Thiên 51 — Phẩm 27: Mười định (phần 2)

 Phẩm Mười Định (mười loại định; "định" là trạng thái tâm tập trung, lắng yên, không tán loạn), thứ hai mươi bảy, phần hai.

 "Này Phật tử (con Phật, lời gọi người tu theo Phật)! Thế nào là tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú hoàn toàn, không tán loạn) thần thông "lần lượt đi khắp các cõi nước của chư Phật" của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)? Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này vượt qua vô số thế giới ở phương đông, rồi lại vượt qua thêm số thế giới nhiều bằng số vi trần (hạt bụi cực nhỏ) của chừng ấy thế giới, và ở trong các thế giới ấy nhập vào tam-muội này.

 Vị ấy hoặc nhập trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), hoặc nhập trong một tu-du (một khoảng thời gian ngắn, theo sách xưa khoảng 48 phút), hoặc nhập liên tục không dứt. Hoặc nhập vào phần đầu ngày, hoặc phần giữa ngày, hoặc phần cuối ngày. Hoặc nhập vào phần đầu đêm, hoặc phần giữa đêm, hoặc phần cuối đêm. Hoặc nhập trong một ngày, năm ngày, nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm, nghìn năm, trăm nghìn năm, một ức năm, trăm nghìn ức năm, hoặc trăm nghìn na-do-tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa) ức năm.

 Hoặc nhập trong một kiếp (khoảng thời gian cực dài, ứng với một chu kỳ thành rồi hoại của thế giới), trăm kiếp, trăm nghìn kiếp, trăm nghìn na-do-tha ức kiếp. Hoặc nhập trong số kiếp vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, bất khả thuyết, bất khả thuyết bất khả thuyết (đây là tên các con số cực lớn trong kinh, lớn dần theo thứ tự, nghĩa đen lần lượt là: không đếm được, không đo được, không có bờ, không gì bằng, không thể đếm, không thể cân, không thể nghĩ, không thể lường, không thể nói, không thể nói hết được cái không thể nói).

 Dù lâu hay gần, dù xét theo pháp (ở đây chỉ mọi sự vật, hiện tượng) hay theo thời gian, có đủ mọi sự khác nhau như thế. Nhưng Bồ-tát đối với những điều ấy không khởi phân biệt, tâm không vướng mắc. Vị ấy không cho là hai, cũng không cho là chẳng phải hai; không cho là chung khắp, cũng không cho là riêng biệt. Tuy đã lìa những phân biệt ấy, vị ấy vẫn dùng thần thông và phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa) mà ra khỏi tam-muội. Đối với tất cả các pháp, vị ấy không quên, không mất, cho đến tận cùng.

 Ví như vị Thiên tử Mặt Trời (vị thần cai quản mặt trời) đi vòng chiếu sáng khắp nơi, ngày đêm không ngừng. Mặt trời mọc thì gọi là ngày, mặt trời lặn thì gọi là đêm, nhưng ngày cũng chẳng sinh ra, đêm cũng chẳng mất đi. Bồ-tát Ma-ha-tát nhập tam-muội thần thông trong vô số thế giới, sau khi nhập rồi thì thấy rõ chừng ấy vô số thế giới, cũng giống như vậy. Này Phật tử! Đó là trí khéo léo của đại tam-muội thần thông thứ ba "lần lượt đi khắp các cõi nước của chư Phật" của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Này Phật tử! Thế nào là tam-muội "hạnh của tâm sâu xa thanh tịnh" của Bồ-tát Ma-ha-tát? Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này biết thân của chư Phật nhiều bằng số chúng sinh, thấy vô lượng (không thể đo lường) Đức Phật, nhiều hơn số vi trần của a-tăng-kỳ (số lớn không thể đếm được) thế giới.

 Ở chỗ của từng vị Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như thật) ấy, vị Bồ-tát:
- dùng đủ mọi thứ hương thơm vi diệu để cúng dường;
- dùng đủ mọi thứ hoa vi diệu để cúng dường;
- dùng đủ mọi thứ lọng to lớn như a-tăng-kỳ cõi Phật để cúng dường;
- dùng các đồ trang nghiêm tốt đẹp bậc nhất, vượt hơn mọi thứ trong tất cả thế giới, để cúng dường;
- rải đủ mọi thứ châu báu để cúng dường;
- dùng đủ mọi thứ đồ trang sức để trang hoàng nơi kinh hành (chỗ đi bộ chậm rãi qua lại để tu tập) mà cúng dường;
- dùng vô số kho báu ngọc ma-ni (loại ngọc quý, sáng trong, đem lại điều như ý) tốt đẹp bậc nhất để cúng dường;
- dùng thức ăn uống do thần lực của Phật tuôn ra, ngon hơn món ăn của chư thiên, để cúng dường.
Tất cả các thứ đồ cúng dường tốt đẹp bậc nhất trong mọi cõi Phật, vị ấy đều dùng thần lực thu gom về mà cúng dường.

 Ở chỗ của từng vị Như Lai ấy, vị Bồ-tát cung kính tôn trọng, cúi đầu lễ lạy, phủ phục cả thân xuống đất, thưa hỏi Phật pháp. Vị ấy ca ngợi sự bình đẳng của Phật, khen ngợi công đức rộng lớn của chư Phật. Vị ấy nhập vào lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả) mà chư Phật đã nhập, và đạt được sức bình đẳng không bị ngăn ngại của Phật. Trong khoảng một niệm (thời gian của một ý nghĩ thoáng qua), vị ấy siêng năng cầu học pháp mầu ở chỗ của tất cả chư Phật. Thế nhưng, đối với các hình tướng như chư Phật ra đời hay nhập bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, khi Phật rời bỏ thân xác, không còn tái sinh), vị ấy đều không chấp là có được gì.

 Ví như tâm tán loạn dao động: nó phân biệt đối tượng mà nó bám vào, nhưng khi tâm khởi thì không biết do duyên gì mà khởi, khi tâm diệt thì không biết do duyên gì mà diệt. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng như vậy, trọn không phân biệt hình tướng Như Lai ra đời hay nhập niết-bàn.

 Này Phật tử! Như ảo ảnh nắng giữa trưa (hơi nắng bốc lên nhìn xa như mặt nước): nó không sinh ra từ mây, không sinh ra từ ao, không ở trên đất liền, không ở trong nước; không phải có, không phải không; không phải tốt, không phải xấu; không phải trong, không phải đục; không thể uống hay súc miệng, cũng không thể làm cho dơ bẩn; không phải có thực thể, không phải không có thực thể; không phải có vị, không phải không có vị. Do nhân duyên mà nó hiện ra hình dáng như nước, được thức (cái tâm nhận biết) nhận ra; nhìn từ xa trông như nước nên người ta tưởng là nước, đến gần thì không có gì, ý tưởng về nước tự mất. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng như vậy, không chấp có hình tướng Như Lai ra đời hay nhập niết-bàn. Chư Phật có tướng hay không có tướng, đều là do tâm tưởng tượng phân biệt mà ra.

 Này Phật tử! Tam-muội này gọi là "hạnh của tâm sâu xa thanh tịnh". Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tam-muội này, nhập rồi thì ra, ra rồi không mất. Ví như có người ngủ dậy, nhớ lại việc trong mộng: lúc thức tuy không còn cảnh trong mộng, nhưng vẫn nhớ được, lòng không quên mất. Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: nhập vào tam-muội, thấy Phật, nghe pháp, khi ra khỏi định thì nhớ giữ không quên. Vị ấy đem pháp ấy mà khai mở cho tất cả các hội chúng ở đạo tràng (nơi Phật thuyết pháp), trang nghiêm tất cả cõi nước của chư Phật. Vô lượng ý nghĩa, vị ấy đều thông suốt; tất cả pháp môn (con đường, phương pháp tu tập) cũng đều thanh tịnh. Vị ấy thắp lên ngọn đuốc trí tuệ lớn, nuôi lớn giống Phật, đầy đủ sự không sợ hãi, tài biện luận không cạn, khai mở và giảng nói kho tàng giáo pháp rất sâu. Đó là trí khéo léo của đại tam-muội thứ tư "hạnh của tâm sâu xa thanh tịnh" của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Này Phật tử! Thế nào là tam-muội "biết kho trang nghiêm của quá khứ" của Bồ-tát Ma-ha-tát? Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này biết được sự ra đời của chư Phật trong quá khứ. Đó là:
- trong thứ tự các kiếp, biết thứ tự các cõi;
- trong thứ tự các cõi, biết thứ tự các kiếp;
- trong thứ tự các kiếp, biết thứ tự chư Phật ra đời;
- trong thứ tự Phật ra đời, biết thứ tự thuyết pháp;
- trong thứ tự thuyết pháp, biết thứ tự những điều mà tâm chúng sinh ưa thích;
- trong thứ tự những điều tâm ưa thích, biết thứ tự các căn (căn cơ, tức năng lực tiếp nhận giáo pháp của chúng sinh);
- trong thứ tự các căn, biết thứ tự điều phục (dạy dỗ, chế ngự cho hiền thiện);
- trong thứ tự điều phục, biết thứ tự thọ mạng của chư Phật;
- trong thứ tự thọ mạng, biết thứ tự số lượng năm tháng tính bằng ức na-do-tha.

 Này Phật tử! Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát này có được trí biết vô biên thứ tự như vậy, nên biết chư Phật quá khứ, biết các cõi quá khứ, biết các pháp môn quá khứ, biết các kiếp quá khứ, biết các pháp quá khứ, biết các tâm quá khứ, biết các sự hiểu biết quá khứ, biết các chúng sinh quá khứ, biết các phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, mê muội, gây ra khổ đau) quá khứ, biết các nghi thức quá khứ, biết các sự thanh tịnh quá khứ.

 Này Phật tử! Tam-muội này gọi là "kho thanh tịnh của quá khứ". Trong một niệm, nó có thể nhập vào trăm kiếp, nghìn kiếp, trăm nghìn kiếp, trăm nghìn ức na-do-tha kiếp; có thể nhập vào số kiếp vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, bất khả thuyết, bất khả thuyết bất khả thuyết. Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nhập vào tam-muội này mà không làm mất hiện tại, cũng không bám vào quá khứ.

 Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi ra khỏi tam-muội này, ở chỗ Như Lai nhận được mười pháp quán đảnh (vốn là nghi lễ rưới nước lên đỉnh đầu khi lập thái tử; ở đây chỉ việc được Phật trao cho địa vị và năng lực cao nhất) không thể nghĩ bàn. Vị ấy vừa được, vừa thanh tịnh, vừa thành tựu, vừa nhập vào, vừa chứng, vừa đầy đủ, vừa giữ gìn các pháp ấy, và hiểu biết một cách bình đẳng về sự thanh tịnh của ba vòng (thân, lời nói và ý nghĩ đều trong sạch) (?). Mười pháp ấy là gì?
- Một là biện luận không trái nghĩa lý.
- Hai là thuyết pháp không cùng tận.
- Ba là lời dạy bảo không sai sót.
- Bốn là thích giảng nói không gián đoạn.
- Năm là tâm không sợ hãi.
- Sáu là lời nói chắc chắn chân thật.
- Bảy là làm chỗ nương tựa cho chúng sinh.
- Tám là cứu thoát khỏi ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, tức toàn bộ cõi luân hồi sinh tử).
- Chín là căn lành (gốc rễ của điều thiện) thù thắng bậc nhất.
- Mười là điều phục bằng pháp mầu.
Này Phật tử! Đó là mười pháp quán đảnh.

 Nếu Bồ-tát nhập vào tam-muội này, khi ra khỏi tam-muội thì liền được ngay, không chút gián cách. Như khi ca-la-la (giai đoạn đầu tiên của bào thai, lúc tinh và huyết mới kết hợp) vào bào thai, trong khoảng một niệm thì thức liền nương vào đó mà thọ sinh. Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: ra khỏi định này, ở chỗ Như Lai, trong một niệm liền được mười pháp ấy. Này Phật tử! Đó gọi là trí khéo léo của đại tam-muội thứ năm "biết kho trang nghiêm của quá khứ" của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Này Phật tử! Thế nào là tam-muội "kho ánh sáng trí tuệ" của Bồ-tát Ma-ha-tát? Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy trụ trong tam-muội này, có thể biết tất cả chư Phật trong mọi kiếp của mọi thế giới ở vị lai: dù đã được nói tới hay chưa, dù đã được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) hay chưa, với đủ loại danh hiệu khác nhau, tức là: số danh hiệu vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, bất khả thuyết.

 Vị ấy biết các Đức Phật ấy sẽ ra đời, sẽ làm lợi ích cho chúng sinh, sẽ làm Pháp vương (vua của chánh pháp, tức Phật), sẽ làm Phật sự (việc làm của Phật để cứu độ chúng sinh), sẽ nói về phúc lợi, sẽ khen ngợi nghĩa lành, sẽ nói về nghĩa thuộc phần trắng (phần pháp lành, trong sạch), sẽ dọn sạch các điều ác, sẽ an trụ trong công đức, sẽ khai mở đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, sự thật rốt ráo), sẽ vào địa vị quán đảnh, sẽ thành tựu Nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).

 Các Đức Như Lai ấy tu hạnh viên mãn, phát nguyện viên mãn, nhập trí viên mãn, có hội chúng viên mãn, đầy đủ sự trang nghiêm viên mãn, gom góp công đức viên mãn, ngộ pháp viên mãn, được quả viên mãn, có đủ tướng tốt viên mãn, thành tựu giác ngộ viên mãn. Danh hiệu, dòng họ, chủng tộc, phương tiện khéo léo, thần thông biến hóa, sự làm cho chúng sinh thành thục, việc nhập bát-niết-bàn của các Đức Như Lai ấy — tất cả những điều như vậy, vị Bồ-tát đều biết rõ.

 Vị Bồ-tát này trong một niệm có thể nhập vào một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, trăm nghìn kiếp, trăm nghìn ức na-do-tha kiếp. Vị ấy nhập vào số kiếp nhiều bằng số vi trần của cõi Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở), nhập vào số kiếp nhiều bằng số vi trần của bốn châu thiên hạ (bốn châu lớn bao quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), nhập vào số kiếp nhiều bằng số vi trần của tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ như thế gộp lại), của trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới gộp lại), của đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên thế giới gộp lại), của một cõi Phật, của trăm nghìn cõi Phật, của trăm nghìn ức na-do-tha cõi Phật, của vô số cõi Phật, của vô lượng cõi Phật, của vô biên cõi Phật, của vô đẳng cõi Phật, của bất khả số cõi Phật, của bất khả xưng cõi Phật, của bất khả tư cõi Phật, của bất khả lượng cõi Phật, của bất khả thuyết cõi Phật, của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Số kiếp của tất cả thế giới ở vị lai như vậy, vị ấy đều dùng trí tuệ mà biết rõ.

 Vì biết rõ như thế, tâm vị ấy lại nhập vào mười cửa "trì" (sức nắm giữ, được hộ trì vững chắc). Mười cửa ấy là gì? Đó là:
- Vì nhập vào sự hộ trì của Phật, nên được chư Phật nhiều như số vi trần của bất khả thuyết cõi Phật che chở và nhớ nghĩ tới.
- Vì nhập vào sự hộ trì của pháp, nên được mười thứ ánh sáng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ giáo pháp không quên) và tài biện luận không cùng tận.
- Vì nhập vào sự hộ trì của hạnh, nên phát sinh các nguyện thù thắng viên mãn.
- Vì nhập vào sự hộ trì của sức mạnh, nên không gì che lấp được, không gì đánh bại được.
- Vì nhập vào sự hộ trì của trí, nên Phật pháp mà mình thực hành không có chướng ngại.
- Vì nhập vào sự hộ trì của đại bi, nên chuyển bánh xe pháp (chỉ việc thuyết pháp, như bánh xe lăn đi nghiền nát điều sai trái) thanh tịnh không thoái lui.
- Vì nhập vào sự hộ trì của những câu chữ khéo léo phân biệt, nên chuyển bánh xe của mọi văn tự, làm trong sạch nền tảng của mọi pháp môn.
- Vì nhập vào sự hộ trì của pháp thọ sinh như sư tử, nên mở được then khóa của pháp, ra khỏi bùn lầy dục vọng.
- Vì nhập vào sự hộ trì của sức trí, nên tu hạnh Bồ-tát thường không ngừng nghỉ.
- Vì nhập vào sự hộ trì của sức bạn lành, nên làm cho vô biên chúng sinh đều được thanh tịnh.
- Vì nhập vào sự hộ trì của sức không trụ (không bám dính vào đâu), nên nhập vào bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp rộng lớn.
- Vì nhập vào sự hộ trì của sức pháp, nên dùng trí phương tiện không ngăn ngại mà biết tự tính (bản chất vốn có) của tất cả các pháp là thanh tịnh.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong tam-muội này rồi:
- khéo léo trụ trong bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp;
- khéo léo trụ trong bất khả thuyết bất khả thuyết cõi;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết loại chúng sinh;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết tướng khác biệt của chúng sinh;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết nghiệp báo (quả báo do hành động tạo ra) giống nhau và khác nhau;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết sự tinh tấn, các căn, tập khí (thói quen, dấu vết in sâu do nghiệp cũ để lại), và các hạnh nối tiếp khác biệt nhau;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết vô lượng suy nghĩ đủ loại, cả nhơ lẫn sạch;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết ý nghĩa đủ loại của các pháp, vô lượng văn tự và lời lẽ giảng nói;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết sự ra đời của các Đức Phật, cùng chủng tộc, thời tiết, tướng hiện ra, việc thuyết pháp, việc làm Phật sự và việc nhập bát-niết-bàn của các Ngài;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết cửa trí tuệ vô biên;
- khéo léo biết bất khả thuyết bất khả thuyết vô lượng biến hiện của mọi thần thông.

 Này Phật tử! Ví như khi mặt trời mọc, tất cả các thứ trong thế gian như làng xóm, doanh trại, thành ấp, cung điện, nhà cửa, núi đầm, chim muông, rừng cây, hoa trái — người có mắt đều thấy rõ. Này Phật tử! Ánh mặt trời bình đẳng, không phân biệt, mà có thể khiến mắt thấy đủ mọi hình tướng. Đại tam-muội này cũng như vậy: bản chất bình đẳng, không phân biệt, mà có thể khiến Bồ-tát biết bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha tướng sai khác.

 Này Phật tử! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát này biết rõ như vậy, thì làm cho chúng sinh được mười điều "không uổng". Mười điều ấy là gì?
- Một là được thấy không uổng, vì làm cho chúng sinh sinh căn lành.
- Hai là được nghe không uổng, vì làm cho chúng sinh được thành thục.
- Ba là được ở chung không uổng, vì làm cho tâm chúng sinh được điều phục.
- Bốn là được khơi dậy không uổng, vì làm cho chúng sinh làm đúng theo lời dạy và thông suốt nghĩa lý của mọi pháp.
- Năm là được thực hành không uổng, vì làm cho vô biên thế giới đều thanh tịnh.
- Sáu là được gần gũi không uổng, vì ở chỗ các Đức Như Lai trong bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, dứt được mối nghi của bất khả thuyết bất khả thuyết chúng sinh.
- Bảy là nguyện không uổng, vì tùy theo chúng sinh mà mình nghĩ tới, khiến họ làm việc cúng dường thù thắng và thành tựu các nguyện.
- Tám là pháp khéo léo không uổng, vì làm cho tất cả đều được trụ trong trí thanh tịnh của sự giải thoát không ngăn ngại.
- Chín là mưa mưa pháp không uổng, vì trong bất khả thuyết bất khả thuyết chúng sinh có căn cơ khác nhau, dùng phương tiện khai mở hạnh của Nhất thiết trí, khiến họ trụ vững trên con đường thành Phật.
- Mười là hiện ra không uổng, vì hiện ra vô biên hình tướng, khiến tất cả chúng sinh đều được soi chiếu.

 Này Phật tử! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong tam-muội này và được mười điều không uổng, thì:
- các vị vua cõi trời đều đến cúi đầu lễ lạy;
- các vị Long vương (vua loài rồng) dâng lên mây hương lớn;
- các vị vua Dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại rất nhanh) cúi đầu lạy dưới chân vị ấy;
- các vị vua A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh đua chiến đấu) cung kính cúng dường;
- các vị vua Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ) vây quanh trước sau;
- các vị Phạm thiên vương (các vị vua trời ở cõi trời trong sạch, cao hơn cõi dục vọng) đều đến khuyên thỉnh;
- các vị vua Khẩn-na-la (loài thần ca múa, hình giống người nhưng đầu có sừng) và vua Ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn) cùng nhau ca ngợi;
- các vị vua Càn-thát-bà (loài thần nhạc ở cõi trời, sống bằng hương thơm) thường đến gần gũi;
- các vị vua loài người phụng sự cúng dường.
Này Phật tử! Đó là trí khéo léo của đại tam-muội thứ sáu "kho ánh sáng trí tuệ" của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Này Phật tử! Thế nào là tam-muội "biết rõ sự trang nghiêm của Phật trong tất cả thế giới" của Bồ-tát Ma-ha-tát? Này Phật tử! Vì sao tam-muội này gọi là "biết rõ sự trang nghiêm của Phật trong tất cả thế giới"? Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong tam-muội này, có thể lần lượt đi vào các thế giới ở phương đông, có thể lần lượt đi vào các thế giới ở phương nam; các thế giới ở phương tây, phương bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như vậy, đều có thể lần lượt đi vào.

 Vị ấy đều thấy chư Phật ra đời, cũng thấy mọi thần lực của các Đức Phật ấy, cũng thấy chư Phật tự tại thong dong trong việc giáo hóa, cũng thấy uy đức rộng lớn của chư Phật, cũng thấy sự tự tại bậc nhất của chư Phật, cũng thấy tiếng rống sư tử lớn của chư Phật (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải im lặng), cũng thấy các hạnh mà chư Phật đã tu, cũng thấy đủ mọi sự trang nghiêm của chư Phật, cũng thấy thần túc (thần thông đi lại và biến hóa tự do) biến hóa của chư Phật. Vị ấy cũng thấy các hội chúng của chư Phật: hội chúng tụ tập đông như mây, hội chúng thanh tịnh, hội chúng rộng lớn, hội chúng một tướng, hội chúng nhiều tướng, nơi chốn của hội chúng, chỗ ở của hội chúng, sự thành thục của hội chúng, sự điều phục của hội chúng, uy đức của hội chúng — tất cả những điều như vậy đều thấy rõ.

 Vị ấy cũng thấy hội chúng có kích thước lớn bằng cõi Diêm-phù-đề, cũng thấy hội chúng lớn bằng bốn châu thiên hạ, cũng thấy hội chúng lớn bằng tiểu thiên thế giới, bằng trung thiên thế giới, cũng thấy hội chúng lớn bằng tam thiên đại thiên thế giới (toàn bộ một nghìn trung thiên thế giới, tức một đại thiên thế giới).

 Vị ấy cũng thấy hội chúng đầy khắp trăm nghìn ức na-do-tha cõi Phật, đầy khắp a-tăng-kỳ cõi Phật; cũng thấy hội chúng đầy khắp số cõi Phật nhiều bằng số vi trần của trăm cõi Phật, của nghìn cõi Phật, của trăm nghìn ức na-do-tha cõi Phật, của vô số cõi Phật, của vô lượng cõi Phật, của vô biên cõi Phật, của vô đẳng cõi Phật, của bất khả số cõi Phật, của bất khả xưng cõi Phật, của bất khả tư cõi Phật, của bất khả lượng cõi Phật, của bất khả thuyết cõi Phật, của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật.

 Vị ấy cũng thấy chư Phật trong các hội chúng ở đạo tràng ấy thị hiện đủ mọi hình tướng, đủ mọi thời gian, đủ mọi cõi nước, đủ mọi biến hóa, đủ mọi thần thông, đủ mọi sự trang nghiêm, đủ mọi sự tự tại, đủ mọi hình dáng kích thước, đủ mọi việc làm.

 Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thấy chính mình đi đến các hội chúng ấy; cũng tự thấy mình thuyết pháp ở đó; tự thấy mình thọ trì lời Phật; tự thấy mình hiểu rõ duyên khởi (mọi sự vật đều do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra); tự thấy mình trụ giữa hư không; tự thấy mình trụ nơi pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng); tự thấy mình không sinh vướng mắc; tự thấy mình không trụ trong phân biệt; tự thấy mình không mỏi mệt; tự thấy mình nhập khắp các trí; tự thấy mình biết khắp các nghĩa; tự thấy mình nhập khắp các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát); tự thấy mình nhập khắp các nẻo (các con đường tái sinh của chúng sinh); tự thấy mình biết khắp các phương tiện; tự thấy mình trụ khắp trước mặt chư Phật; tự thấy mình nhập khắp các lực; tự thấy mình nhập khắp chân như (thực tại đúng như nó vốn là, không biến đổi); tự thấy mình nhập khắp sự vô tránh (không tranh chấp, không xung đột với ai); tự thấy mình nhập khắp các pháp.

 Khi thấy như vậy, vị ấy không phân biệt cõi nước, không phân biệt chúng sinh, không phân biệt Phật, không phân biệt pháp; không chấp vào thân, không chấp vào hành động của thân, không chấp vào tâm, không chấp vào ý. Ví như các pháp, không tự phân biệt bản chất của mình, không phân biệt âm thanh, nhưng bản chất vẫn không mất, tên gọi vẫn không diệt. Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: không bỏ hạnh tu, vẫn làm theo những việc của thế gian, nhưng đối với cả hai điều này đều không vướng chấp.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát thấy Phật có vô lượng màu sắc ánh sáng, vô lượng hình tướng, thành tựu viên mãn, bình đẳng thanh tịnh; mỗi mỗi đều hiện ra trước mắt, chứng biết rõ ràng.

 Vị ấy hoặc thấy thân Phật có đủ loại ánh sáng; hoặc thấy thân Phật có vầng hào quang tròn rộng một tầm (khoảng một sải tay dang rộng); hoặc thấy thân Phật như màu mặt trời rực rỡ; hoặc thấy thân Phật có màu ánh sáng vi diệu; hoặc thấy thân Phật màu trong sạch; hoặc thấy thân Phật màu vàng ròng; hoặc thấy thân Phật màu kim cương; hoặc thấy thân Phật màu xanh biếc ánh tím; hoặc thấy thân Phật có màu không bờ bến; hoặc thấy thân Phật có màu ngọc ma-ni xanh lớn.

 Hoặc thấy thân Phật cao bảy khuỷu tay (đơn vị đo dài, từ khuỷu tay đến đầu ngón tay, khoảng nửa mét), hoặc cao tám khuỷu tay, chín khuỷu tay, mười khuỷu tay, hai mươi khuỷu tay, ba mươi khuỷu tay, cứ như thế cho đến một trăm khuỷu tay, một nghìn khuỷu tay.

 Hoặc thấy thân Phật lớn một câu-lô-xá (đơn vị khoảng cách của Ấn Độ xưa, bằng tầm nghe được tiếng bò rống, khoảng hơn một cây số), hoặc lớn nửa do-tuần (đơn vị khoảng cách, bằng chặng đường đoàn quân của vua đi trong một ngày, chừng mười mấy cây số), một do-tuần, mười do-tuần, trăm do-tuần, nghìn do-tuần, trăm nghìn do-tuần; hoặc lớn bằng cõi Diêm-phù-đề, bằng bốn châu thiên hạ, bằng tiểu thiên thế giới, bằng trung thiên thế giới, bằng đại thiên thế giới, bằng trăm đại thiên thế giới, nghìn đại thiên thế giới, trăm nghìn đại thiên thế giới, trăm nghìn ức na-do-tha đại thiên thế giới; hoặc lớn bằng vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, bất khả thuyết, bất khả thuyết bất khả thuyết đại thiên thế giới.

 Này Phật tử! Bồ-tát thấy các Đức Như Lai như vậy: vô lượng sắc tướng, vô lượng hình dáng, vô lượng sự thị hiện, vô lượng ánh sáng, vô lượng lưới ánh sáng. Ánh sáng ấy rộng bằng pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới, mọi sự vật trong vũ trụ), trong pháp giới không chỗ nào không chiếu tới, khiến khắp nơi khởi lên trí tuệ vô thượng (cao tột, không gì hơn). Vị ấy lại thấy thân Phật không vướng mắc, không chướng ngại, thanh tịnh vi diệu bậc nhất.

 Này Phật tử! Bồ-tát thấy thân Phật như vậy, nhưng thân Như Lai không tăng không giảm. Ví như hư không: ở trong lỗ nhỏ do sâu đục trên hạt cải cũng không vì thế mà nhỏ đi, ở trong vô số thế giới cũng không vì thế mà rộng thêm. Thân của chư Phật cũng như vậy: khi thấy lớn cũng không tăng thêm gì, khi thấy nhỏ cũng không giảm bớt gì.

 Này Phật tử! Ví như vầng trăng: người ở cõi Diêm-phù-đề thấy nó nhỏ, nhưng nó không hề nhỏ đi; người ở trên mặt trăng thấy nó lớn, nhưng nó cũng không hề lớn thêm. Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: trụ trong tam-muội này, tùy theo lòng mình ưa thích mà thấy thân chư Phật với đủ loại hình tướng hóa hiện, nghe lời giảng pháp, thọ trì không quên, nhưng thân Như Lai không tăng không giảm.

 Này Phật tử! Ví như chúng sinh sau khi chết, lúc sắp thọ sinh, không rời khỏi tâm mình, nên điều thấy được là trong sạch (?). Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: không rời khỏi tam-muội rất sâu này, nên điều thấy được là thanh tịnh.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong tam-muội này, thành tựu mười pháp mau chóng. Mười pháp ấy là gì? Đó là:
- mau chóng tăng trưởng các hạnh, làm tròn đầy các nguyện lớn;
- mau chóng dùng ánh sáng của pháp chiếu soi thế gian;
- mau chóng dùng phương tiện chuyển bánh xe pháp, cứu độ chúng sinh;
- mau chóng tùy theo nghiệp của chúng sinh mà thị hiện các cõi nước thanh tịnh của chư Phật;
- mau chóng dùng trí bình đẳng mà đi vào mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có);
- mau chóng được ở cùng với tất cả các Đức Như Lai;
- mau chóng dùng sức đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui đến cho tất cả) mà phá tan quân ma (các thế lực xấu ác ngăn trở người tu đạo);
- mau chóng dứt mối nghi của chúng sinh, khiến họ sinh lòng vui mừng;
- mau chóng tùy theo thắng giải (sự tin hiểu sâu chắc, thù thắng) của chúng sinh mà thị hiện thần biến;
- mau chóng dùng đủ loại lời lẽ pháp mầu mà làm trong sạch các thế gian.

 Này Phật tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này lại được mười pháp ấn (dấu ấn của pháp, như con dấu xác nhận đúng chân lý), dùng để ấn chứng tất cả các pháp. Mười pháp ấn ấy là gì?
- Một là có căn lành bình đẳng như tất cả chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại.
- Hai là giống như các Đức Như Lai, được pháp thân trí tuệ không bờ bến.
- Ba là giống như các Đức Như Lai, trụ trong pháp không hai (không còn đối đãi giữa ta và người, có và không...).
- Bốn là giống như các Đức Như Lai, quán sát vô lượng cảnh giới của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều bình đẳng.
- Năm là giống như các Đức Như Lai, đạt được cảnh giới không ngăn ngại, thấu suốt pháp giới.
- Sáu là giống như các Đức Như Lai, thành tựu mười lực, chỗ làm không bị ngăn ngại.
- Bảy là giống như các Đức Như Lai, dứt hẳn hai hạnh (lối hành xử còn chia hai bên đối đãi), trụ trong pháp vô tránh.
- Tám là giống như các Đức Như Lai, giáo hóa chúng sinh mãi không ngừng nghỉ.
- Chín là giống như các Đức Như Lai, khéo quán sát trong sự khéo léo về trí và sự khéo léo về nghĩa.
- Mười là giống như các Đức Như Lai, bình đẳng không hai với tất cả chư Phật.

 "Này Phật tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu cửa phương tiện khéo léo của đại tam-muội "biết rõ sự trang nghiêm của Phật trong tất cả thế giới" này, thì:
- vị ấy là người không cần thầy, vì không cần người khác dạy mà tự nhập vào tất cả Phật pháp;
- là bậc trượng phu, vì có thể khai ngộ cho tất cả chúng sinh;
- là người thanh tịnh, vì biết bản tính của tâm vốn trong sạch;
- là bậc nhất, vì có thể cứu độ tất cả thế gian;
- là người an ủi, vì có thể khai mở cho tất cả chúng sinh;
- là người an trụ, vì khiến những ai chưa trụ trong dòng giống Phật được trụ vào;
- là người biết chân thật, vì nhập vào cửa Nhất thiết trí;
- là người không có ý tưởng khác, vì lời nói không hai lòng;
- là người trụ trong kho tàng pháp, vì thề nguyện biết rõ tất cả Phật pháp;
- là người có thể mưa mưa pháp, vì tùy theo lòng ưa thích của chúng sinh mà làm cho tất cả đều được đầy đủ.

 Này Phật tử! Ví như Đế Thích (vị vua của cõi trời Đao Lợi trên đỉnh núi Tu-di) đặt viên ngọc ma-ni trong búi tóc trên đỉnh đầu; nhờ sức của ngọc mà uy quang càng thêm rực rỡ. Vị Thiên vương Đế Thích ấy khi vừa được viên ngọc này thì được mười điều, vượt hơn tất cả chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba (tức cõi trời Đao Lợi, có ba mươi ba vị trời cai quản). Mười điều ấy là gì? Một là sắc tướng, hai là hình thể, ba là sự thị hiện, bốn là quyến thuộc (những người thân thuộc, tùy tùng), năm là đồ dùng, sáu là âm thanh, bảy là thần thông, tám là sự tự tại, chín là sự hiểu biết sáng suốt, mười là công dụng của trí. Mười điều như vậy đều vượt hơn tất cả chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba.

 Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: khi vừa mới đạt được tam-muội này thì được mười kho trí tuệ rộng lớn. Mười kho ấy là gì?
- Một là trí chiếu soi tất cả cõi Phật.
- Hai là trí biết sự thọ sinh của tất cả chúng sinh.
- Ba là trí làm biến hóa khắp ba đời.
- Bốn là trí nhập khắp thân của tất cả chư Phật.
- Năm là trí thông suốt tất cả Phật pháp.
- Sáu là trí thu nhiếp khắp tất cả pháp thanh tịnh.
- Bảy là trí làm cho tất cả chúng sinh đều nhập vào pháp thân.
- Tám là trí thanh tịnh của con mắt thấy khắp, thấy rõ trước mắt tất cả các pháp.
- Chín là trí tự tại trong mọi sự, đến được bờ bên kia (sự giải thoát hoàn toàn, vượt qua biển khổ sinh tử).
- Mười là trí an trụ trong tất cả pháp rộng lớn, trọn vẹn không sót.

 "Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong tam-muội này lại được mười loại thân uy đức thanh tịnh bậc nhất. Mười loại ấy là gì?
- Một là, để chiếu soi bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới, nên phóng ra bất khả thuyết bất khả thuyết vòng ánh sáng.
- Hai là, để làm cho các thế giới đều thanh tịnh, nên phóng ra bất khả thuyết bất khả thuyết vòng ánh sáng có vô lượng màu sắc.
- Ba là, để điều phục chúng sinh, nên phóng ra bất khả thuyết bất khả thuyết vòng ánh sáng.
- Bốn là, để gần gũi tất cả chư Phật, nên hóa ra bất khả thuyết bất khả thuyết thân.
- Năm là, để phụng sự cúng dường tất cả chư Phật, nên mưa xuống bất khả thuyết bất khả thuyết đám mây hương hoa đủ loại đặc biệt vi diệu.
- Sáu là, để phụng sự cúng dường tất cả chư Phật và điều phục tất cả chúng sinh, nên trong mỗi lỗ chân lông hóa ra bất khả thuyết bất khả thuyết loại âm nhạc.
- Bảy là, để làm cho chúng sinh thành thục, nên hiện ra bất khả thuyết bất khả thuyết loại thần biến tự tại vô lượng.
- Tám là, để đến chỗ tất cả chư Phật với đủ loại danh hiệu ở mười phương mà thưa hỏi pháp, nên một bước vượt qua bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới.
- Chín là, để làm cho tất cả chúng sinh hễ ai thấy nghe đều không uổng, nên hiện ra bất khả thuyết bất khả thuyết loại thân có sắc tướng thanh tịnh vô lượng, không ai thấy được đỉnh đầu.
- Mười là, để khai mở cho chúng sinh vô lượng pháp bí mật, nên phát ra bất khả thuyết bất khả thuyết âm thanh, lời nói.

 Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát được mười loại thân uy đức thanh tịnh bậc nhất này rồi, thì có thể làm cho chúng sinh được mười điều viên mãn. Mười điều ấy là gì?
- Một là làm cho chúng sinh được thấy Phật.
- Hai là làm cho chúng sinh tin sâu nơi Phật.
- Ba là làm cho chúng sinh được nghe pháp.
- Bốn là làm cho chúng sinh biết có thế giới của Phật.
- Năm là làm cho chúng sinh thấy thần biến của Phật.
- Sáu là làm cho chúng sinh nhớ lại những nghiệp mình đã tích tập.
- Bảy là làm cho tâm định của chúng sinh được viên mãn.
- Tám là làm cho chúng sinh nhập vào sự thanh tịnh của Phật.
- Chín là làm cho chúng sinh phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh).
- Mười là làm cho chúng sinh được viên mãn trí tuệ Phật.

 Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát làm cho chúng sinh được mười điều viên mãn rồi, lại vì chúng sinh mà làm mười loại Phật sự. Mười loại ấy là gì? Đó là:
- dùng âm thanh làm Phật sự, để làm cho chúng sinh thành thục;
- dùng hình sắc làm Phật sự, để điều phục chúng sinh;
- dùng sự nhớ nghĩ làm Phật sự, để làm cho chúng sinh thanh tịnh;
- dùng việc làm rung động thế giới làm Phật sự, để chúng sinh lìa khỏi các ác thú (những đường tái sinh khổ sở: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh);
- dùng sự giác ngộ bằng phương tiện làm Phật sự, để chúng sinh không mất chánh niệm;
- dùng việc hiện tướng trong giấc mộng làm Phật sự, để chúng sinh luôn giữ chánh niệm (sự nhớ biết đúng đắn, tỉnh giác);
- dùng việc phóng ánh sáng lớn làm Phật sự, để thu nhiếp khắp các chúng sinh;
- dùng việc tu hạnh Bồ-tát làm Phật sự, để chúng sinh trụ vững trong các nguyện thù thắng;
- dùng việc thành Chánh Đẳng Giác (sự giác ngộ chân chánh, bình đẳng, trọn vẹn của Phật) làm Phật sự, để chúng sinh biết các pháp đều như huyễn;
- dùng việc chuyển bánh xe pháp mầu làm Phật sự, để thuyết pháp cho đại chúng không lỡ thời cơ;
- dùng việc hiện ra sống lâu ở đời làm Phật sự, để điều phục tất cả chúng sinh;
- dùng việc thị hiện nhập bát-niết-bàn làm Phật sự, vì biết chúng sinh đã sinh lòng mỏi mệt chán nản.
Này Phật tử! Đó là trí khéo léo của đại tam-muội thứ bảy "biết rõ sự trang nghiêm của Phật trong tất cả thế giới" của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn nói về cảnh giới rộng lớn của Phật, được ví như trang nghiêm bằng muôn hoa), quyển thứ bốn mươi mốt.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bốn mươi hai.

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Thực-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (vương quốc cổ ở vùng Tân Cương ngày nay), vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video