Phẩm Thập Địa (mười giai vị tu chứng nối tiếp nhau của Bồ-tát trên đường thành Phật), thứ hai mươi sáu, phần sáu.
Địa thứ mười
Chư thiên cõi Tịnh Cư (các tầng trời trong sạch, nơi ở của các bậc thánh không còn trở lại cõi dục) đông đến số na-do-tha (một con số cực lớn theo cách đếm Ấn Độ), nghe được những hạnh cao vượt trong địa này,
liền nhảy nhót giữa không trung, lòng mừng vui, cùng nhau thành kính cúng dường Phật.
Vô số Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) nhiều không thể nghĩ bàn, cũng ở giữa không trung mà vô cùng vui mừng,
cùng đốt thứ hương thượng hạng làm đẹp lòng người, xông khắp hội chúng, khiến tất cả đều trong sạch.
Vua trời Tự Tại (vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại, tầng trời cao nhất của cõi dục) cùng chúng trời, đông đến vô lượng ức, ở giữa hư không,
rải khắp áo trời cúng dường Phật, trăm ngàn vạn loại rơi xuống lả tả.
Các thể nữ cõi trời (những thiên nữ hầu hạ trong cung trời) nhiều không kể xiết, ai nấy đều hân hoan cúng dường Phật,
mỗi người tấu đủ thứ âm nhạc tuyệt diệu, rồi cùng dùng lời này mà ca ngợi:
"Thân Phật ngồi yên ở một cõi nước, mà hiện thân khắp tất cả thế giới,
thân tướng đoan nghiêm nhiều đến vô lượng ức, tràn đầy khắp pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới, mọi sự vật hiện tượng) rộng lớn.
Từ một lỗ chân lông phóng ra ánh sáng, diệt sạch bóng tối phiền não (các tâm tham lam, giận dữ, si mê… làm khổ và trói buộc con người) của thế gian;
số hạt bụi của các cõi nước còn có thể biết được, chứ số ánh sáng ấy thì không thể đo lường.
Có khi thấy Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) đầy đủ các tướng tốt, chuyển bánh xe chánh pháp vô thượng (tức giảng nói giáo pháp chân chính cao nhất, như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi tà kiến),
có khi thấy Ngài dạo đi khắp các cõi Phật, có khi thấy Ngài lặng lẽ an trụ không lay động.
Có khi hiện ở cung trời Đâu-suất (tầng trời nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi giáng sinh xuống nhân gian), có khi hiện giáng sinh vào thai mẹ,
có khi cho thấy đang ở trong thai, có khi ra khỏi thai, khiến vô lượng cõi nước đều được thấy.
Có khi hiện xuất gia tu đạo ở thế gian (?), có khi hiện ngồi ở đạo tràng (nơi Phật ngồi tu và thành đạo) mà thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật),
có khi hiện thuyết pháp, có khi nhập Niết-bàn (sự vắng lặng hoàn toàn, chấm dứt vĩnh viễn vòng sinh tử), khiến khắp mười phương không nơi nào không thấy.
Ví như nhà ảo thuật thông thạo phép ảo thuật, ở giữa đám đông làm ra nhiều trò;
trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, hiện thân khắp trong thế gian.
Phật an trụ nơi pháp tánh chân thật rất sâu (bản tánh chân thật vốn có của mọi sự vật), vắng lặng, không hình tướng, giống như hư không,
vậy mà ngay trong nghĩa chân thật tối thượng (chân lý tuyệt đối), Ngài vẫn thị hiện đủ mọi việc làm.
Mọi việc làm lợi ích chúng sinh, đều nương nơi pháp tánh mà có;
có hình tướng và không hình tướng chẳng hề khác nhau, đi đến chỗ rốt ráo thì thảy đều không hình tướng.
Nếu ai muốn được trí tuệ của Như Lai, thì nên lìa bỏ mọi sự phân biệt sai lầm,
thấu suốt rằng có và không đều bình đẳng, sẽ mau chóng trở thành bậc thầy dẫn đường lớn của người và trời."
Vô lượng vô biên thiên nữ, dùng đủ loại lời lẽ ca ngợi xong,
thân tâm lặng yên, cùng nhau an vui, chiêm ngưỡng Như Lai, im lặng mà đứng.
Ngay lúc ấy, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt biết cả hội chúng đều đã lặng yên,
bèn hướng về Bồ-tát Kim Cang Tạng mà thưa thỉnh: "Thưa bậc không hề sợ hãi, người con chân thật của Phật!
Từ địa thứ chín đi vào địa thứ mười, có những công đức và tướng trạng các hạnh thế nào,
cùng những việc thần thông biến hóa ra sao, xin bậc thông tuệ vì chúng tôi giảng nói!"
Bấy giờ, Đại Bồ-tát (Bồ-tát Ma-ha-tát: bậc Bồ-tát lớn) Kim Cang Tạng bảo Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt:
"Này Phật tử (con Phật, tiếng gọi người tu theo đạo Phật)! Đại Bồ-tát từ địa thứ nhất cho đến địa thứ chín, đã dùng vô lượng trí tuệ như thế quan sát và hiểu rõ, khéo suy nghĩ tu tập, khéo làm đầy đủ các bạch pháp (các pháp lành trong sạch), gom góp vô biên pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ), tăng trưởng phước đức và trí tuệ lớn, rộng thực hành lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả), biết rõ sự sai khác của các thế giới, đi vào rừng rậm chúng sinh giới (cõi chúng sinh chằng chịt rối ren như rừng rậm), đi vào chỗ Như Lai thực hành, thuận theo hạnh vắng lặng của Như Lai, thường quán sát các lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp của Phật) và pháp bất cộng (những công đức chỉ riêng Phật có, không chung với ai) của Như Lai. Như vậy gọi là: được địa vị thọ chức (được nhận chức vị, như thái tử được làm lễ phong vương, tức được chư Phật xác nhận sắp thành Phật) của nhất thiết chủng trí, nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi loại, mọi pháp — tức trí tuệ toàn giác của Phật).
"Này Phật tử! Đại Bồ-tát dùng trí tuệ như thế vào địa thọ chức rồi, liền được các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất, sâu xa) của Bồ-tát như: tam-muội Ly Cấu (lìa nhơ), tam-muội Nhập Pháp Giới Sai Biệt (vào các sai khác của pháp giới), tam-muội Trang Nghiêm Đạo Tràng, tam-muội Nhất Thiết Chủng Hoa Quang (ánh sáng của mọi loại hoa), tam-muội Hải Tạng (kho chứa như biển), tam-muội Hải Ấn (như mặt biển lặng in bóng mọi vật), tam-muội Hư Không Giới Quảng Đại (rộng lớn như cõi hư không), tam-muội Quán Nhất Thiết Pháp Tự Tánh (quán bản tánh của mọi pháp), tam-muội Tri Nhất Thiết Chúng Sinh Tâm Hành (biết tâm và hành vi của mọi chúng sinh), tam-muội Nhất Thiết Phật Giai Hiện Tiền (tất cả Phật đều hiện ra trước mặt). Như thế, cả trăm vạn a-tăng-kỳ (số lớn không thể đếm được) tam-muội đều hiện ra trước mặt. Đối với tất cả các tam-muội này, Bồ-tát dù nhập vào hay xuất ra đều khéo léo thành thạo, cũng khéo biết rõ sự sai khác trong công dụng của mọi tam-muội. Tam-muội sau cùng có tên là: Thọ Nhất Thiết Trí Thắng Chức Vị (nhận chức vị thù thắng của trí toàn giác).
Khi tam-muội này hiện ra, bỗng có một đóa hoa sen báu lớn sinh ra. Hoa ấy rộng lớn, kích thước bằng trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), được trang hoàng xen kẽ bằng đủ thứ báu đẹp, vượt hơn mọi cảnh giới thế gian; do căn lành xuất thế (vượt ra khỏi thế gian) sinh ra, do các hạnh biết rõ các pháp có tánh như huyễn hóa mà thành; luôn phóng ánh sáng chiếu khắp pháp giới, chẳng phải cõi trời nào có được. Hoa lấy ngọc ma-ni (ngọc quý như ý) tì-lưu-ly (loại đá quý màu xanh biếc) làm cuống, lấy chiên-đàn vương (loại gỗ thơm chiên-đàn quý nhất) làm đài, lấy mã não làm nhụy, lấy vàng diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất, ánh tía đỏ) làm cánh. Hoa ấy thường có vô lượng ánh sáng, các thứ báu làm lõi hoa, lưới báu phủ khắp, lại có số hoa sen nhiều bằng số hạt bụi của mười tam thiên đại thiên thế giới làm quyến thuộc (đoàn tùy tùng vây quanh). Bấy giờ, Bồ-tát ngồi trên tòa hoa này, thân tướng lớn nhỏ vừa vặn tương xứng với hoa; vô lượng Bồ-tát làm quyến thuộc, mỗi vị ngồi trên các hoa sen còn lại, vây quanh khắp bốn phía, mỗi vị đều được trăm vạn tam-muội, một lòng chiêm ngưỡng vị đại Bồ-tát.
"Này Phật tử! Khi vị đại Bồ-tát này cùng quyến thuộc ngồi trên tòa hoa, mọi ánh sáng và âm thanh đều tràn đầy khắp pháp giới mười phương, tất cả thế giới đều chấn động, các ác thú (các đường dữ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh) đều tạm ngưng khổ, cõi nước trang nghiêm trong sạch, các Bồ-tát cùng hạnh tu không ai không đến tụ hội, âm nhạc của người và trời đồng thời trỗi lên, mọi chúng sinh đều được an vui; Bồ-tát dùng những đồ cúng dường không thể nghĩ bàn mà cúng dường tất cả chư Phật, và hội chúng của chư Phật thảy đều hiện rõ.
"Này Phật tử! Khi Bồ-tát này ngồi trên tòa hoa sen lớn ấy, từ dưới hai bàn chân phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp các địa ngục lớn ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh; từ hai đầu gối phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp các loài súc sinh ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh; từ rốn phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp cõi của vua Diêm La (cõi âm do vua Diêm La cai quản, nơi loài quỷ đói ở) ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh; từ hai bên sườn trái phải phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp tất cả loài người ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh; từ hai bàn tay phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp mọi cung điện của tất cả chư thiên và a-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay ghen tức, thích gây chiến với chư thiên) ở mười phương; từ trên hai vai phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp tất cả Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà chứng quả giải thoát cho riêng mình) ở mười phương; từ gáy và lưng phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp thân các Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lý nhân duyên, không cần thầy dạy) ở mười phương; từ miệng phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp thân các Bồ-tát ở mười phương, từ người mới phát tâm cho đến bậc địa thứ chín; từ giữa hai chân mày phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp các Bồ-tát thọ chức ở mười phương, khiến cung điện của ma (ma vương và quyến thuộc, kẻ phá hoại người tu đạo) thảy đều không hiện ra; từ trên đỉnh đầu phóng ra ánh sáng nhiều bằng số hạt bụi của trăm vạn a-tăng-kỳ tam thiên đại thiên thế giới, chiếu khắp hội chúng ở đạo tràng của chư Phật Như Lai trong tất cả thế giới mười phương, đi quanh theo chiều phải mười vòng, rồi dừng giữa hư không, kết thành lưới ánh sáng, tên là Sí Nhiên Quang Minh (ánh sáng rực cháy), làm ra đủ mọi việc cúng dường để cúng dường Phật. Mọi sự cúng dường của các Bồ-tát khác, từ lúc mới phát tâm cho đến địa thứ chín, so với sự cúng dường này thì không bằng một phần trăm, cho đến dùng con số hay thí dụ cũng không thể sánh kịp.
Lưới ánh sáng ấy, ở trước hội chúng của từng vị Như Lai khắp mười phương, rưới xuống các thứ hương thơm, vòng hoa, y phục, cờ phướn, lọng báu, các ngọc ma-ni và những đồ trang nghiêm khác để cúng dường; tất cả đều do căn lành xuất thế sinh ra, vượt hơn mọi cảnh giới thế gian. Nếu có chúng sinh nào thấy biết được điều này, thì đều không còn thối lui trên đường tiến đến a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn khắp — tức quả vị Phật).
"Này Phật tử! Ánh sáng lớn ấy làm xong việc cúng dường như thế, lại đi quanh hội chúng ở đạo tràng của từng vị Phật trong tất cả thế giới mười phương, mười vòng xong, thì đi vào từ dưới chân của các đức Như Lai. Bấy giờ, chư Phật và các Bồ-tát đều biết: ở thế giới nọ, có vị Đại Bồ-tát nọ đã thực hành được hạnh rộng lớn như thế và đạt đến địa vị thọ chức. Này Phật tử! Lúc ấy, vô lượng vô biên Bồ-tát ở mười phương, cho đến các bậc địa thứ chín, đều đến vây quanh, cung kính cúng dường, một lòng quan sát. Ngay khi đang quan sát, các Bồ-tát ấy liền mỗi vị đều được mười ngàn tam-muội. Đúng vào lúc đó, tất cả các Bồ-tát thọ chức ở mười phương, đều từ tướng đức kim cang trang nghiêm trên ngực phóng ra ánh sáng lớn, tên là Năng Hoại Ma Oán (phá được kẻ thù là ma), có trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng làm quyến thuộc, chiếu khắp mười phương, hiện ra vô lượng thần thông biến hóa; làm xong việc ấy rồi, ánh sáng đến đi vào tướng đức kim cang trang nghiêm trên ngực của vị Đại Bồ-tát này; ánh sáng vào rồi, khiến trí tuệ và sức mạnh của Bồ-tát này tăng trưởng hơn trăm ngàn lần.
"Bấy giờ, tất cả chư Phật ở mười phương từ giữa chân mày phóng ra ánh sáng trong sạch, tên là Tăng Ích Nhất Thiết Trí Thần Thông (làm tăng thêm thần thông của trí toàn giác), có vô số ánh sáng làm quyến thuộc, chiếu khắp tất cả thế giới mười phương, đi quanh theo chiều phải mười vòng, hiển bày sự tự tại rộng lớn của Như Lai, khai mở giác ngộ cho vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha Bồ-tát, làm chấn động khắp tất cả cõi Phật, diệt trừ mọi khổ của các đường dữ, che lấp mọi cung điện của ma, hiển bày sự trang nghiêm và oai đức của hội chúng nơi đạo tràng mà tất cả chư Phật thành tựu giác ngộ. Chiếu khắp tất cả thế giới cùng tận hư không, trùm khắp pháp giới như vậy rồi, ánh sáng đến trên hội của Bồ-tát này, đi quanh theo chiều phải, hiển bày đủ mọi việc trang nghiêm; hiển bày xong, đi vào từ đỉnh đầu của vị đại Bồ-tát, còn các ánh sáng quyến thuộc cũng mỗi luồng đi vào đỉnh đầu của các Bồ-tát quyến thuộc kia. Đúng vào lúc đó, Bồ-tát này được trăm vạn tam-muội trước đây chưa từng được, và được gọi là: đã được địa vị thọ chức, vào cảnh giới của Phật, đầy đủ mười lực, được xếp vào hàng Phật.
Này Phật tử! Ví như vị thái tử do chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp) sinh ra, mẹ là chánh hậu, thân tướng đầy đủ. Vua chuyển luân cho thái tử ngồi trên tòa bằng vàng quý đặt trên lưng voi trắng báu, giăng màn lưới lớn, dựng cờ phướn lớn, đốt hương rải hoa, tấu các thứ âm nhạc, lấy nước của bốn biển lớn đựng vào bình vàng, vua cầm bình ấy rưới lên đỉnh đầu thái tử. Ngay lúc ấy, thái tử được gọi là đã nhận chức vị vua, được xếp vào hàng vua sát-lợi quán đảnh (vua thuộc dòng sát-lợi — giai cấp vua chúa, võ sĩ ở Ấn Độ — đã được làm lễ rưới nước lên đầu để lên ngôi), liền có thể thực hành đầy đủ mười điều lành (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), và cũng được gọi là chuyển luân thánh vương. Bồ-tát thọ chức cũng như vậy: vì nước trí tuệ của chư Phật rưới lên đỉnh đầu, nên gọi là thọ chức; vì đầy đủ mười lực của Như Lai, nên được xếp vào hàng Phật. Này Phật tử! Đó gọi là Bồ-tát nhận chức vị trí tuệ lớn. Nhờ chức vị trí tuệ lớn này, Bồ-tát có thể thực hành vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha hạnh khó làm, tăng trưởng vô lượng trí tuệ và công đức, gọi là an trụ nơi Pháp Vân địa (địa Mây Pháp: địa thứ mười, nơi Bồ-tát như đám mây lớn rưới mưa pháp khắp nơi).
"Này Phật tử! Đại Bồ-tát an trụ nơi Pháp Vân địa này, biết đúng như thật sự tập khởi (nguyên nhân tụ hợp làm phát sinh) của dục giới (cõi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), của sắc giới (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), của vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức, không có hình sắc), của thế giới, của pháp giới, của cõi hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), của cõi vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt), của cõi chúng sinh, của cõi thức (cõi tâm thức), của cõi hư không, của cõi Niết-bàn. Bồ-tát này biết đúng như thật sự tập khởi của các hành vi do kiến chấp (các quan điểm sai lầm) và phiền não, biết sự tập khởi của sự thành hoại của thế giới, biết sự tập khởi của hạnh Thanh văn, hạnh Bích-chi Phật, hạnh Bồ-tát; của các lực, vô sở úy, sắc thân (thân có hình tướng) và pháp thân (thân chân lý) của Như Lai; của nhất thiết chủng trí, nhất thiết trí trí; của việc thị hiện thành giác ngộ và chuyển bánh xe pháp; của trí phân biệt quyết định khi vào tất cả các pháp. Nói gọn lại: dùng trí toàn giác mà biết tất cả mọi sự tập khởi.
Này Phật tử! Đại Bồ-tát này dùng trí giác ngộ cao nhất như thế, biết đúng như thật sự biến hóa của nghiệp chúng sinh, sự biến hóa của phiền não, của các kiến chấp, của thế giới, của pháp giới, của Thanh văn, của Bích-chi Phật, của Bồ-tát, của Như Lai, của mọi sự phân biệt và không phân biệt — những điều như vậy đều biết đúng như thật. Lại biết đúng như thật sự gìn giữ của Phật, sự gìn giữ của pháp, của tăng, của nghiệp, của phiền não, của thời gian, của nguyện, của sự cúng dường, của hạnh tu, của kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), của trí tuệ — những điều như vậy đều biết đúng như thật.
Lại biết đúng như thật những trí vi tế mà chư Phật Như Lai đi vào, đó là: trí vi tế về tu hành, trí vi tế về lúc mạng chung, trí vi tế về thọ sinh, trí vi tế về xuất gia, trí vi tế về hiện thần thông, trí vi tế về thành chánh giác, trí vi tế về chuyển bánh xe pháp, trí vi tế về việc lưu lại thọ mạng, trí vi tế về nhập Niết-bàn, trí vi tế về sự tồn tại của giáo pháp — những điều như vậy đều biết đúng như thật. Lại đi vào chỗ bí mật của Như Lai, đó là: bí mật của thân, bí mật của lời nói, bí mật của tâm, bí mật của sự cân nhắc đúng thời hay không đúng thời, bí mật của việc thọ ký (Phật báo trước việc thành Phật) cho Bồ-tát, bí mật của việc thu nhiếp chúng sinh, bí mật của các thừa (các con đường tu, ví như cỗ xe chở người qua bờ giác), bí mật về sự sai khác của căn tánh và hành vi của tất cả chúng sinh, bí mật của việc làm do nghiệp, bí mật của hạnh đạt giác ngộ — những điều như vậy đều biết đúng như thật.
Lại biết trí đi vào các kiếp của chư Phật, đó là: một kiếp vào a-tăng-kỳ kiếp, a-tăng-kỳ kiếp vào một kiếp; kiếp có số vào kiếp vô số, kiếp vô số vào kiếp có số; một niệm vào kiếp, kiếp vào một niệm; kiếp vào phi kiếp, phi kiếp vào kiếp; kiếp có Phật vào kiếp không Phật, kiếp không Phật vào kiếp có Phật; kiếp quá khứ, vị lai vào kiếp hiện tại, kiếp hiện tại vào kiếp quá khứ, vị lai; kiếp quá khứ vào kiếp vị lai, kiếp vị lai vào kiếp quá khứ; kiếp dài vào kiếp ngắn, kiếp ngắn vào kiếp dài — những điều như vậy đều biết đúng như thật. Lại biết các trí đi vào của Như Lai, đó là: trí vào đầu sợi lông, trí vào hạt bụi nhỏ, trí chánh giác vào thân cõi nước, trí chánh giác vào thân chúng sinh, trí chánh giác vào tâm chúng sinh, trí chánh giác vào hành vi chúng sinh, trí chánh giác vào sự thuận theo mọi nơi, trí vào sự thị hiện hạnh đi khắp, trí vào sự thị hiện hạnh thuận, trí vào sự thị hiện hạnh nghịch, trí vào sự thị hiện các hạnh thế gian có thể nghĩ bàn hay không thể nghĩ bàn, được hiểu biết hay không được hiểu biết, trí vào sự thị hiện trí Thanh văn, trí Bích-chi Phật, hạnh Bồ-tát và hạnh Như Lai. Này Phật tử! Mọi trí tuệ rộng lớn vô lượng của tất cả chư Phật, Bồ-tát ở địa này đều có thể đi vào.
"Này Phật tử! Đại Bồ-tát an trụ nơi địa này, liền được các pháp giải thoát (sự tự tại không còn bị ràng buộc) của Bồ-tát như: giải thoát không thể nghĩ bàn, giải thoát không chướng ngại, giải thoát quán sát trong sạch, giải thoát chiếu sáng khắp nơi, giải thoát Như Lai tạng (kho tàng Như Lai, tánh Phật vốn sẵn có), giải thoát thuận theo bánh xe không ngăn ngại, giải thoát thấu suốt ba đời, giải thoát kho tàng pháp giới, giải thoát bánh xe ánh sáng, giải thoát cảnh giới không sót. Lấy mười giải thoát này làm đầu, có vô lượng trăm ngàn a-tăng-kỳ pháp môn giải thoát, đều được ở trong địa thứ mười này. Như vậy cho đến vô lượng trăm ngàn a-tăng-kỳ pháp môn tam-muội, vô lượng trăm ngàn a-tăng-kỳ pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất), vô lượng trăm ngàn a-tăng-kỳ pháp môn thần thông, thảy đều thành tựu.
"Này Phật tử! Đại Bồ-tát này thấu suốt trí tuệ như thế, thuận theo vô lượng sự giác ngộ, thành tựu sức ghi nhớ khéo léo, nên đối với mọi ánh sáng pháp lớn, sự chiếu soi của pháp lớn, cơn mưa pháp lớn của vô lượng chư Phật ở mười phương, chỉ trong khoảnh khắc một niệm đều có thể an trí, có thể đón nhận, có thể thu nhiếp, có thể gìn giữ. Ví như cơn mưa lớn do vua rồng Sa-già-la (vua rồng ở biển lớn) trút xuống, trừ biển cả ra, mọi nơi khác đều không thể an trí, không thể đón nhận, không thể thu nhiếp, không thể gìn giữ. Ánh sáng pháp lớn, sự chiếu soi của pháp lớn, cơn mưa pháp lớn trong kho tàng bí mật của Như Lai cũng như vậy: trừ Bồ-tát địa thứ mười ra, mọi chúng sinh khác, Thanh văn, Độc giác (tức Bích-chi Phật), cho đến Bồ-tát địa thứ chín, đều không thể an trí, không thể đón nhận, không thể thu nhiếp, không thể gìn giữ.
Này Phật tử! Ví như biển lớn có thể an trí, có thể đón nhận, có thể thu nhiếp, có thể gìn giữ cơn mưa lớn do một vua rồng trút xuống; dù là mưa của hai, ba, cho đến vô lượng vua rồng cùng lúc trút xuống trong một niệm, biển vẫn đều có thể an trí, đón nhận, thu nhiếp, gìn giữ. Vì sao vậy? Vì biển là vật chứa rộng lớn vô lượng. Bồ-tát an trụ nơi Pháp Vân địa cũng như vậy: có thể an trí, đón nhận, thu nhiếp, gìn giữ ánh sáng pháp, sự chiếu soi của pháp, cơn mưa pháp của một vị Phật; dù hai, ba, cho đến vô lượng vị Phật cùng lúc giảng nói trong một niệm, cũng đều như vậy. Vì thế địa này gọi là Pháp Vân."
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi: "Thưa Phật tử! Bồ-tát ở địa này, trong một niệm có thể an trí, đón nhận, thu nhiếp, gìn giữ ánh sáng pháp lớn, sự chiếu soi của pháp lớn, cơn mưa pháp lớn ở chỗ bao nhiêu vị Như Lai?"
Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp: "Này Phật tử! Không thể dùng con số mà biết được, tôi sẽ vì ông nói một thí dụ. Này Phật tử! Ví như ở mỗi phương trong mười phương đều có số thế giới nhiều bằng số hạt bụi của mười bất khả thuyết (con số lớn đến không thể nói ra) trăm ngàn ức na-do-tha cõi Phật; mỗi chúng sinh trong các thế giới ấy đều được văn trì đà-la-ni (năng lực nghe đâu nhớ đó, không bao giờ quên), làm thị giả (người hầu cận) của Phật, đứng đầu về nghe nhiều nhớ nhiều trong chúng Thanh văn, như vị tỳ-kheo (vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ) Đại Thắng ở chỗ đức Phật Kim Cang Liên Hoa Thượng; và pháp mà một chúng sinh đã nhận thì chúng sinh khác không nhận trùng lại. Này Phật tử! Ý ông nghĩ sao? Pháp mà các chúng sinh ấy đã nhận là có hạn lượng hay không có hạn lượng?"
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt đáp: "Số ấy rất nhiều, vô lượng vô biên."
Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:
"Này Phật tử! Tôi nói cho ông để ông được hiểu. Này Phật tử! Bồ-tát ở Pháp Vân địa này, tại chỗ một vị Phật trong khoảnh khắc một niệm, những gì mà vị ấy an trí, đón nhận, thu nhiếp, gìn giữ — ánh sáng pháp lớn, sự chiếu soi của pháp lớn, cơn mưa pháp lớn, kho tàng pháp của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) — thì số pháp mà tất cả chúng sinh trong bấy nhiêu thế giới vừa kể đã nghe và ghi nhớ, so với đây không bằng một phần trăm, cho đến dùng thí dụ cũng không thể sánh kịp. Như ở chỗ một vị Phật, thì ở mười phương như đã nói trên, số Phật nhiều bằng số hạt bụi của bấy nhiêu thế giới, lại còn hơn số ấy, vô lượng vô biên, đối với mọi ánh sáng pháp, sự chiếu soi của pháp, cơn mưa pháp, kho tàng pháp ba đời ở chỗ từng vị Như Lai ấy, Bồ-tát đều có thể an trí, đón nhận, thu nhiếp, gìn giữ. Vì thế địa này gọi là Pháp Vân.
Này Phật tử! Bồ-tát ở địa này dùng sức nguyện của chính mình, nổi lên đám mây đại bi, vang dậy sấm pháp lớn, lấy thần thông, trí sáng suốt và sự không sợ hãi làm ánh chớp, lấy phước đức và trí tuệ làm mây dày, hiện đủ loại thân, đi lại khắp nơi, trong khoảnh khắc một niệm đến khắp số cõi nước nhiều bằng số hạt bụi của trăm ngàn ức na-do-tha thế giới ở mười phương, giảng nói pháp lớn, hàng phục kẻ thù là ma; lại vượt hơn số ấy, ở vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha cõi nước nhiều như số hạt bụi của thế giới, tùy theo điều tâm chúng sinh ưa thích, mà rưới mưa cam lộ (thứ nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp mầu nhiệm), dập tắt mọi ngọn lửa bụi trần của các mê lầm. Vì thế địa này gọi là Pháp Vân. Này Phật tử! Bồ-tát ở địa này, ở một thế giới, từ lúc từ trời Đâu-suất giáng xuống cho đến khi nhập Niết-bàn, tùy theo tâm của chúng sinh cần được hóa độ mà hiện các Phật sự (việc làm của Phật để hóa độ chúng sinh); dù ở hai, ba, cho đến số cõi nước nhiều như số hạt bụi kể trên, lại hơn thế nữa, cho đến vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha cõi nước nhiều như số hạt bụi của thế giới, cũng đều như vậy. Vì thế địa này gọi là Pháp Vân.
"Này Phật tử! Bồ-tát ở địa này trí tuệ sáng suốt thông đạt, thần thông tự tại. Tùy theo tâm niệm, có thể biến thế giới hẹp thành thế giới rộng, thế giới rộng thành thế giới hẹp; thế giới nhơ thành thế giới sạch, thế giới sạch thành thế giới nhơ; thế giới nằm lộn xộn, nằm theo thứ lớp, nằm ngược, nằm xuôi — vô lượng tất cả thế giới như vậy đều có thể biến đổi lẫn nhau. Hoặc tùy theo tâm niệm, đặt vào trong một hạt bụi tất cả núi sông của một thế giới, như núi Tu-di-lư (núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo), mà hạt bụi vẫn y như cũ, thế giới cũng không hề nhỏ đi; hoặc lại trong một hạt bụi nhỏ đặt vào tất cả núi sông như núi Tu-di-lư của hai, ba, cho đến bất khả thuyết thế giới, mà hình thể hạt bụi ấy vẫn như ban đầu, còn các thế giới bên trong đều hiện rõ ràng. Hoặc tùy theo tâm niệm, trong một thế giới thị hiện sự trang nghiêm của hai thế giới, cho đến sự trang nghiêm của bất khả thuyết thế giới; hoặc trong sự trang nghiêm của một thế giới thị hiện hai thế giới, cho đến bất khả thuyết thế giới. Hoặc tùy theo tâm niệm, đem chúng sinh trong bất khả thuyết thế giới đặt vào một thế giới; hoặc tùy theo tâm niệm, đem chúng sinh trong một thế giới đặt vào bất khả thuyết thế giới, mà không hề làm phiền nhiễu hay tổn hại chúng sinh.
Hoặc tùy theo tâm niệm, trong một lỗ chân lông thị hiện mọi việc trang nghiêm của tất cả cảnh giới Phật. Hoặc tùy theo tâm niệm, trong một niệm thị hiện số thân nhiều bằng số hạt bụi của bất khả thuyết thế giới, mỗi thân lại thị hiện số tay nhiều như số hạt bụi ấy, mỗi tay đều cầm số hộp hoa, tráp hương, vòng hoa, lọng, cờ phướn nhiều như cát sông Hằng, đi khắp mười phương cúng dường Phật; mỗi thân lại thị hiện bấy nhiêu đầu nhiều như số hạt bụi, mỗi đầu lại hiện bấy nhiêu lưỡi nhiều như số hạt bụi, trong từng niệm từng niệm, đi khắp mười phương, ca ngợi công đức của Phật. Hoặc tùy theo tâm niệm, trong một niệm đến khắp mười phương, thị hiện thành chánh giác cho đến nhập Niết-bàn, cùng những việc trang nghiêm cõi nước; hoặc hiện thân mình trùm khắp ba đời, mà trong thân có vô lượng chư Phật và những việc trang nghiêm cõi Phật, sự thành hoại của thế giới thảy đều hiện ra; hoặc từ một lỗ chân lông của chính mình thổi ra tất cả các thứ gió, mà không hề làm khổ hay tổn hại chúng sinh.
Hoặc tùy theo tâm niệm, biến vô biên thế giới thành một biển lớn, trong nước biển ấy hiện ra hoa sen lớn, ánh sáng đẹp đẽ, che khắp vô lượng vô biên thế giới, trong đó thị hiện những việc trang nghiêm của cây bồ-đề lớn (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo), cho đến thị hiện thành tựu nhất thiết chủng trí; hoặc trên thân mình hiện mọi ánh sáng của thế giới mười phương, ánh sáng của ngọc ma-ni, mặt trời, mặt trăng, tinh tú, mây, chớp… thảy đều hiện ra; hoặc dùng miệng thổi hơi, có thể làm rung động vô lượng thế giới mười phương, mà không làm chúng sinh có ý sợ hãi; hoặc hiện ra nạn gió, nạn lửa và nạn nước (ba đại tai họa hủy hoại thế giới vào cuối kiếp) ở mười phương; hoặc tùy theo điều tâm chúng sinh ưa thích, thị hiện sắc thân trang nghiêm đầy đủ; hoặc trên thân mình hiện thân Phật, hoặc trên thân Phật hiện thân mình; hoặc trên thân Phật hiện cõi nước của mình, hoặc trong cõi nước của mình hiện thân Phật. Này Phật tử! Bồ-tát ở Pháp Vân địa này có thể hiện những thần lực tự tại như thế, cùng vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha thần lực tự tại khác."
Bấy giờ, các Bồ-tát trong hội cùng chư thiên, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thế lực), càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của trời Đế Thích), a-tu-la, bốn vị Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi), Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời đầu tiên của sắc giới), chư thiên cõi Tịnh Cư, các thiên tử Ma-hê-thủ-la (vị trời Đại Tự Tại, chúa tể ở tầng cao nhất của sắc giới)… đều nghĩ rằng: "Nếu thần thông và sức trí tuệ của Bồ-tát đã được như thế, thì Phật lại còn thế nào nữa?"
Bấy giờ, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt biết điều mà hội chúng đang nghĩ, bèn thưa với Bồ-tát Kim Cang Tạng: "Thưa Phật tử! Nay đại chúng nghe về thần thông và sức trí tuệ của Bồ-tát ấy, đều rơi vào lưới nghi. Lành thay, thưa nhân giả! Để dứt mối nghi của họ, xin ngài hãy thị hiện đôi chút những việc trang nghiêm của thần lực Bồ-tát."
Khi ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng liền nhập tam-muội Nhất Thiết Phật Quốc Độ Thể Tánh (bản thể của tất cả cõi Phật). Khi ngài nhập tam-muội này, các Bồ-tát và tất cả đại chúng đều tự thấy thân mình ở trong thân của Bồ-tát Kim Cang Tạng, và trong đó thấy cả tam thiên đại thiên thế giới với đủ mọi việc trang nghiêm, dù trải qua ức kiếp cũng nói không hết. Lại trong đó thấy cây bồ-đề, thân cây chu vi bằng mười vạn tam thiên đại thiên thế giới, cao bằng trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới, cành lá che phủ cũng rộng như vậy. Tương xứng với hình dáng và kích thước của cây, có tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn thú), trên tòa có Phật, hiệu là Nhất Thiết Trí Thông Vương. Tất cả đại chúng đều thấy đức Phật ấy ngồi trên tòa sư tử dưới cây bồ-đề, dùng đủ loại tướng tốt để trang nghiêm, giả sử nói suốt ức kiếp cũng không hết. Bồ-tát Kim Cang Tạng thị hiện thần lực lớn như thế xong, lại khiến hội chúng ai nấy trở về chỗ cũ. Khi ấy đại chúng được điều chưa từng có, khởi lòng kinh ngạc lạ lùng, im lặng mà đứng, một lòng chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng.
Bấy giờ, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt thưa với Bồ-tát Kim Cang Tạng: "Thưa Phật tử! Tam-muội vừa rồi thật hết sức hiếm có, có sức mạnh lớn, tên của nó là gì?"
Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp: "Tam-muội này tên là Nhất Thiết Phật Quốc Độ Thể Tánh."
Lại hỏi: "Cảnh giới của tam-muội này như thế nào?"
Đáp rằng:
"Này Phật tử! Nếu Bồ-tát tu tam-muội này, thì tùy theo tâm niệm, có thể ở trong thân mình hiện ra số cõi Phật nhiều bằng số hạt bụi của số thế giới nhiều như cát sông Hằng, lại còn hơn số ấy, vô lượng vô biên.
"Này Phật tử! Bồ-tát an trụ nơi Pháp Vân địa, được vô lượng trăm ngàn đại tam-muội như thế, cho nên thân và việc làm của thân Bồ-tát này không thể lường biết; lời nói và việc làm của lời nói, ý và việc làm của ý, thần thông tự tại, sự quán sát cảnh giới tam-muội của ba đời, cảnh giới trí tuệ, sự dạo chơi tự tại trong tất cả các pháp môn giải thoát; những việc làm bằng biến hóa, bằng thần lực, bằng ánh sáng, nói gọn lại cho đến từng bước nhấc chân, đặt chân — tất cả mọi việc làm như thế, cho đến các bậc pháp vương tử (con của vua Pháp) là Bồ-tát an trụ nơi Thiện Tuệ địa (địa thứ chín) cũng đều không thể biết. Này Phật tử! Cảnh giới của Bồ-tát ở Pháp Vân địa này, nói tóm lược là như vậy; nếu nói rộng ra, thì giả sử trải qua vô lượng trăm ngàn a-tăng-kỳ kiếp cũng không thể nói hết."
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi: "Thưa Phật tử! Nếu cảnh giới thần thông của Bồ-tát đã như thế, thì sức thần thông của Phật lại còn thế nào nữa?"
Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:
"Này Phật tử! Ví như có người ở bốn châu thiên hạ (bốn châu lớn bao quanh núi Tu-di, tức một thế giới nhỏ) lấy lên một hòn đất, rồi nói rằng: 'Đất của đại địa trong vô biên thế giới nhiều, hay đất này nhiều?' Tôi xem câu hỏi của ông cũng giống như vậy. Trí tuệ của Như Lai vô biên, không gì sánh bằng, sao lại đem so lường với Bồ-tát được? Lại nữa, này Phật tử! Như từ bốn châu thiên hạ lấy ra một chút đất, phần còn lại thì vô lượng; thần thông và trí tuệ của Pháp Vân địa này, dù nói trong vô lượng kiếp cũng chỉ nói được một phần nhỏ, huống chi là địa vị Như Lai! Này Phật tử! Nay tôi vì ông dẫn việc ra làm chứng, để ông biết được cảnh giới của Như Lai. Này Phật tử! Giả sử ở mười phương, mỗi phương đều có số cõi nước của chư Phật nhiều bằng số hạt bụi của vô biên thế giới, mỗi cõi nước đều đầy ắp Bồ-tát ở địa này, dày đặc như mía, tre, lau, lúa, gai, rừng cây; trí tuệ mà các Bồ-tát ấy có được do tu hạnh Bồ-tát trong trăm ngàn ức na-do-tha kiếp, so với cảnh giới trí tuệ của một đức Như Lai, không bằng một phần trăm, cho đến phần ưu-ba-ni-sa-đà (phần cực nhỏ, gần như không thể chia được nữa) cũng không thể sánh kịp.
"Này Phật tử! Bồ-tát này an trụ nơi trí tuệ như thế, việc làm của thân, lời nói, ý không khác Như Lai, không bỏ sức tam-muội của Bồ-tát, trong vô số kiếp phụng sự cúng dường tất cả chư Phật, trong mỗi kiếp đều dùng đủ mọi loại đồ cúng dường để cúng dường. Được thần lực của tất cả chư Phật gia hộ, ánh sáng trí tuệ càng thêm tăng trưởng thù thắng, đối với mọi câu hỏi vặn trong pháp giới đều khéo giải đáp, suốt trăm ngàn ức kiếp không ai làm khuất phục được. Này Phật tử! Ví như người thợ vàng dùng vàng ròng thượng hạng làm đồ trang sức cho thân, có khảm ngọc ma-ni lớn xen ở giữa, rồi vua trời Tự Tại tự mình đeo, thì đồ trang sức của các trời người khác không sao sánh kịp; Bồ-tát ở địa này cũng như vậy, trí tuệ và hạnh tu của tất cả Bồ-tát từ địa thứ nhất cho đến địa thứ chín đều không thể sánh kịp. Ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát ở địa này có thể khiến chúng sinh đi vào được cả trí toàn giác, còn ánh sáng của các trí khác không thể làm được như vậy.
Này Phật tử! Ví như ánh sáng của vua trời Ma-hê-thủ-la có thể khiến thân tâm chúng sinh mát mẻ, mọi ánh sáng khác không sánh kịp; ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát ở địa này cũng như vậy, có thể khiến chúng sinh đều được mát mẻ, cho đến an trụ nơi trí toàn giác, ánh sáng trí tuệ của tất cả Thanh văn, Bích-chi Phật cho đến Bồ-tát địa thứ chín đều không thể sánh kịp. Này Phật tử! Đại Bồ-tát này đã có thể an trụ nơi trí tuệ như thế, chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) lại còn giảng thêm cho Bồ-tát trí về ba đời, trí về sự sai khác của pháp giới, trí trùm khắp tất cả thế giới, trí chiếu soi tất cả thế giới, trí thương nghĩ đến tất cả chúng sinh; nói gọn lại, cho đến giảng cho Bồ-tát cách đạt được trí toàn giác. Trong mười ba-la-mật (mười hạnh đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, nguyện, lực, trí), Bồ-tát này trổi vượt nhất ở trí ba-la-mật; không phải là không tu các ba-la-mật khác.
"Này Phật tử! Đó gọi là nói tóm lược về Pháp Vân địa, địa thứ mười của Đại Bồ-tát; nếu nói rộng ra, thì giả sử trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp cũng không thể nói hết. Này Phật tử! Bồ-tát an trụ nơi địa này, phần nhiều làm vua trời Ma-hê-thủ-la, tự tại đối với các pháp, có thể truyền dạy hạnh ba-la-mật cho chúng sinh, Thanh văn, Độc giác và tất cả Bồ-tát; đối với mọi câu hỏi vặn trong pháp giới không ai làm khuất phục được. Bố thí, nói lời ái ngữ (lời dịu dàng dễ nghe), làm việc lợi ích, cùng làm việc với người (bốn cách thu phục lòng người gọi là bốn nhiếp pháp) — tất cả những việc làm như thế đều không rời niệm Phật, cho đến không rời niệm đầy đủ nhất thiết chủng trí, nhất thiết trí trí. Bồ-tát lại nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm người đứng đầu, làm người hơn hết đối với tất cả chúng sinh, cho đến làm chỗ nương tựa về trí toàn giác cho họ.' Nếu Bồ-tát siêng năng tinh tấn thêm, thì trong khoảnh khắc một niệm, được số tam-muội nhiều bằng số hạt bụi của mười bất khả thuyết trăm ngàn ức na-do-tha cõi Phật, cho đến thị hiện bấy nhiêu Bồ-tát nhiều như số hạt bụi ấy làm quyến thuộc; nếu dùng sức nguyện thù thắng của Bồ-tát mà tự tại thị hiện, thì còn vượt hơn số ấy — nào là tu hành, nào là trang nghiêm, nào là tin hiểu, nào là việc làm, nào là thân, nào là lời nói, nào là ánh sáng, nào là các căn, nào là thần biến, nào là âm thanh, nào là chỗ đi đến — cho đến trăm ngàn ức na-do-tha kiếp cũng không thể đếm biết được.
"Này Phật tử! Khi tướng trạng các hạnh của mười địa lần lượt hiện ra trước mặt, thì Đại Bồ-tát này có thể đi vào trí toàn giác. Ví như ao A-nậu-đạt (hồ lớn trên đỉnh núi Tuyết, nguồn phát ra bốn con sông lớn) chảy ra bốn con sông lớn, nước sông chảy khắp cõi Diêm-phù-đề (châu ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người sinh sống), đã không cạn kiệt, lại càng thêm dồi dào, cho đến khi chảy vào biển, làm biển đầy tràn. Này Phật tử! Bồ-tát cũng vậy, từ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật) chảy ra dòng nước căn lành và đại nguyện, dùng bốn nhiếp pháp làm đầy đủ cho chúng sinh, không bao giờ cạn hết, lại càng thêm tăng trưởng, cho đến đi vào biển trí toàn giác, làm biển ấy đầy tràn.
"Này Phật tử! Mười địa của Bồ-tát nhờ trí tuệ Phật mà có sự sai khác, như nhờ có đại địa mà có mười núi chúa. Những gì là mười? Đó là: núi chúa Tuyết, núi chúa Hương, núi chúa Bệ-đà-lê, núi chúa Thần Tiên, núi chúa Do-càn-đà, núi chúa Mã Nhĩ (Tai Ngựa), núi chúa Ni-dân-đà-la, núi chúa Chước-yết-la (tức núi Luân Vi, dãy núi sắt bao quanh thế giới), núi chúa Kế-đô-mạt-để, núi chúa Tu-di-lư. Này Phật tử! Như núi chúa Tuyết, tất cả các loại cây thuốc đều ở trong đó, lấy không bao giờ hết; Hoan Hỷ địa (địa thứ nhất: địa Vui Mừng) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả kinh sách, kỹ nghệ, văn chương thi tụng, chú thuật của thế gian đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Này Phật tử! Như núi chúa Hương, tất cả các loại hương đều tụ ở trong đó, lấy không bao giờ hết; Ly Cấu địa (địa thứ hai: địa Lìa Nhơ) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả giới hạnh và oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép) của Bồ-tát đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Này Phật tử! Như núi chúa Bệ-đà-lê, toàn bằng báu tạo thành, tất cả các thứ báu đều ở trong đó, lấy không bao giờ hết; Phát Quang địa (địa thứ ba: địa Phát Sáng) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả thiền định, thần thông, giải thoát, tam-muội, tam-ma-bát-đế (các tầng định sâu, tâm đạt trạng thái quân bình) của thế gian đều ở trong đó, nói không bao giờ hết.
Này Phật tử! Như núi chúa Thần Tiên, toàn bằng báu tạo thành, các vị thần tiên có năm phép thần thông đều ở trong đó, không bao giờ hết; Diệm Tuệ địa (địa thứ tư: địa Trí Tuệ Rực Sáng như ngọn lửa) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả trí tuệ thù thắng trong các đạo đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Này Phật tử! Như núi chúa Do-càn-đà-la, toàn bằng báu tạo thành, các đại thần dạ-xoa đều ở trong đó, không bao giờ hết; Nan Thắng địa (địa thứ năm: địa Khó Vượt Qua) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả thần thông tự tại như ý đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Này Phật tử! Như núi chúa Mã Nhĩ, toàn bằng báu tạo thành, tất cả các loại quả đều ở trong đó, lấy không bao giờ hết; Hiện Tiền địa (địa thứ sáu: địa Hiện Ra Trước Mắt) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, sự đi vào lý duyên khởi (lý mọi sự vật đều do nhân duyên hội tụ mà sinh ra) và quả chứng của Thanh văn đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Như núi chúa Ni-dân-đà-la, toàn bằng báu tạo thành, các thần rồng có sức lớn đều ở trong đó, không bao giờ hết; Viễn Hành địa (địa thứ bảy: địa Đi Xa) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, trí tuệ phương tiện (cách thức khéo léo để hóa độ chúng sinh) và quả chứng của Độc giác đều ở trong đó, nói không bao giờ hết.
Như núi chúa Chước-yết-la, toàn bằng báu tạo thành, các chúng tự tại đều ở trong đó, không bao giờ hết; Bất Động địa (địa thứ tám: địa Không Lay Động) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả thế giới sai khác của hạnh tự tại của Bồ-tát đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Như núi chúa Kế-đô, toàn bằng báu tạo thành, các vua a-tu-la có oai đức lớn đều ở trong đó, không bao giờ hết; Thiện Tuệ địa (địa thứ chín: địa Trí Tuệ Khéo Léo) mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, tất cả trí tuệ và hạnh về sự sinh diệt của thế gian đều ở trong đó, nói không bao giờ hết. Như núi chúa Tu-di-lư, toàn bằng báu tạo thành, chư thiên có oai đức lớn đều ở trong đó, không bao giờ hết; Pháp Vân địa mà Bồ-tát an trụ cũng như vậy, các lực, vô sở úy, pháp bất cộng của Như Lai và tất cả Phật sự đều ở trong đó, hỏi đáp giảng nói không bao giờ cùng tận.
"Này Phật tử! Mười núi chúa báu này cùng ở trong biển lớn, mà vì sai khác nên có tên gọi khác nhau; mười địa của Bồ-tát cũng như vậy, cùng ở trong trí toàn giác, mà vì sai khác nên có tên gọi khác nhau. Này Phật tử! Ví như biển lớn do mười tướng mà được gọi là biển lớn, không gì thay đổi hay cướp mất được. Những gì là mười? Một là sâu dần theo thứ lớp; hai là không chứa xác chết; ba là các dòng nước khác chảy vào đều mất tên gốc; bốn là khắp nơi cùng một vị mặn; năm là có vô lượng châu báu; sáu là không ai xuống tới đáy; bảy là rộng lớn vô lượng; tám là nơi ở của loài thân lớn; chín là thủy triều không vượt quá giới hạn; mười là nhận hết mưa lớn mà không tràn. Hạnh Bồ-tát cũng như vậy, do mười tướng nên gọi là hạnh Bồ-tát, không gì thay đổi hay cướp mất được. Những gì là mười? Đó là: Hoan Hỷ địa, vì sinh ra đại nguyện sâu dần theo thứ lớp; Ly Cấu địa, vì không chứa xác chết của mọi sự phạm giới; Phát Quang địa, vì lìa bỏ những tên gọi giả tạm của thế gian; Diệm Tuệ địa, vì cùng một vị với công đức của Phật; Nan Thắng địa, vì sinh ra vô lượng phương tiện, thần thông và mọi châu báu do thế gian làm ra; Hiện Tiền địa, vì quán sát lý rất sâu của duyên sinh; Viễn Hành địa, vì dùng trí giác ngộ rộng lớn mà khéo quan sát; Bất Động địa, vì thị hiện những việc trang nghiêm rộng lớn; Thiện Tuệ địa, vì được giải thoát sâu xa mà đi trong thế gian, biết đúng như thật và không vượt quá giới hạn; Pháp Vân địa, vì có thể nhận cơn mưa ánh sáng pháp lớn của tất cả chư Phật Như Lai mà không hề biết chán đủ.
Này Phật tử! Ví như viên ngọc ma-ni lớn có mười tính chất vượt hơn các thứ báu. Những gì là mười? Một là từ biển lớn mà ra; hai là được thợ khéo mài giũa; ba là tròn đầy không khuyết; bốn là trong sạch không nhơ; năm là trong ngoài sáng suốt; sáu là được khéo léo khoan lỗ; bảy là được xâu bằng sợi chỉ báu; tám là được đặt trên ngọn cờ cao bằng lưu ly; chín là phóng ra khắp mọi thứ ánh sáng; mười là có thể theo ý vua mà rưới xuống các vật báu, làm đầy đủ mong ước như lòng chúng sinh. Này Phật tử! Nên biết Bồ-tát cũng như vậy, có mười việc vượt hơn các bậc thánh. Những gì là mười? Một là phát tâm cầu trí toàn giác; hai là giữ giới và tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ để dứt bỏ tham đắm), hạnh chân chính sáng sạch; ba là các thiền định và tam-muội tròn đầy không khuyết; bốn là đạo hạnh trong trắng, lìa mọi nhơ bẩn; năm là phương tiện và thần thông trong ngoài sáng suốt; sáu là trí tuệ về duyên khởi khéo léo khoan suốt; bảy là được xâu bằng sợi chỉ của đủ loại trí phương tiện; tám là được đặt trên ngọn cờ cao của sự tự tại; chín là quán sát hành vi của chúng sinh mà phóng ra ánh sáng nghe và ghi nhớ; mười là nhận chức vị trí tuệ của Phật, được xếp vào hàng Phật, có thể vì chúng sinh rộng làm Phật sự.
"Này Phật tử! Phẩm pháp môn về hạnh Bồ-tát gom góp công đức của nhất thiết chủng trí, nhất thiết trí này, nếu chúng sinh nào không gieo trồng căn lành thì không thể được nghe."
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi: "Nghe pháp môn này thì được bao nhiêu phước?"
Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp: "Phước đức gom góp được của trí toàn giác thế nào, thì phước đức nghe pháp môn này cũng như thế. Vì sao vậy? Vì không nghe pháp môn công đức này thì không thể tin hiểu, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, huống chi là tinh tấn tu hành đúng như lời dạy! Vì thế nên biết, phải được nghe pháp môn gom góp công đức trí toàn giác này, mới có thể tin hiểu, thọ trì, tu tập, rồi sau đó mới đến được địa vị trí toàn giác."
Bấy giờ, nhờ thần lực của Phật, và vì lẽ pháp vốn như vậy, nên ở mỗi phương trong mười phương, số thế giới nhiều bằng số hạt bụi của mười ức cõi Phật đều chấn động theo sáu cách với mười tám tướng, đó là: rung, rung khắp, rung khắp đều nhau; nổi lên, nổi lên khắp, nổi lên khắp đều nhau; vọt lên, vọt lên khắp, vọt lên khắp đều nhau; chấn, chấn khắp, chấn khắp đều nhau; gầm, gầm khắp, gầm khắp đều nhau; đập, đập khắp, đập khắp đều nhau. Trời rưới xuống các thứ hoa trời, vòng hoa trời, áo trời, cùng các đồ trang nghiêm bằng báu cõi trời, cờ phướn, lọng lụa. Âm nhạc cõi trời được tấu lên, tiếng nhạc hài hòa thanh nhã, đồng thời vang lên, ca ngợi mọi công đức của địa vị trí toàn giác. Như ở thế giới này, tại cung vua trời Tha Hóa Tự Tại, giảng nói pháp này, thì tất cả thế giới ở mười phương cũng đều như vậy.
Bấy giờ, lại nhờ thần lực của Phật, từ ngoài số thế giới nhiều bằng số hạt bụi của mười ức cõi Phật ở mỗi phương trong mười phương, có số Bồ-tát nhiều bằng số hạt bụi của mười ức cõi Phật đến dự hội này, nói như sau: "Lành thay, lành thay, Kim Cang Tạng! Ngài đã khéo nói pháp này. Chúng tôi cũng đều cùng tên là Kim Cang Tạng, thế giới chúng tôi ở tuy mỗi nơi mỗi khác, nhưng đều tên là Kim Cang Đức, Phật ở đó đều hiệu là Kim Cang Tràng. Chúng tôi ở tại thế giới của mình, đều nương oai thần của Như Lai mà nói pháp này, hội chúng đều giống nhau, văn tự, câu cú, nghĩa lý so với điều ngài nói ở đây không thêm không bớt; chúng tôi đều nhờ thần lực của Phật mà đến hội này để làm chứng cho ngài. Như nay chúng tôi vào thế giới này, thì tất cả thế giới ở mười phương cũng đều có các vị đến làm chứng như vậy."
Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng quan sát tất cả hội chúng ở mười phương, trùm khắp pháp giới; vì muốn ca ngợi việc phát tâm cầu trí toàn giác, muốn thị hiện cảnh giới Bồ-tát, muốn làm trong sạch sức hạnh của Bồ-tát, muốn nói con đường thu nhiếp nhất thiết chủng trí, muốn diệt trừ mọi nhơ bẩn của thế gian, muốn ban cho trí toàn giác, muốn thị hiện sự trang nghiêm của trí không thể nghĩ bàn, muốn hiển bày mọi công đức của tất cả Bồ-tát, muốn khiến nghĩa của các địa như thế càng thêm sáng tỏ, nên nương thần lực của Phật mà nói kệ rằng:
"Tâm ấy vắng lặng, luôn điều hòa nhu thuận, bình đẳng không ngăn ngại như hư không,
lìa mọi nhơ đục, an trụ trong đạo — hạnh thù thắng này các ông hãy lắng nghe.
Trăm ngàn ức kiếp tu các điều lành, cúng dường vô lượng vô biên đức Phật,
đối với Thanh văn, Độc giác cũng vậy, vì lợi ích chúng sinh mà phát tâm lớn.
Tinh cần giữ giới, luôn hiền hòa nhẫn nhục, biết hổ thẹn, phước đức và trí tuệ đều đầy đủ,
chí cầu trí Phật, tu trí tuệ rộng lớn, nguyện được mười lực mà phát tâm lớn.
Chư Phật ba đời đều cúng dường, tất cả cõi nước đều trang nghiêm trong sạch,
hiểu rõ các pháp đều bình đẳng, vì lợi ích chúng sinh mà phát tâm lớn.
An trụ nơi địa thứ nhất mà sinh tâm này, mãi lìa mọi điều ác, thường vui mừng,
dùng sức nguyện rộng tu các pháp lành, vì lòng thương xót mà vào giai vị sau.
Giới hạnh và sự học hỏi đầy đủ, luôn nghĩ đến chúng sinh, gột sạch nhơ bẩn, tâm sáng trong,
quán sát ba ngọn lửa độc (tham lam, giận dữ, si mê) của thế gian, bậc hiểu biết rộng lớn tiến đến địa thứ ba.
Ba cõi tồn tại (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) hết thảy đều vô thường, như mũi tên cắm vào thân, khổ đau rực cháy,
chán lìa các pháp hữu vi, cầu pháp Phật, bậc trí rộng lớn tiến đến địa Diệm Tuệ.
Chánh niệm và trí tuệ đầy đủ, được trí của đạo, cúng dường trăm ngàn vô lượng đức Phật,
thường quán các công đức tối thắng, người ấy tiến vào địa Nan Thắng.
Dùng trí tuệ và phương tiện khéo quan sát, thị hiện đủ cách để cứu chúng sinh,
lại cúng dường đấng Vô Thượng có mười lực, tiến vào địa Hiện Tiền, chứng lý vô sinh (lý chân thật không sinh không diệt).
Điều thế gian khó biết mà biết được, không chấp có cái ta, lìa cả có lẫn không,
biết pháp tánh vốn vắng lặng, chỉ tùy duyên mà chuyển biến, được điều vi diệu này thì hướng đến địa thứ bảy.
Trí tuệ và phương tiện, tâm rộng lớn, hạnh khó làm, khó khuất phục, khó hiểu thấu,
tuy đã chứng sự vắng lặng mà vẫn siêng tu tập, có thể tiến đến địa Bất Động như hư không.
Phật khuyên Bồ-tát từ chỗ vắng lặng đứng dậy, rộng tu đủ loại việc làm của trí tuệ,
đầy đủ mười sự tự tại mà quan sát thế gian, nhờ đó mà lên địa Thiện Tuệ.
Dùng trí vi diệu quán sát chúng sinh, rừng rậm của tâm, hành vi, nghiệp và mê lầm,
vì muốn hóa độ họ, khiến họ hướng về đạo, nên giảng nói kho tàng nghĩa thù thắng của chư Phật.
Theo thứ lớp tu hành, đầy đủ mọi điều lành, cho đến địa thứ chín gom góp phước đức và trí tuệ,
thường cầu pháp tối thượng của chư Phật, được nước trí tuệ của Phật rưới lên đỉnh đầu.
Đạt được vô số tam-muội, cũng khéo biết rõ công dụng của chúng,
tam-muội sau cùng gọi là Thọ Chức, an trụ nơi cảnh giới rộng lớn, luôn không lay động.
Khi Bồ-tát được tam-muội này, hoa sen báu lớn bỗng nhiên hiện ra,
thân lượng tương xứng với hoa mà ngồi trên đó, các Phật tử vây quanh cùng chiêm ngưỡng.
Phóng ánh sáng lớn trăm ngàn ức luồng, diệt trừ khổ đau của tất cả chúng sinh,
lại từ đỉnh đầu phóng ra ánh sáng, đi vào khắp các hội của chư Phật mười phương,
đều dừng giữa không trung kết thành lưới sáng, cúng dường Phật xong thì đi vào từ dưới chân;
ngay lúc ấy chư Phật đều biết rõ, nay vị Phật tử này đã lên chức vị.
Bồ-tát mười phương đến chiêm ngưỡng, các bậc đại sĩ đã thọ chức phóng ánh sáng chiếu tới;
giữa chân mày chư Phật cũng phóng ánh sáng, chiếu khắp rồi đến, đi vào từ đỉnh đầu.
Thế giới mười phương đều chấn động, khổ đau của tất cả địa ngục đều tiêu diệt;
lúc ấy chư Phật trao chức vị cho Bồ-tát, như vua chuyển luân trao cho con trưởng.
Nếu được chư Phật làm lễ quán đảnh (rưới nước lên đỉnh đầu để trao chức vị), đó gọi là lên địa Pháp Vân,
trí tuệ tăng trưởng không có bờ bến, khai mở giác ngộ cho tất cả thế gian.
Cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, pháp giới, thế giới, cõi chúng sinh,
cái có số, cái vô số và hư không — tất cả như vậy đều thấu suốt.
Mọi công dụng biến hóa với oai lực lớn, trí vi tế được chư Phật gia trì,
những điều bí mật, số kiếp, đầu sợi lông…, đều có thể quán sát đúng như thật.
Thọ sinh, bỏ đời thế tục, thành chánh đạo, chuyển bánh xe pháp mầu, vào Niết-bàn,
cho đến pháp vắng lặng giải thoát, và cả những điều chưa nói, đều hiểu rõ được.
Bồ-tát an trụ nơi địa Pháp Vân này, đầy đủ sức ghi nhớ, gìn giữ pháp Phật,
ví như biển lớn nhận mưa của rồng, địa này nhận pháp cũng như vậy.
Vô lượng chúng sinh khắp mười phương, đều được năng lực nghe và nhớ, gìn giữ pháp Phật,
thì pháp mà Bồ-tát nghe được ở chỗ một đức Phật, còn vượt hơn số ấy, không thể đo lường.
Nhờ oai thần của trí tuệ và nguyện lực từ trước, trong một niệm đến khắp cõi nước mười phương,
rưới mưa cam lộ dập tắt phiền não, vì thế Phật nói địa này tên là Pháp Vân.
Thần thông thị hiện khắp mười phương, vượt ngoài cảnh giới thế gian của người và trời,
lại vượt hơn số ấy vô lượng ức lần, trí thế gian mà suy nghĩ ắt phải mê muội.
Trí tuệ và công đức trong một bước nhấc chân, cho đến bậc địa thứ chín cũng không thể biết,
huống chi là tất cả chúng sinh, cùng hàng Thanh văn và Bích-chi Phật.
Bồ-tát ở địa này cúng dường Phật, đi khắp tất cả cõi nước mười phương,
cũng cúng dường các thánh chúng đang hiện diện, đầy đủ công đức trang nghiêm của Phật.
An trụ nơi địa này, lại được chư Phật giảng cho trí không ngăn ngại về ba đời và pháp giới,
về chúng sinh và cõi nước cũng vậy, cho đến tất cả công đức của Phật.
Ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát ở địa này, có thể chỉ cho chúng sinh con đường chánh pháp,
như ánh sáng của trời Tự Tại xua tan bóng tối thế gian, ánh sáng này diệt bóng tối cũng như vậy.
Ở địa này phần nhiều làm vua của ba cõi, khéo giảng nói pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát),
vô lượng tam-muội được trong một niệm, số chư Phật được thấy cũng như vậy.
Địa này nay tôi đã nói tóm lược, nếu muốn nói rộng thì không thể hết.
Các địa như thế ở trong trí Phật, như mười núi chúa sừng sững đứng yên.
Kỹ nghệ ở địa thứ nhất không thể cùng tận, ví như núi Tuyết tụ đủ các loại thuốc;
giới hạnh và sự học hỏi ở địa thứ hai như núi Hương; địa thứ ba như núi Bệ-đà-lê nở hoa đẹp;
báu của đạo ở địa Diệm Tuệ không bao giờ hết, ví như núi Thần Tiên, nơi các bậc nhân đức hiền thiện ở;
thần thông ở địa thứ năm như núi Do-càn-đà; địa thứ sáu như núi Mã Nhĩ đủ các loại quả;
trí tuệ lớn ở địa thứ bảy như núi Ni-dân-đà-la; sự tự tại ở địa thứ tám như núi Luân Vi;
địa thứ chín như núi Kế-đô gom góp sự không ngăn ngại; địa thứ mười như núi Tu-di đầy đủ mọi đức.
Địa thứ nhất đứng đầu về nguyện, địa thứ hai về giữ giới; địa thứ ba về công đức, địa thứ tư về chuyên nhất;
địa thứ năm về vi diệu, địa thứ sáu về rất sâu; địa thứ bảy về trí tuệ rộng lớn, địa thứ tám về trang nghiêm;
địa thứ chín suy xét nghĩa vi diệu, vượt hơn tất cả đạo của thế gian;
địa thứ mười thọ trì pháp của chư Phật — biển hạnh như thế không bao giờ cạn kiệt.
Mười việc vượt hơn thế gian: phát tâm là đầu tiên, giữ giới là thứ hai, thiền định là thứ ba,
hạnh trong sạch là thứ tư, thành tựu là thứ năm, duyên sinh là thứ sáu, xâu suốt là thứ bảy,
thứ tám được đặt trên ngọn cờ kim cang, thứ chín quan sát rừng rậm chúng sinh,
thứ mười được quán đảnh, theo ý vua (mà rưới báu) — báu công đức như thế dần dần trong sạch.
Cõi nước mười phương nghiền thành bụi, còn có thể trong một niệm biết được số ấy,
dùng đầu sợi lông đo hư không còn có thể biết được hạn lượng, nhưng nói về điều này suốt ức kiếp cũng không thể hết."
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ ba mươi chín.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bốn mươi.
Ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (vương quốc cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video