái ta thật), phá giặc phiền não mà vào địa thứ năm.
Bồ-tát ở địa thứ năm này, lại tu con đường trong sạch cao thượng hơn,
quyết chí cầu Phật pháp không thối lui, nghĩ nhớ từ bi không hề chán mỏi.
Tích tập phước và trí cùng công đức thù thắng, tinh cần dùng phương tiện quán các địa trên,
được sức Phật gia hộ, đầy đủ niệm và tuệ, biết rõ bốn chân lý đều đúng như thật.
Khéo biết chân lý thế gian và chân lý tối thượng, chân lý về đặc tính, về sai biệt, về thành lập,
chân lý về sự việc, về sinh, về sự dứt hết và về đạo, cho đến chân lý không ngăn ngại của Như Lai.
Quán chân lý như thế tuy vi diệu, nhưng chưa được sự giải thoát thù thắng không ngăn ngại,
nhờ đây có thể sinh ra công đức lớn, vì thế vượt hơn trí tuệ thế gian.
Đã quán chân lý rồi, biết các pháp hữu vi bản chất hư dối, không bền chắc,
được phần ánh sáng từ bi thương xót của Phật, vì lợi ích chúng sinh mà cầu trí Phật.
Quán khoảng trước, khoảng sau của các pháp hữu vi, bị bóng tối vô minh che lấp, bị ái quấn trói,
trôi lăn quanh quẩn trong khối khổ, không có ngã, không có người, không có thọ mạng.
Lấy ái và thủ (sự bám giữ) làm nhân mà nhận khổ đời sau, muốn tìm bờ bến cũng không thể được,
mê lầm trôi dạt không ngày quay về, những kẻ đáng thương như thế ta phải cứu độ.
Nhà uẩn, rắn giới (các đại như rắn độc), mũi tên tà kiến, lửa tâm hừng hực, bóng tối si mê dày đặc,
trôi theo dòng sông ái không rảnh quán xét, chìm đắm trong biển khổ (?) thiếu người dẫn đường sáng suốt.
Biết như thế rồi thì siêng năng tinh tấn, mọi việc làm đều vì độ chúng sinh,
được gọi là người có niệm, có tuệ, cho đến người hiểu biết phương tiện.
Tu tập phước và trí không biết đủ, cung kính học rộng nghe nhiều không mỏi mệt,
cõi nước và tướng hảo đều trang nghiêm, tất cả những điều như thế đều vì chúng sinh.
Vì muốn giáo hóa các thế gian, nên khéo biết chữ viết, tính toán, ấn tín và các phép khác,
cũng lại khéo hiểu các phương thuốc, chữa trị các bệnh đều khiến khỏi hẳn.
Văn chương, ca múa đều khéo léo tuyệt vời, cung điện nhà cửa, vườn ao đều sắp đặt yên ổn,
kho báu không chỉ một đều chỉ bày cho người, vì làm lợi ích vô lượng chúng sinh.
Mặt trời, mặt trăng, các vì sao, động đất, cho đến tướng mạo thân người cũng đều quán sát,
bốn thiền (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), các định vô sắc và thần thông, vì lợi ích thế gian đều bày tỏ.
Bậc trí ở Nan Thắng địa này, cúng dường na-do-tha Đức Phật và nghe pháp,
như dùng báu tốt mài vàng ròng, mọi căn lành càng thêm sáng sạch.
Ví như các vì sao ở giữa hư không, được sức gió giữ gìn không tổn hại lay động,
cũng như hoa sen không dính nước, bậc Đại sĩ đi giữa cõi đời cũng như thế.
Ở địa này phần nhiều làm vua Đâu-suất, có thể dẹp các tà kiến của đạo khác,
các điều lành đã tu đều vì trí Phật, nguyện được mười lực để cứu chúng sinh.
Vị ấy lại tu hành tinh tấn lớn, ngay lúc ấy cúng dường nghìn ức Đức Phật,
được định, làm rung động các cõi cũng như thế, còn những gì sức nguyện làm ra thì vượt hơn số ấy.
Địa thứ năm Nan Thắng như thế, là con đường chân thật cao nhất trong loài người,
tôi đã dùng nhiều sức phương tiện, vì các Phật tử mà giảng nói xong."
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ ba mươi sáu
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ ba mươi bảy
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Thật-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương ngày nay) vâng chiếu vua mà dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video