Thiên 113 — Hội 1 · Phẩm 27 Cầu Bát-nhã · phần 7

 Hội đầu, phẩm Cầu Bát-nhã (tìm cầu trí tuệ siêu việt), thứ hai mươi bảy, phần bảy

 Kiều-thi-ca (tên gọi khác của trời Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba)! Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt, thấy rõ thật tướng của mọi sự, đưa người tu sang bờ giác ngộ) mà Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) thực hành thì không nên tìm cầu nơi tất cả các Đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi điều lành, không để quên mất), không nên tìm cầu nơi tất cả các Tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên chú vào một chỗ). Cũng không nên lìa tất cả các Đà-la-ni môn mà tìm cầu, không nên lìa tất cả các Tam-ma-địa môn mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là tất cả các Đà-la-ni môn, dù là tất cả các Tam-ma-địa môn, dù là cái lìa khỏi tất cả các Đà-la-ni môn, dù là cái lìa khỏi tất cả các Tam-ma-địa môn, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng (gắn liền, hợp với nhau), cũng chẳng phải không tương ưng. Chúng chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc. Chúng chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được. Chúng chẳng phải hữu đối (có sự ngăn ngại, tức chiếm chỗ và có thể va chạm, cản trở nhau), cũng chẳng phải vô đối (không có sự ngăn ngại). Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt).

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là tất cả các Đà-la-ni môn, chẳng phải là tất cả các Tam-ma-địa môn, chẳng phải là cái lìa khỏi tất cả các Đà-la-ni môn, chẳng phải là cái lìa khỏi tất cả các Tam-ma-địa môn. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là tất cả các Đà-la-ni môn, chẳng phải là tất cả các Tam-ma-địa môn, chẳng phải là cái lìa khỏi tất cả các Đà-la-ni môn, chẳng phải là cái lìa khỏi tất cả các Tam-ma-địa môn.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi tất cả các Đà-la-ni môn, không nên tìm cầu nơi tất cả các Tam-ma-địa môn, không nên lìa tất cả các Đà-la-ni môn mà tìm cầu, không nên lìa tất cả các Tam-ma-địa môn mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh), không nên tìm cầu nơi bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng đệ tử Phật, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Cũng không nên lìa bậc Dự lưu mà tìm cầu, không nên lìa bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là bậc Dự lưu, dù là bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, dù là cái lìa khỏi bậc Dự lưu, dù là cái lìa khỏi bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là bậc Dự lưu, chẳng phải là bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Dự lưu, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là bậc Dự lưu, chẳng phải là bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Dự lưu, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi bậc Dự lưu, không nên tìm cầu nơi bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, không nên lìa bậc Dự lưu mà tìm cầu, không nên lìa bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (giai đoạn đã chứng đắc quả Dự lưu); không nên tìm cầu nơi Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả. Cũng không nên lìa Dự lưu hướng, Dự lưu quả mà tìm cầu, không nên lìa Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là Dự lưu hướng, Dự lưu quả, dù là Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, dù là cái lìa khỏi Dự lưu hướng, Dự lưu quả, dù là cái lìa khỏi Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải là Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, chẳng phải là cái lìa khỏi Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải là cái lìa khỏi Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải là Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, chẳng phải là cái lìa khỏi Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải là cái lìa khỏi Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không nên tìm cầu nơi Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, không nên lìa Dự lưu hướng, Dự lưu quả mà tìm cầu, không nên lìa Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi bậc Độc giác (bậc tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy), không nên tìm cầu nơi Độc giác hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Độc giác) và Độc giác quả (giai đoạn đã chứng quả Độc giác). Cũng không nên lìa bậc Độc giác mà tìm cầu, không nên lìa Độc giác hướng, Độc giác quả mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là bậc Độc giác, dù là Độc giác hướng, Độc giác quả, dù là cái lìa khỏi bậc Độc giác, dù là cái lìa khỏi Độc giác hướng, Độc giác quả, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là bậc Độc giác, chẳng phải là Độc giác hướng, Độc giác quả, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Độc giác, chẳng phải là cái lìa khỏi Độc giác hướng, Độc giác quả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là bậc Độc giác, chẳng phải là Độc giác hướng, Độc giác quả, chẳng phải là cái lìa khỏi bậc Độc giác, chẳng phải là cái lìa khỏi Độc giác hướng, Độc giác quả.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi bậc Độc giác, không nên tìm cầu nơi Độc giác hướng, Độc giác quả, không nên lìa bậc Độc giác mà tìm cầu, không nên lìa Độc giác hướng, Độc giác quả mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Bồ-tát Ma-ha-tát, không nên tìm cầu nơi Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chính Đẳng Chính Giác, tức là Phật, bậc giác ngộ trọn vẹn và chân chính). Cũng không nên lìa Bồ-tát Ma-ha-tát mà tìm cầu, không nên lìa Tam-miệu-tam-Phật-đà mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Tam-miệu-tam-Phật-đà, dù là cái lìa khỏi Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là cái lìa khỏi Tam-miệu-tam-Phật-đà, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát (người tu hành), dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là Tam-miệu-tam-Phật-đà, chẳng phải là cái lìa khỏi Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là cái lìa khỏi Tam-miệu-tam-Phật-đà. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là Tam-miệu-tam-Phật-đà, chẳng phải là cái lìa khỏi Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là cái lìa khỏi Tam-miệu-tam-Phật-đà.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Bồ-tát Ma-ha-tát, không nên tìm cầu nơi Tam-miệu-tam-Phật-đà, không nên lìa Bồ-tát Ma-ha-tát mà tìm cầu, không nên lìa Tam-miệu-tam-Phật-đà mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát (các hạnh tu và phẩm chất riêng của Bồ-tát), không nên tìm cầu nơi Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật). Cũng không nên lìa pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát mà tìm cầu, không nên lìa Vô thượng chính đẳng bồ-đề mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Vô thượng chính đẳng bồ-đề, dù là cái lìa khỏi pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là cái lìa khỏi Vô thượng chính đẳng bồ-đề, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chẳng phải là cái lìa khỏi pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là cái lìa khỏi Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chẳng phải là cái lìa khỏi pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, chẳng phải là cái lìa khỏi Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát, không nên tìm cầu nơi Vô thượng chính đẳng bồ-đề, không nên lìa pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát mà tìm cầu, không nên lìa Vô thượng chính đẳng bồ-đề mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn, tức con đường tu của hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, nhằm đạt quả A-la-hán), không nên tìm cầu nơi Độc giác thừa (con đường tu của bậc Độc giác) và Vô thượng thừa (cỗ xe cao tột, tức con đường của Bồ-tát dẫn tới quả Phật). Cũng không nên lìa Thanh văn thừa mà tìm cầu, không nên lìa Độc giác thừa và Vô thượng thừa mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là Thanh văn thừa, dù là Độc giác thừa và Vô thượng thừa, dù là cái lìa khỏi Thanh văn thừa, dù là cái lìa khỏi Độc giác thừa và Vô thượng thừa, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Thanh văn thừa, chẳng phải là Độc giác thừa và Vô thượng thừa, chẳng phải là cái lìa khỏi Thanh văn thừa, chẳng phải là cái lìa khỏi Độc giác thừa và Vô thượng thừa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là Thanh văn thừa, chẳng phải là Độc giác thừa và Vô thượng thừa, chẳng phải là cái lìa khỏi Thanh văn thừa, chẳng phải là cái lìa khỏi Độc giác thừa và Vô thượng thừa.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi Thanh văn thừa, không nên tìm cầu nơi Độc giác thừa và Vô thượng thừa, không nên lìa Thanh văn thừa mà tìm cầu, không nên lìa Độc giác thừa và Vô thượng thừa mà tìm cầu.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của sự vật) của sắc (phần vật chất, thân thể và cảnh vật có hình tướng), không nên tìm cầu nơi chân như của thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung, gán tên gọi), hành (các tác ý, ý muốn và hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự hay biết, phân biệt). (Năm thứ sắc, thọ, tưởng, hành, thức gọi chung là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người.) Cũng không nên lìa chân như của sắc mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của sắc, dù là chân như của thọ, tưởng, hành, thức, dù là cái lìa khỏi chân như của sắc, dù là cái lìa khỏi chân như của thọ, tưởng, hành, thức, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của sắc, chẳng phải là chân như của thọ, tưởng, hành, thức, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của sắc, chẳng phải là chân như của thọ, tưởng, hành, thức, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thọ, tưởng, hành, thức.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của sắc, không nên tìm cầu nơi chân như của thọ, tưởng, hành, thức, không nên lìa chân như của sắc mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhãn xứ (mắt, xét như một cửa ngõ để cái biết nảy sinh; "xứ" là chỗ, nơi nương để nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý, tâm). Cũng không nên lìa chân như của nhãn xứ mà tìm cầu, không nên lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của nhãn xứ, dù là chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, dù là cái lìa khỏi chân như của nhãn xứ, dù là cái lìa khỏi chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhãn xứ, chẳng phải là chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhãn xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhãn xứ, chẳng phải là chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhãn xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhãn xứ, không nên tìm cầu nơi chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, không nên lìa chân như của nhãn xứ mà tìm cầu, không nên lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy), không nên tìm cầu nơi chân như của thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (cảm giác chạm, đối tượng của thân) và pháp xứ (các đối tượng của ý như ý niệm, hình ảnh trong tâm). Cũng không nên lìa chân như của sắc xứ mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của sắc xứ, dù là chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, dù là cái lìa khỏi chân như của sắc xứ, dù là cái lìa khỏi chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của sắc xứ, chẳng phải là chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của sắc xứ, chẳng phải là chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc xứ, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của sắc xứ, không nên tìm cầu nơi chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, không nên lìa chân như của sắc xứ mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận biết; "giới" là yếu tố, phạm vi riêng), không nên tìm cầu nơi chân như của sắc giới (yếu tố hình sắc, tức đối tượng mà mắt thấy; ở đây không phải cõi Sắc giới), nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt, tức sự thấy biết), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của nhãn giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của nhãn giới, dù là chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của nhãn giới, dù là cái lìa khỏi chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhãn giới, chẳng phải là chân như của sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc và các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhãn giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhãn giới, chẳng phải là chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhãn giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhãn giới, không nên tìm cầu nơi chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của nhãn giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhĩ giới (tai, xét như một yếu tố của sự nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết do tai, tức sự nghe biết), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai) và các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của nhĩ giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của nhĩ giới, dù là chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của nhĩ giới, dù là cái lìa khỏi chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhĩ giới, chẳng phải là chân như của thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhĩ giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhĩ giới, chẳng phải là chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nhĩ giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nhĩ giới, không nên tìm cầu nơi chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của nhĩ giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của tỷ giới (mũi, xét như một yếu tố của sự nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố cái biết do mũi, tức sự ngửi biết), tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và cái biết của mũi) và các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của tỷ giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của tỷ giới, dù là chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của tỷ giới, dù là cái lìa khỏi chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của tỷ giới, chẳng phải là chân như của hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của tỷ giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của tỷ giới, chẳng phải là chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của tỷ giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của tỷ giới, không nên tìm cầu nơi chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của tỷ giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của thiệt giới (lưỡi, xét như một yếu tố của sự nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố cái biết do lưỡi, tức sự nếm biết), thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và cái biết của lưỡi) và các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của thiệt giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của thiệt giới, dù là chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của thiệt giới, dù là cái lìa khỏi chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của thiệt giới, chẳng phải là chân như của vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thiệt giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của thiệt giới, chẳng phải là chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thiệt giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của thiệt giới, không nên tìm cầu nơi chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của thiệt giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của thân giới (thân, xét như một yếu tố của sự nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của xúc giới (yếu tố cảm giác chạm như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố cái biết do thân, tức sự cảm biết khi chạm), thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật chạm và cái biết của thân) và các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của thân giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của thân giới, dù là chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của thân giới, dù là cái lìa khỏi chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của thân giới, chẳng phải là chân như của xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thân giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của thân giới, chẳng phải là chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thân giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của thân giới, không nên tìm cầu nơi chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của thân giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của ý giới (ý, xét như một yếu tố của sự nhận biết), không nên tìm cầu nơi chân như của pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý, như ý niệm, hình ảnh, cảm nghĩ trong tâm), ý thức giới (yếu tố cái biết do ý, tức sự suy nghĩ, phân biệt), ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và cái biết của ý) và các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Cũng không nên lìa chân như của ý giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của ý giới, dù là chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, dù là cái lìa khỏi chân như của ý giới, dù là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của ý giới, chẳng phải là chân như của pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của ý giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của ý giới, chẳng phải là chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của ý giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của ý giới, không nên tìm cầu nơi chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, không nên lìa chân như của ý giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc), không nên tìm cầu nơi chân như của thủy giới (yếu tố nước, tính ướt, kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố cái biết). Cũng không nên lìa chân như của địa giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của địa giới, dù là chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, dù là cái lìa khỏi chân như của địa giới, dù là cái lìa khỏi chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của địa giới, chẳng phải là chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của địa giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của địa giới, chẳng phải là chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của địa giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của địa giới, không nên tìm cầu nơi chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, không nên lìa chân như của địa giới mà tìm cầu, không nên lìa chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử là khổ), không nên tìm cầu nơi chân như của Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ, tức lòng ham muốn và phiền não), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức Niết-bàn) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường tu tập dẫn đến dứt khổ). Cũng không nên lìa chân như của Khổ thánh đế mà tìm cầu, không nên lìa chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của Khổ thánh đế, dù là chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, dù là cái lìa khỏi chân như của Khổ thánh đế, dù là cái lìa khỏi chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của Khổ thánh đế, chẳng phải là chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của Khổ thánh đế, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của Khổ thánh đế, chẳng phải là chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của Khổ thánh đế, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của Khổ thánh đế, không nên tìm cầu nơi chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, không nên lìa chân như của Khổ thánh đế mà tìm cầu, không nên lìa chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý; mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử), không nên tìm cầu nơi chân như của hành (các hành động tạo nghiệp do mê muội), thức (cái biết bắt đầu kết vào đời sống mới), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh), thọ (cảm giác), ái (lòng tham đắm), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống kế tiếp do nghiệp), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, lo, buồn phiền. Cũng không nên lìa chân như của vô minh mà tìm cầu, không nên lìa chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của vô minh, dù là chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, dù là cái lìa khỏi chân như của vô minh, dù là cái lìa khỏi chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của vô minh, chẳng phải là chân như của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của vô minh, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của vô minh, chẳng phải là chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của vô minh, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của vô minh, không nên tìm cầu nơi chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, không nên lìa chân như của vô minh mà tìm cầu, không nên lìa chân như của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nội không (sự trống rỗng, không có tự thể của các giác quan bên trong như mắt, tai…), không nên tìm cầu nơi chân như của ngoại không (các cảnh bên ngoài như hình sắc, âm thanh… đều trống rỗng), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "không" cũng là không, không được chấp vào), đại không (mười phương, không gian rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều là không), vô vi không (các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có khởi đầu và kết thúc, cũng là không), tán không (các pháp vốn là sự tụ họp rồi tan rã, nên là không), vô biến dị không (cái không hề đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính vốn có của mọi pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên là không), vô tính không (không có tự tính, nên là không), tự tính không (tự tính của các pháp vốn là không) và vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không). Cũng không nên lìa chân như của nội không mà tìm cầu, không nên lìa chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của nội không, dù là chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không, dù là cái lìa khỏi chân như của nội không, dù là cái lìa khỏi chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nội không, chẳng phải là chân như của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nội không, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của nội không, chẳng phải là chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của nội không, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của nội không, không nên tìm cầu nơi chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không, không nên lìa chân như của nội không mà tìm cầu, không nên lìa chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà tìm cầu.

 Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của chân như, không nên tìm cầu nơi chân như của pháp giới (ở đây là cõi chân thật làm nền tảng cho mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính chân thật, không giả dối), bất biến dị tính (tính không hề đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng, như nhau ở mọi pháp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (sự an định cố nhiên của các pháp), pháp trụ (sự an trụ thường hằng của các pháp), thực tế (bờ mé chân thật, tức chỗ cùng tột của sự thật), hư không giới (cõi như hư không, rỗng rang không ngăn ngại) và bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn). Cũng không nên lìa chân như của chân như mà tìm cầu, không nên lìa chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà tìm cầu.

 Vì sao vậy? Dù là chân như của chân như, dù là chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, dù là cái lìa khỏi chân như của chân như, dù là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là sự tìm cầu, tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có hình sắc, cũng chẳng phải không có hình sắc; chẳng phải thấy được, cũng chẳng phải không thấy được; chẳng phải hữu đối, cũng chẳng phải vô đối. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của chân như, chẳng phải là chân như của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của chân như, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều mang tính chất không có gì cả, không thể nắm bắt được. Do không có gì cả, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành chẳng phải là chân như của chân như, chẳng phải là chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của chân như, chẳng phải là cái lìa khỏi chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới.

 Cho nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thì không nên tìm cầu nơi chân như của chân như, không nên tìm cầu nơi chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, không nên lìa chân như của chân như mà tìm cầu, không nên lìa chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà tìm cầu.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi lăm.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi sáu.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video