Thiên 6 — Phẩm 6: Thanh tịnh

 Phẩm Thanh Tịnh, thứ sáu, của kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát, thấy rõ thật tướng của mọi sự)

 Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không") bạch Phật: “Bát-nhã ba-la-mật ít người hiểu, có phải vì không quen gần gũi với nó không?”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Đúng vậy, đúng vậy! Bát-nhã ba-la-mật ít người hiểu là do không quen gần gũi. Vì sao? Tu-bồ-đề, vì sắc (phần hình chất, vật chất) thanh tịnh thì đạo cũng thanh tịnh. Nói sắc thanh tịnh thì đạo cũng thanh tịnh, là vì thống dưỡng (thọ: cảm giác khổ, vui), tư tưởng (tưởng: sự nhận biết hình tướng), sinh tử (hành: các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) cũng thanh tịnh. Nói đạo cũng thanh tịnh, vì thế thức cũng thanh tịnh.

 Lại nữa, Tu-bồ-đề, sắc thanh tịnh thì tát-vân-nhã (nhất thiết trí, trí tuệ biết rõ tất cả của Phật) cũng thanh tịnh, và sắc cũng thanh tịnh. Vì thế sắc thanh tịnh và tát-vân-nhã thanh tịnh ngang nhau, không khác. Cái hiện nay không cắt đứt cái trước, cái trước không cắt đứt cái sau, nên không hoại. Vì vậy cái trước không bị cắt đứt.”

 Xá-lợi-phất (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), sự thanh tịnh rất sâu xa.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, sự thanh tịnh là ánh sáng rực rỡ nhất.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, sự thanh tịnh không có cấu bẩn.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, sự thanh tịnh không có vết nhơ.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, sự thanh tịnh không có gì cả.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở giữa ham muốn mà không có ham muốn, đó là thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.” Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở nơi sắc mà không có sắc, đó là thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, không sinh, đó là sắc rất thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở nơi có trí mà không có trí, đó là rất thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở nơi người biết mà không có người biết, đó là rất thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở nơi sắc, có trí mà không có người biết(?), đó là rất thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ở nơi thọ, tưởng, hành, thức mà không có trí, không có người biết, đó là rất thanh tịnh.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, Bát-nhã ba-la-mật cũng rất thanh tịnh. Thưa Thiên Trung Thiên, tát-vân-nhã không tăng, không giảm.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Xá-lợi-phất thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, Bát-nhã ba-la-mật rất thanh tịnh, đối với các pháp không có gì để nắm lấy.”

 Phật nói: “Rất thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta thanh tịnh, sắc cũng thanh tịnh.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cho nên nói: ‘Cái ta thanh tịnh, thọ, tưởng, hành, thức cũng thanh tịnh.’”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta thanh tịnh, đạo cũng thanh tịnh.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta thanh tịnh, tát-vân-nhã cũng thanh tịnh.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta thanh tịnh, không có đầu mối.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta thanh tịnh, không có bờ bến; sắc cũng thanh tịnh, không có bờ bến.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái ta không có bờ bến; thọ, tưởng, hành, thức cũng không có bờ bến.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Hiểu biết sự thanh tịnh, chính là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ muôn loài).”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, Bát-nhã ba-la-mật không ở bên kia, không ở bên này, không lìa nơi này, cũng không ở khoảng giữa.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bồ-tát Ma-ha-tát biết điều này là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Người có tưởng thì đã lìa xa Bát-nhã ba-la-mật rồi.”

 Phật nói: “Lành thay, lành thay, Tu-bồ-đề! Có tên gọi thì có tưởng, vì có tưởng nên dính mắc.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, ba-la-mật này thật khó theo kịp; nó yên ổn dứt khỏi dính mắc(?).”

 Xá-lợi-phất nói: “Xin hỏi Tu-bồ-đề, thế nào là dính mắc?”

 Tu-bồ-đề nói: “Biết sắc là không, đó gọi là dính mắc. Biết thọ, tưởng, hành, thức là không, đó gọi là dính mắc. Nơi pháp quá khứ mà biết là pháp quá khứ, đó gọi là dính mắc. Nơi pháp vị lai mà biết là pháp vị lai, đó gọi là dính mắc. Nơi pháp hiện tại mà biết là pháp hiện tại, đó gọi là dính mắc. Cho rằng biết pháp thì được công đức lớn, Bồ-tát mới phát tâm như thế tức là dính mắc.”

 Thích-đề-hoàn-nhân (tức vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Đao-lợi) hỏi Tu-bồ-đề: “Thế nào là dính mắc?”

 Tu-bồ-đề nói: “Là tâm biết, Câu-dực (tên gọi khác của Đế Thích)! Đem tâm biết ấy mà thí (dâng hiến, hướng về), hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp của Phật). Tâm vốn thanh tịnh, mới có thể có chỗ làm(?). Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ hiền lành có lòng tin theo Phật) là Bồ-tát, khuyên người, dạy người hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ (cũng là A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ), nói chánh pháp cho họ nghe. Tự mình không mất gì, mà đối với giống Phật thì có chỗ vun đắp. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy vì lìa các dính mắc nên buông bỏ bản tế (thật tế, chỗ tận cùng chân thật; chứng vào đó là nhập Niết-bàn riêng cho mình như hàng Thanh văn, tức người tu để tự giải thoát).”

 Phật nói: “Lành thay, lành thay, Tu-bồ-đề! Ông khiến Bồ-tát Ma-ha-tát biết bản tế, là để nhận ra việc dính mắc. Lại nữa, Tu-bồ-đề, có những sự dính mắc rất sâu xa, vi tế. Nay ta sẽ nói. Hãy lắng nghe, lắng nghe! Lời đầu, lời giữa, lời cuối đều tốt.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Con mong được nghe.”

 Phật nói: “Có thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Đát-tát-a-kiệt A-la-ha Tam-da-tam-Phật (Như Lai, bậc Ứng Cúng đáng được cúng dường, bậc Chánh Đẳng Giác; đây là ba danh hiệu của Phật) mà nhớ nghĩ, muốn khởi tưởng, rồi theo chỗ tưởng ấy. Vì thế là dính mắc với chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Khuyến trợ (vui mừng theo công đức của mọi người, rồi đem phước ấy hướng về quả Phật) thay cho pháp không còn sót của Thiên Trung Thiên, đó là khuyến trợ hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Vì nơi pháp mà không có pháp, nên gọi là không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì thế không thể có chỗ làm, cũng không thể có tưởng, cũng không thể tạo nhân duyên mà có, không thể thấy nghe, không thể biết.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, cái gốc ấy rất sâu xa, thanh tịnh.”

 Phật nói: “Vốn thanh tịnh.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Nay con xin tự quy y Bát-nhã ba-la-mật.”

 Phật nói: “Vì pháp không có người làm, nên được thành A-duy-tam-Phật (bậc Phật đã giác ngộ hoàn toàn).”

 Tu-bồ-đề thưa: “Các pháp thật không có cái gì làm thành A-duy-tam-Phật.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Không có hai pháp. Vì vốn thanh tịnh nên gọi là một. Sự thanh tịnh ấy đối với tất cả cũng không có người làm.”

 Phật bảo Tu-bồ-đề: “Vì thế lìa các dính mắc là buông bỏ bản tế.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, Bát-nhã ba-la-mật khó hiểu rõ.”

 Phật nói: “Đúng vậy! Không có ai đạt được A-duy-tam-Phật.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, Bát-nhã ba-la-mật không thể đo lường.”

 Phật nói: “Đúng vậy, Tu-bồ-đề! Đó không phải điều tâm có thể biết.”

 Tu-bồ-đề thưa: “Thưa Thiên Trung Thiên, ấy là vì không có người làm.”

 Phật nói: “Không có người làm, nên không có gì dính mắc.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bồ-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật thế nào?”

 Phật nói: “Không tưởng về thọ, tưởng, hành, thức mà thực hành, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Sắc không làm đầy đủ sắc(?), đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Sắc không đầy đủ thì không thực hành theo sắc(?), đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Thọ, tưởng, hành, thức không đầy đủ, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, thật khó theo kịp! Ở nơi dính mắc mà không dính mắc, đó thật là không dính mắc.”

 Phật nói: “Không dính mắc vào sắc là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Không dính mắc vào thọ, tưởng, hành, thức mà thực hành, là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Không dính mắc vào sắc, không dính mắc vào thọ, tưởng, hành, thức. Cũng không dính mắc vào đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn tái sinh một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất của người tu để tự giải thoát, đã dứt sạch phiền não), Bích-chi-Phật (người tự mình giác ngộ không nhờ thầy). Vì sao? Vì đã vượt qua mọi dính mắc. Lại vượt lên mà vào trong tát-vân-nhã(?), đó là Bát-nhã ba-la-mật.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, pháp được nói ra rất sâu xa, khó đạt tới. Dù nói ra thì nó không tăng, không nói thì nó cũng không giảm.”

 Phật nói: “Đúng vậy, đúng vậy, Tu-bồ-đề! Ví như Đát-tát-a-kiệt suốt đời khen ngợi hư không, hư không cũng không tăng; nếu không khen ngợi, hư không cũng không giảm. Ví như khen ngợi người huyễn (người do phép ảo thuật tạo ra) thì nó cũng không tăng, không khen thì nó cũng không giảm. Nghe điều tốt nó không mừng, nghe điều xấu nó không buồn. Cũng như vậy, Tu-bồ-đề, dù mỗi người đọc tụng, học tập pháp, pháp cũng không tăng, không giảm.”

 Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật rất nhọc nhằn, khó khăn. Người giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật thì không lười, không hoảng, không sợ, không lay động, không thoái lui. Vì sao? Vì giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật là giữ gìn hư không. Tất cả đều nên làm lễ Bồ-tát Ma-ha-tát. Vì Bồ-tát mặc áo giáp lớn tăng-na (áo giáp của lời thệ nguyện lớn cứu độ chúng sinh) mà cùng hư không giao chiến. Vì tất cả mọi người mà mặc tăng-na, vì tất cả mọi người mà nâng hư không lên. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thật là dũng mãnh tột bậc, thưa Thiên Trung Thiên! Nhờ pháp không mà tự đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, được thành A-duy-tam-Phật.”

 Có một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia) nghĩ: “Ta nên tự quy y Bát-nhã ba-la-mật, vì đó là pháp không sinh, cũng là pháp không diệt.”

 Thích-đề-hoàn-nhân nói với Tu-bồ-đề: “Bồ-tát thuận theo lời dạy của Bát-nhã ba-la-mật, là thuận theo lời dạy nào?”

 Tu-bồ-đề nói: “Là thuận theo lời dạy về không.”

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: “Thế nào là thuận theo lời dạy về không?”

 Tu-bồ-đề nói: “Người muốn sự vắng lặng, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là người biết Bát-nhã ba-la-mật.”

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: “Thưa Thiên Trung Thiên, người thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, nên được che chở bao lâu?”

 Tu-bồ-đề nói với Thích-đề-hoàn-nhân: “Thế nào, Câu-dực? Ông có thấy được pháp nào cần che chở không, mà nói muốn che chở?”

 Thích-đề-hoàn-nhân đáp: “Không.”

 Tu-bồ-đề nói: “Làm theo lời dạy của Bát-nhã ba-la-mật, như thế là đã được che chở. Dù là người hay chẳng phải người, trọn không thể thừa dịp mà hại được.”

 Tu-bồ-đề nói: “Bồ-tát Ma-ha-tát che chở hư không, tức là đã thuận theo Bát-nhã ba-la-mật mà thực hành. Thế nào, Câu-dực? Ông có thể che chở tiếng vang không?”

 Thích-đề-hoàn-nhân đáp: “Không thể.”

 Tu-bồ-đề nói: “Cũng như vậy, Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì pháp của họ cũng như tiếng vang. Biết như vậy rồi cũng lại không có tưởng; không có tưởng niệm, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.”

 Nhờ uy thần của Phật, các vị đều đến trước Phật, lễ Phật, đi quanh ba vòng rồi đứng một bên. Đó là các Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương), các Đế Thích, các Phạm thiên (vua trời ở cõi Sắc, cõi đã lìa ham muốn) và các vị trời tôn quý trong tam thiên đại thiên quốc độ (một thế giới lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Các trời, thiên vương, Đế Thích, Phạm thiên đều nương uy thần Phật mà thấy nghìn vị Phật, vị nào cũng tên là Thích-ca-văn (tức Phật Thích-ca). Các tỳ-kheo ở đó đều tên là Tu-bồ-đề, người hỏi về Bát-nhã ba-la-mật đều như Thích-đề-hoàn-nhân.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Sao (bản chép lược kinh Đại Bát-nhã), quyển thứ ba.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Sao, quyển thứ tư.

 Đời Tần, sa-môn (người xuất gia tu hành) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm-ma-tì cùng Trúc Phật Niệm dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video