Thiên 5 — Phẩm 5: Địa ngục

 Phẩm Địa Ngục, thứ năm, của kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát, thấy rõ thật tướng của mọi sự)

 Xá-lợi-phất (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật thành tựu được nhiều điều, thưa Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Nhờ Bát-nhã ba-la-mật mà không gì không có được tên gọi(?). Bát-nhã ba-la-mật là ánh sáng rực rỡ nhất. Bát-nhã ba-la-mật xua tan tối tăm. Bát-nhã ba-la-mật không dính mắc. Bát-nhã ba-la-mật tôn quý tột bậc. Với người không có mắt, Bát-nhã ba-la-mật làm con mắt. Với kẻ lạc lối, Bát-nhã ba-la-mật chỉ cho đường đi.

 Tát-vân-nhã (nhất thiết trí, trí tuệ biết rõ tất cả của Phật) chính là Bát-nhã ba-la-mật. Bát-nhã ba-la-mật là mẹ của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ muôn loài). Không sinh, không diệt, chính là Bát-nhã ba-la-mật. Bánh xe pháp đầy đủ ba lần chuyển, mười hai hành tướng là để chuyển Bát-nhã ba-la-mật này. (Đây là bài giảng đầu tiên của Phật về bốn sự thật cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ, con đường hết khổ. Mỗi sự thật được giảng theo ba bước là chỉ rõ, khuyên tu, chứng nghiệm, cộng lại thành mười hai.) Bát-nhã ba-la-mật làm cho những kẻ khốn khổ đều được yên ổn. Bát-nhã ba-la-mật che chở trong vòng sinh tử. Bát-nhã ba-la-mật đối với tất cả các pháp đều là tự nhiên. Vậy Bồ-tát Ma-ha-tát nên trụ trong Bát-nhã ba-la-mật thế nào, thưa Thiên Trung Thiên?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Thế-đa-la (?, có lẽ là phiên âm của chữ chỉ bậc Đạo Sư, tức Phật) nhờ Bát-nhã ba-la-mật mà trụ. Người kính Phật thì nên tự quy y Bát-nhã ba-la-mật.”

 Thích-đề-hoàn-nhân (tức vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Đao-lợi) nghĩ: “Tôn giả Xá-lợi-phất vì sao lại hỏi câu này?” Liền đó Thích-đề-hoàn-nhân hỏi Xá-lợi-phất: “Vì sao tôn giả lại hỏi câu này?”

 Xá-lợi-phất nói với Thích-đề-hoàn-nhân: “Câu-dực (tên gọi khác của Đế Thích)! Bát-nhã ba-la-mật là sự che chở của Bồ-tát. Nhờ nó mà phước công đức khuyến trợ (vui mừng theo công đức của mọi người, rồi đem phước ấy hướng về quả Phật) được đem hướng về tát-vân-nhã. Nó vượt trên những việc Bồ-tát làm như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định.

 Ví như những người mù từ lúc sinh ra, hoặc trăm người, nghìn người, vạn người, nghìn vạn người, không có người dẫn đường mà muốn đi đến nơi nào đó. Nếu muốn vào thành thì họ không biết phải đi thế nào. Cũng như vậy, Câu-dực! Năm ba-la-mật (năm hạnh tu hoàn hảo: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) khi lìa Bát-nhã ba-la-mật thì cũng như người mù không thấy gì. Muốn vào tát-vân-nhã mà không biết phải đi thế nào. Bát-nhã ba-la-mật chính là sự che chở của năm ba-la-mật, cho chúng đôi mắt. Bát-nhã ba-la-mật là sự che chở, khiến năm ba-la-mật đều có được tên gọi là ba-la-mật.”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Nên giữ gìn thế nào để vào trong Bát-nhã ba-la-mật?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Đối với sắc (phần hình chất, vật chất) không thấy có chỗ vào. Đối với thống dưỡng (thọ: cảm giác khổ, vui, không khổ không vui), tư tưởng (tưởng: sự nhận biết hình tướng), sinh tử (hành: các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) cũng không thấy có chỗ vào. Nhìn năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) cũng không thấy có chỗ vào. Đó là giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật.”

 “Thưa Thiên Trung Thiên, như vậy là giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật. Giữ gìn như vậy thì đạt được pháp gì?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Không có gì để giữ, đó là đạt được sự giữ gìn pháp, đó là Bát-nhã ba-la-mật.”

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật không đạt tát-vân-nhã, cũng không thể đạt được, cũng không đạt sự giữ gìn, đối với sinh tử cũng không đạt được gì. Vậy nên đạt thế nào, thưa Thiên Trung Thiên?”

 Phật nói: “Vì không có gì để đạt nên mới đạt được.”

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: “Ít có người theo kịp, thưa Thiên Trung Thiên! Bát-nhã ba-la-mật đối với các pháp, mà các pháp thì không sinh, không diệt. Vậy trụ vào đâu khi không có chỗ trụ?”

 Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không") bạch Phật: “Bồ-tát có lúc nghĩ như vậy liền lìa Bát-nhã ba-la-mật.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Nếu có chỗ dựa thì liền nghĩ đến Bát-nhã ba-la-mật(?). Biết Bát-nhã ba-la-mật là không, không có gì, không gần không xa, vì thế đó là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật là tin vào pháp gì?”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Tin Bát-nhã ba-la-mật là không tin vào sắc, cũng không tin vào thọ, tưởng, hành, thức. Cũng không tin vào đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh). Cũng không tin vào đạo Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn tái sinh một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất của người tu để tự giải thoát, đã dứt sạch phiền não), Bích-chi-Phật (người tự mình giác ngộ không nhờ thầy, vào thời không có Phật ra đời).”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, Ma-ha-tát ba-la-mật (?, có lẽ là ba-la-mật lớn) chính là Bát-nhã ba-la-mật.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Làm sao biết Ma-ha-tát ba-la-mật là nhờ Bát-nhã ba-la-mật? Tu-bồ-đề! Đối với sắc thì không lớn, không nhỏ, không lấy sắc làm chứng, cũng không vì sắc mà làm chứng. Thọ, tưởng, hành, thức cũng không lớn, không nhỏ; đối với thức không lấy làm chứng, cũng không vì thức mà làm chứng. Như vậy liền đạt mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của Đát-tát-a-kiệt A-la-ha Tam-da-tam-Phật (Như Lai, bậc Ứng Cúng đáng được cúng dường, bậc Chánh Đẳng Giác; đây là ba danh hiệu của Phật), không còn yếu kém nữa.

 Tát-vân-nhã không rộng, không hẹp. Vì sao? Vì tát-vân-nhã không rộng không hẹp, nên biết rằng đối với Bát-nhã ba-la-mật không có chỗ thực hành. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có gì cả. Nếu có người ở trong đó có chỗ cầu, cho là có cái gì đó, thì đó là sai lớn. Vì sao? Vì chúng sinh không có sinh; Bát-nhã ba-la-mật và chúng sinh đều là tự nhiên. Vì chúng sinh mờ mịt hư ảo, nên Bát-nhã ba-la-mật cũng không thể đo đếm. Chúng sinh không hoại, Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy. Chúng sinh như Bát-nhã ba-la-mật thì liền được thành A-duy-tam-Phật (bậc Phật đã giác ngộ hoàn toàn). Vì chúng sinh cũng có sức, nên Đát-tát-a-kiệt hiện ra mà có sức(?).”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật rất sâu, rất sâu, thưa Thiên Trung Thiên! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát tin Bát-nhã ba-la-mật, không nói chỗ kém của nó, cũng không nghi ngờ, thì người ấy từ đâu đến sinh vào đây? Từ khi tu đạo Bồ-tát đến nay, người ấy đã bao lần nghe hiểu về Bát-nhã ba-la-mật và theo lời dạy mà vào trong ấy?” Phật bảo Xá-lợi-phất: “Người ấy từ cõi Phật ở phương khác đến sinh vào đây. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã cúng dường Phật ở phương khác, được Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) và được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Vì vậy nay lại nghe Bát-nhã ba-la-mật, người ấy tự nghĩ: ‘Ta như được thấy Phật, không khác gì.’”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật có thể thấy, nghe được không?”

 Phật nói: “Không thể thấy được.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bồ-tát ấy từ khi theo Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tu hành đến nay, đã nghe bao nhiêu lần?”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Đó không phải chỉ một lớp người học. Mỗi người đều đã cúng dường bao trăm, bao nghìn Phật, đã gặp hết các ngài, và nơi các ngài đều đã giữ giới thanh tịnh.

 Nếu có người ở giữa đại chúng nghe Bát-nhã ba-la-mật mà bỏ đi, đó là không kính pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát. Phật nói Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, người ấy bỏ đi, không muốn nghe. Vì sao? Vì đời trước người ấy nghe Bát-nhã ba-la-mật cũng đã bỏ đi. Người ấy cũng không để thân tâm vào(?); tất cả đều do sự không hiểu biết gây ra. Vì tội ấy, khi nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, người ấy lại ngăn người khác không cho nói.

 Ngăn Bát-nhã ba-la-mật là ngăn tát-vân-nhã. Ngăn tát-vân-nhã là ngăn chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì tội dứt pháp ấy, chết rồi người ấy vào nê-lê (địa ngục) lớn, suốt bao trăm nghìn năm, bao ức vạn năm, chịu bao nỗi đau đớn khốc liệt nơi địa ngục, không thể nói hết. Hết tuổi thọ trong đó, lại chuyển sinh vào đại địa ngục ở phương khác. Hết tuổi thọ ở đó, lại xoay vần đến sinh vào đại địa ngục ở phương khác nữa.”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Tội ấy có ngang với rơi vào năm tội nghịch (năm tội ác nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) không?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Tội ấy dù muốn ví cũng không thể lấy gì so sánh được. Có người khi đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì trong tâm nghi ngờ pháp, cũng không chịu học, lại nghĩ rằng: ‘Lời này không phải do Đát-tát-a-kiệt nói.’ Rồi người ấy ngăn người khác, bảo đừng học. Như thế là tự hại mình lại hại người khác, tự uống thuốc độc rồi lại cho người khác uống độc. Bọn người ấy tự làm mất mình lại làm mất người khác. Tự mình không hiểu Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, lại còn làm hại người khác. Bọn người này không nên gặp.

 Xá-lợi-phất! Không nên cùng ngồi, đứng, nói năng, ăn uống với họ. Vì sao? Vì bọn người phỉ báng pháp ấy tự ở trong tối tăm, lại kéo người khác vào tối tăm. Người ấy tự đầu độc giết thân mình, không khác gì người dứt pháp. Những ai tin lời họ, nghe theo lời họ thì phải chịu tội ngang nhau, không khác gì. Vì sao? Vì đã phỉ báng lời Phật. Phỉ báng Bát-nhã ba-la-mật là đã phỉ báng tất cả các pháp.”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Xin cho được nghe: người phỉ báng pháp phải thọ thân hình ra sao? Không biết thân ấy lớn đến đâu?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Người phỉ báng pháp ấy nếu nghe chuyện này thì máu sôi lên, trào ra từ các lỗ trên mặt. Hoặc sợ quá mà chết, vì thế chịu đau đớn lớn. Người ấy nghe rồi thì lòng sầu khổ mà héo hắt tiêu mòn, ví như hoa bị ngắt đặt dưới nắng liền héo khô.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Xin vì mọi người mà nói, để họ biết thân ấy thọ hình thế nào. Xin hãy làm ánh sáng lớn cho người đời sau. Ai nghe thì sợ hãi, tự nghĩ: ‘Ta không được phỉ báng, dứt pháp như người kia.’”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Đó là ánh sáng lớn chỉ đường cho người. Vì tội đã gây, người ấy phải thọ thân rất to lớn, xấu xa, ở nơi cực khổ, hôi thối, thật không thể nói hết. Nỗi đau ấy rất lớn, lâu dài và dữ dội. Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ hiền lành có lòng tin theo Phật) nghe lời này thì tự đủ để không dám phỉ báng nữa.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe rằng người ấy chỉ vì lời nói nơi miệng mà mắc tội đến như vậy.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Người ngu si ấy làm sa-môn (người xuất gia tu hành) trong pháp của ta, lại phỉ báng Bát-nhã ba-la-mật, nói rằng: ‘Đây không phải là đạo.’ Ngăn Bát-nhã ba-la-mật là ngăn Phật và Bồ-tát. Ngăn Phật và Bồ-tát là dứt tát-vân-nhã của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Dứt tát-vân-nhã là dứt pháp. Dứt pháp là dứt tăng tỳ-kheo (đoàn thể những người nam xuất gia). Dứt tăng tỳ-kheo là phải chịu tội nhiều vô số a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được).”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, người dứt Bát-nhã ba-la-mật là do mấy việc?”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Vì bị ma (kẻ phá hoại việc tu hành) làm hại, thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy không tin, không ưa. Vì hai việc ấy mà có thể dứt Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Lại nữa, Tu-bồ-đề, người dứt Bát-nhã ba-la-mật còn do bốn việc. Bốn việc là gì? Một là nghe theo lời thầy xấu. Hai là không chịu thuận theo mà học. Ba là không vâng theo pháp tối thượng. Bốn là chuyên phỉ báng, tìm lỗi người để tự đề cao mình. Đó là bốn việc.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, ít có người tin Bát-nhã ba-la-mật, vì không hiểu rõ pháp này.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Đúng vậy, đúng vậy! Ít có người tin Bát-nhã ba-la-mật, vì không hiểu pháp.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Vì sao Bát-nhã ba-la-mật sâu xa ít có người tin?”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Sắc không dính mắc, không trói buộc, không cởi mở. Vì sao? Vì tự tánh của sắc là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì tự tánh của thức là thức. Sắc quá khứ không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của sắc quá khứ. Sắc vị lai không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của sắc vị lai. Sắc hiện tại không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của sắc.

 Thọ, tưởng, hành, thức quá khứ không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của sắc quá khứ(?). Thức vị lai không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của thức vị lai. Thức hiện tại không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát. Vì sao? Vì đó là tự tánh của thức. Vì thế, Tu-bồ-đề, Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa, ít có người tin.”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video