Phẩm Lìa Thế Gian, thứ ba mươi tám, phần ba
“Phật tử (con Phật, tức người theo đạo Phật; ở đây là lời gọi các vị Bồ-tát trong hội)! Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn) phát mười thứ tâm không hèn kém. Những gì là mười?
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: ‘Ta sẽ hàng phục tất cả thiên ma (loài ma ở cõi trời, chuyên phá người tu hành) cùng quyến thuộc (bà con, bộ hạ đi theo) của chúng.’ Đó là tâm không hèn kém thứ nhất. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ phá tan hết thảy ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật, ở đây chỉ các học thuyết sai lệch) cùng tà pháp (giáo lý sai trái) của họ.’ Đó là tâm không hèn kém thứ hai. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ dùng lời hay khéo khai mở, chỉ bảo cho mọi chúng sinh, khiến ai nấy đều vui mừng.’ Đó là tâm không hèn kém thứ ba. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ tu cho tròn đầy hạnh Ba-la-mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ…) trùm khắp pháp giới (toàn bộ mọi cõi, mọi sự vật hiện tượng).’ Đó là tâm không hèn kém thứ tư. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ gom góp tất cả kho phúc đức.’ Đó là tâm không hèn kém thứ năm. Lại nghĩ rằng: ‘Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, không gì hơn, tức quả vị Phật) rộng lớn, khó thành, ta sẽ tu hành khiến cho tròn đầy.’ Đó là tâm không hèn kém thứ sáu. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ dùng sự giáo hóa cao nhất, sự điều phục (uốn nắn, chế ngự tâm tính cho thuần thiện) cao nhất để giáo hóa, điều phục tất cả chúng sinh.’ Đó là tâm không hèn kém thứ bảy. Lại nghĩ rằng: ‘Tất cả thế giới muôn vàn khác nhau, ta sẽ dùng vô lượng thân mà thành Đẳng chính giác (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, bình đẳng của Phật).’ Đó là tâm không hèn kém thứ tám.
Lại nghĩ rằng: ‘Khi ta tu hạnh Bồ-tát, nếu có chúng sinh đến xin ta tay chân, tai mũi, máu thịt, xương tủy, vợ con, voi ngựa, cho đến ngôi vua, tất cả những thứ như thế ta đều bỏ ra cho được, không sinh một ý nghĩ buồn rầu hối tiếc nào, chỉ vì làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, không cầu được đền đáp, lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) làm đầu, lấy đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh) làm chỗ rốt ráo.’ Đó là tâm không hèn kém thứ chín.
Lại nghĩ rằng: ‘Tất cả chư Phật trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), tất cả Phật pháp, tất cả chúng sinh, tất cả cõi nước, tất cả thế gian, tất cả ba đời, tất cả hư không giới (cõi hư không vô tận), tất cả pháp giới, tất cả cõi ngôn ngữ đặt bày, tất cả cõi tịch diệt Niết-bàn (Niết-bàn: trạng thái dứt hết phiền não và sinh tử; tịch diệt: lặng yên, dứt sạch mọi khổ đau) — tất cả muôn pháp như thế, ta sẽ dùng trí tuệ tương ứng trong một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) mà biết hết, giác ngộ hết, thấy hết, chứng hết, tu hết, đoạn trừ hết; thế nhưng ở trong đó không phân biệt, lìa phân biệt, không có muôn thứ, không có sai khác, không có công đức, không có cảnh giới, chẳng phải có chẳng phải không, chẳng phải một chẳng phải hai.
Dùng trí không hai mà biết mọi cái hai; dùng trí vô tướng (không bám vào hình tướng) mà biết mọi tướng; dùng trí không phân biệt mà biết mọi phân biệt; dùng trí không khác mà biết mọi cái khác; dùng trí không sai biệt mà biết mọi sai biệt; dùng trí không thế gian mà biết mọi thế gian; dùng trí không đời mà biết mọi đời; dùng trí không chúng sinh mà biết mọi chúng sinh; dùng trí không chấp trước mà biết mọi chấp trước (sự bám víu); dùng trí không chỗ trụ mà biết mọi chỗ trụ (chỗ dừng trú); dùng trí không tạp nhiễm mà biết mọi tạp nhiễm (sự nhơ bẩn lẫn lộn, tức phiền não); dùng trí vô tận mà biết mọi sự cùng tận; dùng trí pháp giới rốt ráo mà hiện thân trong tất cả thế giới; dùng trí lìa lời nói âm thanh mà bày ra âm thanh lời nói không thể nói hết; dùng trí một tự tính (bản chất riêng) mà vào chỗ không có tự tính; dùng trí một cảnh giới mà hiện ra muôn cảnh giới; biết tất cả pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều không thể nói, mà vẫn hiện lời nói đại tự tại, chứng nhất thiết trí địa (bậc trí biết hết tất cả, tức trí của Phật); vì để giáo hóa, điều phục tất cả chúng sinh nên trong tất cả thế gian hiện ra thần thông biến hóa lớn lao.’ Đó là tâm không hèn kém thứ mười.
Phật tử! Đó là mười thứ tâm không hèn kém mà Bồ-tát Ma-ha-tát phát ra. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi tâm này thì được tất cả Phật pháp tối thượng, không hèn kém.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ chân chính, bình đẳng, cao nhất — tức quả vị Phật) có mười thứ tâm tăng thượng như núi (tâm vượt trội, vững chãi, cao lớn như núi). Những gì là mười?
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát thường để tâm siêng năng tu tất cả pháp của nhất thiết trí (trí biết hết tất cả của Phật). Đó là tâm tăng thượng như núi thứ nhất. Luôn quán (quan sát bằng trí tuệ) bản tính của tất cả pháp vốn là không, không có gì để nắm bắt được. Đó là tâm tăng thượng như núi thứ hai. Nguyện trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) tu hạnh Bồ-tát, tu tất cả pháp trong trắng thanh sạch; vì trụ ở tất cả pháp trong trắng thanh sạch nên biết và thấy được vô lượng trí tuệ của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ cõi chân thật mà đến). Đó là tâm tăng thượng như núi thứ ba. Vì cầu tất cả Phật pháp nên với tâm bình đẳng kính thờ các thiện tri thức (bậc thầy, bạn hiền lành, chỉ dẫn mình đi đường chính), không mong cầu điều gì khác, không có tâm trộm pháp (học lén pháp mà không thực lòng tôn kính), chỉ sinh lòng tôn trọng, coi như điều chưa từng có, mọi thứ mình có đều bỏ ra được. Đó là tâm tăng thượng như núi thứ tư.
Nếu có chúng sinh mắng nhiếc, sỉ nhục, phỉ báng, đánh đập bằng gậy, mổ xẻ cắt chém, hành hạ thân thể, cho đến giết chết, những việc như thế đều chịu đựng được, trọn không vì thế mà sinh tâm dao động rối loạn, sinh tâm giận dữ muốn hại, cũng không lui bỏ lời thệ nguyện rộng lớn của lòng đại bi, lại còn làm cho tăng trưởng không ngừng nghỉ. Vì sao? Vì Bồ-tát đối với tất cả pháp đã thoát ra đúng như thật, đã thành tựu hạnh xả (buông bỏ); đã chứng được tất cả pháp của chư Như Lai, đã tự tại trong nhẫn nhục, hiền hòa. Đó là tâm tăng thượng như núi thứ năm.
Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu công đức lớn tăng thượng, đó là: công đức tăng thượng cõi trời, công đức tăng thượng cõi người, công đức tăng thượng về hình sắc, công đức tăng thượng về sức mạnh, công đức tăng thượng về quyến thuộc, công đức tăng thượng về điều mong muốn, công đức tăng thượng về ngôi vua, công đức tăng thượng về tự tại, công đức tăng thượng về phúc đức, công đức tăng thượng về trí tuệ. Tuy thành tựu những công đức như thế, nhưng trọn không đắm nhiễm vào đó, nghĩa là: không đắm mùi vị, không đắm dục lạc, không đắm giàu sang, không đắm quyến thuộc; chỉ ưa thích sâu xa giáo pháp, theo pháp mà đi, theo pháp mà ở, theo pháp mà hướng tới, theo pháp mà đến chỗ rốt ráo; lấy pháp làm chỗ nương tựa, lấy pháp làm chỗ cứu giúp, lấy pháp làm chỗ quay về, lấy pháp làm nhà ở; giữ gìn pháp, yêu thích pháp, mong cầu pháp, suy nghĩ về pháp. Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát tuy hưởng đủ mọi niềm vui của pháp, nhưng luôn xa lìa cảnh giới của các ma. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ở đời quá khứ đã phát tâm như vầy: ‘Ta sẽ khiến tất cả chúng sinh đều mãi mãi lìa khỏi cảnh giới các ma, trụ trong cảnh giới Phật.’ Đó là tâm tăng thượng như núi thứ sáu.
Bồ-tát Ma-ha-tát vì cầu A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, đã trong vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều không thể đếm được) kiếp tu đạo Bồ-tát, siêng năng không lười biếng, mà vẫn tự nhủ: ‘Nay ta mới bắt đầu phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.’ Tu hạnh Bồ-tát mà không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại. Tuy có thể chỉ trong một niệm liền thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, nhưng vì chúng sinh nên trong vô lượng kiếp tu hạnh Bồ-tát không ngừng nghỉ. Đó là tâm tăng thượng như núi thứ bảy.
Bồ-tát Ma-ha-tát biết tính của tất cả chúng sinh không hiền hòa, khó điều phục, khó cứu độ, không biết ơn, không biết đền ơn, cho nên vì họ mà phát thệ nguyện lớn, muốn khiến tất cả đều được tâm ý tự tại, việc làm không bị ngăn ngại, lìa bỏ ý nghĩ xấu, không sinh các phiền não đối với người khác. Đó là tâm tăng thượng như núi thứ tám.
Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Không phải người khác khiến ta phát tâm Bồ-đề, cũng không chờ người giúp ta tu hành. Ta tự phát tâm, gom góp các Phật pháp, thề hẹn tự gắng sức, suốt các kiếp vị lai tu đạo Bồ-tát, thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Cho nên nay ta tu hạnh Bồ-tát, sẽ làm sạch tâm mình và cũng làm sạch tâm người, sẽ biết cảnh giới của mình và cũng biết cảnh giới của người; ta sẽ được hoàn toàn bình đẳng với cảnh giới của chư Phật ba đời.’ Đó là tâm tăng thượng như núi thứ chín.
Bồ-tát Ma-ha-tát quán như vầy: ‘Không có một pháp nào tu hạnh Bồ-tát, không có một pháp nào làm tròn hạnh Bồ-tát, không có một pháp nào giáo hóa điều phục tất cả chúng sinh, không có một pháp nào cúng dường cung kính tất cả chư Phật, không có một pháp nào đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề đã thành, đang thành, sẽ thành, không có một pháp nào đã nói, đang nói, sẽ nói; người nói và pháp được nói đều không thể nắm bắt, thế mà cũng không bỏ nguyện cầu A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.’ Vì sao? Vì Bồ-tát tìm cầu tất cả pháp đều không có gì để nắm được, nhờ như thế mà sinh ra A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Cho nên, đối với pháp tuy không có gì để nắm được, nhưng vẫn siêng tu tập nghiệp lành tăng thượng, phép đối trị (pháp tu dùng để trị phiền não) thanh tịnh, trí tuệ tròn đầy, từng niệm từng niệm tăng trưởng, tất cả đều đầy đủ. Tâm Bồ-tát đối với điều này không kinh hãi, không sợ sệt, không nghĩ rằng: ‘Nếu tất cả pháp đều vắng lặng dứt diệt, thì ta còn có nghĩa lý gì mà cầu đạo Bồ-đề vô thượng?’ Đó là tâm tăng thượng như núi thứ mười.
Phật tử! Đó là mười thứ tâm tăng thượng như núi của Bồ-tát Ma-ha-tát đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Nếu các Bồ-tát an trụ trong đó thì được tâm tăng thượng như vua núi đại trí vô thượng của Như Lai.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ trí như biển đi vào A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Những gì là mười? Đó là: đi vào tất cả cõi chúng sinh vô lượng, đó là trí như biển thứ nhất. Đi vào tất cả thế giới mà không khởi phân biệt, đó là trí như biển thứ hai. Biết tất cả hư không giới vô lượng, không ngăn ngại, vào khắp lưới các thế giới sai khác trong mười phương, đó là trí như biển thứ ba. Bồ-tát Ma-ha-tát khéo đi vào pháp giới, nghĩa là: vào không ngăn ngại, vào không đứt đoạn, vào không thường còn, vào vô lượng, vào không sinh, vào không diệt, vào tất cả — vì đều biết rõ cả; đó là trí như biển thứ tư.
Bồ-tát Ma-ha-tát đối với thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nhân cho quả tốt về sau) mà chư Phật, Bồ-tát, pháp sư (người giảng giải giáo pháp), Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu tự giải thoát), Độc giác (người tự giác ngộ không cần thầy, thường xuất hiện lúc không có Phật ra đời) và tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ) trong quá khứ, vị lai, hiện tại đã gom, đang gom, sẽ gom; tất cả thiện căn của chư Phật ba đời đã thành, đang thành, sẽ thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; tất cả thiện căn của chư Phật ba đời đã nói, đang nói, sẽ nói pháp để điều phục tất cả chúng sinh — đối với tất cả những điều ấy đều biết rõ, tin sâu và tùy hỉ (vui theo điều lành của người khác), mong muốn tu tập, không biết chán đủ; đó là trí như biển thứ năm.
Bồ-tát Ma-ha-tát trong từng niệm từng niệm đi vào số kiếp không thể nói của đời quá khứ; trong một kiếp, hoặc trăm ức Phật ra đời, hoặc nghìn ức Phật ra đời, hoặc trăm nghìn ức Phật ra đời, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc vô đẳng, hoặc không thể đếm, hoặc không thể xưng kể, hoặc không thể nghĩ bàn, hoặc không thể đo lường, hoặc không thể nói, hoặc không thể nói không thể nói (đây đều là tên những con số cực lớn trong kinh), chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nhiều vượt quá sự tính đếm ra đời; cùng việc chúng hội Thanh văn, Bồ-tát nơi đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp) của các đức Phật ấy thuyết pháp điều phục; thọ mạng của tất cả chúng sinh dài hay ngắn, giáo pháp tồn tại lâu hay chóng — tất cả những điều như thế đều thấy rõ ràng. Như một kiếp, tất cả các kiếp cũng đều như vậy. Chúng sinh trong những kiếp không có Phật, có ai đã gieo các thiện căn hướng về A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, cũng đều biết rõ; nếu có chúng sinh thiện căn đã chín, ở đời vị lai sẽ được thấy Phật, cũng đều biết rõ. Quan sát số kiếp không thể nói không thể nói của đời quá khứ như thế mà tâm không chán đủ; đó là trí như biển thứ sáu.
Bồ-tát Ma-ha-tát đi vào đời vị lai, quan sát phân biệt tất cả các kiếp vô lượng vô biên, biết kiếp nào có Phật, kiếp nào không có Phật, kiếp nào có bao nhiêu Như Lai ra đời, mỗi một đức Như Lai danh hiệu là gì, ở thế giới nào, thế giới ấy tên gì, độ được bao nhiêu chúng sinh, thọ mạng bao lâu. Quan sát như thế, cho đến tận cùng thời vị lai đều biết rõ, không thể cùng tận mà không chán đủ; đó là trí như biển thứ bảy.
Bồ-tát Ma-ha-tát đi vào đời hiện tại quan sát suy nghĩ, trong từng niệm từng niệm thấy khắp các thế giới không thể nói, đủ loại vô biên trong mười phương, đều có chư Phật đối với Bồ-đề vô thượng đã thành, đang thành, sẽ thành: đi đến đạo tràng dưới cây Bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo), ngồi trên cỏ cát tường (loại cỏ lành mà Phật trải ngồi khi thành đạo), hàng phục quân ma, thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; từ đó đứng dậy, vào thành ấp, lên cung điện cõi trời, nói pháp vi diệu, chuyển đại pháp luân (bánh xe pháp lớn — ví việc thuyết pháp lan truyền khắp nơi như bánh xe lăn đi), hiện thần thông, điều phục chúng sinh, cho đến phó chúc (giao phó, dặn dò lại) pháp A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, bỏ thọ mạng, nhập Bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, chỉ việc Phật qua đời); sau khi nhập Niết-bàn, các đệ tử kết tập pháp tạng (họp nhau tụng đọc, sắp xếp lời Phật dạy thành kho kinh điển) khiến giáo pháp tồn tại lâu dài ở đời, trang hoàng tháp Phật, cúng dường đủ cách. Cũng thấy tất cả chúng sinh ở thế giới ấy gặp Phật nghe pháp, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, ghi nhớ suy nghĩ, tăng trưởng sự hiểu biết trí tuệ. Quan sát khắp mười phương như thế mà đối với Phật pháp không hề sai lầm. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát biết rõ chư Phật đều như mộng, mà vẫn có thể đi đến chỗ tất cả chư Phật để cung kính cúng dường. Bồ-tát lúc ấy không đắm vào thân mình, không đắm vào chư Phật, không đắm vào thế giới, không đắm vào chúng hội, không đắm vào việc thuyết pháp, không đắm vào số kiếp, thế nhưng vẫn thấy Phật nghe pháp, quan sát thế giới, đi vào các kiếp, không chán đủ; đó là trí như biển thứ tám.
Bồ-tát Ma-ha-tát trong mỗi một kiếp của số kiếp không thể nói không thể nói, cúng dường cung kính vô lượng chư Phật không thể nói không thể nói, thị hiện thân mình chết ở chỗ này sinh ra chỗ kia, dùng tất cả phẩm vật cúng dường vượt ngoài tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — tức toàn bộ thế gian sinh tử) mà cúng dường, cùng cúng dường các Bồ-tát, Thanh văn và tất cả đại chúng; sau khi mỗi một đức Như Lai nhập Bát Niết-bàn, đều dùng phẩm vật cúng dường vô thượng cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng), và rộng làm việc bố thí cho chúng sinh được đầy đủ. Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm không thể nghĩ bàn, tâm không cầu đền đáp, tâm rốt ráo, tâm làm lợi ích, trong số kiếp không thể nói không thể nói, vì A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề mà cúng dường chư Phật, làm lợi ích chúng sinh, giữ gìn chính pháp, khai mở chỉ bày, giảng nói; đó là trí như biển thứ chín.
Bồ-tát Ma-ha-tát ở chỗ tất cả chư Phật, chỗ tất cả Bồ-tát, chỗ tất cả pháp sư, một lòng chuyên cầu: pháp do Bồ-tát nói, pháp Bồ-tát học, pháp Bồ-tát dạy, pháp Bồ-tát tu hành, pháp thanh tịnh của Bồ-tát, pháp thành thục của Bồ-tát, pháp điều phục của Bồ-tát, pháp bình đẳng của Bồ-tát, pháp thoát ly của Bồ-tát, pháp tổng trì (nắm giữ trọn vẹn, không quên mất) của Bồ-tát; được pháp ấy rồi thì thọ trì, đọc tụng, phân tích giảng giải, không chán đủ; khiến vô lượng chúng sinh ở trong Phật pháp phát tâm tương ứng với nhất thiết trí, đi vào tướng chân thật, đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề được bất thoái chuyển (không còn lui sụt). Bồ-tát như thế trong số kiếp không thể nói không thể nói mà không chán đủ; đó là trí như biển thứ mười.
Phật tử! Đó là mười thứ trí như biển đi vào A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được biển đại trí tuệ vô thượng của tất cả chư Phật.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề có mười thứ an trụ như châu báu. Những gì là mười? Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đều có thể đi đến chỗ các đức Như Lai ở vô số thế giới, chiêm ngưỡng, cúi đầu lễ bái, phụng sự cúng dường; đó là an trụ như châu báu thứ nhất. Ở chỗ các đức Như Lai không thể nghĩ bàn, nghe chính pháp, thọ trì ghi nhớ, không để quên mất, phân tích suy nghĩ, trí tuệ giác ngộ tăng trưởng, việc làm như thế đầy khắp mười phương; đó là an trụ như châu báu thứ hai. Chết ở cõi này, hiện sinh ở nơi khác, mà đối với Phật pháp không hề mê lầm; đó là an trụ như châu báu thứ ba. Biết từ một pháp sinh ra tất cả pháp, mà có thể phân biệt giảng nói từng pháp, vì muôn nghĩa của tất cả pháp rốt cuộc đều là một nghĩa; đó là an trụ như châu báu thứ tư.
Biết nhàm chán xa lìa phiền não, biết dừng dứt phiền não, biết ngăn giữ phiền não, biết trừ diệt phiền não; tu hạnh Bồ-tát mà không chứng thật tế (chân lý tối hậu; ở đây chỉ việc vào Niết-bàn riêng mình mà bỏ việc độ chúng sinh), nhưng rốt cuộc đến được bờ bên kia của thật tế; có phương tiện thiện xảo (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để giáo hóa), khéo học những điều cần học, khiến những nguyện và hạnh thuở trước đều được thành tựu tròn đầy, thân không mệt mỏi; đó là an trụ như châu báu thứ năm. Biết những điều tâm của tất cả chúng sinh phân biệt đều không có nơi chốn, mà cũng nói có đủ thứ phương hướng nơi chốn; tuy không phân biệt, không tạo tác, nhưng vì muốn điều phục tất cả chúng sinh nên có tu hành, có việc làm; đó là an trụ như châu báu thứ sáu.
Biết tất cả pháp đều cùng một tính, đó là: không có tính, không có muôn thứ tính, không có vô lượng tính, không có tính đếm được, không có tính đo lường được, không hình sắc, không hình tướng, hoặc một hoặc nhiều đều không thể nắm bắt; thế mà vẫn biết rõ quyết định: đây là pháp của chư Phật, đây là pháp của Bồ-tát, đây là pháp của Độc giác, đây là pháp của Thanh văn, đây là pháp của phàm phu, đây là pháp lành, đây là pháp chẳng lành, đây là pháp thế gian, đây là pháp xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), đây là pháp có lỗi, đây là pháp không lỗi, đây là pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dính vào sinh tử), đây là pháp vô lậu (sạch hết phiền não), cho đến đây là pháp hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), đây là pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); đó là an trụ như châu báu thứ bảy.
Bồ-tát Ma-ha-tát tìm Phật không thể được, tìm Bồ-tát không thể được, tìm pháp không thể được, tìm chúng sinh không thể được, mà cũng không bỏ nguyện điều phục chúng sinh, khiến họ thành chính giác đối với các pháp. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát khéo léo quan sát, biết sự phân biệt của tất cả chúng sinh, biết cảnh giới của tất cả chúng sinh, dùng phương tiện giáo hóa dẫn dắt khiến họ được Niết-bàn; vì muốn làm tròn nguyện giáo hóa chúng sinh nên hăng hái tu hành hạnh Bồ-tát. Đó là an trụ như châu báu thứ tám.
Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng việc khéo léo thuyết pháp, thị hiện Niết-bàn, cùng mọi phương tiện để cứu độ chúng sinh, tất cả đều do tâm tưởng dựng lập, không phải điên đảo, cũng không phải dối gạt. Vì sao? Vì Bồ-tát biết rõ tất cả các pháp trong ba đời đều bình đẳng, như như bất động (chân như — tính chân thật vốn như thế, không lay động), thật tế không có chỗ trụ, không thấy có một chúng sinh nào đã được giáo hóa, đang được giáo hóa, sẽ được giáo hóa, cũng tự biết rõ không có gì để tu hành, không có chút pháp nào hoặc sinh hoặc diệt mà có thể nắm được, thế mà vẫn nương vào tất cả pháp, khiến điều mình nguyện không luống uổng. Đó là an trụ như châu báu thứ chín.
Bồ-tát Ma-ha-tát ở chỗ mỗi một đức Phật trong vô lượng chư Phật không thể nghĩ bàn, nghe pháp thụ ký (lời Phật báo trước rằng một người sau này sẽ thành Phật, có danh hiệu và thời gian cụ thể) không thể nói không thể nói, danh hiệu mỗi vị khác nhau, số kiếp không giống nhau; từ một kiếp cho đến số kiếp không thể nói không thể nói, thường được nghe như vậy; nghe rồi tu hành, không kinh hãi, không sợ sệt, không mê, không lầm, vì biết trí của Như Lai không thể nghĩ bàn, vì lời thụ ký của Như Lai không hai lời, vì sức thù thắng của hạnh nguyện tự thân, vì tùy theo người đáng được giáo hóa mà khiến họ thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, làm tròn tất cả nguyện ngang bằng pháp giới; đó là an trụ như châu báu thứ mười.
Phật tử! Đó là mười thứ an trụ như châu báu của Bồ-tát Ma-ha-tát đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được châu báu đại trí tuệ vô thượng của chư Phật.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát phát mười thứ tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương (Đại thừa: cỗ xe lớn, tức đường tu cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật; kim cương: chất cứng nhất, không gì phá nổi, ví sự bền chắc). Những gì là mười?
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: ‘Tất cả các pháp không có bờ mé, không thể cùng tận. Ta sẽ dùng trí thấu suốt ba đời mà giác ngộ biết rõ tất cả, không sót chút nào.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ nhất. Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Ngay trên một đầu sợi lông đã có vô lượng vô biên chúng sinh, huống chi khắp pháp giới! Ta sẽ đều dùng Niết-bàn vô thượng mà diệt độ (đưa qua khỏi sinh tử) cho họ.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ hai. Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Thế giới mười phương vô lượng vô biên, không có giới hạn, không thể cùng tận. Ta sẽ dùng sự trang nghiêm tối thượng của các cõi Phật để trang nghiêm tất cả thế giới như thế, mọi sự trang nghiêm ấy đều là chân thật.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ ba. Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Tất cả chúng sinh vô lượng vô biên, không có giới hạn, không thể cùng tận. Ta sẽ đem tất cả thiện căn hồi hướng (đem công đức việc lành của mình hướng về, dâng cho mục đích nào đó) cho họ, dùng ánh sáng trí tuệ vô thượng chiếu soi cho họ.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ tư. Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Tất cả chư Phật vô lượng vô biên, không có giới hạn, không thể cùng tận. Ta sẽ đem thiện căn đã gieo hồi hướng cúng dường, khiến cho trùm khắp, không thiếu sót nơi nào, sau đó ta mới thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ năm.
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát thấy tất cả Phật, nghe pháp được nói thì sinh vui mừng lớn, không đắm vào thân mình, không đắm vào thân Phật, hiểu thân Như Lai chẳng phải thật chẳng phải hư, chẳng phải có chẳng phải không, chẳng phải tính chẳng phải không tính, chẳng phải sắc chẳng phải không sắc, chẳng phải tướng chẳng phải không tướng, chẳng phải sinh chẳng phải diệt, thật không có gì, mà cũng không phá hủy cái có. Vì sao? Vì không thể dùng bất cứ tính tướng (bản chất và hình tướng) nào để nắm giữ, bám víu. Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ sáu.
Phật tử! Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, hoặc có chúng sinh quở mắng chê bai, đánh đập roi vọt, hoặc chặt tay chân, hoặc cắt tai mũi, hoặc móc mắt, hoặc chém đầu, tất cả như thế đều nhẫn chịu được, trọn không vì thế mà sinh tâm giận dữ muốn hại. Trong vô số kiếp không thể nói không thể nói tu hạnh Bồ-tát, thu nhận che chở chúng sinh, không bao giờ bỏ rơi. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát đã khéo quan sát tất cả các pháp không có tướng hai, tâm không dao động rối loạn, có thể xả bỏ thân mình mà chịu đựng nỗi khổ ấy. Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ bảy.
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Các kiếp đời vị lai vô lượng vô biên, không có giới hạn, không thể cùng tận. Ta sẽ suốt các kiếp ấy, ở trong một thế giới tu đạo Bồ-tát, giáo hóa chúng sinh; như một thế giới, tất cả thế giới khắp pháp giới, hư không giới cũng đều như vậy, mà tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại. Vì sao? Vì đạo Bồ-tát theo lẽ phải như thế, vì tất cả chúng sinh mà tu hành.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ tám.
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề lấy tâm làm gốc; tâm nếu thanh tịnh thì có thể làm tròn đầy tất cả thiện căn, đối với Bồ-đề của Phật ắt được tự tại, muốn thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề thì tùy ý liền thành. Nếu muốn trừ dứt tất cả duyên chấp lấy (các mối bám víu), trụ trong con đường một chiều (dứt hẳn để vào tịch diệt riêng mình) (?), ta cũng làm được, nhưng ta không dứt, vì muốn đạt đến Bồ-đề rốt ráo của Phật, cũng không lập tức chứng Bồ-đề vô thượng. Vì sao? Vì để làm tròn bản nguyện, đi khắp tất cả thế giới tu hạnh Bồ-tát, giáo hóa chúng sinh.’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ chín.
Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát biết Phật không thể nắm bắt, Bồ-đề không thể nắm bắt, Bồ-tát không thể nắm bắt, tất cả pháp không thể nắm bắt, chúng sinh không thể nắm bắt, tâm không thể nắm bắt, hạnh không thể nắm bắt, quá khứ không thể nắm bắt, vị lai không thể nắm bắt, hiện tại không thể nắm bắt, tất cả thế gian không thể nắm bắt, hữu vi và vô vi không thể nắm bắt. Bồ-tát như thế an trụ vắng lặng, an trụ sâu xa, an trụ tịch diệt, an trụ không tranh cãi, an trụ không lời, an trụ không hai, an trụ không gì sánh, an trụ nơi tự tính, an trụ đúng lẽ, an trụ giải thoát, an trụ Niết-bàn, an trụ thật tế, mà cũng không bỏ tất cả đại nguyện, không bỏ tâm Tát-bà-nhã (tiếng Phạn, nghĩa là nhất thiết trí — trí biết hết tất cả của Phật), không bỏ hạnh Bồ-tát, không bỏ việc giáo hóa chúng sinh, không bỏ các Ba-la-mật, không bỏ việc điều phục chúng sinh, không bỏ việc phụng sự chư Phật, không bỏ việc giảng nói các pháp, không bỏ việc trang nghiêm thế giới.
Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát đã phát đại nguyện, nên tuy thấu suốt tướng của tất cả pháp, mà tâm đại từ bi càng thêm tăng trưởng, vô lượng công đức đều tu đủ, đối với các chúng sinh tâm không rời bỏ. Vì sao? Vì nghĩ rằng: ‘Tất cả các pháp đều không có gì, kẻ phàm phu ngu mê không biết không hay, ta sẽ khiến họ đều được khai ngộ, đối với tính của các pháp soi thấy rõ ràng.’ Vì sao? Vì nghĩ rằng: ‘Tất cả chư Phật an trụ nơi tịch diệt, mà vẫn dùng tâm đại bi ở các thế gian thuyết pháp giáo hóa chưa từng ngừng nghỉ. Nay ta sao lại bỏ lòng đại bi? Hơn nữa, trước kia ta đã phát tâm thệ nguyện rộng lớn, phát tâm quyết định làm lợi ích tất cả chúng sinh, phát tâm gom góp tất cả thiện căn, phát tâm an trụ nơi sự hồi hướng khéo léo, phát tâm sinh ra trí tuệ sâu xa, phát tâm dung chứa tất cả chúng sinh, phát tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh; nói lời chân thật, lời không dối gạt, nguyện đem pháp lớn vô thượng cho tất cả chúng sinh, nguyện không để đứt dòng giống Phật (hạt giống thành Phật được truyền nối). Nay tất cả chúng sinh chưa được giải thoát, chưa thành chính giác, chưa đủ Phật pháp, đại nguyện chưa tròn, sao lại muốn lìa bỏ lòng đại bi?’ Đó là tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương thứ mười.
Phật tử! Đó là mười thứ tâm thệ nguyện Đại thừa như kim cương mà Bồ-tát Ma-ha-tát phát ra. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được trí đại thần thông vô thượng có tính kim cương của Như Lai.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười sự khởi phát lớn. Những gì là mười? Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: ‘Ta sẽ cúng dường cung kính tất cả chư Phật.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ nhất. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ nuôi lớn thiện căn của tất cả Bồ-tát.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ hai. Lại nghĩ rằng: ‘Sau khi tất cả Như Lai nhập Bát Niết-bàn, ta sẽ trang hoàng tháp Phật, dùng tất cả hoa, tất cả tràng hoa, tất cả hương, tất cả hương xoa, tất cả hương bột, tất cả y phục, tất cả lọng, tất cả tràng (cờ hình ống tròn), tất cả phan (cờ dài treo dọc) mà cúng dường, thọ trì giữ gìn chính pháp của các đức Phật ấy.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ ba. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ giáo hóa điều phục tất cả chúng sinh, khiến họ được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ tư. Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ dùng sự trang nghiêm vô thượng của các cõi Phật mà trang nghiêm tất cả thế giới.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ năm.
Lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ phát tâm đại bi, vì một chúng sinh mà ở tất cả thế giới, mỗi nơi đều suốt các kiếp đến tận thời vị lai tu hạnh Bồ-tát; như vì một chúng sinh, vì tất cả chúng sinh cũng đều như vậy, khiến ai nấy đều được Bồ-đề vô thượng của Phật, cho đến không sinh một ý nghĩ mệt mỏi lười biếng.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ sáu. Lại nghĩ rằng: ‘Các đức Như Lai ấy vô lượng vô biên, ta sẽ ở chỗ một đức Như Lai trải qua số kiếp không thể nghĩ bàn mà cung kính cúng dường; như đối với một đức Như Lai, đối với tất cả Như Lai cũng đều như vậy.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ bảy.
Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Sau khi các đức Như Lai ấy diệt độ, ta sẽ vì xá-lợi của mỗi một đức Như Lai mà dựng tháp báu, chiều cao chiều rộng ngang bằng các thế giới không thể nói; tạo hình tượng Phật cũng như vậy; trong số kiếp không thể nghĩ bàn, dùng tất cả tràng báu, phan, lọng, hương hoa, y phục mà cúng dường, không sinh một ý nghĩ chán mỏi. Vì để thành tựu Phật pháp, vì để cúng dường chư Phật, vì để giáo hóa chúng sinh, vì để giữ gìn chính pháp, khai mở giảng nói.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ tám. Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Ta sẽ dùng thiện căn này thành Bồ-đề vô thượng, được vào địa vị của tất cả các Như Lai, bình đẳng về thể tính với tất cả Như Lai.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ chín.
Bồ-tát Ma-ha-tát lại nghĩ rằng: ‘Sau khi thành chính giác, ta sẽ ở tất cả thế giới, trong số kiếp không thể nói, giảng nói chính pháp, thị hiện thần thông tự tại không thể nghĩ bàn, thân, lời nói và ý không sinh mệt mỏi, không rời chính pháp. Vì được sức Phật gia trì, vì siêng tu đại nguyện cho tất cả chúng sinh, vì lấy đại từ làm đầu, vì lấy đại bi làm chỗ rốt ráo, vì thấu đạt pháp vô tướng, vì trụ nơi lời chân thật, vì chứng tất cả pháp đều tịch diệt; vì biết tất cả chúng sinh đều không thể nắm bắt mà cũng không trái với những gì các nghiệp đã tạo, vì cùng một thể với chư Phật ba đời, vì trùm khắp pháp giới, hư không giới, vì thông đạt các pháp là vô tướng, vì thành tựu sự không sinh không diệt, vì đầy đủ tất cả Phật pháp, nên dùng sức đại nguyện điều phục chúng sinh, làm việc lớn của Phật không ngừng nghỉ.’ Đó là sự khởi phát lớn thứ mười.
Phật tử! Đó là mười sự khởi phát lớn của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì không dứt hạnh Bồ-tát, đầy đủ đại trí vô thượng của Như Lai.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười việc lớn rốt ráo. Những gì là mười? Đó là: việc lớn rốt ráo cung kính cúng dường tất cả Như Lai; việc lớn rốt ráo tùy theo chúng sinh mình nghĩ đến mà đều có thể cứu giúp che chở; việc lớn rốt ráo chuyên cầu tất cả Phật pháp; việc lớn rốt ráo gom góp tất cả thiện căn; việc lớn rốt ráo suy nghĩ tất cả Phật pháp; việc lớn rốt ráo làm tròn tất cả thệ nguyện; việc lớn rốt ráo thành tựu tất cả hạnh Bồ-tát; việc lớn rốt ráo phụng sự tất cả thiện tri thức; việc lớn rốt ráo đi đến chỗ các đức Như Lai ở tất cả thế giới; việc lớn rốt ráo nghe và giữ gìn chính pháp của tất cả chư Phật. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được việc rốt ráo của đại trí tuệ A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ lòng tin không thể phá hoại. Những gì là mười? Đó là: lòng tin không phá hoại đối với tất cả Phật; lòng tin không phá hoại đối với tất cả Phật pháp; lòng tin không phá hoại đối với tất cả thánh tăng (chúng tăng bậc thánh, đã chứng đạo); lòng tin không phá hoại đối với tất cả Bồ-tát; lòng tin không phá hoại đối với tất cả thiện tri thức; lòng tin không phá hoại đối với tất cả chúng sinh; lòng tin không phá hoại đối với tất cả đại nguyện của Bồ-tát; lòng tin không phá hoại đối với tất cả hạnh Bồ-tát; lòng tin không phá hoại đối với việc cung kính cúng dường tất cả chư Phật; lòng tin không phá hoại đối với phương tiện khéo léo, kín nhiệm của Bồ-tát để giáo hóa điều phục tất cả chúng sinh. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được lòng tin không phá hoại nơi đại trí tuệ vô thượng của chư Phật.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách được thụ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sau này sẽ thành Phật). Những gì là mười? Đó là: bên trong có sự hiểu biết sâu xa nên được thụ ký; có thể thuận theo mà khởi các thiện căn của Bồ-tát nên được thụ ký; tu hạnh rộng lớn nên được thụ ký; được thụ ký ngay trước mặt; được thụ ký không ở trước mặt; nhờ tự tâm chứng Bồ-đề nên được thụ ký; thành tựu nhẫn (sự an nhiên nhẫn chịu và chấp nhận chân lý) nên được thụ ký; giáo hóa điều phục chúng sinh nên được thụ ký; trải hết tất cả số kiếp nên được thụ ký; tự tại trong tất cả hạnh Bồ-tát nên được thụ ký. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được thụ ký ở chỗ tất cả chư Phật.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách hồi hướng (đem công đức việc lành của mình hướng về mục đích cao cả) thiện căn, Bồ-tát nhờ đó có thể đem tất cả thiện căn hồi hướng hết. Những gì là mười? Đó là: đem thiện căn của ta đồng với nguyện của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với tâm của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với hạnh của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với thiện căn của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với sự bình đẳng của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với niệm của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với sự thanh tịnh của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với chỗ an trụ của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với sự tròn đầy của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác; đem thiện căn của ta đồng với sự không hư hoại của thiện tri thức, thành tựu như thế, chớ thành tựu khác. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được sự hồi hướng thiện căn vô thượng.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách được trí tuệ. Những gì là mười? Đó là: tự tại trong việc bố thí nên được trí tuệ; hiểu sâu tất cả Phật pháp nên được trí tuệ; vào trí vô biên của Như Lai nên được trí tuệ; trong mọi cuộc hỏi đáp đều có thể dứt nghi nên được trí tuệ; vào nghĩa lý của bậc trí nên được trí tuệ; hiểu sâu sự khéo léo về lời nói âm thanh của tất cả Như Lai trong tất cả Phật pháp nên được trí tuệ; hiểu sâu rằng gieo chút thiện căn nơi chư Phật ắt có thể làm tròn tất cả pháp trong trắng, được vô lượng trí của Như Lai, nên được trí tuệ; thành tựu sự an trụ không thể nghĩ bàn của Bồ-tát nên được trí tuệ; trong một niệm đều có thể đi đến các cõi Phật (cõi nước do một đức Phật giáo hóa) không thể nói nên được trí tuệ; giác ngộ Bồ-đề của tất cả Phật, vào tất cả pháp giới, nghe và giữ tất cả pháp Phật nói, vào sâu những lời nói âm thanh trang nghiêm muôn vẻ của tất cả Như Lai nên được trí tuệ. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được trí hiện chứng (trí tự mình chứng biết ngay trước mắt) vô thượng của tất cả chư Phật.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười cách phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên. Những gì là mười? Đó là: ở chỗ tất cả chư Phật, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát tất cả cõi chúng sinh, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát tất cả cõi nước, tất cả đời, tất cả pháp giới, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát tất cả pháp đều như hư không, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát tất cả hạnh rộng lớn của Bồ-tát, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; nhớ nghĩ chân chính tất cả chư Phật ba đời, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát quả báo không thể nghĩ bàn của các nghiệp, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; trang nghiêm làm sạch tất cả cõi Phật, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; vào khắp tất cả đại hội của chư Phật, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên; quan sát âm thanh vi diệu của tất cả Như Lai, phát tâm rộng lớn vô lượng vô biên. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi tâm này thì được biển trí tuệ rộng lớn vô lượng vô biên của tất cả Phật pháp.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười kho báu ẩn giấu. Những gì là mười? Đó là: biết tất cả pháp là kho khởi hạnh công đức; biết tất cả pháp là kho suy nghĩ chân chính; biết tất cả pháp là kho soi sáng của đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất); biết tất cả pháp là kho khai mở giảng nói của biện tài (tài nói năng giảng giải lưu loát); biết tất cả pháp là kho chân thật khéo giác ngộ không thể nói; biết thần thông tự tại của tất cả Phật là kho quan sát và thị hiện; biết tất cả pháp là kho khéo léo sinh ra sự bình đẳng; biết tất cả pháp là kho thường thấy tất cả chư Phật; biết tất cả các kiếp không thể nghĩ bàn là kho khéo hiểu rõ rằng đều an trụ như huyễn; biết tất cả chư Phật, Bồ-tát là kho sinh ra niềm vui và lòng tin trong sạch. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được kho pháp trí tuệ vô thượng của tất cả chư Phật, đều có thể điều phục tất cả chúng sinh.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười điều luật nghi (khuôn phép giới luật, điều răn giữ mình). Những gì là mười? Đó là: luật nghi không sinh tâm phỉ báng đối với tất cả Phật pháp; luật nghi giữ lòng tin ưa không thể phá hoại đối với tất cả Phật; luật nghi khởi lòng tôn trọng cung kính đối với tất cả Bồ-tát; luật nghi trọn không bỏ lòng yêu mến đối với tất cả thiện tri thức; luật nghi không sinh tâm nghĩ nhớ mong cầu quả vị của Thanh văn, Độc giác; luật nghi xa lìa mọi sự lui bỏ đạo Bồ-tát; luật nghi không khởi bất cứ tâm làm hại chúng sinh nào; luật nghi tu tất cả thiện căn đều cho đến rốt ráo; luật nghi đều có thể hàng phục tất cả ma; luật nghi làm cho tất cả Ba-la-mật đều được tròn đầy. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được luật nghi của đại trí vô thượng.
“Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười điều tự tại. Những gì là mười? Đó là: tự tại về mạng sống, vì có thể sống trong số kiếp không thể nói; tự tại về tâm, vì trí tuệ có thể vào a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung cao độ); tự tại về vật dụng, vì có thể dùng vô lượng sự trang nghiêm mà trang nghiêm tất cả thế giới; tự tại về nghiệp, vì tùy thời mà nhận quả báo; tự tại về thọ sinh, vì ở tất cả thế giới thị hiện thọ sinh; tự tại về hiểu biết, vì ở tất cả thế giới thấy Phật đầy khắp; tự tại về nguyện, vì tùy ý muốn, tùy lúc mà thành chính giác ở các cõi; tự tại về sức thần thông, vì thị hiện tất cả biến hóa thần thông lớn; tự tại về pháp, vì thị hiện vô biên các pháp môn (cửa ngõ giáo pháp, tức các phương pháp tu học); tự tại về trí, vì trong từng niệm từng niệm thị hiện thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật) và việc thành chính giác của Như Lai. Đó là mười. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này thì được tròn đầy sự tự tại về các Ba-la-mật, trí tuệ, sức thần thông và Bồ-đề của tất cả chư Phật.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ năm mươi lăm.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ năm mươi sáu.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Thực-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video