Thiên 9 — Phẩm 9: Ưu-bà-di Hằng Già Điều

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha nghĩa là lớn; Bát-nhã là trí tuệ thấu suốt thực tướng mọi sự; Ba-la-mật là sang bờ bên kia, tức pháp tu đưa người vượt khỏi khổ đau đến giác ngộ). Phẩm thứ chín: Ưu-bà-di Hằng-giá-điều (ưu-bà-di là người nữ tại gia quy y Phật, giữ giới; Hằng-giá-điều là tên bà).

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu rõ nhất về lý "không") bạch Phật: "Lớn lao thay, Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát là người cầu giác ngộ để cứu mình và cứu người; Ma-ha-tát là bậc lớn) bậc A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật)! Nhờ công đức (phước lành và đức hạnh có được nhờ tu tập) lớn lao mà tự đạt đến A-duy-việt-trí, lại có những tướng tương ứng nhiều như số cát sông Hằng. Nay Thiên Trung Thiên (trời của các vị trời, danh hiệu tôn xưng Phật) giảng pháp sâu xa, đó là điều mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành."

 Phật nói: "Hay thay, hay thay, Tu-bồ-đề! Điều ông nói đến (?) thật là sâu xa. Đó tức là không (mọi sự đều không có tự tính cố định), vô tướng (không có hình tướng để bám vào), vô nguyện (không có gì để mong cầu, bám víu), không sinh tử, không chỗ sinh ra, không có gì cả, không ham muốn gì; đó là diệt. Nê-hoàn (Niết-bàn, cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau và sinh tử) là giới hạn tận cùng ấy (?)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Nê-hoàn là giới hạn ấy, chứ không phải các pháp (?)."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Các pháp đều rất sâu xa. Vì sao? Tu-bồ-đề! Sắc (phần vật chất, thân thể và mọi hình tướng) thì rất sâu xa; thống dưỡng (cảm thọ: cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tư tưởng (tri giác, nhận biết hình tượng, khái niệm), sinh tử (hành: các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) cũng rất sâu xa. Ấm (uẩn: năm nhóm hợp thành con người, gồm sắc, thọ, tưởng, hành, thức) cũng sâu xa như sắc sâu xa vậy. Tu-bồ-đề! Thế nào là thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức sâu xa? Cái sâu xa ấy không phải là cái sâu xa riêng có nơi sắc; đó mới là cái sâu xa của sắc (?). Thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức cũng vậy; thức ấy là sâu xa."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Lớn lao thay! Thật vi diệu, sắc được dẫn dần về Nê-hoàn (?)."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức cũng được dần dần dẫn về Nê-hoàn rất sâu xa; cái rất sâu xa ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật. Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ, ghi nhớ điều đó, ấy là đứng vững. Theo đúng lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật mà học Bát-nhã Ba-la-mật. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy theo đó mà suy nghĩ, ghi nhớ, làm đúng theo lời dạy về không dù chỉ một ngày, thì sâu xa không thể nói hết."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy làm đúng như thế một ngày thì bớt được bao nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) sinh tử?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như một người đàn ông ham dâm, rất yêu một người con gái xinh đẹp, hẹn gặp nhau, nhưng người con gái ấy không được tự do đến. Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Người đàn ông ấy có nhớ nàng không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Vì người con gái ấy mà nhớ nhung rất nhiều, không lúc nào quên."

 Phật nói: "Như người đàn ông ấy nhớ nghĩ, suốt một ngày lòng không đổi. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát nhớ nghĩ về Bát-nhã Ba-la-mật, làm đúng như thế một ngày thì đã bớt được bao nhiêu kiếp sinh tử. Ai theo đúng lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật, học đúng như trong đó nói, nhớ nghĩ và làm theo một ngày, thì vị Bồ-tát ấy đã trừ được điều ác, diệt được tội lỗi. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát rời bỏ Bát-nhã Ba-la-mật, dù có bố thí suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng, cũng không bằng Bồ-tát Ma-ha-tát làm đúng theo lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật chỉ một ngày; công đức này vượt lên trên công đức kia.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát sống lâu số kiếp nhiều như cát sông Hằng, đem của cải bố thí cho các bậc Tu-đà-hoàn (quả thứ nhất, người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thứ tư, đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên), nhưng lại rời bỏ Bát-nhã Ba-la-mật; còn nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát làm theo lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật, thì công đức của vị này vượt lên trên vị Bồ-tát kia, người sống lâu số kiếp như cát sông Hằng mà bố thí, giữ giới. Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát nhớ nghĩ Bát-nhã Ba-la-mật rồi đứng lên giảng pháp, thì công đức lại vượt lên trên vị Bồ-tát kia nữa.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đem pháp bố thí (đem giáo pháp chân chính trao cho người), công đức lại tăng lên gấp bội. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát làm pháp thí thì đó là hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (phiên âm chữ Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật). Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát làm pháp thí mà không giữ được chỗ chính giữa (?), thì công đức không bằng Bồ-tát Ma-ha-tát làm pháp thí mà lại giữ được chỗ chính giữa. Nếu có người giữ Bát-nhã Ba-la-mật mà không rời việc giữ chỗ chính giữa, thì công đức của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy rất nhiều."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Tất cả đều không có sinh tử, hoặc là có cái bất động (?). Thưa Thiên Trung Thiên! Trong hai việc ấy, việc nào công đức nhiều hơn?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát Ma-ha-tát đối với cái sinh diệt của phước, đối với cái sinh diệt của công đức (?), khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì vui với không, vui với không có gì cả, vui với sự diệt tận, vui với không có gì để đạt được. Khi nghĩ như thế, ấy là không rời Bát-nhã Ba-la-mật. Nếu không rời Bát-nhã Ba-la-mật, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy được công đức không thể đếm, a-tăng-kỳ."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thiên Trung Thiên nói 'công đức không thể đếm, a-tăng-kỳ' là thế nào? Có gì khác nhau?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "A-tăng-kỳ là con số không thể đếm đến cùng. Không thể đếm là không thể đo lường tính toán, hoàn toàn không tìm được bờ mép. Vì thế gọi là không thể đếm, a-tăng-kỳ."

 Tu-bồ-đề thưa: "Phật nói 'không thể đếm', vậy thì sắc (phần vật chất, thân thể và hình tướng) cũng không thể đếm, thống dưỡng (cảm thọ), tư tưởng (tri giác), sinh tử (hành: tạo tác của tâm), thức (nhận biết phân biệt) cũng không thể đếm."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng như ông nói, sắc cũng không thể đếm, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức cũng không thể đếm."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế nào gọi là không thể đếm?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Vì là không nên không thể đếm; vì vô tướng, vô nguyện nên nói là không thể đếm. Cái không thể đếm như thế tức là không, chứ chẳng có pháp nào khác."

 Phật nói: "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Ta có nói các pháp đều là không chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Đúng vậy, Thiên Trung Thiên nói các pháp đều là không, không cùng tận."

 Phật nói: "Đúng vậy, Tu-bồ-đề! Các pháp đều là không, không thể đếm; không có pháp nào riêng khác nhau; những cái có sai biệt, phân biệt, được hay không được, thì Đát-tát-a-kiệt (Như Lai, danh hiệu của Phật) đều chứng biết là không cùng tận, không thể đếm, như là không, vô tướng, vô nguyện, không sinh tử, không chỗ sinh, không có gì, không khởi lên, không diệt đi, như Nê-hoàn. Tùy theo chỗ người ưa thích mà nói ra; đó là lời dạy của Đát-tát-a-kiệt."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Lớn lao thay! Pháp mà Thiên Trung Thiên giảng, pháp ấy thật không thể nắm bắt được. Theo con hiểu lời Phật dạy, các pháp cũng không thể nắm bắt được."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, các pháp đều không thể nắm bắt được; vì pháp như hư không nên không thể nắm bắt."

 Tu-bồ-đề thưa: "Như Phật nói, bản vô (cái 'như vốn là', tức chân như) không thể nắm bắt được. Xin Phật giảng giải về cái không thể nắm bắt ấy."

 Phật nói: "Không (thể giảng giải được) (?)."

 Tu-bồ-đề thưa: "Sáu Ba-la-mật (sáu pháp tu đưa đến bờ giác ngộ) là không thể nắm bắt, như thế là bố thí không tăng không giảm. Thi Ba-la-mật (trì giới), Sằn Ba-la-mật (nhẫn nhục), Duy-đãi Ba-la-mật (tinh tấn, siêng năng), Thiền Ba-la-mật (thiền định), Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ) đều không tăng không giảm. Đó tức là sáu Ba-la-mật không tăng không giảm. Thế nào là đối với sáu Ba-la-mật mà không tăng không giảm? Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát tự mình đạt đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Do đâu mà đến gần tòa Phật (chỗ ngồi thành đạo)? Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không rời Bát-nhã Ba-la-mật nên tự đạt đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Như bản vô không thể nắm bắt, không tăng không giảm. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật với âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa và tu tập) thì không nghĩ rằng Đàn Ba-la-mật (bố thí Ba-la-mật) có tăng hay giảm; Bát-nhã Ba-la-mật chỉ là có cái tên gọi. Đàn Ba-la-mật là đem những gì mình có ra bố thí, trong lòng nghĩ đem công đức ấy hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Người bố thí hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ như thế thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là đang thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như thế là âu-hòa-câu-xá-la.

 Không nghĩ rằng Thi Ba-la-mật có tăng hay giảm, mà chỉ là có cái tên gọi; Thi Ba-la-mật là tâm giữ giới, đem công đức ấy hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ như thế thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là đang thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Sằn Ba-la-mật, Duy-đãi, Thiền Ba-la-mật cũng như vậy. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật với âu-hòa-câu-xá-la thì không nghĩ Bát-nhã Ba-la-mật có tăng hay giảm, mà chỉ là có cái tên gọi. Bát-nhã Ba-la-mật tức là phát tâm trí tuệ, đem công đức ấy hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ như thế mới gọi là biết bố thí (hồi hướng)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế nào là hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bản vô chính là A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, nó không tăng không giảm. Thường theo ý niệm ấy, không bao giờ rời việc tu, thì nay đã gần tòa A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bản vô không thể nắm bắt, cũng không tăng không giảm. Suy nghĩ, ghi nhớ như thế là không mất gì, đó là Ba-la-mật không giảm. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ, ghi nhớ như thế thì không rời (?) tòa A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bồ-tát Ma-ha-tát lấy tâm phát khởi lúc đầu mà đến gần tòa A-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ chăng? Hay lấy tâm sau mà đến gần tòa A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ? Tâm đầu và tâm sau, hai cái ấy không gặp nhau; tâm sau và tâm đầu cũng không gặp nhau. Vậy công đức gì mà sinh ra (sự giác ngộ)?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như ngọn đèn đang cháy: cái bấc nhờ ánh sáng lúc đầu mà cháy, hay nhờ ánh sáng lúc sau mà cháy?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không phải nhờ ánh sáng lúc đầu mà cháy, cũng không phải rời ánh sáng lúc đầu mà cháy; không phải nhờ ánh sáng lúc sau mà cháy, cũng không phải rời ánh sáng lúc sau mà cháy."

 Phật nói: "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có phải như thế không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Đúng thế, đúng thế, thưa Thiên Trung Thiên!"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát Ma-ha-tát cũng vậy: không phải do tâm đầu mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, cũng không phải rời tâm đầu mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; không phải do tâm sau mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, cũng không phải rời tâm sau mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Nhân duyên (các điều kiện nương nhau mà thành) thật là sâu xa! Thưa Thiên Trung Thiên! Bồ-tát Ma-ha-tát không dùng tâm đầu mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, Bồ-tát cũng không rời tâm đầu mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; không do tâm sau mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, cũng không rời tâm sau mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Tâm trước đã diệt rồi, tâm sau lại sinh ra chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không phải, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Tâm vừa sinh ra có diệt không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Pháp ấy là pháp có diệt, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Pháp sẽ phải diệt ấy, có thể (thật sự) diệt được chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có thể đứng yên như bản vô chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Ai muốn đứng yên thì phải như bản vô."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Nếu đứng yên như bản vô, há lại có gì khác chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Bản vô có sâu xa không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Rất sâu xa, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Bản vô có tâm không?"

 Đáp: "Không có, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có thể có cái tâm nào khác ngoài bản vô chăng?"

 Đáp: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Bản vô có thấy được ý không?"

 Đáp: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Người làm như thế, có phải là làm hạnh sâu xa không?"

 Đáp: "Thưa Thiên Trung Thiên! Người làm như thế là không làm gì cả. Vì sao? Vì làm như thế thì không thấy có việc làm, đó là việc làm không thể thấy được."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật là thực hành điều gì?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Là thực hành điều chân thật, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Người thực hành điều chân thật có thực hành theo tưởng (hình dung, khái niệm của tâm) không?"

 Đáp: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát có nhận biết các tưởng niệm không?"

 Đáp: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có lấy việc không nhận biết tưởng niệm làm niệm không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Bồ-tát Ma-ha-tát không làm như thế."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Không khởi tưởng mà vẫn làm đúng, đầy đủ tất cả pháp của Phật, không rơi vào hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự mình thoát khổ) chăng?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Bồ-tát Ma-ha-tát có âu-hòa-câu-xá-la thì đối với cái vô tưởng cũng không tham đắm."

 Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trong mộng hướng về ba tam-muội (ba trạng thái định tâm), nghĩ đến các giải thoát môn (cửa ngõ dẫn đến giải thoát): không của không, vô tướng của vô tướng, vô nguyện của vô nguyện, thì tam-muội ấy có lợi ích. Bát-nhã Ba-la-mật ban ngày có lợi ích, ban đêm cũng có lợi ích; trong giấc mộng ban đêm cũng có lợi ích. Vì sao? Vì Phật dạy ban ngày hay trong mộng ban đêm đều như nhau, không khác."

 Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ban ngày nhớ nghĩ Bát-nhã Ba-la-mật, thì ban đêm trong mộng lại càng nhớ nghĩ Bát-nhã Ba-la-mật gấp bội."

 Xá-lợi-phất nói: "Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Nếu trong mộng làm điều gì, thì việc ấy có thật không?"

 Đáp: "Không. Tất cả các pháp, theo lời dạy, cũng như những thứ có trong mộng."

 Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: "Trong mộng làm điều thiện, tỉnh dậy rất vui mừng, đó là lợi ích. Nếu làm điều ác mà không vui mừng, đó là giảm bớt."

 Xá-lợi-phất nói: "Nếu trong mộng giết người, trong lòng rất vui, tỉnh dậy nói: 'Ta giết kẻ ấy, thật là sướng.' Thế thì sao?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không phải hư dối, đều có nhân duyên. Tâm không phải trống rỗng vô cớ, tất có chỗ duyên vào. Hoặc đã thấy, hoặc đã nghe, hoặc đã nghĩ, khi tỉnh liền biết; vì nhân duyên ấy mà khiến lòng người bám dính, bèn có chỗ đắc. Thế nào là chỗ đắc? Do nhân duyên mà phải chịu tội, chứ không phải không có nhân duyên mà chịu tội, vì tất cả đều từ nhân duyên mà sinh ra."

 Xá-lợi-phất nói: "Tất cả việc làm và nhân duyên đều mờ mịt chập chờn, đều là trống không cả. Vậy theo lời Thiên Trung Thiên, do nhân duyên gì mà sinh ra (?)?"

 Đáp: "Do nhân duyên của tưởng mà sinh ra."

 Xá-lợi-phất nói: "Bồ-tát Ma-ha-tát trong mộng bố thí, đem việc bố thí ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, thì có thật là bố thí không?"

 Tu-bồ-đề đáp Xá-lợi-phất: "Đại Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) nay đang ở gần đây, sớm muộn sẽ nối vào ngôi Phật. Điều ông hỏi có thể hỏi ngài, ngài liền giải đáp được."

 Xá-lợi-phất thưa với Bồ-tát Di-lặc: "Điều tôi hỏi, Tu-bồ-đề nói: 'Đại Bồ-tát Di-lặc giải đáp được ngay.'"

 Bồ-tát Di-lặc nói với Xá-lợi-phất: "Như tên tôi là Di-lặc (chỉ là cái tên) (?). Điều cần giải đáp, phải lấy sắc mà giải, hay lấy thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức mà giải? Sắc tức là không, phải lấy cái không có gì mà giải; hoặc lấy cái không của thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức mà giải; nhưng cũng không thấy có pháp nào để giải, thì giải bằng cái gì? Cũng không thấy pháp để giải, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."

 Xá-lợi-phất thưa với Bồ-tát Di-lặc: "Điều ngài nói là đã chứng được rồi chăng?"

 Bồ-tát Di-lặc nói với Xá-lợi-phất: "Pháp tôi nói không nói là chứng được."

 Xá-lợi-phất bèn nghĩ: "Trí tuệ mà Bồ-tát Di-lặc đã đi vào thật sâu xa. Vì sao? Vì ngài đã tu Bát-nhã Ba-la-mật từ rất lâu xa."

 Phật nói: "Xá-lợi-phất! Ý ông thế nào? Ông có thấy được cái pháp nhờ đó mà ông thành La-hán (A-la-hán: bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) không?"

 Xá-lợi-phất thưa: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật cũng vậy, không nghĩ: 'Ta nhờ pháp này mà được thọ ký (Phật báo trước sẽ thành Phật), không nhờ pháp kia mà được thọ ký.' Nếu đối với pháp này sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, tự đến A-duy-tam-phật (sự giác ngộ hoàn toàn, thành Phật), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát làm như thế là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không sợ không đạt A-duy-tam-phật. Ai làm theo lời dạy ấy là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không có gì phải sợ.

 Vì sao? Nếu đến nơi cực kỳ hiểm nạn, giữa bầy cọp sói, cũng không sợ không hãi, trong lòng nghĩ: 'Nếu có con nào ăn thịt ta, ta xem như đem thân bố thí. Như vậy là thực hành đầy đủ Đàn Ba-la-mật (bố thí Ba-la-mật), gần với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Nguyện khi ta thành Phật, trong cõi nước (cõi Phật, thế giới do một vị Phật giáo hóa) của ta không có loài cầm thú.'

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đến giữa bọn giặc cướp hung dữ cũng không sợ hãi. Vì sao? Dù có chết ở đó, trong lòng nghĩ: 'Thân ta rồi cũng phải bỏ; nếu có ai giết ta, ta không giận. Như vậy là đầy đủ nhẫn nhục, thực hành Sằn Ba-la-mật (nhẫn nhục Ba-la-mật), sẽ gần với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Nguyện khi ta thành Phật, trong cõi nước ta không có người trộm cướp.'

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đến nơi hoàn toàn không có nước uống cũng không sợ hãi, trong lòng nghĩ: 'Mọi người đều không có phước đức nên mới không có nước uống. Nguyện khi ta thành Phật, trong cõi nước ta luôn có nước tám vị (nước có tám đức tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, yên lành, trừ đói khát, nuôi lớn thân căn), cho mọi người đều được dùng.' Vì người đời mà thường tinh tấn.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đến nơi lúa gạo đắt đỏ, đói kém, cũng không sợ hãi, trong lòng nghĩ: 'Ta phải bền vững tinh tấn, tự đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; khi thành A-duy-tam-phật, cho cõi nước ta không có điều xấu, mọi người muốn ăn uống gì đều hiện ra trước mặt, như những gì có trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong các cõi trời cõi dục, nơi trời Đế Thích ở).' Thiện nam tử ấy vì tất cả mọi người mà tinh tấn, tự đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, thành A-duy-tam-phật.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát gặp lúc bệnh dịch dữ (?) cũng không sợ hãi. Vì sao? Vì không thấy có pháp nào phải đau đớn. Vì thế mà không sợ: 'Giả sử thân ta gặp bệnh này mà chết, lòng ta cũng không đổi khác, nhất định phải tinh tấn. Nguyện khi ta đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, thành Phật, trong cõi nước ta mọi người đều không có ai nhơ nhớp xấu ác hay chết chóc.' Lời của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy giống như lời Phật, không có gì khác.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chẳng bao lâu nữa sẽ thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, tự đến A-duy-tam-phật; đối với pháp của mình cũng không sợ hãi. Vì sao? Vì từ bản tế (giới hạn chân thật của mọi sự; ở đây cũng chỉ điểm khởi đầu xa xưa của thời gian) đến nay, phát tâm thì gọi là chẳng bao lâu. Bản tế ấy là bao lâu? Là lâu xa, hay rất lâu xa? Nó như khoảng một lần tâm chuyển động; đó là bản tế. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nay đã gần A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, sắp thành A-duy-tam-phật, cho nên nghe điều này mà không sợ hãi."

 Lúc ấy có một ưu-bà-di từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước làm lễ Phật, quỳ thẳng bạch Phật: "Con nghe lời này không sợ không hãi; sau này nhất định con muốn giảng pháp cho mọi người, khiến họ không sợ hãi."

 Ngay lúc ấy Phật mỉm cười, trong miệng phát ra ánh sáng năm màu. Cười xong, vị ưu-bà-di liền cầm hoa vàng rải lên Phật. Nhờ uy thần của Phật, hoa ấy ở trên Phật mà không rơi xuống đất.

 A-nan (đệ tử hầu cận Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại áo quần, đến trước làm lễ Phật, lui ra quỳ thẳng hỏi Phật: "Đát-tát-a-kiệt mỉm cười không phải vô cớ, ắt có điều muốn nói."

 Phật bảo A-nan: "Ưu-bà-di Hằng-giá-điều này, về sau trong đời vị lai, có một kiếp tên là Tinh Tú; trong kiếp ấy bà sẽ thành Phật, hiệu là Phật Kim Hoa."

 Phật bảo A-nan: "Vị ưu-bà-di này về sau sẽ bỏ thân nữ, đổi lấy thân nam, rồi sinh về cõi nước của Phật A-súc (vị Phật ở cõi phương Đông)."

 Ma-ha Bát-nhã Sao kinh (kinh trích chép từ bộ Đại Bát-nhã), quyển thứ tư.

 Ma-ha Bát-nhã Sao kinh, quyển thứ năm.

 Đời Tần, sa-môn (người xuất gia tu hành) người Thiên Trúc (Ấn Độ) Đàm-ma-tì cùng Trúc Phật Niệm dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video