Thiên 114 — Hội 1 · Phẩm 27 Cầu Bát-nhã · phần 8

 Phần đầu – Phẩm “Tìm cầu Bát-nhã”, thứ hai mươi bảy, đoạn thứ tám.

 Này Kiều-thi-ca (tên khác của trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi, người đang nghe Phật pháp trong phẩm này)! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt, thấu suốt bản chất thật của mọi sự, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) mà đại Bồ-tát (Bồ-tát Ma-ha-tát: bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) thực hành ở nơi chân như (bản tính chân thật, vốn như thế, không thay đổi của sự vật) của bố thí ba-la-mật-đa (sự cho đi trọn vẹn, đưa sang bờ giác ngộ). Không nên tìm ở nơi chân như của tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch trọn vẹn), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, chịu đựng trọn vẹn), tinh tiến ba-la-mật-đa (siêng năng không lùi bước), tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lắng tâm suy xét) và bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên tìm ở ngoài chân như của bố thí ba-la-mật-đa. Không nên tìm ở ngoài chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của bố thí ba-la-mật-đa, chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa, cái tách lìa chân như của bố thí ba-la-mật-đa, cái tách lìa chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng (gắn liền, khớp hợp với nhau), cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc (có hình chất), cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại (có hình chất chiếm chỗ, ngăn ngại lẫn nhau), cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng riêng biệt nào để nắm bắt).

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải là chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng phải tách lìa chân như của bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải tách lìa chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải là chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng phải tách lìa chân như của bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải tách lìa chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bố thí ba-la-mật-đa, không nên tìm ở nơi chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa, không nên tìm ở ngoài chân như của bố thí ba-la-mật-đa, không nên tìm ở ngoài chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc, từ sơ thiền đến tứ thiền). Không nên tìm ở nơi chân như của bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định vượt khỏi mọi hình chất: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ). Không nên tìm ở ngoài chân như của bốn tĩnh lự. Không nên tìm ở ngoài chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của bốn tĩnh lự, chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định, cái tách lìa chân như của bốn tĩnh lự, cái tách lìa chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bốn tĩnh lự, chẳng phải là chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định, chẳng phải tách lìa chân như của bốn tĩnh lự, chẳng phải tách lìa chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bốn tĩnh lự, chẳng phải là chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định, chẳng phải tách lìa chân như của bốn tĩnh lự, chẳng phải tách lìa chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bốn tĩnh lự, không nên tìm ở nơi chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định, không nên tìm ở ngoài chân như của bốn tĩnh lự, không nên tìm ở ngoài chân như của bốn vô lượng và bốn vô sắc định.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và cảm thọ). Không nên tìm ở nơi chân như của tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt trội trên các đối tượng hình sắc), chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau theo thứ tự, không xen tâm tạp loạn) và mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi). Không nên tìm ở ngoài chân như của tám giải thoát. Không nên tìm ở ngoài chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của tám giải thoát, chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ, cái tách lìa chân như của tám giải thoát, cái tách lìa chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của tám giải thoát, chẳng phải là chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ, chẳng phải tách lìa chân như của tám giải thoát, chẳng phải tách lìa chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của tám giải thoát, chẳng phải là chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ, chẳng phải tách lìa chân như của tám giải thoát, chẳng phải tách lìa chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của tám giải thoát, không nên tìm ở nơi chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ, không nên tìm ở ngoài chân như của tám giải thoát, không nên tìm ở ngoài chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bốn niệm trụ (bốn phép đặt tâm quán sát: thân, cảm thọ, tâm và các pháp). Không nên tìm ở nơi chân như của bốn chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, tinh tấn, tâm, suy xét), năm căn (năm gốc rễ tu tập: tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh phát sinh từ năm căn ấy), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa tới giác ngộ) và tám thánh đạo chi (tám con đường chân chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng). Không nên tìm ở ngoài chân như của bốn niệm trụ. Không nên tìm ở ngoài chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của bốn niệm trụ, chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi, cái tách lìa chân như của bốn niệm trụ, cái tách lìa chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bốn niệm trụ, chẳng phải là chân như của bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi và tám thánh đạo chi, chẳng phải tách lìa chân như của bốn niệm trụ, chẳng phải tách lìa chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bốn niệm trụ, chẳng phải là chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi, chẳng phải tách lìa chân như của bốn niệm trụ, chẳng phải tách lìa chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bốn niệm trụ, không nên tìm ở nơi chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi, không nên tìm ở ngoài chân như của bốn niệm trụ, không nên tìm ở ngoài chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi sự đều trống rỗng, không có tự tính). Không nên tìm ở nơi chân như của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi sự không có hình tướng cố định để bám víu) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tham đắm điều gì). Không nên tìm ở ngoài chân như của không giải thoát môn. Không nên tìm ở ngoài chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của không giải thoát môn, chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn, cái tách lìa chân như của không giải thoát môn, cái tách lìa chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của không giải thoát môn, chẳng phải là chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn, chẳng phải tách lìa chân như của không giải thoát môn, chẳng phải tách lìa chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của không giải thoát môn, chẳng phải là chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn, chẳng phải tách lìa chân như của không giải thoát môn, chẳng phải tách lìa chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của không giải thoát môn, không nên tìm ở nơi chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn, không nên tìm ở ngoài chân như của không giải thoát môn, không nên tìm ở ngoài chân như của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của năm nhãn (năm loại mắt, tức năm mức độ thấy biết: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Không nên tìm ở nơi chân như của sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: làm phép biến hóa, nghe xa, biết tâm người khác, nhớ các đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não). Không nên tìm ở ngoài chân như của năm nhãn. Không nên tìm ở ngoài chân như của sáu thần thông.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của năm nhãn, chân như của sáu thần thông, cái tách lìa chân như của năm nhãn, cái tách lìa chân như của sáu thần thông, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của năm nhãn, chẳng phải là chân như của sáu thần thông, chẳng phải tách lìa chân như của năm nhãn, chẳng phải tách lìa chân như của sáu thần thông. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của năm nhãn, chẳng phải là chân như của sáu thần thông, chẳng phải tách lìa chân như của năm nhãn, chẳng phải tách lìa chân như của sáu thần thông. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của năm nhãn, không nên tìm ở nơi chân như của sáu thần thông, không nên tìm ở ngoài chân như của năm nhãn, không nên tìm ở ngoài chân như của sáu thần thông.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lý hay không hợp lý, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…). Không nên tìm ở nơi chân như của bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn giải thông suốt không vướng mắc: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui cho mọi chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu mọi chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng, không phân biệt thân sơ) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với hàng tu khác). Không nên tìm ở ngoài chân như của mười lực của Phật. Không nên tìm ở ngoài chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của mười lực của Phật, chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, cái tách lìa chân như của mười lực của Phật, cái tách lìa chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của mười lực của Phật, chẳng phải là chân như của bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật, chẳng phải tách lìa chân như của mười lực của Phật, chẳng phải tách lìa chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của mười lực của Phật, chẳng phải là chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, chẳng phải tách lìa chân như của mười lực của Phật, chẳng phải tách lìa chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của mười lực của Phật, không nên tìm ở nơi chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, không nên tìm ở ngoài chân như của mười lực của Phật, không nên tìm ở ngoài chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của pháp không quên mất (đức tính ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót điều cần làm, cần nói). Không nên tìm ở nơi chân như của tính thường trụ nơi tâm xả (tâm luôn luôn an trú trong sự buông xả, bình thản, không dao động trước mọi cảnh). Không nên tìm ở ngoài chân như của pháp không quên mất. Không nên tìm ở ngoài chân như của tính thường trụ nơi tâm xả.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của pháp không quên mất, chân như của tính thường trụ nơi tâm xả, cái tách lìa chân như của pháp không quên mất, cái tách lìa chân như của tính thường trụ nơi tâm xả, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của pháp không quên mất, chẳng phải là chân như của tính thường trụ nơi tâm xả, chẳng phải tách lìa chân như của pháp không quên mất, chẳng phải tách lìa chân như của tính thường trụ nơi tâm xả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của pháp không quên mất, chẳng phải là chân như của tính thường trụ nơi tâm xả, chẳng phải tách lìa chân như của pháp không quên mất, chẳng phải tách lìa chân như của tính thường trụ nơi tâm xả. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của pháp không quên mất, không nên tìm ở nơi chân như của tính thường trụ nơi tâm xả, không nên tìm ở ngoài chân như của pháp không quên mất, không nên tìm ở ngoài chân như của tính thường trụ nơi tâm xả.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi sự đều trống rỗng, không tự tính — trí của hàng Thanh văn, Độc giác). Không nên tìm ở nơi chân như của đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành khác nhau để dẫn dắt chúng sinh — trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn cả tính chung lẫn từng nét riêng của mọi sự — trí viên mãn của Phật). Không nên tìm ở ngoài chân như của nhất thiết trí. Không nên tìm ở ngoài chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của nhất thiết trí, chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, cái tách lìa chân như của nhất thiết trí, cái tách lìa chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhất thiết trí, chẳng phải là chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, chẳng phải tách lìa chân như của nhất thiết trí, chẳng phải tách lìa chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của nhất thiết trí, chẳng phải là chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, chẳng phải tách lìa chân như của nhất thiết trí, chẳng phải tách lìa chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của nhất thiết trí, không nên tìm ở nơi chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, không nên tìm ở ngoài chân như của nhất thiết trí, không nên tìm ở ngoài chân như của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni (các phép tổng trì: năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất; cũng chỉ các câu thần chú). Không nên tìm ở nơi chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép định: trạng thái tâm chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn). Không nên tìm ở ngoài chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni. Không nên tìm ở ngoài chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa, cái tách lìa chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, cái tách lìa chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, chẳng phải là chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa, chẳng phải tách lìa chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, chẳng phải tách lìa chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, chẳng phải là chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa, chẳng phải tách lìa chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, chẳng phải tách lìa chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, không nên tìm ở nơi chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa, không nên tìm ở ngoài chân như của tất cả các pháp môn đà-la-ni, không nên tìm ở ngoài chân như của tất cả các pháp môn tam-ma-địa.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, vừa bước vào dòng thánh, không còn đọa vào cõi khổ). Không nên tìm ở nơi chân như của bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Dự lưu. Không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của bậc Dự lưu, chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán, cái tách lìa chân như của bậc Dự lưu, cái tách lìa chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bậc Dự lưu, chẳng phải là chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Dự lưu, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bậc Dự lưu, chẳng phải là chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Dự lưu, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bậc Dự lưu, không nên tìm ở nơi chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán, không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Dự lưu, không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu hướng tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (quả vị Dự lưu đã chứng được). Không nên tìm ở nơi chân như của Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả (mỗi bậc đều có giai đoạn đang hướng tới và giai đoạn đã chứng quả). Không nên tìm ở ngoài chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả. Không nên tìm ở ngoài chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cái tách lìa chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, cái tách lìa chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, chẳng phải là chân như của Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, chẳng phải tách lìa chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, chẳng phải tách lìa chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, chẳng phải là chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, chẳng phải tách lìa chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, chẳng phải tách lìa chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, không nên tìm ở nơi chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, không nên tìm ở ngoài chân như của Dự lưu hướng và Dự lưu quả, không nên tìm ở ngoài chân như của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên, không cần nghe Phật dạy, và thường không đi giáo hóa người khác). Không nên tìm ở nơi chân như của Độc giác hướng (giai đoạn đang tu hướng tới quả Độc giác) và Độc giác quả (quả vị Độc giác đã chứng được). Không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Độc giác. Không nên tìm ở ngoài chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của bậc Độc giác, chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả, cái tách lìa chân như của bậc Độc giác, cái tách lìa chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bậc Độc giác, chẳng phải là chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Độc giác, chẳng phải tách lìa chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của bậc Độc giác, chẳng phải là chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả, chẳng phải tách lìa chân như của bậc Độc giác, chẳng phải tách lìa chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của bậc Độc giác, không nên tìm ở nơi chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả, không nên tìm ở ngoài chân như của bậc Độc giác, không nên tìm ở ngoài chân như của Độc giác hướng và Độc giác quả.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của đại Bồ-tát. Không nên tìm ở nơi chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chính Đẳng Chính Giác, tức đức Phật đã giác ngộ hoàn toàn, chân chính và trọn khắp). Không nên tìm ở ngoài chân như của đại Bồ-tát. Không nên tìm ở ngoài chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của đại Bồ-tát, chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà, cái tách lìa chân như của đại Bồ-tát, cái tách lìa chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của đại Bồ-tát, chẳng phải là chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà, chẳng phải tách lìa chân như của đại Bồ-tát, chẳng phải tách lìa chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của đại Bồ-tát, chẳng phải là chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà, chẳng phải tách lìa chân như của đại Bồ-tát, chẳng phải tách lìa chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của đại Bồ-tát, không nên tìm ở nơi chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà, không nên tìm ở ngoài chân như của đại Bồ-tát, không nên tìm ở ngoài chân như của Tam-miệu-tam-Phật-đà.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của pháp của đại Bồ-tát (các hạnh tu và giáo pháp mà đại Bồ-tát thực hành). Không nên tìm ở nơi chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp của Phật). Không nên tìm ở ngoài chân như của pháp của đại Bồ-tát. Không nên tìm ở ngoài chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của pháp của đại Bồ-tát, chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề, cái tách lìa chân như của pháp của đại Bồ-tát, cái tách lìa chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của pháp của đại Bồ-tát, chẳng phải là chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề, chẳng phải tách lìa chân như của pháp của đại Bồ-tát, chẳng phải tách lìa chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của pháp của đại Bồ-tát, chẳng phải là chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề, chẳng phải tách lìa chân như của pháp của đại Bồ-tát, chẳng phải tách lìa chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của pháp của đại Bồ-tát, không nên tìm ở nơi chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề, không nên tìm ở ngoài chân như của pháp của đại Bồ-tát, không nên tìm ở ngoài chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của Thanh văn thừa (cỗ xe của hàng Thanh văn: con đường tu của những người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, nhắm tới quả A-la-hán). Không nên tìm ở nơi chân như của Độc giác thừa (con đường tu của bậc Độc giác) và Vô thượng thừa (cỗ xe cao tột nhất, tức con đường tu của Bồ-tát hướng tới quả Phật). Không nên tìm ở ngoài chân như của Thanh văn thừa. Không nên tìm ở ngoài chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa.

 Vì sao vậy? Bởi vì chân như của Thanh văn thừa, chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa, cái tách lìa chân như của Thanh văn thừa, cái tách lìa chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của Thanh văn thừa, chẳng phải là chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa, chẳng phải tách lìa chân như của Thanh văn thừa, chẳng phải tách lìa chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là chân như của Thanh văn thừa, chẳng phải là chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa, chẳng phải tách lìa chân như của Thanh văn thừa, chẳng phải tách lìa chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi chân như của Thanh văn thừa, không nên tìm ở nơi chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa, không nên tìm ở ngoài chân như của Thanh văn thừa, không nên tìm ở ngoài chân như của Độc giác thừa và Vô thượng thừa.

 Lại nữa, này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính (bản tính chân thật, bất biến của mọi sự vật) của sắc (phần thân thể vật chất, mọi hình chất). Không nên tìm ở nơi pháp tính của thụ (cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm, ý chí) và thức (sự hiểu biết, phân biệt của tâm). Không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức.

 Vì sao vậy? Bởi vì pháp tính của sắc, pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức, cái tách lìa pháp tính của sắc, cái tách lìa pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của sắc, chẳng phải là pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc, chẳng phải tách lìa pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của sắc, chẳng phải là pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc, chẳng phải tách lìa pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của sắc, không nên tìm ở nơi pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức, không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc, không nên tìm ở ngoài pháp tính của thụ, tưởng, hành, thức.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhãn xứ (con mắt, xét như một trong sáu cơ quan cảm nhận bên trong). Không nên tìm ở nơi pháp tính của nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý, tức cơ quan nhận biết của tâm). Không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhãn xứ. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ.

 Vì sao vậy? Bởi vì pháp tính của nhãn xứ, pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cái tách lìa pháp tính của nhãn xứ, cái tách lìa pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhãn xứ, chẳng phải là pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhãn xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhãn xứ, chẳng phải là pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhãn xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhãn xứ, không nên tìm ở nơi pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhãn xứ, không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của sắc xứ (hình sắc, tức đối tượng mà mắt thấy). Không nên tìm ở nơi pháp tính của thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (những gì thân chạm biết) và pháp xứ (các đối tượng mà ý nhận biết). Không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc xứ. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.

 Vì sao vậy? Bởi vì pháp tính của sắc xứ, pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cái tách lìa pháp tính của sắc xứ, cái tách lìa pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của sắc xứ, chẳng phải là pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của sắc xứ, chẳng phải là pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc xứ, chẳng phải tách lìa pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của sắc xứ, không nên tìm ở nơi pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc xứ, không nên tìm ở ngoài pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận biết). Không nên tìm ở nơi pháp tính của sắc giới (yếu tố hình sắc mà mắt thấy — ở đây không phải cõi Sắc), nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt mà có), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (những cảm giác khổ, vui, hay không khổ không vui nảy sinh nhờ sự tiếp xúc ấy). Không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhãn giới. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên.

 Vì sao vậy? Bởi vì pháp tính của nhãn giới, pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, cái tách lìa pháp tính của nhãn giới, cái tách lìa pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhãn giới, chẳng phải là pháp tính của sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc và các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhãn giới, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhãn giới, chẳng phải là pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhãn giới, chẳng phải tách lìa pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhãn giới, không nên tìm ở nơi pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhãn giới, không nên tìm ở ngoài pháp tính của sắc giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên.

 Này Kiều-thi-ca! Không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhĩ giới (cái tai, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận biết). Không nên tìm ở nơi pháp tính của thanh giới (yếu tố âm thanh mà tai nghe), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết do tai mà có), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai) và các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhĩ giới. Không nên tìm ở ngoài pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên.

 Vì sao vậy? Bởi vì pháp tính của nhĩ giới, pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, cái tách lìa pháp tính của nhĩ giới, cái tách lìa pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, đại Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng với việc tìm cầu — tất cả những thứ ấy đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại; tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhĩ giới, chẳng phải là pháp tính của thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhĩ giới, chẳng phải tách lìa pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ ấy đều không có tự tính thật sự, không thể nắm bắt được. Do không có thực thể, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tính của nhĩ giới, chẳng phải là pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, chẳng phải tách lìa pháp tính của nhĩ giới, chẳng phải tách lìa pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên. Vì thế, không nên tìm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành ở nơi pháp tính của nhĩ giới, không nên tìm ở nơi pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, không nên tìm ở ngoài pháp tính của nhĩ giới, không nên tìm ở ngoài pháp tính của thanh giới cho đến các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi sáu (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi bảy.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video