Thiên 16 — Món ăn chữa các chứng phong cho người già

 Các phương chữa các chứng phong cho người già bằng thức ăn, thiên thứ mười sáu. (Thực trị: chữa bệnh bằng ăn uống. Phong: theo đông y là tà khí như gió xâm nhập cơ thể, gây các chứng trúng phong, tê liệt, co giật, méo miệng…)

 Phần một

 Phương nước hạt gai

 Món ăn chữa người già bị trúng phong (theo đông y là phong tà xâm nhập đột ngột, gây ngã quỵ, liệt, méo miệng, nói khó; gần với chứng đột quỵ) mà ra mồ hôi, tay chân tê dại (ngoan tý: tê bại, mất cảm giác), nói năng không trôi chảy.

 Hạt gai (hạt cây gai dầu; năm hợp, hợp là đơn vị đo dung tích bằng một phần mười thăng; rang lên, nghiền nhỏ, ngâm nước rồi lấy nước cốt), gạo tẻ (bốn hợp, vo sạch, nghiền ra).

 Nấu thành nước uống mà dùng.

 Phương rượu đậu nành

 Món ăn chữa người già đột ngột trúng phong, bị cấm khẩu (răng nghiến chặt, không há miệng được), thân mình ưỡn cong ngược ra sau, không nói được.

 Đậu nành (hai thăng, thăng là đơn vị đo dung tích, khoảng 0,6 lít thời bấy giờ; rang lên), rượu trong (hai thăng).

 Các vị trên: rang đậu thật kỹ cho đến cực độ, rồi lập tức đổ rượu vào, nấu sôi một hai dạo, bỏ bã. Uống hết một lần. Đắp chăn nằm cho ra mồ hôi thì khỏi. Nếu bị cấm khẩu thì cạy miệng mà đổ thuốc vào. [Chữ khuyết] (?) người bị chứng âm (chứng bệnh thuộc âm: lạnh, suy yếu, trầm trệ) hay thương hàn cấp (bệnh nặng do cảm phải hàn tà, tức khí lạnh, gây sốt rét, đau mình) mà uống món này thì hiệu nghiệm như thần.

 Phương đầu dê trắng

 Món ăn chữa người già trúng phong, tâm thần mê muội, đi thì muốn ngã, nôn mửa.

 Đầu dê trắng (một cái, làm sạch theo cách thông thường).

 Các vị trên: ăn lúc bụng đói, chấm gừng và giấm, ăn dần dần là tốt.

 Phương [chữ khuyết] (?) gà ác

 Món ăn chữa người già trúng phong, phiền nhiệt (bứt rứt, nóng nảy trong người), nói năng ngắc ngứ, nghẹn bí, tay chân nóng.

 Gà ác (nửa cân, cân là đơn vị đo khối lượng, khoảng 600 gam thời bấy giờ; thái nhỏ), nước hạt gai (năm hợp), hành trắng (phần gốc trắng của cây hành; một nắm).

 Các vị trên: nấu thành [chữ khuyết] (?), rồi cho nước hạt gai, ngũ vị (các thứ gia vị nêm đủ mặn, ngọt, chua, cay, đắng), gừng, hạt tiêu vào, nấu chín. Ăn dần lúc bụng đói. Có tác dụng bồi bổ.

 Món tỏi đun cô đặc

 Món ăn chữa người già bị phong tà độc (tà khí gió mang độc) xâm nhập, tạng phủ (các cơ quan nội tạng) bị ủng tắc, tay chân mềm yếu.

 Tỏi (một thăng, bóc vỏ, thái nhỏ), đại đậu hoàng (?) (có lẽ là giá đậu nành phơi khô; sao lên, hai thăng).

 Các vị trên: dùng một thăng nước trộn hai vị, đun lửa nhỏ, thấy hơi sệt thì thôi. Lúc bụng đói, mỗi lần ăn hai ba thìa. Món này cũng bổ thận khí (khí của tạng thận, theo đông y là gốc của sinh lực và sức khỏe).

 Phương rượu địa hoàng bổ thận

 Món ăn chữa người già bị phong thấp tý (chứng tê đau do gió và khí ẩm thấp xâm nhập), gân co rút, xương đau nhức. Lại làm da và lông tóc mịn nhuận, thêm sức lực, bổ hư (bồi bổ chỗ suy yếu), ngăn độc, trừ [chữ khuyết] (?) trên mặt; nên uống.

 Sinh địa hoàng (rễ củ cây địa hoàng còn tươi, vị thuốc bổ máu; một thăng, thái ra), đậu nành (hai thăng, rang lên), rễ ngưu bàng tươi (ngưu bàng là cây có rễ dài, ăn được, cũng dùng làm thuốc; một thăng, thái ra).

 Các vị trên: cho vào túi lụa, ngâm trong một đấu rượu (đấu bằng mười thăng), năm sáu ngày. Tùy sức, lúc bụng đói hâm ấm uống hai ba chén. Thường xuyên làm mà uống thì càng tốt.

 Phương rượu mỡ nhạn

 Món ăn chữa người già bị phong làm co rút căng cứng, thiên khô (liệt nửa người, nửa thân teo yếu), khí huyết không thông.

 Mỡ nhạn (mỡ chim nhạn, tức ngỗng trời; năm lạng, lạng bằng một phần mười sáu cân; đun cho chảy tan ra).

 Các vị trên: mỗi ngày lúc bụng đói, lấy một chén rượu ấm, cho vào khoảng nửa hợp mỡ, khuấy đều. Uống hết một lần.

 Phương rượu cự thắng

 Món ăn chữa người già bị phong hư (cơ thể suy yếu lại bị phong) mà tê bại yếu ớt, tay chân không có sức, lưng gối đau nhức.

 Hạt cự thắng (vừng đen; hai cân, rang lên), ý dĩ nhân (hạt bo bo; hai thăng), can địa hoàng (củ địa hoàng phơi khô; nửa cân, thái ra).

 Các vị trên: cho vào túi lụa, ngâm trong một đấu rượu không tro (rượu không pha tro; thời xưa có loại rượu cho tro vào để khỏi chua), đậy kín đừng để hở hơi. Đủ năm sáu ngày, tùy sức, lúc bụng đói hâm ấm uống một hai chén, rất có ích.

 Phương trà thương nhĩ

 Món ăn chữa người già bị phong lãnh tý (chứng tê đau do gió lạnh xâm nhập), gân mạch lúc lỏng lẻo lúc co rút.

 Hạt thương nhĩ (hạt cây ké đầu ngựa; một thăng, làm chín, giã thành bột).

 Các vị trên: mỗi ngày sắc lên uống thay trà. Uống thường xuyên thì trị phong nhiệt (phong kèm khí nóng) rất tốt, lại làm sáng mắt.

 Phương trà hòe

 Món ăn chữa người già bị nhiệt phong (phong kèm khí nóng) mà đi ngoài ra máu. Làm sáng mắt, thêm khí lực, trừ tà khí. Trị đau răng, làm khí của tạng phủ thông suốt; nên ăn.

 Lá hòe (lá non năm cân, hấp chín. Làm thành miếng, phơi khô làm trà, giã nhỏ, rây thành bột).

 Các vị trên: mỗi ngày sắc như cách pha trà mà uống, uống thường thì có ích. Trừ phong lại càng tốt.

 Phần hai

 Phương món ăn chữa người già trúng phong, nói năng ngọng nghịu khó khăn, tinh thần mê muội, tay chân bất nhân (tê dại, mất cảm giác), mềm yếu, không cử động theo ý muốn.

 Bột sắn dây (năm lạng), kinh giới (một nắm), đậu xị (đậu nành lên men; năm hợp).

 Các vị trên: nhào bột sắn dây, làm như cách thông thường, sắc hai vị kia lấy nước rồi nấu bột trong nước ấy, cho hành, hạt tiêu, ngũ vị và [chữ khuyết] (?) đầu vào. Ăn lúc bụng đói, ăn một hai lần, giữ gìn nghỉ ngơi thì thấy hiệu quả. Kiêng thịt lợn và bột kiều mạch.

 Món ăn chữa người già trúng phong, miệng và mặt [chữ khuyết] (?) méo lệch, đại tiện và tiểu tiện bí tắc, phiền nhiệt. Phương cháo kinh giới.

 Kinh giới (một nắm, thái ra), thanh lương mễ (một loại gạo kê hạt xanh; bốn hợp, vo sạch), lá bạc hà (nửa nắm, thái ra), đậu xị (năm hợp, bọc trong vải bông).

 Các vị trên: nấu nước lấy nước kinh giới, cho gạo và các vị khác vào, nấu thành cháo, thêm chút muối và giấm. Ăn lúc bụng đói. Ăn thường xuyên thì tốt.

 Món ăn chữa người già trúng phong, mềm yếu, tê dại mất cảm giác, tay chân run rẩy, không có sức. Phương thịt gấu nướng.

 Thịt gấu (một cân, thái ra), hành trắng (nửa nắm, thái ra), tương, hạt tiêu v.v. Các vị trên: ướp bằng ngũ vị. Nướng chín, lúc bụng đói để nguội mà ăn. Ăn thường xuyên thì tốt. Cũng có thể nấu canh hay nấu cháo, tùy ý mà ăn, càng tốt.

 Món ăn chữa người già trúng phong, miệng và mắt [chữ khuyết] (?) giật, bứt rứt bức bối không yên. Phương [chữ khuyết] (?) ngưu bàng.

 Rễ ngưu bàng (thái ra, một thăng, bỏ vỏ. Phơi khô, giã thành bột), gạo trắng (bốn hợp, vo sạch, nghiền ra).

 Các vị trên: lấy bột ngưu bàng trộn với bột làm thành món, nấu trong nước đậu xị. Thêm hành, hạt tiêu, ngũ vị và [chữ khuyết] (?) đầu, ăn lúc bụng đói. Ăn thường xuyên thì rất hiệu nghiệm.

 Món ăn chữa người già trúng phong, đầu choáng, mắt hoa, thân thể lạnh và cứng đờ, gân xương đau nhức, tay chân nóng bứt rứt, tâm thần không yên. Phương đầu lừa đen.

 Đầu lừa đen (một cái, thui trên lửa, cạo sạch lông, làm sạch).

 Các vị trên: nấu cho thật nhừ, thái nhỏ. Lúc bụng đói, ăn với gừng, giấm và ngũ vị. Ăn dần dần là tốt. Rất trừ được phong nhiệt; nước nấu đặc như rượu nồng, uống vào chữa các chứng kể trên cũng rất hiệu nghiệm.

 Món ăn chữa người già trúng phong, tay chân tê dại mất cảm giác, gân xương cứng đờ. Phương canh lá thương nhĩ.

 Lá thương nhĩ (năm lạng, thái ra, chọn lá tốt và non), lõi đậu xị (phần ruột hạt đậu xị; hai hợp, sắc riêng).

 Các vị trên: trộn lại nấu thành canh. Cho ngũ vị, hạt tiêu, gừng vào nêm cho vừa, ăn lúc bụng đói thì rất tốt.

 Món ăn chữa người già trúng phong kèm nhiệt độc (khí nóng tích lại thành độc), trong lòng bức bối, khí bị ủng tắc, ngất ngã. Phương cam thảo nấu đậu.

 Cam thảo (một lạng), đậu đen (ba hợp), gừng tươi (nửa lạng, thái ra).

 Các vị trên: dùng hai thăng nước sắc còn một thăng, bỏ bã. Để nguội, uống dần dần. Rất trị được nhiệt độc.

 Món ăn chữa người già bị phong nhiệt gây bứt rứt và độc, tê dại mất cảm giác, ngũ hoãn lục cấp (năm chứng mềm nhão và sáu chứng co rút, chỉ chung các chứng gân cơ lúc lỏng lẻo lúc co cứng). Phương rượu mỡ lạc đà.

 Mỡ lạc đà hoang (năm lạng, thắng lấy mỡ nước là tốt nhất).

 Các vị trên: lúc bụng đói, lấy năm hợp rượu, cho hơn nửa thìa mỡ vào, khuấy cho mỡ tan, uống hết một lần, ngày uống hai lần, rất hiệu nghiệm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video