Phẩm Ly Thế Gian (phẩm "Lìa thế gian": nói về các hạnh của Bồ-tát, tuy sống giữa đời mà không bị đời trói buộc), thứ ba mươi tám, phần một.
Lúc bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật) ở nước Ma-kiệt-đề (Magadha, một vương quốc ở miền đông bắc Ấn Độ xưa), tại điện Phổ Quang Minh trong đạo tràng bồ-đề (nơi Phật thành đạo dưới cội cây bồ-đề), chốn a-lan-nhã của pháp (a-lan-nhã: nơi vắng lặng, xa chốn ồn ào, hợp cho việc tu hành). Ngài ngồi trên tòa sư tử Liên Hoa Tạng (tòa sư tử: chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn thú, thuyết pháp không hề sợ hãi; Liên Hoa Tạng: "kho hoa sen", tên của tòa ấy).
Sự giác ngộ nhiệm mầu của Ngài đã tròn đầy. Hai thứ hành (lối hành động còn chia làm hai bên như ta và người, có và không) đã dứt hẳn. Ngài thấu suốt pháp vô tướng (chân lý không có hình tướng cố định). Ngài an trụ ở chỗ Phật an trụ, đạt được sự bình đẳng của Phật, đến chỗ không còn chướng ngại, nơi pháp không gì lay chuyển được. Việc làm của Ngài không bị ngăn ngại; Ngài đứng vững trong cảnh giới không thể nghĩ bàn, thấy khắp ba đời (quá khứ, hiện tại và vị lai). Thân Ngài luôn đầy khắp mọi cõi nước, trí Ngài luôn sáng suốt thông đạt mọi pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, và cả giáo lý). Ngài hiểu rõ mọi hạnh, dứt hết mọi nghi ngờ, thân Ngài không ai đo lường được. Trí tuệ mà tất cả Bồ-tát đều mong cầu, Ngài đã đạt tới, đến được bờ bên kia rốt ráo, không hai, của Phật (bờ bên kia: cõi giải thoát, đối lại với bờ bên này là vòng sinh tử). Ngài có đủ sự giải thoát bình đẳng của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc theo đúng chân lý mà đến), chứng được địa vị bình đẳng của Phật, không có chính giữa cũng không có biên giới, trùm khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi hiện tượng), rộng ngang với hư không giới (cõi hư không vô tận).
Cùng ở đó với Ngài có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, bậc lớn), nhiều bằng số hạt bụi nhỏ trong trăm nghìn ức na-do-tha (một con số cực lớn, ước khoảng nghìn ức) cõi Phật, không thể nói hết. Vị nào cũng chỉ còn một đời nữa là sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và cùng khắp, tức quả vị Phật). Các vị từ đủ loại cõi nước ở các phương khác cùng đến tụ họp, ai cũng có đủ phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người khác) và trí tuệ của Bồ-tát.
Đó là: khéo quán sát tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống và có tâm thức), dùng sức phương tiện khiến họ được điều phục (thuần hóa, chế ngự những tâm xấu) và an trụ trong pháp của Bồ-tát. Khéo quán sát tất cả thế giới, dùng sức phương tiện mà đến khắp mọi nơi. Khéo quán sát cảnh giới niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), suy xét cân nhắc, lìa hẳn mọi hý luận (lời bàn luận vô ích, bám vào khái niệm) và sự phân biệt, mà tu hạnh nhiệm mầu không gián đoạn. Khéo thu nhận tất cả chúng sinh, khéo đi vào vô lượng pháp phương tiện; biết chúng sinh vốn rỗng không, chẳng có thật, mà vẫn không phá bỏ nghiệp quả (luật nhân quả: hành động nào đưa đến kết quả nấy). Khéo biết tâm sử (các phiền não sai khiến tâm) của chúng sinh, cảnh giới của các căn (căn cơ, khả năng tiếp nhận giáo pháp của mỗi người) và các phương tiện; đủ loại sai khác đều tiếp nhận và ghi nhớ được. Phật pháp của ba đời, tự mình hiểu rõ, lại giảng cho người khác. Đối với vô lượng pháp thế gian và xuất thế gian (thuộc về đời và vượt ra khỏi đời), đều khéo an trụ, biết được sự chân thật của chúng. Đối với tất cả các pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), đều khéo quán sát, biết chúng chẳng phải là hai. Trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của một ý nghĩ), đều đạt được tất cả trí tuệ của chư Phật ba đời. Trong từng niệm, đều thị hiện (hiện ra cho người thấy) việc thành Đẳng Chánh Giác (sự giác ngộ chân chính, bình đẳng, tức thành Phật), khiến tất cả chúng sinh phát tâm thành đạo. Nơi đối tượng mà tâm một chúng sinh hướng tới, biết hết cảnh giới của tất cả chúng sinh. Tuy đã vào địa vị nhất thiết trí của Như Lai (trí biết hết tất cả), mà không bỏ các việc làm thuộc hạnh Bồ-tát; có trí tuệ phương tiện mà không có gì là tạo tác. Vì từng chúng sinh một mà ở lại vô lượng kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), vậy mà trong a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm xuể) cũng khó gặp được các vị; các vị chuyển bánh xe chánh pháp (giảng dạy chân lý, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để điều phục chúng sinh, đều không uổng phí. Hạnh nguyện thanh tịnh của chư Phật ba đời, các vị đều đã đầy đủ. Các vị thành tựu vô lượng công đức (phước lành và đức hạnh do tu tập mà có) như thế, dù tất cả Như Lai nói trong vô biên kiếp cũng không hết.
Tên các vị là: Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Hóa, Bồ-tát Phổ Tuệ, Bồ-tát Phổ Kiến, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Phổ Quán, Bồ-tát Phổ Chiếu, Bồ-tát Phổ Tràng, Bồ-tát Phổ Giác… Như thế cả thảy nhiều bằng số hạt bụi của mười lần trăm nghìn ức na-do-tha cõi Phật không thể nói hết. Các vị đều thành tựu hạnh nguyện Phổ Hiền (Phổ Hiền: vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh lớn, nguyện lớn; hạnh nguyện Phổ Hiền là các hạnh tu và lời nguyện rộng lớn của Ngài); tâm sâu xa và nguyện lớn đều đã tròn đầy. Bất cứ nơi nào chư Phật ra đời, các vị đều đến thỉnh Phật chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp). Các vị khéo thọ trì (tiếp nhận và gìn giữ) pháp nhãn (con mắt chánh pháp, tức giáo pháp chân chính) của chư Phật, không làm dứt chủng tánh (hạt giống, dòng dõi thành Phật) của tất cả chư Phật. Các vị khéo biết thứ tự chư Phật ra đời và thọ ký (lời Phật báo trước rằng người nào đó sẽ thành Phật vào lúc nào, hiệu là gì), danh hiệu, cõi nước, việc thành Đẳng Chánh Giác và chuyển pháp luân của các Ngài. Ở thế giới không có Phật, các vị hiện thân thành Phật, khiến mọi chúng sinh tạp nhiễm (bị phiền não xen lẫn làm cho nhơ bẩn) đều được thanh tịnh. Các vị diệt được nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp xấu đã tạo gây ra) của tất cả Bồ-tát, đi vào pháp giới thanh tịnh không ngăn ngại.
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Phổ Hiền nhập vào một tam-muội (trạng thái thiền định, tâm tập trung vào một chỗ không tán loạn) rộng lớn tên là Phật Hoa Trang Nghiêm. Khi Ngài nhập tam-muội này, tất cả thế giới ở mười phương đều chấn động theo sáu cách, mười tám tướng (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất: rung, nổi lên, vọt lên, chấn động, gầm vang, va đập; mỗi kiểu có ba mức nên thành mười tám tướng), phát ra âm thanh lớn, không ai không nghe thấy. Sau đó Ngài từ tam-muội ấy đứng dậy.
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Phổ Tuệ biết đại chúng đã tụ họp, bèn hỏi Bồ-tát Phổ Hiền rằng: "Phật tử (con Phật, tiếng gọi người tu theo Phật)! Xin Ngài giảng nói cho:
Thế nào là chỗ nương tựa của Bồ-tát Ma-ha-tát? Thế nào là ý tưởng kỳ đặc (ý nghĩ đặc biệt, khác thường)? Thế nào là hạnh? Thế nào là thiện tri thức (bạn hiền, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu)? Thế nào là siêng năng tinh tấn (nỗ lực không ngừng trong việc lành)? Thế nào là tâm được an ổn? Thế nào là thành tựu chúng sinh (giúp chúng sinh tu tiến đến chỗ thành tựu)? Thế nào là giới (điều răn, phép tắc giữ gìn thân, lời nói và ý nghĩ)? Thế nào là tự biết mình được thọ ký? Thế nào là đi vào (thấu hiểu) các Bồ-tát? Thế nào là đi vào các Như Lai? Thế nào là đi vào tâm hành (sự vận hành của tâm) của chúng sinh? Thế nào là đi vào thế giới? Thế nào là đi vào kiếp? Thế nào là nói về ba đời? Thế nào là đi vào ba đời? Thế nào là phát tâm không mỏi mệt, chán nản? Thế nào là trí phân biệt sai khác? Thế nào là đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên mất)? Thế nào là giảng nói về Phật? Thế nào là phát tâm Phổ Hiền? Thế nào là pháp hạnh Phổ Hiền? Vì sao mà khởi lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh)? Thế nào là nhân duyên phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh)? Thế nào là khởi lòng tôn trọng đối với thiện tri thức? Thế nào là thanh tịnh? Thế nào là các ba-la-mật (các pháp tu đưa người từ bờ sinh tử sang bờ giải thoát)? Thế nào là trí tùy giác (trí nương theo đó mà giác ngộ)? Thế nào là chứng tri (tự mình chứng nghiệm mà biết)? Thế nào là sức mạnh? Thế nào là bình đẳng? Thế nào là những câu nói lên nghĩa chân thật của Phật pháp? Thế nào là thuyết pháp? Thế nào là gìn giữ? Thế nào là biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát)? Thế nào là tự tại (làm gì cũng được, không bị trói buộc)? Thế nào là tánh không dính mắc? Thế nào là tâm bình đẳng? Thế nào là sinh ra trí tuệ? Thế nào là biến hóa? Thế nào là lực trì (sức mạnh nâng đỡ, gìn giữ)? Thế nào là được vui mừng an ủi lớn? Thế nào là đi sâu vào Phật pháp? Thế nào là chỗ nương dựa? Thế nào là phát tâm không sợ hãi? Thế nào là phát tâm không nghi ngờ? Thế nào là không thể nghĩ bàn? Thế nào là lời nói kín đáo khéo léo? Thế nào là trí phân biệt khéo léo? Thế nào là nhập tam-muội? Thế nào là đi vào khắp nơi? Thế nào là cửa giải thoát? Thế nào là thần thông (năng lực siêu phàm vượt ngoài khả năng người thường)? Thế nào là minh (sự sáng suốt thấu triệt)? Thế nào là giải thoát? Thế nào là vườn rừng? Thế nào là cung điện? Thế nào là điều ưa thích? Thế nào là trang nghiêm (tô điểm cho đẹp đẽ, trang trọng)? Thế nào là phát tâm không lay động? Thế nào là không bỏ tâm sâu rộng? Thế nào là quán sát? Thế nào là thuyết pháp? Thế nào là thanh tịnh? Thế nào là ấn (dấu ấn chứng nhận)? Thế nào là ánh sáng trí tuệ soi chiếu? Thế nào là chỗ an trụ không gì sánh bằng? Thế nào là tâm không thấp kém? Thế nào là tâm vươn lên cao như núi? Thế nào là trí như biển để vào quả bồ-đề vô thượng (sự giác ngộ cao nhất)? Thế nào là an trụ như ngọc báu? Thế nào là phát tâm thệ nguyện Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương cứu độ tất cả chúng sinh) vững chắc như kim cương? Thế nào là sự phát khởi lớn? Thế nào là việc lớn rốt ráo? Thế nào là lòng tin không thể phá hoại? Thế nào là thọ ký? Thế nào là hồi hướng thiện căn (đem gốc lành, công đức mình đã làm hướng về mục đích lớn như quả Phật và lợi ích chúng sinh)? Thế nào là được trí tuệ? Thế nào là phát tâm rộng lớn vô biên? Thế nào là kho báu ẩn giấu? Thế nào là luật nghi (khuôn phép giữ gìn thân, miệng, ý)? Thế nào là tự tại? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại đối với chúng sinh? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại đối với cõi nước? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại đối với pháp? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của thân? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của nguyện? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của cảnh giới? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của trí? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của thần thông? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của thần lực? Thế nào là tác dụng không ngăn ngại của sức mạnh? Thế nào là du hý (thong dong tự tại như dạo chơi)? Thế nào là cảnh giới? Thế nào là sức mạnh? Thế nào là không sợ hãi? Thế nào là pháp bất cộng (những đức riêng có của bậc giác ngộ, không chung với người khác)? Thế nào là nghiệp (hành động có tạo ra quả báo)? Thế nào là thân? Thế nào là thân nghiệp (hành động bằng thân)? Thế nào là thân? Thế nào là lời nói? Thế nào là tu cho trong sạch khẩu nghiệp (hành động bằng lời nói)? Thế nào là được che chở giữ gìn? Thế nào là làm xong việc lớn? Thế nào là tâm? Thế nào là phát tâm? Thế nào là tâm trùm khắp? Thế nào là các căn? Thế nào là tâm sâu xa? Thế nào là tâm sâu xa vượt bậc? Thế nào là siêng tu? Thế nào là hiểu biết quả quyết (hiểu chắc chắn, không còn ngờ vực)? Thế nào là hiểu biết quả quyết đi vào thế giới? Thế nào là hiểu biết quả quyết đi vào cõi chúng sinh? Thế nào là tập khí (thói quen còn sót lại do huân tập lâu đời)? Thế nào là chấp thủ (bám giữ)? Thế nào là tu? Thế nào là thành tựu Phật pháp? Thế nào là lui mất con đường Phật pháp? Thế nào là con đường lìa sinh tử? Thế nào là pháp quyết định? Thế nào là con đường sinh ra Phật pháp? Thế nào là danh hiệu bậc đại trượng phu? Thế nào là đạo? Thế nào là đạo vô lượng? Thế nào là trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho đường tu)? Thế nào là tu đạo? Thế nào là trang nghiêm đạo? Thế nào là chân? Thế nào là tay? Thế nào là bụng? Thế nào là kho tàng? Thế nào là tim? Thế nào là mặc áo giáp? Thế nào là khí giới? Thế nào là đầu? Thế nào là mắt? Thế nào là tai? Thế nào là mũi? Thế nào là lưỡi? Thế nào là thân? Thế nào là ý? Thế nào là đi? Thế nào là đứng? Thế nào là ngồi? Thế nào là nằm? Thế nào là chỗ ở? Thế nào là chỗ đi lại? Thế nào là quán sát? Thế nào là quán sát khắp cùng? Thế nào là vươn mình mạnh mẽ? Thế nào là tiếng rống sư tử (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi)? Thế nào là bố thí thanh tịnh? Thế nào là giữ giới thanh tịnh? Thế nào là nhẫn nhục thanh tịnh? Thế nào là tinh tấn thanh tịnh? Thế nào là thiền định thanh tịnh? Thế nào là trí tuệ thanh tịnh? Thế nào là lòng từ (thương yêu, ban vui) thanh tịnh? Thế nào là lòng bi (xót thương, cứu khổ) thanh tịnh? Thế nào là lòng hỷ (vui theo điều tốt của người) thanh tịnh? Thế nào là lòng xả (buông bỏ, không thiên vị, không bám víu) thanh tịnh? Thế nào là nghĩa? Thế nào là pháp? Thế nào là đồ trợ đạo về phước đức? Thế nào là đồ trợ đạo về trí tuệ? Thế nào là minh túc (sự sáng suốt đầy đủ)? Thế nào là cầu pháp? Thế nào là hiểu rõ pháp? Thế nào là pháp tu hành? Thế nào là ma (thế lực ngăn cản, phá hoại việc tu hành)? Thế nào là việc làm của ma? Thế nào là lìa bỏ việc làm của ma? Thế nào là thấy Phật? Thế nào là việc làm của Phật? Thế nào là việc làm do kiêu mạn? Thế nào là việc làm của trí tuệ? Thế nào là bị ma nắm giữ? Thế nào là được Phật nắm giữ, hộ trì? Thế nào là được pháp nắm giữ, hộ trì? Thế nào là những việc làm khi ở cõi trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư thuộc cõi Dục, nơi Bồ-tát ở trong đời cuối trước khi xuống trần thành Phật)? Vì sao qua đời ở cung trời Đâu-suất? Vì sao hiện ra việc ở trong thai mẹ? Thế nào là hiện ra cõi vi tế (?)? Vì sao hiện ra lúc mới sinh? Vì sao hiện ra nụ cười mỉm? Vì sao hiện ra việc đi bảy bước? Vì sao hiện ra thời thơ ấu? Vì sao hiện ra việc ở trong cung? Vì sao hiện ra việc xuất gia (rời nhà đi tu)? Vì sao hiện ra việc tu khổ hạnh (hành xác)? Đến đạo tràng như thế nào? Ngồi nơi đạo tràng như thế nào? Thế nào là những tướng kỳ lạ khi ngồi nơi đạo tràng? Vì sao hiện ra việc hàng phục ma? Thế nào là thành tựu sức mạnh của Như Lai? Chuyển pháp luân như thế nào? Vì sao nhờ chuyển pháp luân mà được pháp trắng sạch (pháp lành thanh tịnh)? Vì sao Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Chánh Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chính, cùng khắp) lại thị hiện bát-niết-bàn (nhập niết-bàn hoàn toàn, tức Phật qua đời)?
Lành thay, Phật tử! Những pháp như thế, xin Ngài giảng nói cho!"
Lúc bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền bảo Bồ-tát Phổ Tuệ cùng các vị Bồ-tát rằng:
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười chỗ nương tựa. Mười chỗ ấy là gì? Đó là: lấy tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) làm chỗ nương tựa, vì luôn không quên mất; lấy thiện tri thức (bạn hiền, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu) làm chỗ nương tựa, vì hòa hợp như một; lấy thiện căn (gốc lành, tức các việc lành làm nền cho quả tốt) làm chỗ nương tựa, vì tu tập gom góp cho tăng trưởng; lấy ba-la-mật (pháp tu đưa người từ bờ sinh tử sang bờ giải thoát) làm chỗ nương tựa, vì tu hành đầy đủ; lấy tất cả các pháp làm chỗ nương tựa, vì rốt ráo thoát ra được; lấy nguyện lớn làm chỗ nương tựa, vì làm tăng trưởng bồ-đề (sự giác ngộ); lấy các hạnh làm chỗ nương tựa, vì thành tựu khắp cả; lấy tất cả Bồ-tát làm chỗ nương tựa, vì cùng một trí tuệ; lấy việc cúng dường chư Phật làm chỗ nương tựa, vì lòng tin trong sạch; lấy tất cả Như Lai (danh hiệu của Phật) làm chỗ nương tựa, vì như cha hiền dạy bảo không ngừng. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được trở thành chỗ nương tựa của trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười ý tưởng kỳ đặc. Mười ý tưởng ấy là gì? Đó là: đối với mọi thiện căn, nghĩ đó là thiện căn của chính mình; đối với mọi thiện căn, nghĩ đó là hạt giống bồ-đề; đối với mọi chúng sinh, nghĩ họ là đồ đựng bồ-đề (người có thể tiếp nhận sự giác ngộ); đối với mọi lời nguyện, nghĩ đó là lời nguyện của chính mình; đối với mọi pháp, nghĩ đến sự thoát ra; đối với mọi hạnh, nghĩ đó là hạnh của chính mình; đối với mọi pháp, nghĩ đó là Phật pháp; đối với mọi pháp ngôn ngữ, nghĩ đó là con đường của lời nói; đối với mọi đức Phật, nghĩ đó là cha hiền; đối với mọi Như Lai, nghĩ là không hai. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được ý tưởng khéo léo vô thượng.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười hạnh. Mười hạnh ấy là gì? Đó là: hạnh đối với mọi chúng sinh, vì khiến tất cả đều thành thục; hạnh cầu mọi pháp, vì đều tu học hết; hạnh mọi thiện căn, vì khiến tất cả đều tăng trưởng; hạnh mọi tam-muội (trạng thái thiền định, tâm tập trung không tán loạn), vì một lòng không loạn; hạnh mọi trí tuệ, vì không gì không biết rõ; hạnh mọi thần thông (năng lực siêu phàm), vì biến hóa tự tại; hạnh mọi sự tu tập, vì không gì không tu được; hạnh đối với mọi cõi Phật, vì đều trang nghiêm (tô điểm đẹp đẽ) cả; hạnh đối với mọi bạn lành, vì cung kính cúng dường; hạnh đối với mọi Như Lai, vì tôn trọng phụng sự. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được hạnh trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thiện tri thức. Mười vị ấy là gì? Đó là: thiện tri thức khiến mình an trụ nơi tâm bồ-đề; thiện tri thức khiến mình sinh thiện căn; thiện tri thức khiến mình thực hành các ba-la-mật; thiện tri thức khiến mình giảng giải được mọi pháp; thiện tri thức khiến mình làm cho mọi chúng sinh thành thục; thiện tri thức khiến mình được biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát) quả quyết; thiện tri thức khiến mình không đắm vào mọi thứ thế gian; thiện tri thức khiến mình tu hành trong mọi kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) mà không chán mỏi; thiện tri thức khiến mình an trụ trong hạnh Phổ Hiền (các hạnh tu rộng lớn của Bồ-tát Phổ Hiền); thiện tri thức khiến mình vào được chỗ mà trí của mọi đức Phật đã vào. Đó là mười.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sự siêng năng tinh tấn. Mười sự ấy là gì? Đó là: siêng năng tinh tấn giáo hóa mọi chúng sinh; siêng năng tinh tấn đi sâu vào mọi pháp; siêng năng tinh tấn làm cho mọi thế giới trang nghiêm, thanh tịnh; siêng năng tinh tấn tu hành mọi điều Bồ-tát phải học; siêng năng tinh tấn diệt trừ điều ác của mọi chúng sinh; siêng năng tinh tấn làm dứt nỗi khổ của mọi ba đường ác (ba cõi khổ nhất: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, và súc sinh); siêng năng tinh tấn đánh tan mọi loài ma (thế lực ngăn cản, phá hoại việc tu hành); siêng năng tinh tấn nguyện làm con mắt trong sáng cho mọi chúng sinh; siêng năng tinh tấn cúng dường mọi đức Phật; siêng năng tinh tấn khiến mọi Như Lai đều vui mừng. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì có đủ tinh tấn ba-la-mật vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách để tâm được an ổn. Mười cách ấy là gì? Đó là: tự mình an trụ nơi tâm bồ-đề, cũng khiến người khác an trụ nơi tâm bồ-đề, thì tâm được an ổn; tự mình rốt ráo lìa giận dữ tranh cãi, cũng khiến người khác lìa giận dữ tranh cãi, thì tâm được an ổn; tự mình lìa pháp của kẻ phàm phu ngu muội, cũng khiến người khác lìa pháp của kẻ phàm phu ngu muội, thì tâm được an ổn; tự mình siêng tu thiện căn, cũng khiến người khác siêng tu thiện căn, thì tâm được an ổn; tự mình an trụ trên con đường ba-la-mật, cũng khiến người khác an trụ trên con đường ba-la-mật, thì tâm được an ổn; tự mình sinh vào nhà Phật, cũng khiến người khác sinh vào nhà Phật, thì tâm được an ổn; tự mình đi sâu vào pháp chân thật không có tự tánh (sự vật không có bản chất riêng tồn tại độc lập), cũng khiến người khác vào pháp chân thật không có tự tánh, thì tâm được an ổn; tự mình không chê bai mọi Phật pháp, cũng khiến người khác không chê bai mọi Phật pháp, thì tâm được an ổn; tự mình làm tròn nguyện bồ-đề về nhất thiết trí (trí biết hết tất cả), cũng khiến người khác làm tròn nguyện bồ-đề về nhất thiết trí, thì tâm được an ổn; tự mình đi sâu vào kho trí vô tận của mọi Như Lai, cũng khiến người khác vào kho trí vô tận của mọi Như Lai, thì tâm được an ổn. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được sự an ổn của trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách thành tựu chúng sinh (giúp chúng sinh tu tiến đến chỗ thành tựu). Mười cách ấy là gì? Đó là: dùng bố thí để thành tựu chúng sinh; dùng sắc thân (thân có hình tướng nhìn thấy được) để thành tựu chúng sinh; dùng thuyết pháp để thành tựu chúng sinh; dùng việc cùng làm với họ để thành tựu chúng sinh; dùng sự không nhiễm đắm để thành tựu chúng sinh; dùng việc chỉ bày hạnh Bồ-tát để thành tựu chúng sinh; dùng việc hiện thân rực rỡ khắp mọi thế giới để thành tựu chúng sinh; dùng việc thị hiện (hiện ra cho thấy) uy đức lớn của Phật pháp để thành tựu chúng sinh; dùng đủ loại biến hóa thần thông để thành tựu chúng sinh; dùng đủ loại phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt người) kín đáo, khéo léo để thành tựu chúng sinh. Đó là mười. Bồ-tát dùng những cách này để thành tựu cõi chúng sinh.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ giới (điều răn, phép tắc giữ gìn thân, lời nói và ý nghĩ). Mười thứ ấy là gì? Đó là: giới không bỏ tâm bồ-đề; giới xa lìa địa vị của nhị thừa (hai hàng Thanh văn và Duyên giác, chỉ chú trọng tự giải thoát cho mình); giới quán sát để làm lợi ích mọi chúng sinh; giới khiến mọi chúng sinh an trụ trong Phật pháp; giới tu mọi điều Bồ-tát phải học; giới đối với mọi pháp không có gì để nắm được; giới đem mọi thiện căn hồi hướng (đem công đức của mình hướng về) quả bồ-đề; giới không bám vào thân của mọi Như Lai; giới suy xét mọi pháp mà lìa sự chấp giữ; giới luật nghi của các căn (giữ gìn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý theo khuôn phép, không để buông lung theo cảnh). Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được giới ba-la-mật rộng lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười pháp thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật); nhờ đó Bồ-tát tự biết mình được thọ ký. Mười pháp ấy là gì? Đó là: dùng ý chí thù thắng (vượt trội) mà phát tâm bồ-đề, tự biết mình được thọ ký; mãi mãi không chán bỏ các hạnh Bồ-tát, tự biết mình được thọ ký; ở trong mọi kiếp mà thực hành hạnh Bồ-tát, tự biết mình được thọ ký; tu mọi Phật pháp, tự biết mình được thọ ký; đối với mọi lời Phật dạy đều một mực tin sâu, tự biết mình được thọ ký; tu mọi thiện căn đều khiến thành tựu, tự biết mình được thọ ký; đặt mọi chúng sinh vào quả bồ-đề của Phật, tự biết mình được thọ ký; đối với mọi thiện tri thức hòa hợp không hai, tự biết mình được thọ ký; đối với mọi thiện tri thức đều nghĩ như là Như Lai, tự biết mình được thọ ký; luôn siêng năng giữ gìn bản nguyện bồ-đề (lời nguyện ban đầu cầu giác ngộ), tự biết mình được thọ ký. Đó là mười.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách đi vào (thấu hiểu) các Bồ-tát. Mười cách ấy là gì? Đó là: đi vào bản nguyện; đi vào hạnh; đi vào sự tích tập; đi vào các ba-la-mật; đi vào sự thành tựu; đi vào các nguyện sai khác; đi vào đủ loại hiểu biết; đi vào việc trang nghiêm cõi Phật; đi vào thần lực tự tại (sức mạnh siêu phàm làm gì cũng được, không bị trói buộc); đi vào việc thị hiện thọ sinh (hiện ra việc sinh vào đời). Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà đi vào khắp tất cả Bồ-tát trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai).
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách đi vào các Như Lai. Mười cách ấy là gì? Đó là: đi vào việc thành Chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật) vô biên; đi vào việc chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) vô biên; đi vào các pháp phương tiện vô biên; đi vào các âm thanh sai khác vô biên; đi vào việc điều phục (thuần hóa, chế ngự tâm xấu) chúng sinh vô biên; đi vào thần lực tự tại vô biên; đi vào đủ loại thân sai khác vô biên; đi vào tam-muội vô biên; đi vào lực (mười trí lực của Phật) và vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp) vô biên; đi vào việc thị hiện niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử; ở đây là Phật hiện ra việc qua đời) vô biên. Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà đi vào khắp tất cả Như Lai trong ba đời.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách đi vào hành của chúng sinh. Mười cách ấy là gì? Đó là: đi vào hành quá khứ của mọi chúng sinh; đi vào hành vị lai của mọi chúng sinh; đi vào hành hiện tại của mọi chúng sinh; đi vào hành lành của mọi chúng sinh; đi vào hành chẳng lành của mọi chúng sinh; đi vào tâm hành của mọi chúng sinh; đi vào hành của căn (căn cơ, khả năng tiếp nhận giáo pháp) của mọi chúng sinh; đi vào hành của sự hiểu biết của mọi chúng sinh; đi vào hành của phiền não và tập khí (thói quen còn sót lại do huân tập lâu đời) của mọi chúng sinh; đi vào hành về lúc nên và lúc không nên giáo hóa, điều phục của mọi chúng sinh. Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà đi vào khắp hành của tất cả chúng sinh.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách đi vào thế giới. Mười cách ấy là gì? Đó là: đi vào thế giới nhơ bẩn; đi vào thế giới trong sạch; đi vào thế giới nhỏ; đi vào thế giới lớn; đi vào thế giới trong hạt bụi; đi vào thế giới vi tế (cực nhỏ, khó thấy); đi vào thế giới úp xuống; đi vào thế giới ngửa lên; đi vào thế giới có Phật; đi vào thế giới không có Phật. Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà đi vào khắp tất cả thế giới ở mười phương.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách đi vào kiếp. Mười cách ấy là gì? Đó là: đi vào kiếp quá khứ; đi vào kiếp vị lai; đi vào kiếp hiện tại; đi vào những kiếp đếm được; đi vào những kiếp không đếm được; đi vào những kiếp đếm được chính là không đếm được; đi vào những kiếp không đếm được chính là đếm được; đi vào tất cả các kiếp chính là chẳng phải kiếp; đi vào chẳng phải kiếp chính là tất cả các kiếp; đi vào tất cả các kiếp chính là một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của một ý nghĩ). Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà đi vào khắp tất cả các kiếp.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách nói về ba đời. Mười cách ấy là gì? Đó là: ở đời quá khứ nói về đời quá khứ; ở đời quá khứ nói về đời vị lai; ở đời quá khứ nói về đời hiện tại; ở đời vị lai nói về đời quá khứ; ở đời vị lai nói về đời hiện tại; ở đời vị lai nói về sự vô tận; ở đời hiện tại nói về đời quá khứ; ở đời hiện tại nói về đời vị lai; ở đời hiện tại nói về sự bình đẳng; ở đời hiện tại nói ba đời chính là một niệm. Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà nói khắp về ba đời.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách biết ba đời. Mười cách ấy là gì? Đó là: biết các sự đặt định; biết các lời nói; biết các cuộc bàn luận; biết các khuôn phép; biết các tên gọi; biết các mệnh lệnh quy định; biết tên gọi giả tạm của chúng; biết sự vô tận của chúng; biết sự tịch diệt (vắng lặng, dứt hết) của chúng; biết tất cả đều không (không có thực thể cố định). Đó là mười. Bồ-tát nhờ đó mà biết khắp mọi pháp trong ba đời.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát phát mười thứ tâm không mỏi mệt, chán nản. Mười thứ ấy là gì? Đó là: tâm không mỏi mệt chán nản khi cúng dường mọi đức Phật; tâm không mỏi mệt chán nản khi gần gũi mọi thiện tri thức; tâm không mỏi mệt chán nản khi cầu mọi pháp; tâm không mỏi mệt chán nản khi nghe chánh pháp; tâm không mỏi mệt chán nản khi giảng nói chánh pháp; tâm không mỏi mệt chán nản khi giáo hóa, điều phục mọi chúng sinh; tâm không mỏi mệt chán nản khi đặt mọi chúng sinh vào quả bồ-đề của Phật; tâm không mỏi mệt chán nản khi ở trong từng thế giới trải qua số kiếp không thể nói, không thể nói hết mà thực hành hạnh Bồ-tát; tâm không mỏi mệt chán nản khi đi khắp mọi thế giới; tâm không mỏi mệt chán nản khi quán sát, suy xét mọi Phật pháp. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được trí tuệ lớn vô thượng không mỏi mệt chán nản của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ trí phân biệt sai khác. Mười thứ ấy là gì? Đó là: trí biết sự sai khác của chúng sinh; trí biết sự sai khác của các căn; trí biết sự sai khác của nghiệp báo (quả báo do hành động gây ra); trí biết sự sai khác của việc thọ sinh (sinh ra ở các cõi); trí biết sự sai khác của các thế giới; trí biết sự sai khác của pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi hiện tượng); trí biết sự sai khác của chư Phật; trí biết sự sai khác của các pháp; trí biết sự sai khác của ba đời; trí biết sự sai khác của mọi con đường ngôn ngữ. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được trí phân biệt sai khác rộng lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không để quên mất). Mười thứ ấy là gì? Đó là: đà-la-ni nghe mà giữ được, vì giữ mọi pháp không quên mất; đà-la-ni tu hành, vì quán sát mọi pháp đúng như thật một cách khéo léo; đà-la-ni suy xét, vì hiểu rõ tánh của mọi pháp; đà-la-ni ánh sáng của pháp, vì soi rõ các Phật pháp không thể nghĩ bàn; đà-la-ni tam-muội, vì ở khắp chỗ của mọi đức Phật hiện tại nghe chánh pháp mà tâm không loạn; đà-la-ni âm thanh tròn đầy, vì hiểu rõ những âm thanh, lời nói không thể nghĩ bàn; đà-la-ni ba đời, vì giảng nói các Phật pháp không thể nghĩ bàn trong ba đời; đà-la-ni đủ loại biện tài, vì giảng nói vô biên Phật pháp; đà-la-ni sinh ra cái tai không ngăn ngại, vì pháp do vô số đức Phật không thể nói hết đã nói đều nghe được cả; đà-la-ni tất cả Phật pháp, vì an trụ trong lực và vô úy (không sợ hãi) của Như Lai. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát muốn được pháp này, thì nên siêng năng tu học.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nói về mười loại Phật. Mười loại ấy là gì? Đó là: Phật thành Chánh giác (Phật hiện ra việc giác ngộ, thành đạo); Phật nguyện (Phật hiện ra từ lời nguyện); Phật nghiệp báo (Phật là quả báo của các hạnh đã tu); Phật trụ trì (Phật gìn giữ giáo pháp tồn tại lâu dài); Phật niết-bàn; Phật pháp giới (Phật trùm khắp pháp giới); Phật tâm (Phật ở ngay nơi tâm); Phật tam-muội (Phật hiện ra trong thiền định); Phật bản tánh (Phật vốn là bản tánh của mọi pháp); Phật tùy ưa thích (Phật hiện ra tùy theo điều chúng sinh ưa thích). Đó là mười.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát phát mười thứ tâm Phổ Hiền. Mười thứ ấy là gì? Đó là: phát tâm đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn ban vui cho mọi người), vì cứu giúp che chở mọi chúng sinh; phát tâm đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho mọi người), vì chịu khổ thay cho mọi chúng sinh; phát tâm bố thí tất cả, vì bỏ ra hết mọi thứ mình có; phát tâm lấy việc nghĩ đến nhất thiết trí làm đầu, vì ưa cầu mọi Phật pháp; phát tâm trang nghiêm bằng công đức (phước lành và đức hạnh do tu tập mà có), vì học mọi hạnh Bồ-tát; phát tâm như kim cương, vì sinh ra ở bất cứ nơi đâu cũng không quên mất; phát tâm như biển, vì mọi pháp trắng sạch (pháp lành thanh tịnh) đều chảy vào; phát tâm như vua của các núi lớn, vì mọi lời độc ác đều nhẫn chịu được; phát tâm an ổn, vì ban cho mọi chúng sinh sự không sợ hãi; phát tâm rốt ráo bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt thật tướng các pháp, đưa người qua bờ giải thoát), vì khéo quán sát mọi pháp đều không có gì thật. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong tâm này, thì mau chóng thành tựu trí khéo léo của Phổ Hiền.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười pháp hạnh Phổ Hiền. Mười pháp ấy là gì? Đó là: pháp hạnh Phổ Hiền nguyện ở lại trong mọi kiếp tương lai; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện cúng dường, cung kính mọi đức Phật trong tương lai; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện đặt mọi chúng sinh vào hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện gom góp mọi thiện căn; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện đi vào mọi ba-la-mật; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện làm đầy đủ mọi hạnh Bồ-tát; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện trang nghiêm mọi thế giới; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện sinh vào mọi cõi Phật; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện khéo quán sát mọi pháp; pháp hạnh Phổ Hiền nguyện thành quả bồ-đề vô thượng ở mọi cõi nước của Phật. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát siêng tu pháp này, thì mau chóng làm đầy đủ hạnh nguyện Phổ Hiền.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng mười cách quán sát chúng sinh mà khởi lòng đại bi. Mười cách ấy là gì? Đó là: thấy chúng sinh không nơi nương tựa, không chỗ cậy nhờ mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh tánh tình không thuần hòa mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh nghèo nàn, không có thiện căn mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh ngủ mê trong đêm dài (đắm chìm trong mê muội lâu đời) mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh làm những điều chẳng lành mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh bị dây trói của dục vọng trói buộc mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh chìm trong biển sinh tử mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh mãi mang bệnh khổ mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh không có mong muốn làm điều lành mà khởi lòng đại bi; thấy chúng sinh mất hết các Phật pháp mà khởi lòng đại bi. Đó là mười. Bồ-tát luôn dùng tâm này để quán sát chúng sinh.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười nhân duyên phát tâm bồ-đề. Mười nhân duyên ấy là gì? Đó là: vì giáo hóa, điều phục mọi chúng sinh mà phát tâm bồ-đề; vì diệt trừ khối khổ của mọi chúng sinh mà phát tâm bồ-đề; vì ban cho mọi chúng sinh sự an vui đầy đủ mà phát tâm bồ-đề; vì dứt sự ngu si của mọi chúng sinh mà phát tâm bồ-đề; vì ban cho mọi chúng sinh trí tuệ của Phật mà phát tâm bồ-đề; vì cung kính cúng dường mọi đức Phật mà phát tâm bồ-đề; vì theo lời Như Lai dạy, khiến Phật vui mừng mà phát tâm bồ-đề; vì được thấy tướng tốt và vẻ đẹp nơi sắc thân của mọi đức Phật (thân Phật có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp) mà phát tâm bồ-đề; vì đi vào trí tuệ rộng lớn của mọi đức Phật mà phát tâm bồ-đề; vì làm hiển lộ lực và vô sở úy của chư Phật mà phát tâm bồ-đề. Đó là mười.
"Phật tử! Nếu Bồ-tát phát tâm bồ-đề vô thượng, vì muốn ngộ nhập nhất thiết trí trí (trí tối thượng của Phật, trí của mọi trí), khi gần gũi cúng dường thiện tri thức, thì nên khởi mười thứ tâm. Mười thứ ấy là gì? Đó là: khởi tâm hầu hạ, tâm vui mừng, tâm không trái nghịch, tâm vâng theo, tâm không cầu điều gì khác, tâm một mực hướng về, tâm cùng chung thiện căn, tâm cùng chung lời nguyện, tâm xem như Như Lai, tâm cùng chung hạnh tròn đầy. Đó là mười.
"Phật tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khởi những tâm như thế, thì được mười sự thanh tịnh. Mười sự ấy là gì? Đó là: tâm sâu xa thanh tịnh, vì đi đến chỗ rốt ráo không hề sai mất, hư hoại; sắc thân thanh tịnh, vì tùy theo chỗ thích hợp mà thị hiện; âm thanh thanh tịnh, vì thông hiểu mọi thứ ngôn ngữ; biện tài thanh tịnh, vì khéo nói vô biên Phật pháp; trí tuệ thanh tịnh, vì lìa bỏ mọi bóng tối ngu si; sự thọ sinh thanh tịnh, vì có đủ sức tự tại của Bồ-tát; quyến thuộc (những người thân thuộc, đi theo) thanh tịnh, vì đã thành tựu các thiện căn cho những chúng sinh cùng tu hành trong quá khứ; quả báo thanh tịnh, vì diệt trừ mọi nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp xấu gây ra); nguyện lớn thanh tịnh, vì cùng một tánh không hai với các Bồ-tát; các hạnh thanh tịnh, vì nương theo cỗ xe Phổ Hiền (con đường tu theo hạnh Phổ Hiền) mà thoát ra. Đó là mười.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười ba-la-mật. Mười ba-la-mật ấy là gì? Đó là: bố thí ba-la-mật, vì bỏ ra hết mọi thứ mình có; trì giới ba-la-mật, vì làm thanh tịnh giới của Phật; nhẫn nhục ba-la-mật, vì an trụ trong sự nhẫn của Phật; tinh tấn ba-la-mật, vì mọi việc làm đều không lui sụt; thiền ba-la-mật (thiền: giữ tâm lắng yên), vì tâm chuyên chú vào một cảnh; bát-nhã ba-la-mật, vì quán sát mọi pháp đúng như thật; trí ba-la-mật, vì đi vào lực của Phật; nguyện ba-la-mật, vì làm đầy đủ các nguyện lớn của Phổ Hiền; thần thông ba-la-mật, vì thị hiện mọi tác dụng tự tại; pháp ba-la-mật, vì đi vào khắp mọi Phật pháp. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì có đủ trí tuệ lớn ba-la-mật vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười trí tùy giác (trí nương theo đó mà giác ngộ). Mười trí ấy là gì? Đó là: trí tùy giác về sự sai khác vô lượng của mọi thế giới; trí tùy giác về sự không thể nghĩ bàn của mọi cõi chúng sinh; trí tùy giác rằng mọi pháp, một mà vào thành nhiều thứ, nhiều thứ mà vào thành một; trí tùy giác về sự rộng lớn của mọi pháp giới; trí tùy giác về sự rốt ráo của mọi cõi hư không; trí tùy giác về mọi thế giới đi vào đời quá khứ; trí tùy giác về mọi thế giới đi vào đời vị lai; trí tùy giác về mọi thế giới đi vào đời hiện tại; trí tùy giác rằng vô lượng hạnh nguyện của mọi Như Lai đều được tròn đầy trong một trí; trí tùy giác rằng chư Phật ba đời đều cùng một hạnh mà thoát ra được. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được ánh sáng tự tại đối với mọi pháp, những điều mong nguyện đều tròn đầy, trong khoảng một niệm đều hiểu rõ mọi Phật pháp và thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng, tức thành Phật).
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười điều chứng tri (tự mình chứng nghiệm mà biết). Mười điều ấy là gì? Đó là: biết mọi pháp chỉ một tướng; biết mọi pháp có vô lượng tướng; biết mọi pháp nằm trong một niệm; biết tâm hành của mọi chúng sinh không ngăn ngại; biết các căn của mọi chúng sinh đều bình đẳng; biết hành của phiền não và tập khí của mọi chúng sinh; biết hành của tâm sử (các phiền não sai khiến tâm) của mọi chúng sinh; biết hành lành và hành chẳng lành của mọi chúng sinh; biết hạnh nguyện, sự tự tại, sự gìn giữ và biến hóa của mọi Bồ-tát; biết mọi Như Lai có đủ mười lực (mười thứ trí lực đặc biệt của Phật) mà thành Đẳng Chánh Giác. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được phương tiện khéo léo đối với mọi pháp.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sức mạnh. Mười sức mạnh ấy là gì? Đó là: sức đi vào tự tánh (bản chất vốn có) của mọi pháp; sức đi vào chỗ thấy mọi pháp như vật biến hóa; sức đi vào chỗ thấy mọi pháp như trò ảo thuật; sức đi vào chỗ thấy mọi pháp đều là Phật pháp; sức không nhiễm đắm đối với mọi pháp; sức hiểu rất rõ đối với mọi pháp; sức của lòng tôn trọng, luôn không rời bỏ mọi thiện tri thức; sức khiến mọi thiện căn thuận theo mà đến bậc vua của trí vô thượng; sức tin sâu, không chê bai mọi Phật pháp; sức khéo léo khiến tâm cầu nhất thiết trí không lui sụt. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì có đủ các sức mạnh vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sự bình đẳng. Mười sự ấy là gì? Đó là: bình đẳng đối với mọi chúng sinh, mọi pháp bình đẳng, mọi cõi nước bình đẳng, mọi tâm sâu xa bình đẳng, mọi thiện căn bình đẳng, mọi Bồ-tát bình đẳng, mọi lời nguyện bình đẳng, mọi ba-la-mật bình đẳng, mọi hạnh bình đẳng, mọi đức Phật bình đẳng. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được pháp bình đẳng vô thượng của mọi đức Phật.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười câu nói lên nghĩa chân thật của Phật pháp. Mười câu ấy là gì? Đó là: mọi pháp chỉ có tên gọi; mọi pháp giống như trò ảo thuật; mọi pháp giống như cái bóng; mọi pháp chỉ là duyên khởi (do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra); mọi pháp đều là nghiệp thanh tịnh; mọi pháp chỉ do văn tự tạo nên; mọi pháp chính là thật tế (chân lý tột cùng); mọi pháp đều vô tướng (không có hình tướng cố định); mọi pháp chính là đệ nhất nghĩa (chân lý cao nhất); mọi pháp chính là pháp giới. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì khéo đi vào nghĩa chân thật vô thượng của nhất thiết trí trí.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nói mười loại pháp. Mười loại ấy là gì? Đó là: nói pháp rất sâu xa; nói pháp rộng lớn; nói đủ loại pháp; nói pháp nhất thiết trí; nói pháp thuận theo ba-la-mật; nói pháp sinh ra lực của Như Lai; nói pháp tương ứng với ba đời; nói pháp khiến Bồ-tát không lui sụt; nói pháp ngợi khen công đức của Phật; nói pháp mà mọi Bồ-tát học, tương ứng với sự bình đẳng của mọi đức Phật và cảnh giới của mọi Như Lai. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được tài thuyết pháp khéo léo vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười điều gìn giữ. Mười điều ấy là gì? Đó là: gìn giữ mọi phước đức và thiện căn đã gom góp; gìn giữ mọi pháp do Như Lai nói; gìn giữ mọi thí dụ; gìn giữ mọi cửa ngõ của lý lẽ và ý chỉ các pháp; gìn giữ mọi cửa đà-la-ni sinh ra (các pháp); gìn giữ mọi pháp trừ bỏ nghi ngờ; gìn giữ pháp thành tựu mọi Bồ-tát; gìn giữ mọi cửa tam-muội bình đẳng do Như Lai nói; gìn giữ mọi cửa soi sáng các pháp; gìn giữ sức du hý (thong dong tự tại như dạo chơi) bằng thần thông của mọi đức Phật. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được sức gìn giữ của trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ biện tài. Mười thứ ấy là gì? Đó là: biện tài không phân biệt đối với mọi pháp; biện tài không tạo tác đối với mọi pháp; biện tài không dính mắc đối với mọi pháp; biện tài thấu hiểu tánh không (không có thực thể cố định) của mọi pháp; biện tài không nghi ngờ, không tối tăm đối với mọi pháp; biện tài được Phật gia bị (dùng uy lực giúp đỡ, che chở) đối với mọi pháp; biện tài tự mình giác ngộ đối với mọi pháp; biện tài khéo léo về sự sai khác của câu chữ đối với mọi pháp; biện tài nói chân thật đối với mọi pháp; biện tài tùy theo tâm mọi chúng sinh mà khiến họ vui mừng. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được biện tài khéo léo, nhiệm mầu vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sự tự tại. Mười sự ấy là gì? Đó là: tự tại trong việc giáo hóa, điều phục mọi chúng sinh; tự tại trong việc soi chiếu khắp mọi pháp; tự tại trong việc tu hạnh của mọi thiện căn; tự tại về trí rộng lớn; tự tại về giới không nương tựa vào đâu; tự tại trong việc đem mọi thiện căn hồi hướng về quả bồ-đề; tự tại về tinh tấn không lui sụt; tự tại về trí tuệ đánh tan mọi loài ma; tự tại trong việc tùy theo sự ưa muốn của người mà khiến họ phát tâm bồ-đề; tự tại trong việc tùy chỗ đáng giáo hóa mà hiện ra thành Chánh giác. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì được sự tự tại của trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười điều không dính mắc. Mười điều ấy là gì? Đó là: không dính mắc đối với mọi thế giới; không dính mắc đối với mọi chúng sinh; không dính mắc đối với mọi pháp; không dính mắc đối với mọi việc làm; không dính mắc đối với mọi thiện căn; không dính mắc đối với mọi nơi thọ sinh; không dính mắc đối với mọi lời nguyện; không dính mắc đối với mọi hạnh; không dính mắc đối với mọi Bồ-tát; không dính mắc đối với mọi đức Phật. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì có thể mau chóng chuyển đổi mọi ý tưởng, được trí tuệ thanh tịnh vô thượng.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ tâm bình đẳng. Mười thứ ấy là gì? Đó là: tâm bình đẳng trong việc gom góp mọi công đức; tâm bình đẳng trong việc phát mọi nguyện sai khác; tâm bình đẳng đối với thân của mọi chúng sinh; tâm bình đẳng đối với nghiệp báo của mọi chúng sinh; tâm bình đẳng đối với mọi pháp; tâm bình đẳng đối với mọi cõi nước sạch và nhơ; tâm bình đẳng đối với sự hiểu biết của mọi chúng sinh; tâm bình đẳng không phân biệt đối với mọi hạnh; tâm bình đẳng đối với lực và vô úy của mọi đức Phật; tâm bình đẳng đối với trí tuệ của mọi Như Lai. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong đó, thì được tâm bình đẳng lớn vô thượng của Như Lai.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách sinh ra trí tuệ. Mười cách ấy là gì? Đó là: sinh ra trí tuệ nhờ biết sự hiểu biết của mọi chúng sinh; sinh ra trí tuệ nhờ biết đủ loại sai khác của mọi cõi Phật; sinh ra trí tuệ nhờ biết ranh giới của các thế giới mười phương đan xen như lưới; sinh ra trí tuệ nhờ biết mọi thế giới úp, ngửa…; sinh ra trí tuệ nhờ biết mọi pháp cùng một tánh mà cũng mang đủ loại tánh, an trụ một cách rộng lớn; sinh ra trí tuệ nhờ biết mọi loại thân; sinh ra trí tuệ nhờ biết mọi sự điên đảo, vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối) trong thế gian mà không hề dính mắc; sinh ra trí tuệ nhờ biết mọi pháp rốt cuộc đều do một con đường mà thoát ra; sinh ra trí tuệ nhờ biết thần lực của Như Lai có thể đi vào mọi pháp giới; sinh ra trí tuệ nhờ biết hạt giống Phật của mọi chúng sinh trong ba đời không bao giờ dứt. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì đối với các pháp không gì không thông suốt.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sự biến hóa. Mười sự ấy là gì? Đó là: biến hóa ra mọi chúng sinh; biến hóa ra mọi thân; biến hóa ra mọi cõi nước; biến hóa ra mọi phẩm vật cúng dường; biến hóa ra mọi âm thanh; biến hóa ra mọi hạnh nguyện; biến hóa trong mọi việc giáo hóa, điều phục chúng sinh; biến hóa trong mọi việc thành Chánh giác; biến hóa trong mọi việc thuyết pháp; biến hóa trong mọi việc gia trì (dùng uy lực giúp đỡ, che chở). Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì có đủ mọi pháp biến hóa vô thượng.
"Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ lực trì (sức mạnh nâng đỡ, gìn giữ). Mười thứ ấy là gì? Đó là: sức gìn giữ của Phật; sức gìn giữ của pháp; sức gìn giữ của chúng sinh; sức gìn giữ của nghiệp; sức gìn giữ của hạnh; sức gìn giữ của nguyện; sức gìn giữ của cảnh giới; sức gìn giữ của thời gian; sức gìn giữ của điều lành; sức gìn giữ của trí tuệ. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ trong pháp này, thì đối với mọi pháp được sức gìn giữ tự tại vô thượng.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ năm mươi ba.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ năm mươi bốn.
Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Thật-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video