Thiên 13 — Phẩm 13 – Tướng tinh tấn

 Phẩm Tướng tinh tấn, thứ mười ba. (Tinh tấn: siêng năng, gắng sức không ngừng trong việc tu hành.)

 Lại nữa, này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp)! Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại giác ngộ, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) thành tựu luân tinh tấn đại trang nghiêm (luân: "bánh xe" pháp tu có sức nghiền nát phiền não; đại trang nghiêm: sự tô điểm lớn, làm cho hạnh tu đầy đủ, tốt đẹp), từ lúc mới phát tâm (mới khởi chí cầu thành Phật) đã lìa năm dục (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái nơi thân gây ra), thì có thể làm phúc điền (ruộng phúc: người đáng được cúng dường, ai gieo của cải và lòng kính vào đó thì được phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) cho Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ cầu tự giải thoát), cũng được mọi người giữ gìn, cúng dường.

 Này thiện nam tử! Sự tinh tấn của Bồ-tát Ma-ha-tát có hai loại: một là thế gian, hai là xuất thế gian (vượt khỏi thế gian). Tinh tấn thế gian lại có ba loại: một là tinh tấn tu phúc; hai là tinh tấn dũng mãnh trong bố thí, trì giới (giữ giới luật), thiền định (giữ cho tâm lắng yên, chuyên chú); ba là lấy các pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn vào sống chết) và các chúng sinh làm chỗ hướng tâm, nương vào quả báo và nơi chốn của những việc làm có phúc. Đó gọi là tinh tấn thế gian, thì không phải Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát đối với mọi chúng sinh lòng thường bình đẳng, chỉ vì trừ diệt phiền não, nghiệp và kết (những trói buộc của tâm) mà siêng năng tinh tấn. Đối với pháp vô lậu (hết phiền não, đưa đến giải thoát) của bậc thánh, vị ấy không lấy, không bỏ, cũng không nương tựa, không có tâm pha tạp nhơ nhớp, cũng không có ý tưởng rối loạn. Người giữ giới hay phá giới, người tinh tấn hay biếng nhác, người bố thí hay keo tham, người tâm đục hay tâm từ, tất cả như vậy đều xem bình đẳng mà thực hành tinh tấn.

 Không ở trong ba cõi (cõi Dục còn ham muốn; cõi Sắc hết dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc chỉ còn tâm thức) mà khởi đủ thứ ý tưởng. Đối với các chúng sinh, dù nghe lời nói hay thấy nơi họ tạo nghiệp, đối với ấm, giới, nhập (các yếu tố hợp thành con người và thế giới: năm ấm là thân xác, cảm giác, tri giác, ý chí tạo tác, sự nhận biết; mười hai nhập là sáu giác quan cùng sáu đối tượng; mười tám giới là thêm sáu thức), đều không có ý tưởng chấp lấy mà tu tinh tấn. Không nương Dục giới, không đắm Sắc giới và Vô sắc giới; không sinh ý tưởng đạt được hay chưa đạt được mà tu tinh tấn. Không đắm mọi hành (mọi hoạt động tạo tác), không nương ba loại phúc (ba việc tạo phúc: bố thí, giữ giới, tu thiền) mà siêng năng tinh tấn. Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu luân đại trang nghiêm như vậy, từ lúc mới phát ý đã lìa năm dục, thì gọi là Ma-ha-tát, cũng đủ sức làm ruộng phúc lớn cho Thanh văn, Bích-chi Phật, được các chúng sinh giữ gìn, cúng dường.

 Lúc ấy Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Đức Phật) muốn nói lại nghĩa này nên đọc kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:

 Đắm nhiễm sáu tình căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), mê tối trong bốn dòng (bốn dòng thác cuốn người vào sống chết: ham muốn, sự tồn tại, cái thấy sai, và vô minh tức sự mê muội),

 Dẫu tinh tấn dũng mãnh, người trí vẫn chê trách.

 Tinh tấn nơi cảnh giới (các đối tượng bên ngoài của giác quan), khéo chấp lấy hữu lậu,

 Không gọi là ruộng phúc, cũng chẳng phải Ma-ha-tát.

 Người trí siêng tinh tấn, trừ diệt mọi bám chấp,

 Tâm không chỗ nương tựa, đó gọi là ruộng phúc.

 Không đắm nơi danh sắc (tinh thần và thể xác, tức thân tâm con người), làm chỗ nương cho chúng,

 Dũng mãnh lìa các ấm (các nhóm yếu tố hợp thành con người), đó gọi là ruộng phúc.

 Soi sáng chỗ mê tối, vượt qua đến bờ kia (bờ giác ngộ, giải thoát),

 Luân tinh tấn như thế, dứt trói buộc phiền não.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video