Phẩm Mười Thông, thứ hai mươi tám (Thông: tức thần thông, năng lực siêu phàm, thấu suốt không bị ngăn ngại mà bậc tu chứng có được).
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Phổ Hiền (Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ thành Phật và cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: "bậc đại sĩ", tiếng tôn xưng Bồ-tát bậc cao; Phổ Hiền: tên một vị đại Bồ-tát, tượng trưng cho hạnh nguyện rộng lớn) bảo các vị Bồ-tát rằng:
"Này Phật tử (con của Phật, tiếng gọi người tu theo Phật)! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại thông. Mười loại ấy là gì?
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tha tâm trí thông (trí thần thông biết được tâm người khác) mà biết sự khác biệt trong tâm của chúng sinh (mọi loài có sự sống, có hiểu biết) trong một tam thiên đại thiên thế giới (theo quan niệm vũ trụ của nhà Phật: một nghìn thế giới nhỏ hợp thành một tiểu thiên thế giới, một nghìn tiểu thiên thành một trung thiên, một nghìn trung thiên thành một đại thiên thế giới, tức khoảng một tỉ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Đó là: tâm lành, tâm chẳng lành, tâm rộng, tâm hẹp, tâm lớn, tâm nhỏ, tâm thuận theo sinh tử (vòng sống chết luân chuyển không dứt), tâm quay lưng với sinh tử, tâm Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, nhắm đến tự giải thoát cho riêng mình), tâm Độc giác (người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không nhờ thầy dạy, không giáo hóa người khác), tâm Bồ-tát, tâm tu hạnh Thanh văn, tâm tu hạnh Độc giác, tâm tu hạnh Bồ-tát, tâm của trời (chư thiên, các loài sống ở cõi trời, hưởng phúc hơn loài người), tâm của rồng, tâm của dạ-xoa (một loài quỷ thần nhanh nhẹn, dữ tợn), tâm của càn-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời, sống bằng hương thơm), tâm của a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng tính hiếu chiến, hay giao tranh với chư thiên), tâm của ca-lâu-la (loài chim cánh vàng khổng lồ, ăn rồng), tâm của khẩn-na-la (thần ca múa ở cõi trời, hình giống người mà có sừng), tâm của ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), tâm của người, tâm của phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần), tâm của chúng sinh địa ngục (cõi chịu khổ hình nặng nề nhất), tâm của súc sinh (loài vật), tâm của chúng sinh ở chỗ vua Diêm-ma (vua cai quản cõi âm), tâm của ngạ quỷ (quỷ đói), tâm của chúng sinh ở các nạn xứ (những hoàn cảnh khó khăn khiến không thể gặp Phật, nghe pháp). Vô lượng tâm chúng sinh sai khác đủ loại như thế, Bồ-tát đều phân biệt mà biết rõ. Như một thế giới, thì cũng như vậy với trăm thế giới, nghìn thế giới, trăm nghìn thế giới, trăm nghìn ức na-do-tha (một số đếm cực lớn của Ấn Độ xưa) thế giới, cho đến số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ nhất của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật (bất khả thuyết: một số đếm khổng lồ, nghĩa đen là "không thể nói hết"; cõi Phật: vùng thế giới do một vị Phật giáo hóa; cả cụm ý nói lấy vô số cõi Phật nghiền thành bụi, số bụi ấy nhiều bao nhiêu thì số thế giới cũng nhiều bấy nhiêu), tâm của mọi chúng sinh trong đó, Bồ-tát đều phân biệt mà biết rõ. Đó gọi là thần thông trí thứ nhất của Bồ-tát Ma-ha-tát: khéo biết tâm người khác.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng thiên nhãn trí thông (trí thần thông của con mắt cõi trời, thấy xa, thấy cả những gì mắt thường không thấy) vô ngại, trong sạch, thấy chúng sinh trong vô lượng thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: chết ở chỗ này, sinh ra ở chỗ kia; sinh vào cõi lành (thiện thú: các cõi tái sinh tốt như cõi trời, cõi người) hay cõi dữ (ác thú: các cõi tái sinh khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); có tướng phúc hay tướng tội; hoặc đẹp hoặc xấu; hoặc nhơ hoặc sạch. Vô lượng chúng sinh thuộc các loại như vậy, đó là: chúng trời, chúng rồng, chúng dạ-xoa, chúng càn-thát-bà, chúng a-tu-la, chúng ca-lâu-la, chúng khẩn-na-la, chúng ma-hầu-la-già, chúng người, chúng phi nhân, chúng sinh thân cực nhỏ, chúng sinh thân rộng lớn, chúng nhỏ, chúng lớn; trong các chúng chúng sinh đủ loại như thế, Bồ-tát dùng con mắt vô ngại đều thấy rõ ràng. Tùy theo nghiệp (hành động bằng thân, lời nói, ý nghĩ, có sức tạo ra quả báo) đã tích tụ, tùy theo khổ vui phải chịu, tùy theo tâm, tùy theo sự phân biệt, tùy theo cái thấy, tùy theo lời nói, tùy theo nhân, tùy theo nghiệp, tùy theo sở duyên (đối tượng mà tâm hướng tới, bám vào), tùy theo chỗ khởi lên, Bồ-tát đều thấy hết, không có sai lầm. Đó gọi là thần thông trí thứ hai của Bồ-tát Ma-ha-tát: thiên nhãn vô ngại.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng túc trú tùy niệm trí thông (trí thần thông nhớ lại các đời sống trong quá khứ), có thể biết những việc đời trước của chính mình và của tất cả chúng sinh trong các thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, trải qua số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài, dài đến mức không tính đếm được bằng năm tháng) nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật trong quá khứ. Đó là: sinh ở chỗ nọ, tên như thế, họ như thế, dòng tộc như thế, ăn uống như thế, khổ vui như thế. Từ thuở vô thủy (không có điểm khởi đầu) đến nay, trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng luân hồi), do nhân do duyên (nhân: nguyên nhân chính; duyên: các điều kiện phụ trợ), xoay vần nảy nở, nối tiếp nhau theo thứ lớp, luân hồi (vòng sống chết tái sinh liên tục) không dứt; đủ loại phẩm loại, đủ loại cõi nước, đủ loại thú sinh (cõi tái sinh), đủ loại hình tướng, đủ loại nghiệp hạnh, đủ loại kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến tâm), đủ loại tâm niệm, đủ loại nhân duyên, sự thọ sinh sai khác — những việc như thế Bồ-tát đều biết rõ. Lại nhớ trong quá khứ, trải số kiếp nhiều như số bụi của bấy nhiêu cõi Phật, trong số thế giới nhiều như số bụi của bấy nhiêu cõi Phật, có chư Phật nhiều như số bụi của bấy nhiêu cõi Phật; mỗi vị Phật có danh hiệu như thế, xuất hiện như thế, hội chúng như thế, cha mẹ như thế, thị giả (người hầu cận) như thế, các Thanh văn như thế, hai vị đại đệ tử bậc nhất như thế, ở thành ấp như thế, xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu) như thế, lại ở dưới cây bồ-đề (cây mà vị Phật ngồi dưới gốc để thành đạo) như thế thành Tối chính giác (sự giác ngộ hoàn toàn, cao nhất), ở chỗ như thế, ngồi tòa như thế, giảng nói bấy nhiêu kinh điển như thế, làm lợi ích cho bấy nhiêu chúng sinh như thế, sống ở đời bấy nhiêu thời gian, làm bấy nhiêu Phật sự (việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh) như thế, nương vào Vô dư y Bát-niết-bàn giới (cảnh giới Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại chỗ nương là thân xác, tức lúc Phật nhập diệt) mà nhập Niết-bàn; sau khi nhập Niết-bàn, chánh pháp còn lưu lại lâu hay mau — tất cả như thế Bồ-tát đều nhớ được. Lại nhớ danh hiệu của chư Phật nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; mỗi danh hiệu có số Phật nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; từ lúc mới phát tâm (phát lòng cầu thành Phật), khởi nguyện tu hành, cúng dường (dâng lễ vật để tôn kính) chư Phật, điều phục (giáo hóa khiến trở nên hiền thiện) chúng sinh, thuyết pháp trong hội chúng, tuổi thọ dài ngắn, thần thông biến hóa, cho đến nhập Vô dư Niết-bàn; sau khi nhập Niết-bàn, chánh pháp còn lưu lại lâu hay mau, việc dựng tháp miếu với đủ cách trang nghiêm, khiến chúng sinh gieo trồng thiện căn (gốc lành, công đức làm nền cho quả tốt về sau) — Bồ-tát đều biết được hết. Đó gọi là thần thông trí thứ ba của Bồ-tát Ma-ha-tát: biết việc đời trước trải các kiếp quá khứ.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí thông biết các kiếp cho đến tận cùng thời vị lai, biết tất cả các kiếp trong các thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; trong mỗi kiếp, tất cả chúng sinh chết đi rồi thọ sinh, các cõi hữu nối tiếp nhau, nghiệp hạnh và quả báo; hoặc lành, hoặc chẳng lành; hoặc xuất ly (thoát khỏi vòng luân hồi), hoặc không xuất ly; hoặc đã quyết định, hoặc chưa quyết định; hoặc tà định (chắc chắn đi theo đường sai mà sa đọa), hoặc chính định (chắc chắn đi theo đường đúng mà đạt giác ngộ); hoặc thiện căn đi kèm với sử (phiền não sai khiến tâm), hoặc thiện căn không đi kèm với sử; hoặc đầy đủ thiện căn, hoặc không đầy đủ thiện căn; hoặc thu giữ thiện căn, hoặc không thu giữ thiện căn; hoặc tích tụ thiện căn, hoặc không tích tụ thiện căn; hoặc tích tụ pháp tội lỗi, hoặc không tích tụ pháp tội lỗi — tất cả như thế Bồ-tát đều biết rõ. Lại biết các thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, cho đến tận cùng thời vị lai có số kiếp nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; mỗi kiếp có danh hiệu chư Phật nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; mỗi danh hiệu có chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; mỗi vị Như Lai, từ lúc mới phát tâm, khởi nguyện lập hạnh, cúng dường chư Phật, giáo hóa chúng sinh, thuyết pháp trong hội chúng, tuổi thọ dài ngắn, thần thông biến hóa, cho đến nhập Vô dư Niết-bàn; sau khi nhập Niết-bàn, chánh pháp còn lưu lại lâu hay mau, việc dựng tháp miếu với đủ cách trang nghiêm, khiến chúng sinh gieo trồng thiện căn — những việc như thế Bồ-tát đều biết rõ. Đó gọi là thần thông trí thứ tư của Bồ-tát Ma-ha-tát: biết các kiếp cho đến tận cùng thời vị lai.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu thiên nhĩ (tai cõi trời, nghe được mọi âm thanh xa gần, lớn nhỏ) vô ngại, trong sạch, tròn đầy rộng lớn, thông suốt rõ ràng, lìa mọi ngăn che, thấu đạt không trở ngại, đầy đủ thành tựu; đối với tất cả mọi âm thanh, muốn nghe hay không nghe đều tùy ý tự tại. Này Phật tử! Phương đông có chư Phật nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; những pháp mà chư Phật ấy đã nói, đã chỉ bày, đã mở ra, đã giảng giải, đã thiết lập, đã dùng để giáo hóa, để điều phục, để nhớ nghĩ, để phân biệt — những pháp trong sạch rất sâu rất rộng, sai khác đủ loại, vô lượng phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa, tùy theo người nghe), vô lượng khéo léo ấy — Bồ-tát đều có thể tiếp nhận và giữ gìn tất cả. Lại trong đó, hoặc nghĩa lý, hoặc văn từ, hoặc nói cho một người, hoặc nói cho hội chúng; đúng như âm thanh lời lẽ, đúng như trí tuệ, đúng như chỗ thấu đạt, đúng như chỗ thị hiện, đúng như chỗ điều phục, đúng như cảnh giới, đúng như chỗ nương tựa, đúng như con đường thoát ra (?), Bồ-tát đều ghi nhớ giữ gìn tất cả, không quên không mất, không đứt đoạn không thoái lui, không mê lầm không ngờ vực; vì người khác giảng nói, khiến họ được tỏ ngộ hiểu rõ, trọn không quên mất một chữ một câu. Như phương đông, thì phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương góc (đông nam, tây nam, đông bắc, tây bắc), phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Đó gọi là thần thông trí thứ năm của Bồ-tát Ma-ha-tát: thiên nhĩ vô ngại trong sạch.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ nơi thần thông không có thể tính (không có tự thể cố định), thần thông không tạo tác, thần thông bình đẳng, thần thông rộng lớn, thần thông vô lượng, thần thông không nương tựa, thần thông tùy niệm, thần thông khởi, thần thông chẳng khởi, thần thông không thoái lui, thần thông không đứt đoạn, thần thông không hư hoại, thần thông tăng trưởng, thần thông tùy ý đến. Vị Bồ-tát này nghe danh hiệu của chư Phật trong tất cả các thế giới cực xa, đó là danh hiệu chư Phật trong vô số thế giới, vô lượng thế giới, cho đến các thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; nghe danh hiệu rồi, liền tự thấy thân mình đang ở chỗ vị Phật ấy. Các thế giới ấy, có cái ngửa, có cái úp, mỗi cái một hình dạng, mỗi cái một phương hướng, mỗi cái một sai khác, không bờ bến, không ngăn ngại; đủ loại cõi nước, đủ loại thời kiếp, được vô lượng công đức trang nghiêm riêng biệt. Các vị Như Lai xuất hiện trong đó, thị hiện thần biến, xưng dương danh hiệu, vô lượng vô số, mỗi vị mỗi khác. Vị Bồ-tát này một khi được nghe danh hiệu các Như Lai ấy, thì không rời chỗ cũ mà thấy thân mình ở chỗ các Phật ấy, lễ lạy tôn trọng, phụng sự cúng dường, hỏi pháp Bồ-tát, vào trí tuệ Phật, đều thấu đạt được cõi nước, đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp), hội chúng của chư Phật cùng các pháp được giảng nói, cho đến rốt ráo không còn chấp giữ điều gì. Như thế, trải qua số kiếp nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, đến khắp mười phương mà thật ra không đi đâu cả, nhưng vẫn đến các cõi Phật để chiêm ngưỡng Phật, nghe pháp, thỉnh hỏi đạo, không gián đoạn, không bỏ dở, không nghỉ ngơi, không mỏi chán; tu hạnh Bồ-tát, thành tựu đại nguyện, khiến đều đầy đủ, chưa từng thoái lui, vì muốn cho chủng tính (dòng giống) rộng lớn của Như Lai không bị đứt đoạn. Đó gọi là thần thông trí thứ sáu của Bồ-tát Ma-ha-tát: trụ nơi không thể tính, không động tác mà đến khắp tất cả cõi Phật.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí thông khéo phân biệt ngôn ngữ âm thanh của tất cả chúng sinh, biết đủ loại lời lẽ của chúng sinh trong các thế giới nhiều như số bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Đó là: lời lẽ của bậc thánh, lời lẽ của kẻ không phải thánh, lời lẽ của trời, lời lẽ của rồng, lời lẽ của dạ-xoa, của càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, của người và phi nhân, cho đến lời lẽ của bất khả thuyết bất khả thuyết chúng sinh, mỗi thứ biểu đạt riêng, sai khác đủ loại — tất cả như thế Bồ-tát đều biết rõ. Vị Bồ-tát này vào thế giới nào thì biết được tính dục (bản tính và điều ưa muốn) của tất cả chúng sinh trong đó, rồi đúng theo tính dục của họ mà nói lời, khiến ai cũng hiểu rõ, không còn nghi ngờ. Như ánh mặt trời hiện ra, chiếu khắp mọi màu sắc, khiến ai có mắt đều thấy rõ. Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, dùng trí khéo phân biệt mọi lời lẽ, đi sâu vào đám mây của tất cả lời lẽ, khiến những người thông minh trong thế gian đều hiểu rõ mọi lời lẽ. Đó gọi là thần thông trí thứ bảy của Bồ-tát Ma-ha-tát: khéo phân biệt mọi lời lẽ.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí thông sinh ra vô lượng a-tăng-kỳ (một số đếm cực lớn, nghĩa là "không thể đếm được") sắc thân (thân có hình tướng màu sắc) trang nghiêm, biết tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều lìa sắc tướng (hình dáng, màu sắc bên ngoài), không có tướng sai khác, không có tướng nhiều loại, không có tướng vô lượng, không có tướng phân biệt, không có tướng xanh, vàng, đỏ, trắng. Bồ-tát vào pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, đồng thời chỉ bản tính chân thật của chúng) như vậy, có thể hiện thân mình thành đủ loại hình sắc.
Đó là: sắc vô biên, sắc vô lượng, sắc trong sạch, sắc trang nghiêm, sắc trùm khắp, sắc không gì sánh, sắc chiếu khắp, sắc vượt trội, sắc không trái nghịch, sắc đủ các tướng tốt, sắc lìa mọi điều ác, sắc có uy lực lớn, sắc đáng tôn trọng, sắc không cùng tận, sắc nhiều màu xen nhau tuyệt đẹp, sắc cực kỳ đoan nghiêm, sắc không thể đo lường, sắc khéo che chở giữ gìn, sắc làm cho chúng sinh chín muồi (căn lành thuần thục), sắc tùy theo người được giáo hóa, sắc không chướng ngại, sắc rất sáng suốt trong, sắc không nhơ đục, sắc cực lắng trong, sắc rất dũng mãnh mạnh mẽ, sắc phương tiện không thể nghĩ bàn, sắc không thể hư hoại, sắc lìa vết nhơ và màng che, sắc không bị che tối, sắc khéo an trụ, sắc trang nghiêm mầu nhiệm, sắc các tướng đoan nghiêm, sắc đủ loại tùy hình hảo (những nét đẹp phụ đi kèm các tướng tốt chính của thân Phật), sắc rất tôn quý, sắc cảnh giới mầu nhiệm, sắc khéo mài cho sáng bóng, sắc của tâm sâu trong sạch, sắc rực rỡ sáng chói, sắc rộng lớn thù thắng nhất, sắc không gián đoạn, sắc không nương tựa, sắc không gì sánh bằng, sắc tràn đầy bất khả thuyết cõi Phật, sắc tăng trưởng, sắc thu nhận che chở vững bền, sắc công đức thù thắng nhất, sắc tùy theo lòng ưa thích của mọi tâm, sắc hiểu rõ trong sạch, sắc gom góp mọi điều mầu nhiệm, sắc khéo léo quyết định, sắc không có chướng ngại, sắc sáng sạch như hư không, sắc trong sạch đáng ưa, sắc lìa mọi bụi nhơ, sắc không thể cân lường, sắc thấy mầu nhiệm, sắc thấy khắp, sắc tùy lúc thị hiện, sắc vắng lặng, sắc lìa tham, sắc ruộng phúc chân thật (phúc điền: đối tượng đáng cúng dường, gieo vào đó sẽ sinh phúc như gieo hạt vào ruộng), sắc làm cho yên ổn, sắc lìa mọi sợ hãi, sắc lìa hạnh ngu si, sắc trí tuệ dũng mãnh, sắc thân tướng vô ngại, sắc đi khắp mọi nơi, sắc tâm không nương tựa, sắc do đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho chúng sinh) khởi lên, sắc do đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) hiện ra, sắc bình đẳng thoát ly, sắc đầy đủ phúc đức, sắc tùy tâm nhớ nghĩ, sắc báu mầu vô biên, sắc ánh sáng kho báu, sắc được chúng sinh tin ưa, sắc nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) hiện tiền, sắc mắt hoan hỷ, sắc bậc nhất được các báu trang nghiêm, sắc không có nơi chốn, sắc thị hiện tự tại, sắc đủ loại thần thông, sắc sinh vào nhà Như Lai, sắc vượt mọi thí dụ, sắc trùm khắp pháp giới, sắc mà mọi người đều tìm đến, sắc đủ loại, sắc thành tựu, sắc thoát ly, sắc oai nghi (dáng vẻ cử chỉ đi đứng nằm ngồi) tùy theo người được giáo hóa, sắc nhìn không biết chán, sắc sáng sạch đủ loại, sắc phóng ra vô số lưới ánh sáng, sắc ánh sáng sai khác đủ loại không thể nói hết, sắc ánh sáng hương thơm không thể nghĩ bàn vượt khỏi ba cõi (tam giới: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, tức toàn bộ các cõi luân hồi), sắc chiếu rọi như ánh sáng vầng mặt trời không lường được, sắc thị hiện thân trăng không gì sánh, sắc mây hoa đáng yêu thích vô lượng, sắc trang nghiêm bằng mây tràng hoa sen đủ loại, sắc ngọn lửa hương xông khắp vượt hơn mọi thế gian, sắc sinh ra tất cả kho tàng Như Lai, sắc dùng âm thanh không thể nói hết mà mở bày, giảng rộng mọi pháp, sắc đầy đủ tất cả hạnh Phổ Hiền.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đi sâu vào pháp giới không hình sắc như thế, mà có thể hiện ra đủ loại sắc thân như vậy, khiến người được giáo hóa thấy, khiến người được giáo hóa nhớ nghĩ, vì người được giáo hóa mà chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não); tùy theo thời điểm của người được giáo hóa, tùy theo hình tướng của người được giáo hóa, khiến người được giáo hóa gần gũi, khiến người được giáo hóa tỏ ngộ, vì người được giáo hóa mà khởi đủ loại thần thông, vì người được giáo hóa mà hiện đủ loại tự tại, vì người được giáo hóa mà làm đủ loại việc. Đó gọi là thần thông trí thứ tám của Bồ-tát Ma-ha-tát: vì độ tất cả chúng sinh mà siêng tu thành tựu vô số sắc thân.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng nhất thiết pháp trí thông (trí thần thông thấu suốt tất cả các pháp), biết tất cả các pháp không có tên gọi, không có chủng tính (dòng loại riêng), không đến không đi, chẳng khác cũng chẳng phải không khác, chẳng nhiều thứ cũng chẳng phải không nhiều thứ, chẳng hai cũng chẳng phải không hai, vô ngã (không có cái tôi thực thể) và không gì so sánh, không sinh không diệt, không động không hoại, không thật không hư, là một tướng mà cũng không tướng, chẳng không chẳng có, chẳng pháp chẳng phi pháp, không theo thế tục cũng chẳng phải không theo thế tục, chẳng nghiệp chẳng phi nghiệp, chẳng quả báo chẳng phi quả báo, chẳng hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) chẳng vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt), chẳng đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) cũng chẳng phải không đệ nhất nghĩa, chẳng đạo chẳng phi đạo, chẳng xuất ly cũng chẳng phải không xuất ly, chẳng có lượng chẳng vô lượng, chẳng thế gian chẳng xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), chẳng từ nhân sinh cũng chẳng phải không từ nhân sinh, chẳng quyết định cũng chẳng phải không quyết định, chẳng thành tựu cũng chẳng phải không thành tựu, chẳng ra cũng chẳng phải không ra, chẳng phân biệt cũng chẳng phải không phân biệt, chẳng đúng lý cũng chẳng phải không đúng lý. Vị Bồ-tát này không chấp giữ thế tục đế (chân lý theo quy ước, cách hiểu thông thường của thế gian), không trụ vào đệ nhất nghĩa, không phân biệt các pháp, không dựng lập văn tự, tùy thuận bản tính tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt phiền não), không bỏ mọi đại nguyện, thấy nghĩa biết pháp, giăng mây pháp, tuôn mưa pháp. Tuy biết thật tướng (bộ mặt chân thật của các pháp) không thể nói ra lời, nhưng dùng phương tiện và biện tài (tài nói năng, giảng giải) vô tận, theo pháp, theo nghĩa mà lần lượt giảng rộng; vì đối với lời lẽ và biện luận về các pháp đều được khéo léo, đại từ đại bi đều đã trong sạch, nên có thể từ trong pháp lìa văn tự mà sinh ra văn tự, thuận theo pháp và nghĩa không trái nghịch, nói rằng các pháp đều từ duyên khởi (mọi pháp đều do nhân duyên hòa hợp mà sinh ra), tuy có lời nói mà không chấp trước. Giảng tất cả pháp với biện tài vô tận, phân biệt thiết lập, mở mang chỉ dẫn, khiến bản tính các pháp đầy đủ sáng tỏ, dứt lưới nghi ngờ, đều được trong sạch. Tuy thu nhận chúng sinh mà không rời chân thật, đối với pháp bất nhị (không hai, vượt khỏi mọi đối đãi) không thoái lui, thường giảng nói pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp) vô ngại, dùng các âm thanh mầu nhiệm, tùy theo tâm chúng sinh, tuôn khắp mưa pháp mà không lỡ thời. Đó gọi là thần thông trí thứ chín của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí biết tất cả các pháp.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí thông nhất thiết pháp diệt tận tam muội (tam muội: trạng thái định, tâm chuyên chú vắng lặng; diệt tận tam muội: định trong đó mọi hoạt động của tâm đều lắng dứt hết), trong mỗi niệm đều vào được nhất thiết pháp diệt tận tam muội, mà cũng không thoái lui đạo Bồ-tát, không bỏ việc Bồ-tát, không bỏ tâm đại từ đại bi, tu tập ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) chưa từng ngưng nghỉ, quán xét tất cả cõi nước của Phật không hề mỏi chán, không bỏ nguyện độ chúng sinh, không dứt việc chuyển pháp luân, không bỏ dở sự nghiệp giáo hóa chúng sinh, không bỏ hạnh cúng dường chư Phật, không bỏ cửa tự tại đối với mọi pháp, không bỏ việc thường thấy tất cả chư Phật, không bỏ việc thường nghe tất cả các pháp; biết tất cả các pháp bình đẳng không ngăn ngại, tự tại thành tựu mọi Phật pháp, mọi nguyện thù thắng đều được tròn đầy, biết rõ sự sai khác của mọi cõi nước, vào chủng tính Phật mà đến bờ bên kia (bỉ ngạn: ví cảnh giới giác ngộ giải thoát); có thể ở trong mỗi thế giới học tất cả các pháp, hiểu rõ pháp không có tướng, biết tất cả các pháp đều do duyên khởi, không có thể tính, nhưng vẫn tùy theo thế tục mà dùng phương tiện giảng nói; tuy đối với các pháp tâm không trụ vào đâu, nhưng thuận theo căn cơ (khả năng tiếp nhận) và lòng ưa muốn của chúng sinh mà dùng phương tiện nói đủ loại pháp. Khi vị Bồ-tát này trụ trong tam muội, tùy theo ý thích, hoặc trụ một kiếp, hoặc trụ trăm kiếp, hoặc trụ nghìn kiếp, hoặc trụ ức kiếp, hoặc trụ trăm ức kiếp, hoặc trụ nghìn ức kiếp, hoặc trụ trăm nghìn ức kiếp, hoặc trụ na-do-tha ức kiếp, hoặc trụ trăm na-do-tha ức kiếp, hoặc trụ nghìn na-do-tha ức kiếp, hoặc trụ trăm nghìn na-do-tha ức kiếp, hoặc trụ vô số kiếp, hoặc trụ vô lượng kiếp, cho đến hoặc trụ bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp. Bồ-tát vào nhất thiết pháp diệt tận tam muội này, tuy trụ trải qua bấy nhiêu kiếp, mà thân không tan rã, không gầy yếu, không biến đổi, chẳng thấy cũng chẳng phải không thấy, không diệt không hoại, không mỏi không lười, không thể cạn kiệt. Tuy đối với có và không đều không tạo tác gì, mà vẫn làm xong mọi việc của Bồ-tát. Đó là: luôn không rời bỏ tất cả chúng sinh, giáo hóa điều phục chưa từng lỡ thời, khiến họ tăng trưởng mọi Phật pháp, đối với hạnh Bồ-tát đều được tròn đầy; vì muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh mà thần thông biến hóa không ngưng nghỉ, ví như ánh sáng và bóng hình hiện ra khắp mọi nơi, mà trong tam muội thì vẫn vắng lặng không lay động. Đó là thần thông trí của Bồ-tát Ma-ha-tát: vào nhất thiết pháp diệt tận tam muội.
"Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ nơi mười loại thần thông như thế, thì tất cả trời và người không thể nghĩ bàn, tất cả chúng sinh không thể nghĩ bàn; tất cả Thanh văn, tất cả Độc giác, cùng tất cả các chúng Bồ-tát khác, như thế đều không thể nghĩ bàn. Vị Bồ-tát này, thân nghiệp (hành động bằng thân) không thể nghĩ bàn, ngữ nghiệp (hành động bằng lời nói) không thể nghĩ bàn, ý nghiệp (hành động bằng ý nghĩ) không thể nghĩ bàn, sự tự tại trong tam muội không thể nghĩ bàn, cảnh giới trí tuệ không thể nghĩ bàn; trừ chư Phật và những Bồ-tát đã được thần thông này, ngoài ra không ai có thể nói ra, xưng dương, ca ngợi công đức của người ấy. Này Phật tử! Đó là mười loại thần thông của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trụ nơi các thần thông này, thì đều được thần thông trí vô ngại đối với tất cả ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video