Thiên 115 — Hội 1 · Phẩm 27 Cầu Bát-nhã · phần 9

 Hội thứ nhất, phẩm Cầu Bát-nhã thứ hai mươi bảy, phần chín.

 Này Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Thiên Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi)! Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giác ngộ) mà Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh (bản tính chân thật, không đổi thay của sự vật) của tị giới (yếu tố mũi, tức giác quan ngửi; "giới" là một trong những yếu tố tạo nên sự nhận biết). Không nên tìm nơi pháp tánh của hương giới (yếu tố mùi, tức đối tượng mà mũi ngửi), tị thức giới (yếu tố cái biết qua mũi, tức sự nhận biết mùi), tị xúc (sự gặp gỡ giữa mũi, mùi và cái biết qua mũi) và các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác khổ, vui, hoặc không khổ không vui phát sinh khi lấy sự gặp gỡ ấy làm điều kiện). Không nên tìm ngoài pháp tánh của tị giới. Không nên tìm ngoài pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của tị giới, hay pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của tị giới, hay cái lìa ngoài pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng (gắn kết, hòa hợp với nhau), cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc (có hình chất vật lý), cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy (có thể thấy được bằng mắt), cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại (chiếm chỗ, ngăn ngại lẫn nhau như vật chất), cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng, đặc điểm nào để nắm bắt).

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tị giới; chẳng phải là pháp tánh của hương giới, tị thức giới, tị xúc và các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra; chẳng phải lìa pháp tánh của tị giới; chẳng phải lìa pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tị giới, chẳng phải là pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải lìa pháp tánh của tị giới, chẳng phải lìa pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của tị giới, không nên tìm nơi pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra, không nên tìm ngoài pháp tánh của tị giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của hương giới cho đến các thọ do tị xúc làm duyên mà sinh ra.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của thiệt giới (yếu tố lưỡi, tức giác quan nếm). Không nên tìm nơi pháp tánh của vị giới (yếu tố vị, tức đối tượng mà lưỡi nếm), thiệt thức giới (yếu tố cái biết qua lưỡi, tức sự nhận biết vị), thiệt xúc (sự gặp gỡ giữa lưỡi, vị và cái biết qua lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Không nên tìm ngoài pháp tánh của thiệt giới. Không nên tìm ngoài pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của thiệt giới, hay pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của thiệt giới, hay cái lìa ngoài pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của thiệt giới; chẳng phải là pháp tánh của vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra; chẳng phải lìa pháp tánh của thiệt giới; chẳng phải lìa pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của thiệt giới, chẳng phải là pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải lìa pháp tánh của thiệt giới, chẳng phải lìa pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của thiệt giới, không nên tìm nơi pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, không nên tìm ngoài pháp tánh của thiệt giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của thân giới (yếu tố thân, tức giác quan xúc chạm). Không nên tìm nơi pháp tánh của xúc giới (yếu tố vật được chạm, như cứng, mềm, nóng, lạnh, là đối tượng của thân), thân thức giới (yếu tố cái biết qua thân, tức sự nhận biết khi xúc chạm), thân xúc (sự gặp gỡ giữa thân, vật được chạm và cái biết qua thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Không nên tìm ngoài pháp tánh của thân giới. Không nên tìm ngoài pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của thân giới, hay pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của thân giới, hay cái lìa ngoài pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của thân giới; chẳng phải là pháp tánh của xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra; chẳng phải lìa pháp tánh của thân giới; chẳng phải lìa pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của thân giới, chẳng phải là pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải lìa pháp tánh của thân giới, chẳng phải lìa pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của thân giới, không nên tìm nơi pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, không nên tìm ngoài pháp tánh của thân giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của ý giới (yếu tố ý, tức giác quan bên trong của tâm, chỗ dựa cho sự suy nghĩ). Không nên tìm nơi pháp tánh của pháp giới (ở đây là yếu tố đối tượng của ý, tức mọi điều mà tâm nghĩ tới, nhận biết), ý thức giới (yếu tố cái biết của ý, tức sự nhận thức, suy nghĩ), ý xúc (sự gặp gỡ giữa ý, đối tượng của ý và cái biết của ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Không nên tìm ngoài pháp tánh của ý giới. Không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của ý giới, hay pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của ý giới, hay cái lìa ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của ý giới; chẳng phải là pháp tánh của pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra; chẳng phải lìa pháp tánh của ý giới; chẳng phải lìa pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của ý giới, chẳng phải là pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, chẳng phải lìa pháp tánh của ý giới, chẳng phải lìa pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của ý giới, không nên tìm nơi pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, không nên tìm ngoài pháp tánh của ý giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc trong vật chất). Không nên tìm nơi pháp tánh của thủy giới (yếu tố nước, tính ướt và kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố cái biết, tức tâm nhận biết). Không nên tìm ngoài pháp tánh của địa giới. Không nên tìm ngoài pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của địa giới, hay pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của địa giới, hay cái lìa ngoài pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của địa giới, chẳng phải là pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, chẳng phải lìa pháp tánh của địa giới, chẳng phải lìa pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của địa giới, chẳng phải là pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, chẳng phải lìa pháp tánh của địa giới, chẳng phải lìa pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của địa giới, không nên tìm nơi pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của địa giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử vốn là khổ). Không nên tìm nơi pháp tánh của Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ, tức lòng ham muốn và phiền não), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường tu tập dẫn đến chấm dứt khổ). Không nên tìm ngoài pháp tánh của Khổ thánh đế. Không nên tìm ngoài pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của Khổ thánh đế, hay pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của Khổ thánh đế, hay cái lìa ngoài pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Khổ thánh đế, chẳng phải là pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, chẳng phải lìa pháp tánh của Khổ thánh đế, chẳng phải lìa pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Khổ thánh đế, chẳng phải là pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, chẳng phải lìa pháp tánh của Khổ thánh đế, chẳng phải lìa pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của Khổ thánh đế, không nên tìm nơi pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, không nên tìm ngoài pháp tánh của Khổ thánh đế, không nên tìm ngoài pháp tánh của Tập, Diệt, Đạo thánh đế.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ chân lý; mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi nhân quả nối tiếp làm nên vòng sinh tử). Không nên tìm nơi pháp tánh của hành (những hành động tạo nghiệp do mê lầm thúc đẩy), thức (tâm nhận biết đi vào đời sống mới), danh sắc (phần tâm và phần thân), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), thọ (cảm giác), ái (lòng khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên, dẫn tới đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu (buồn rầu), thán (than khóc), khổ (đau đớn thân xác), ưu (lo buồn trong lòng), não (phiền muộn rối bời). Không nên tìm ngoài pháp tánh của vô minh. Không nên tìm ngoài pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của vô minh, hay pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của vô minh, hay cái lìa ngoài pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của vô minh; chẳng phải là pháp tánh của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; chẳng phải lìa pháp tánh của vô minh; chẳng phải lìa pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của vô minh, chẳng phải là pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não, chẳng phải lìa pháp tánh của vô minh, chẳng phải lìa pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của vô minh, không nên tìm nơi pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não, không nên tìm ngoài pháp tánh của vô minh, không nên tìm ngoài pháp tánh của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có thực thể; "không" ở đây nghĩa là trống rỗng, không có tự tính cố định). Không nên tìm nơi pháp tánh của ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn không có thực thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không, không nên bám vào), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các sự vật do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (những gì không do tạo tác mà có cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có khởi đầu và tận cùng cũng là không), tán không (các sự vật vốn rời rạc, tan tác, không thật kết hợp, nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tánh không (bản tính các sự vật vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng sự vật là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các sự vật là không), nhất thiết pháp không (tất cả mọi sự vật đều là không), bất khả đắc không (mọi thứ không thể nắm bắt được, nên là không), vô tánh không (cái không có tự tính là không), tự tánh không (tự tính vốn là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không). Không nên tìm ngoài pháp tánh của nội không. Không nên tìm ngoài pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của nội không, hay pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của nội không, hay cái lìa ngoài pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của nội không; chẳng phải là pháp tánh của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không; chẳng phải lìa pháp tánh của nội không; chẳng phải lìa pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của nội không, chẳng phải là pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không, chẳng phải lìa pháp tánh của nội không, chẳng phải lìa pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của nội không, không nên tìm nơi pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không, không nên tìm ngoài pháp tánh của nội không, không nên tìm ngoài pháp tánh của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của chân như (sự như thật, bản chất đúng như nó vốn là của mọi sự vật). Không nên tìm nơi pháp tánh của pháp giới (ở đây là cảnh giới bản thể chung của mọi sự vật), pháp tánh, bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (sự vững chắc không lay chuyển của chân lý), pháp trụ (sự an trụ thường còn của chân lý), thật tế (chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (tính rộng khắp không ngăn ngại như hư không) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn). Không nên tìm ngoài pháp tánh của chân như. Không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của chân như, hay pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của chân như, hay cái lìa ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của chân như; chẳng phải là pháp tánh của pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới; chẳng phải lìa pháp tánh của chân như; chẳng phải lìa pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của chân như, chẳng phải là pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, chẳng phải lìa pháp tánh của chân như, chẳng phải lìa pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của chân như, không nên tìm nơi pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới, không nên tìm ngoài pháp tánh của chân như, không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp giới cho đến bất tư nghị giới.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng được làm đến mức hoàn hảo; "ba-la-mật-đa" nghĩa là hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ). Không nên tìm nơi pháp tánh của Tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới trong sạch hoàn hảo), An nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn hoàn hảo), Tinh tấn ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng không biếng nhác hoàn hảo), Tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định, giữ tâm lắng yên hoàn hảo) và Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên tìm ngoài pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa. Không nên tìm ngoài pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, hay pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, hay cái lìa ngoài pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải là pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng phải lìa pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải lìa pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải là pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng phải lìa pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, chẳng phải lìa pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, không nên tìm nơi pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, không nên tìm ngoài pháp tánh của Bố thí ba-la-mật-đa, không nên tìm ngoài pháp tánh của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định từ cạn đến sâu thuộc cõi Sắc, nơi chúng sinh còn thân hình vi tế). Không nên tìm nơi pháp tánh của bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui của người, xả là buông bỏ, bình đẳng với tất cả) và bốn vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi Vô sắc, nơi không còn thân hình: định Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ). Không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn tĩnh lự. Không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của bốn tĩnh lự, hay pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của bốn tĩnh lự, hay cái lìa ngoài pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bốn tĩnh lự, chẳng phải là pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn tĩnh lự, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bốn tĩnh lự, chẳng phải là pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn tĩnh lự, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của bốn tĩnh lự, không nên tìm nơi pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định, không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn tĩnh lự, không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn vô lượng, bốn vô sắc định.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của tám giải thoát (tám phép quán và định giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và cảm thọ). Không nên tìm nơi pháp tánh của tám thắng xứ (tám phép quán giúp tâm làm chủ, vượt thắng các cảnh đối diện), chín thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự, gồm bốn tĩnh lự, bốn vô sắc định và diệt tận định) và mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi). Không nên tìm ngoài pháp tánh của tám giải thoát. Không nên tìm ngoài pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của tám giải thoát, hay pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của tám giải thoát, hay cái lìa ngoài pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tám giải thoát, chẳng phải là pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, chẳng phải lìa pháp tánh của tám giải thoát, chẳng phải lìa pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tám giải thoát, chẳng phải là pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, chẳng phải lìa pháp tánh của tám giải thoát, chẳng phải lìa pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của tám giải thoát, không nên tìm nơi pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, không nên tìm ngoài pháp tánh của tám giải thoát, không nên tìm ngoài pháp tánh của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của bốn niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh giác quán sát: thân, cảm thọ, tâm và các pháp). Không nên tìm nơi pháp tánh của bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh tăng trưởng), bốn thần túc (bốn nền tảng giúp thành tựu định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), năm căn (năm gốc rễ lành: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa tới giác ngộ) và tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng). Không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn niệm trụ. Không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của bốn niệm trụ, hay pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của bốn niệm trụ, hay cái lìa ngoài pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bốn niệm trụ; chẳng phải là pháp tánh của bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; chẳng phải lìa pháp tánh của bốn niệm trụ; chẳng phải lìa pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bốn niệm trụ, chẳng phải là pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn niệm trụ, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của bốn niệm trụ, không nên tìm nơi pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi, không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn niệm trụ, không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán thấy mọi sự vật đều trống rỗng, không có thực thể). Không nên tìm nơi pháp tánh của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán thấy mọi sự vật không có hình tướng để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu, không tạo tác gì). Không nên tìm ngoài pháp tánh của không giải thoát môn. Không nên tìm ngoài pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của không giải thoát môn, hay pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của không giải thoát môn, hay cái lìa ngoài pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của không giải thoát môn, chẳng phải là pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, chẳng phải lìa pháp tánh của không giải thoát môn, chẳng phải lìa pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của không giải thoát môn, chẳng phải là pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, chẳng phải lìa pháp tánh của không giải thoát môn, chẳng phải lìa pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của không giải thoát môn, không nên tìm nơi pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, không nên tìm ngoài pháp tánh của không giải thoát môn, không nên tìm ngoài pháp tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của năm nhãn (năm loại mắt, tức năm khả năng thấy biết: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Không nên tìm nơi pháp tánh của sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não). Không nên tìm ngoài pháp tánh của năm nhãn. Không nên tìm ngoài pháp tánh của sáu thần thông.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của năm nhãn, hay pháp tánh của sáu thần thông; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của năm nhãn, hay cái lìa ngoài pháp tánh của sáu thần thông; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của năm nhãn, chẳng phải là pháp tánh của sáu thần thông, chẳng phải lìa pháp tánh của năm nhãn, chẳng phải lìa pháp tánh của sáu thần thông. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của năm nhãn, chẳng phải là pháp tánh của sáu thần thông, chẳng phải lìa pháp tánh của năm nhãn, chẳng phải lìa pháp tánh của sáu thần thông. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của năm nhãn, không nên tìm nơi pháp tánh của sáu thần thông, không nên tìm ngoài pháp tánh của năm nhãn, không nên tìm ngoài pháp tánh của sáu thần thông.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo của chúng sinh…). Không nên tìm nơi pháp tánh của bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi giảng dạy giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và giảng nói thông suốt không vướng mắc: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về tài biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với tất cả) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với hàng khác). Không nên tìm ngoài pháp tánh của mười lực của Phật. Không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của mười lực của Phật, hay pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của mười lực của Phật, hay cái lìa ngoài pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của mười lực của Phật; chẳng phải là pháp tánh của bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; chẳng phải lìa pháp tánh của mười lực của Phật; chẳng phải lìa pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của mười lực của Phật, chẳng phải là pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, chẳng phải lìa pháp tánh của mười lực của Phật, chẳng phải lìa pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của mười lực của Phật, không nên tìm nơi pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, không nên tìm ngoài pháp tánh của mười lực của Phật, không nên tìm ngoài pháp tánh của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của pháp không quên mất (phẩm chất ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót điều cần làm). Không nên tìm nơi pháp tánh của tính hằng trụ xả (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm thường bình thản, không dao động). Không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp không quên mất. Không nên tìm ngoài pháp tánh của tính hằng trụ xả.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của pháp không quên mất, hay pháp tánh của tính hằng trụ xả; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của pháp không quên mất, hay cái lìa ngoài pháp tánh của tính hằng trụ xả; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của pháp không quên mất, chẳng phải là pháp tánh của tính hằng trụ xả, chẳng phải lìa pháp tánh của pháp không quên mất, chẳng phải lìa pháp tánh của tính hằng trụ xả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của pháp không quên mất, chẳng phải là pháp tánh của tính hằng trụ xả, chẳng phải lìa pháp tánh của pháp không quên mất, chẳng phải lìa pháp tánh của tính hằng trụ xả. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của pháp không quên mất, không nên tìm nơi pháp tánh của tính hằng trụ xả, không nên tìm ngoài pháp tánh của pháp không quên mất, không nên tìm ngoài pháp tánh của tính hằng trụ xả.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi sự vật đều là không). Không nên tìm nơi pháp tánh của đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ đầy đủ mọi đặc điểm chi tiết của tất cả sự vật, là trí của Phật). Không nên tìm ngoài pháp tánh của nhất thiết trí. Không nên tìm ngoài pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của nhất thiết trí, hay pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của nhất thiết trí, hay cái lìa ngoài pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của nhất thiết trí, chẳng phải là pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, chẳng phải lìa pháp tánh của nhất thiết trí, chẳng phải lìa pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của nhất thiết trí, chẳng phải là pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, chẳng phải lìa pháp tánh của nhất thiết trí, chẳng phải lìa pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của nhất thiết trí, không nên tìm nơi pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, không nên tìm ngoài pháp tánh của nhất thiết trí, không nên tìm ngoài pháp tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì, tức khả năng ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không để mất). Không nên tìm nơi pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa (các pháp môn định, tức tâm chuyên chú vững vàng vào một đối tượng). Không nên tìm ngoài pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni. Không nên tìm ngoài pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, hay pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, hay cái lìa ngoài pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, chẳng phải là pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa, chẳng phải lìa pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, chẳng phải lìa pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, chẳng phải là pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa, chẳng phải lìa pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, chẳng phải lìa pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, không nên tìm nơi pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa, không nên tìm ngoài pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni, không nên tìm ngoài pháp tánh của tất cả các môn tam-ma-địa.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, vừa bước vào dòng thánh, chắc chắn sẽ đi tới giải thoát). Không nên tìm nơi pháp tánh của bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn sinh trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn sinh trở lại cõi Dục, tức cõi còn ham muốn) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Không nên tìm ngoài pháp tánh của bậc Dự lưu. Không nên tìm ngoài pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của bậc Dự lưu, hay pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của bậc Dự lưu, hay cái lìa ngoài pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bậc Dự lưu, chẳng phải là pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, chẳng phải lìa pháp tánh của bậc Dự lưu, chẳng phải lìa pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của bậc Dự lưu, chẳng phải là pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, chẳng phải lìa pháp tánh của bậc Dự lưu, chẳng phải lìa pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của bậc Dự lưu, không nên tìm nơi pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, không nên tìm ngoài pháp tánh của bậc Dự lưu, không nên tìm ngoài pháp tánh của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán.

 Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành thì không nên tìm nơi pháp tánh của Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tập hướng tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (quả vị Dự lưu đã chứng đắc). Không nên tìm nơi pháp tánh của Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả. Không nên tìm ngoài pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả. Không nên tìm ngoài pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả.

 Vì sao vậy? Vì dù là pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, hay pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả; dù là cái lìa ngoài pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, hay cái lìa ngoài pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả; dù là đại Bồ-tát, hay Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay sự tìm kiếm, thì tất cả những thứ như thế đều chẳng phải tương ưng, cũng chẳng phải không tương ưng; chẳng phải có sắc, cũng chẳng phải không có sắc; chẳng phải có thể thấy, cũng chẳng phải không thể thấy; chẳng phải có đối ngại, cũng chẳng phải không có đối ngại. Tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng.

 Vì cớ sao? Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả; chẳng phải là pháp tánh của Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả; chẳng phải lìa pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả; chẳng phải lìa pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả. Vì sao vậy? Vì tất cả những thứ như thế đều không có tự tính thật có, không thể nắm bắt được. Do không có thật, không thể nắm bắt được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành chẳng phải là pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải là pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, chẳng phải lìa pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, chẳng phải lìa pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả. Bởi vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đại Bồ-tát thực hành không nên tìm nơi pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không nên tìm nơi pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, không nên tìm ngoài pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không nên tìm ngoài pháp tánh của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi bảy.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi tám.

 Tam tạng pháp sư Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật, Luận) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video