Phẩm Học Bát-nhã (bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất chân thật của mọi sự vật), thứ hai mươi sáu, phần ba, thuộc Sơ phần (phần thứ nhất của bộ kinh).
Này Kiều-thi-ca (tên gọi khác của trời Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba)! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm tu hành cầu thành Phật để cứu độ mọi loài; Ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ vị Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn) có thể học bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác), vì không chia hai (không tách thành hai bên đối lập như chủ thể với đối tượng, có với không); có thể học tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng được mọi nghịch cảnh), tinh tấn (siêng năng không lùi bước), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm để quán xét), bát-nhã ba-la-mật-đa, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật (giáo pháp và các phẩm chất của bậc Phật) trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học nội không (sáu giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có thực thể riêng), vì không chia hai; có thể học ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn không có thực thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không, không nên chấp vào), đại không (mười phương, thế giới rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao, kể cả Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm đầu, điểm cuối nên là không), tán không (các pháp do nhiều thứ tụ hợp, khi tan rã thì không còn), vô biến dị không (cái được cho là không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp như vô thường, khổ cũng là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không có gì nắm bắt được), vô tính không (không có tự thể nên là không), tự tính không (cái gọi là tự tính vốn là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự tính đều là không), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học chân như (cái như thật, bản thể chân thật không đổi của mọi pháp), vì không chia hai; có thể học pháp giới (cõi bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng, như nhau ở mọi pháp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi), pháp định (pháp vốn nhất định như thế), pháp trụ (pháp vốn an trụ như thế), thực tế (chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cõi hư không, rộng khắp không ngăn ngại), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học khổ thánh đế (chân lý cao quý thứ nhất: đời sống trong luân hồi là khổ), vì không chia hai; có thể học tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ là phiền não, tham ái), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn), đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến chấm dứt khổ), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc), vì không chia hai; có thể học tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo, xả là buông bỏ không thiên vị), tứ vô sắc định (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học bát giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi sự trói buộc của tham chấp vào hình sắc và các tầng định), vì không chia hai; có thể học bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp theo thứ tự: bốn thiền, bốn định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tri giác), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt sự chú tâm tỉnh giác: quán thân là không sạch, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, các pháp là không có cái tôi), vì không chia hai; có thể học tứ chính đoạn (bốn sự gắng sức đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ sinh ra điều lành: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chính, định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, nhớ nghĩ chân chính, định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sinh sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều là không), vì không chia hai; có thể học vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có hình tướng để nắm bắt), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không mong cầu, không tạo tác), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), vì không chia hai; có thể học lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ hay không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo ba đời…), vì không chia hai; có thể học tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn nói không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho mọi loài), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho mọi loài), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng không thiên chấp), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các hàng tu hành khác), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học vô vong thất pháp (pháp không quên mất, luôn ghi nhớ rõ ràng mọi điều nên làm), vì không chia hai; có thể học hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản trước mọi cảnh), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp ở mặt chung, tức tính không của chúng), vì không chia hai; có thể học đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi đặc tính chung và riêng của tất cả các pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học tất cả các đà-la-ni môn (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không để quên mất; môn: cửa, pháp môn), vì không chia hai; có thể học tất cả các tam-ma-địa môn (tam-ma-địa: chính định, trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ không tán loạn), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học về bậc Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, người mới bước vào dòng thánh), vì không chia hai; có thể học về bậc Nhất lai (người chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (người không còn trở lại cõi Dục nữa), bậc A-la-hán (người đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh, quả vị cao nhất của hàng Thanh văn), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu), Dự lưu quả (đã chứng được quả Dự lưu), vì không chia hai; có thể học Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học về bậc Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nhờ nghe Phật dạy, thường sống một mình), vì không chia hai; có thể học Độc giác hướng, Độc giác quả, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học về Bồ-tát Ma-ha-tát, vì không chia hai; có thể học về Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức là Phật), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát (những hạnh mà Bồ-tát tu học), vì không chia hai; có thể học vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu; Thanh văn thừa: con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu đến quả A-la-hán), vì không chia hai; có thể học Độc giác thừa (con đường của bậc Độc giác), vô thượng thừa (con đường cao tột, tức Đại thừa, đưa đến thành Phật), vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho sắc (phần hình chất, gồm thân thể và vật chất) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì sắc uẩn (uẩn: nhóm, khối tụ họp; năm uẩn là năm nhóm tạo thành con người) cùng các uẩn kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho nhãn xứ (xứ: chỗ dựa làm sinh ra nhận thức; nhãn xứ là con mắt) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ cùng các xứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm giác chạm xúc), pháp xứ (các đối tượng của ý) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì sắc xứ cùng các xứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho nhãn giới (giới: yếu tố, thành phần; nhãn giới là yếu tố con mắt) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy), nhãn thức giới (yếu tố sự nhận biết của mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhận biết của mắt) và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì nhãn giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho nhĩ giới (yếu tố tai) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố sự nhận biết của tai), cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho tỷ giới (yếu tố mũi) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố sự nhận biết của mũi), cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì tỷ giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho thiệt giới (yếu tố lưỡi) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố sự nhận biết của lưỡi), cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì thiệt giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho thân giới (yếu tố thân) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho xúc giới (yếu tố cảm giác chạm xúc), thân thức giới (yếu tố sự nhận biết của thân), cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì thân giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho ý giới (yếu tố ý) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý), ý thức giới (yếu tố sự nhận biết của ý), cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì ý giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho địa giới (yếu tố đất, có tính cứng chắc) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì địa giới cùng các giới kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho khổ thánh đế tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tập thánh đế, diệt thánh đế, đạo thánh đế tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì khổ thánh đế cùng các thánh đế kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật; khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên gây ra luân hồi) tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho hành (những hành động tạo nghiệp), thức (sự nhận biết đi vào đời mới), danh sắc (phần tinh thần và thể xác), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng tham luyến), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống mới), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu (buồn), thán (than thở), khổ (đau đớn), ưu (lo lắng), não (phiền muộn) tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì vô minh cùng các khâu kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho nội không tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì nội không cùng các thứ không kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho chân như tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho pháp giới (ở đây là cõi bản thể chung của mọi pháp), pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì chân như cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho bố thí ba-la-mật-đa tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì bố thí ba-la-mật-đa cùng các ba-la-mật-đa kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho tứ tĩnh lự tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì tứ tĩnh lự cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho bát giải thoát tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì bát giải thoát cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho tứ niệm trụ tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì tứ niệm trụ cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho không giải thoát môn tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì không giải thoát môn cùng các cửa kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho ngũ nhãn tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho lục thần thông tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì ngũ nhãn cùng lục thần thông không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho Phật thập lực tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì Phật thập lực cùng các thứ kia không chia hai (?).
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho vô vong thất pháp tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho hằng trụ xả tính tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì vô vong thất pháp cùng hằng trụ xả tính không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho nhất thiết trí tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí cùng các trí kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho tất cả các đà-la-ni môn tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho tất cả các tam-ma-địa môn tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì tất cả các đà-la-ni môn cùng các tam-ma-địa môn không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho bậc Dự lưu tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì bậc Dự lưu cùng các bậc kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả cùng các hướng, quả kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho bậc Độc giác tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho Độc giác hướng, Độc giác quả tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì bậc Độc giác cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho Tam-miệu-tam-Phật-đà tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát cùng Tam-miệu-tam-Phật-đà không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho vô thượng chính đẳng bồ-đề tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát cùng vô thượng chính đẳng bồ-đề không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể học những pháp Phật trong sạch, nhiều không lường được, không đếm được, không có bờ bến, không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì làm cho Thanh văn thừa tăng thêm hay giảm bớt mà học; không vì làm cho Độc giác thừa, vô thượng thừa tăng thêm hay giảm bớt mà học. Vì sao vậy? Vì Thanh văn thừa cùng các thừa kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho sắc tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho thọ, tưởng, hành, thức tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thọ, tưởng, hành, thức mà học. Vì sao vậy? Vì sắc uẩn cùng các uẩn kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho nhãn xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhãn xứ mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà học. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ cùng các xứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho sắc xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc xứ mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà học. Vì sao vậy? Vì sắc xứ cùng các xứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho nhãn giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhãn giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì nhãn giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho nhĩ giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhĩ giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho tỷ giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tỷ giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì tỷ giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho thiệt giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thiệt giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì thiệt giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho thân giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thân giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì thân giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho ý giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho pháp giới (yếu tố các đối tượng của ý), ý thức giới cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ý giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên mà học. Vì sao vậy? Vì ý giới cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho địa giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất địa giới mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà học. Vì sao vậy? Vì địa giới cùng các giới kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho khổ thánh đế tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tập, diệt, đạo thánh đế tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất khổ thánh đế mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tập, diệt, đạo thánh đế mà học. Vì sao vậy? Vì khổ thánh đế cùng các thánh đế kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho vô minh tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô minh mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não mà học. Vì sao vậy? Vì vô minh cùng các khâu kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho nội không tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nội không mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà học. Vì sao vậy? Vì nội không cùng các thứ không kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho chân như tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất chân như mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà học. Vì sao vậy? Vì chân như cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho bố thí ba-la-mật-đa tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bố thí ba-la-mật-đa mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa mà học. Vì sao vậy? Vì bố thí ba-la-mật-đa cùng các ba-la-mật-đa kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho tứ tĩnh lự tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ tĩnh lự mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ vô lượng, tứ vô sắc định mà học. Vì sao vậy? Vì tứ tĩnh lự cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho bát giải thoát tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bát giải thoát mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ mà học. Vì sao vậy? Vì bát giải thoát cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho tứ niệm trụ tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ niệm trụ mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi mà học. Vì sao vậy? Vì tứ niệm trụ cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho không giải thoát môn tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất không giải thoát môn mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà học. Vì sao vậy? Vì không giải thoát môn cùng các cửa kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho ngũ nhãn tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho lục thần thông tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ngũ nhãn mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất lục thần thông mà học. Vì sao vậy? Vì ngũ nhãn cùng lục thần thông không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho Phật thập lực tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Phật thập lực mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp mà học. Vì sao vậy? Vì Phật thập lực cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho vô vong thất pháp tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho hằng trụ xả tính tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô vong thất pháp mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hằng trụ xả tính mà học. Vì sao vậy? Vì vô vong thất pháp cùng hằng trụ xả tính không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho nhất thiết trí tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhất thiết trí mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà học. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí cùng các trí kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho tất cả các đà-la-ni môn tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho tất cả các tam-ma-địa môn tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tất cả các đà-la-ni môn mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tất cả các tam-ma-địa môn mà học. Vì sao vậy? Vì tất cả các đà-la-ni môn cùng các tam-ma-địa môn không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho bậc Dự lưu tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Dự lưu mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà học. Vì sao vậy? Vì bậc Dự lưu cùng các bậc kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Dự lưu hướng, Dự lưu quả mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả mà học. Vì sao vậy? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả cùng các hướng, quả kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho bậc Độc giác tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho Độc giác hướng, Độc giác quả tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Độc giác mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Độc giác hướng, Độc giác quả mà học. Vì sao vậy? Vì bậc Độc giác cùng các thứ kia không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho Tam-miệu-tam-Phật-đà tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Bồ-tát Ma-ha-tát mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Tam-miệu-tam-Phật-đà mà học. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát cùng Tam-miệu-tam-Phật-đà không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho vô thượng chính đẳng bồ-đề tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô thượng chính đẳng bồ-đề mà học. Vì sao vậy? Vì các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát cùng vô thượng chính đẳng bồ-đề không chia hai.
Này Kiều-thi-ca! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát không vì làm cho Thanh văn thừa tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; không vì làm cho Độc giác thừa, vô thượng thừa tăng thêm hay giảm bớt mà học, vì không chia hai; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Thanh văn thừa mà học; không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Độc giác thừa, vô thượng thừa mà học. Vì sao vậy? Vì Thanh văn thừa cùng các thừa kia không chia hai.
Bấy giờ, Xá-lợi-tử (một trong những đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật, giỏi hiểu lý "không" bậc nhất) rằng: "Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thọ, tưởng, hành, thức mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhãn xứ mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc xứ mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhãn giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhĩ giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tỷ giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thiệt giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thân giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ý giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất địa giới mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất khổ thánh đế mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tập, diệt, đạo thánh đế mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô minh mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nội không mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất chân như mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bố thí ba-la-mật-đa mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ tĩnh lự mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ vô lượng, tứ vô sắc định mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bát giải thoát mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ niệm trụ mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất không giải thoát môn mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất ngũ nhãn mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất lục thần thông mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Phật thập lực mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô vong thất pháp mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất hằng trụ xả tính mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất nhất thiết trí mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tất cả các đà-la-ni môn mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất tất cả các tam-ma-địa môn mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Dự lưu mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Dự lưu hướng, Dự lưu quả mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất bậc Độc giác mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Độc giác hướng, Độc giác quả mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Bồ-tát Ma-ha-tát mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Tam-miệu-tam-Phật-đà mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất các pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất vô thượng chính đẳng bồ-đề mà học chăng?
Thưa Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát học như vậy, có phải là không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Thanh văn thừa mà học, không vì nắm giữ hay phá hoại diệt mất Độc giác thừa, vô thượng thừa mà học chăng?"
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ tám mươi bảy (hết).
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ tám mươi tám.
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho tàng kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video