Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân, phẩm Tướng thiền, thứ mười bốn. (Đại Phương Quảng: rộng lớn, ngay thẳng, bao trùm, tên chung của các kinh Đại thừa. Thập Luân: mười "bánh xe", tức mười nhóm pháp tu có sức nghiền nát phiền não như bánh xe báu của vua. Thiền: tu tập cho tâm lắng yên, chuyên chú để thấy rõ sự thật.)
Lại nữa, này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp)! Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại giác ngộ, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) có luân thiền định đại trang nghiêm (luân: "bánh xe" pháp tu; đại trang nghiêm: sự tô điểm lớn, làm cho hạnh tu đầy đủ, tốt đẹp). Nếu Bồ-tát thành tựu luân này, từ lúc mới phát ý (mới khởi chí cầu thành Phật) đã dứt trừ năm dục (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái nơi thân gây ra), thì đủ sức làm phúc điền (ruộng phúc: người đáng được cúng dường, ai gieo của cải và lòng kính vào đó thì được phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) cho Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ cầu tự giải thoát), được mọi chúng sinh giữ gìn, cúng dường.
Này thiện nam tử! Bồ-tát Ma-ha-tát tu thiền có hai loại: một là thế gian, hai là xuất thế gian (vượt khỏi thế gian). Thế nào gọi là thiền thế gian? Nếu Bồ-tát nương vào tướng của các ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người: thân xác, cảm giác, tri giác, ý chí tạo tác, sự nhận biết), đắm nhiễm Dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, sắc dục), Sắc giới (cõi hết dục nhưng còn thân hình vi tế), Vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức) mà tu thiền.
Lại nương vào Ba giải thoát (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp là không, không có thực thể; không bám vào hình tướng; không mong cầu gì), Bốn niệm xứ (bốn phép quán: thân là nhơ nhớp, cảm giác là khổ, tâm là vô thường, các pháp không có "ta"), Bốn chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), Bốn như ý túc (bốn nền tảng giúp thiền định thành tựu như ý: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), Năm căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chính, định tâm, trí tuệ), Năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), Bảy giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: nhớ nghĩ, chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng, định tâm, buông xả), Tám thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), cho đến đất, nước, lửa, gió, hư không, thức (sáu yếu tố hợp thành thân và thế giới), đều nương tựa vào mà sinh đắm nhiễm. Tu thiền như vậy gọi là Bồ-tát tu thiền thế gian, cũng chung với hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật, không được gọi là Ma-ha-tát. Thế nào gọi là thiền xuất thế gian?
Này thiện nam tử! Đó là Bồ-tát có thể ra khỏi thế gian, phóng ánh sáng lớn, không đắm Bốn niệm xứ, Bốn chánh cần, Bốn như ý túc, Năm căn, Năm lực, Bảy giác phần, Tám thánh đạo phần; đối với các pháp như vậy đều không nương tựa mà tu thiền. Cho đến giới của thân, miệng, ý; ba cửa giải thoát; ấm, giới và các nhập (các yếu tố hợp thành con người và thế giới, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức); ba thọ (ba loại cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui); bốn đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió); Không xứ, Thức xứ, Bất dụng xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ (bốn tầng định của cõi Vô sắc: định quán hư không vô cùng; định quán thức vô cùng; định quán không có gì cả; định cực kỳ vi tế, không phải có tri giác mà cũng không phải không có tri giác); đời này, đời sau, đều lìa hết, vắng lặng (?); không nương vào cái không và cái đại không (cái không rộng lớn, thấy cả mười phương cũng đều không). Đó gọi là thiền xuất thế gian của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Này thiện nam tử! Với tướng trạng như vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thành tựu luân thiền đại trang nghiêm, từ lúc mới phát ý đã lìa năm dục, đủ sức làm ruộng phúc cho Thanh văn, Bích-chi Phật, cũng được mọi người giữ gìn, cúng dường. Lúc ấy Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Đức Phật) muốn nói lại nghĩa này nên đọc kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:
Vì muốn bỏ gánh nặng, tu thiền còn hữu tướng (còn bám hình tướng),
Chỉ dứt kết (trói buộc phiền não) của mình, không gọi là người trí.
Đắm nhiễm mà tu thiền, nương tựa vào giải thoát,
Bám chấp nơi bờ kia (bờ giải thoát), không lợi được chúng sinh.
Nếu vì bỏ gánh nặng, muốn lợi các chúng sinh,
Diệt kết, tu các thiền, ấy là người trí thật.
Nếu dứt được hữu ái (lòng ham được tồn tại, được tiếp tục sinh ra), vì lợi các chúng sinh,
Tu thiền không hình tướng, ấy gọi Ma-ha-tát.
Dứt trói buộc chúng sinh, khiến thế gian hết sợ,
Lặng yên mà tu thiền, ấy gọi Ma-ha-tát.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video