Thiên 159 — Hội 1 · Phẩm 30 So lường công đức · phần 36

 Phần thứ nhất, phẩm So Lường Công Đức thứ ba mươi, đoạn thứ ba mươi sáu.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca (tên gọi khác của Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi)! Nếu có những thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành) giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề (lòng mong cầu đạt sự giác ngộ cao tột, tức là thành Phật) như sau. Họ giảng rằng thiệt giới (cái lưỡi, xét như một yếu tố tạo nên sự nhận biết) là thường (còn mãi, không đổi) hoặc là vô thường (luôn đổi thay, không còn mãi). Họ giảng rằng vị giới (các vị, là đối tượng mà lưỡi nhận biết), thiệt thức giới (sự nhận biết phát sinh nơi lưỡi), thiệt xúc (sự gặp gỡ giữa lưỡi, vị và sự nhận biết của lưỡi), cùng các thọ (những cảm nhận vui, khổ, hoặc không vui không khổ) sinh ra do thiệt xúc làm duyên (điều kiện giúp cho sinh ra) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng thiệt giới là vui hoặc là khổ, và vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng thiệt giới là ngã (cái tôi chân thật, tự làm chủ, có thực thể) hoặc là vô ngã (không có cái tôi như thế), và vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng thiệt giới là tịnh (trong sạch) hoặc là bất tịnh (nhơ uế), và vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp (những điều, những hiện tượng được đem ra giảng xét) như thế mà tu tĩnh lự (thiền định: lắng tâm cho yên tĩnh, chuyên chú suy xét), thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa (sự tu thiền định đến chỗ hoàn hảo, đưa người sang bờ giác ngộ)."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thiệt giới là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thiệt giới là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thiệt giới là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thiệt giới là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem thiệt giới là thường hay là vô thường, và vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem thiệt giới là vui hay là khổ, và vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem thiệt giới là ngã hay là vô ngã, và vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem thiệt giới là tịnh hay là bất tịnh, và vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự (trông giống mà không phải thật) còn hữu sở đắc (còn chấp rằng có cái để nắm bắt, cho rằng các pháp có thực thể). Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng thân giới (thân thể, xét như một yếu tố tạo nên sự nhận biết) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng xúc giới (những gì thân chạm biết được như cứng, mềm, nóng, lạnh, là đối tượng của thân), thân thức giới (sự nhận biết phát sinh nơi thân), thân xúc (sự gặp gỡ giữa thân, vật được chạm và sự nhận biết của thân), cùng các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng thân giới là vui hoặc là khổ, và xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng thân giới là ngã hoặc là vô ngã, và xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng thân giới là tịnh hoặc là bất tịnh, và xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thân giới là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thân giới là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thân giới là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem thân giới là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem thân giới là thường hay là vô thường, và xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem thân giới là vui hay là khổ, và xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem thân giới là ngã hay là vô ngã, và xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem thân giới là tịnh hay là bất tịnh, và xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng ý giới (tâm ý, cửa nhận biết thứ sáu bên cạnh mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng pháp giới (ở đây là những đối tượng mà tâm ý nhận biết, như ý nghĩ, khái niệm), ý thức giới (sự nhận biết phát sinh nơi tâm ý), ý xúc (sự gặp gỡ giữa tâm ý, đối tượng của nó và sự nhận biết của tâm ý), cùng các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng ý giới là vui hoặc là khổ, và pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng ý giới là ngã hoặc là vô ngã, và pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng ý giới là tịnh hoặc là bất tịnh, và pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ý giới là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ý giới là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ý giới là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ý giới là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem ý giới là thường hay là vô thường, và pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem ý giới là vui hay là khổ, và pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem ý giới là ngã hay là vô ngã, và pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem ý giới là tịnh hay là bất tịnh, và pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc trong vạn vật) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng địa giới là vui hoặc là khổ, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng địa giới là ngã hoặc là vô ngã, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng địa giới là tịnh hoặc là bất tịnh, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem địa giới là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem địa giới là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem địa giới là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem địa giới là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem địa giới là thường hay là vô thường, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem địa giới là vui hay là khổ, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem địa giới là ngã hay là vô ngã, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem địa giới là tịnh hay là bất tịnh, và thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ sự thật, là khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên khiến chúng sinh sống chết luân hồi) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng các khâu sau đều là thường hoặc là vô thường: hành (những việc làm tạo nghiệp do mê mờ thúc đẩy), thức (tâm thức nhận biết lúc bắt đầu thọ sinh), danh sắc (phần tâm và phần thân lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), thọ (sự cảm nhận vui, khổ), ái (lòng tham đắm, luyến ái), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại, tức nghiệp lực đưa đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu (buồn rầu), thán (than thở), khổ (đau đớn), ưu (lo lắng) và não (phiền muộn). Họ giảng rằng vô minh là vui hoặc là khổ, và hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng vô minh là ngã hoặc là vô ngã, và hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng vô minh là tịnh hoặc là bất tịnh, và hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô minh là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô minh là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô minh là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô minh là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem vô minh là thường hay là vô thường, và hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem vô minh là vui hay là khổ, và hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem vô minh là ngã hay là vô ngã, và hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem vô minh là tịnh hay là bất tịnh, và hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng bố thí ba-la-mật-đa (hạnh đem của cải, sức lực, giáo pháp ra giúp người, tu đến chỗ hoàn hảo) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới luật trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn, chịu đựng mà lòng vẫn yên), tinh tiến ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng không lùi bước), tĩnh lự ba-la-mật-đa và bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự, tu đến chỗ hoàn hảo) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng bố thí ba-la-mật-đa là vui hoặc là khổ, và tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng bố thí ba-la-mật-đa là ngã hoặc là vô ngã, và tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng bố thí ba-la-mật-đa là tịnh hoặc là bất tịnh, và tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là thường hay là vô thường, và tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là vui hay là khổ, và tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là ngã hay là vô ngã, và tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem bố thí ba-la-mật-đa là tịnh hay là bất tịnh, và tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… đều trống rỗng, không có thực thể) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng những pháp "không" sau đây đều là thường hoặc là vô thường: ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… đều không có thực thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (ngay cả chân lý tối thượng là niết-bàn cũng là không), hữu vi không (những gì do nhân duyên tạo thành đều là không), vô vi không (những gì không do tạo thành cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có khởi đầu, không có kết thúc cũng là không), tán không (các pháp chỉ là sự hợp lại rồi tan rã nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tánh không (bản tính vốn có của các pháp là không), tự tướng không (đặc điểm riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp như vô thường, khổ cũng là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không có gì nắm bắt được, nên là không), vô tánh không (cái không có tự thể cũng là không), tự tánh không (tự tính của các pháp vốn là không) và vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không). Họ giảng rằng nội không là vui hoặc là khổ, và ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng nội không là ngã hoặc là vô ngã, và ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng nội không là tịnh hoặc là bất tịnh, và ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem nội không là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem nội không là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem nội không là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem nội không là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem nội không là thường hay là vô thường, và ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem nội không là vui hay là khổ, và ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem nội không là ngã hay là vô ngã, và ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem nội không là tịnh hay là bất tịnh, và ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng chân như (cái thật đúng như nó vốn là, bản chất chân thật không đổi của mọi pháp) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng các pháp sau đây đều là thường hoặc là vô thường: pháp giới (ở đây là cõi bản thể chân thật chung của tất cả các pháp), pháp tánh (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không giả dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính như nhau ở mọi pháp, không cao thấp), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sự sinh ra mất đi), pháp định (sự an định, cố định của bản tính các pháp), pháp trụ (sự an trụ bền vững của bản tính các pháp), thực tế (bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (cõi trống rỗng bao la, không ngăn ngại) và bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn). Họ giảng rằng chân như là vui hoặc là khổ, và pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng chân như là ngã hoặc là vô ngã, và pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng chân như là tịnh hoặc là bất tịnh, và pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem chân như là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem chân như là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem chân như là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem chân như là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem chân như là thường hay là vô thường, và pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem chân như là vui hay là khổ, và pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem chân như là ngã hay là vô ngã, và pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem chân như là tịnh hay là bất tịnh, và pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: cuộc đời luân hồi vốn là khổ) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức niết-bàn) và đạo thánh đế (chân lý về con đường tu tập để dứt khổ) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng khổ thánh đế là vui hoặc là khổ, và tập, diệt, đạo thánh đế là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng khổ thánh đế là ngã hoặc là vô ngã, và tập, diệt, đạo thánh đế là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng khổ thánh đế là tịnh hoặc là bất tịnh, và tập, diệt, đạo thánh đế là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem khổ thánh đế là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem tập, diệt, đạo thánh đế là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem khổ thánh đế là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem tập, diệt, đạo thánh đế là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem khổ thánh đế là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem tập, diệt, đạo thánh đế là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem khổ thánh đế là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem tập, diệt, đạo thánh đế là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem khổ thánh đế là thường hay là vô thường, và tập, diệt, đạo thánh đế là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem khổ thánh đế là vui hay là khổ, và tập, diệt, đạo thánh đế là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem khổ thánh đế là ngã hay là vô ngã, và tập, diệt, đạo thánh đế là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem khổ thánh đế là tịnh hay là bất tịnh, và tập, diệt, đạo thánh đế là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định, từ sơ thiền đến tứ thiền, tâm càng lúc càng lắng sâu) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ – thương yêu ban vui, bi – xót thương cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui của người, xả – buông bỏ, bình thản không thiên lệch) và tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi không còn hình sắc: định không gian vô biên, định thức vô biên, định không có gì cả, định chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng tứ tĩnh lự là vui hoặc là khổ, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng tứ tĩnh lự là ngã hoặc là vô ngã, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng tứ tĩnh lự là tịnh hoặc là bất tịnh, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ tĩnh lự là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem tứ vô lượng, tứ vô sắc định là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ tĩnh lự là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ tĩnh lự là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem tứ vô lượng, tứ vô sắc định là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ tĩnh lự là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem tứ vô lượng, tứ vô sắc định là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem tứ tĩnh lự là thường hay là vô thường, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem tứ tĩnh lự là vui hay là khổ, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem tứ tĩnh lự là ngã hay là vô ngã, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem tứ tĩnh lự là tịnh hay là bất tịnh, và tứ vô lượng, tứ vô sắc định là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng bát giải thoát (tám pháp thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và vào các tầng định) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng bát thắng xứ (tám pháp quán giúp hành giả vượt trên và làm chủ được các đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định tu nối tiếp nhau theo thứ tự: bốn tầng thiền, bốn tầng định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tư tưởng) và thập biến xứ (mười pháp quán thấy một thứ trùm khắp mọi nơi: đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, khoảng không và thức) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng bát giải thoát là vui hoặc là khổ, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng bát giải thoát là ngã hoặc là vô ngã, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng bát giải thoát là tịnh hoặc là bất tịnh, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bát giải thoát là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bát giải thoát là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bát giải thoát là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem bát giải thoát là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem bát giải thoát là thường hay là vô thường, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem bát giải thoát là vui hay là khổ, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem bát giải thoát là ngã hay là vô ngã, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem bát giải thoát là tịnh hay là bất tịnh, và bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác để quán xét: thân, cảm thọ, tâm và các pháp) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng các pháp sau đây đều là thường hoặc là vô thường: tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm phát sinh điều lành chưa có, làm tăng trưởng điều lành đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng để đạt năng lực định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của điều lành: lòng tin, sự siêng năng, sự ghi nhớ tỉnh giác, sự định tâm, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc rễ ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: tỉnh giác, phân biệt đúng sai các pháp, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng an ổn, định tâm, buông xả) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường cao quý: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói năng đúng, hành động đúng, sinh sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng). Họ giảng rằng tứ niệm trụ là vui hoặc là khổ, và tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng tứ niệm trụ là ngã hoặc là vô ngã, và tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng tứ niệm trụ là tịnh hoặc là bất tịnh, và tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ niệm trụ là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ niệm trụ là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ niệm trụ là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem tứ niệm trụ là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem tứ niệm trụ là thường hay là vô thường, và tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem tứ niệm trụ là vui hay là khổ, và tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem tứ niệm trụ là ngã hay là vô ngã, và tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem tứ niệm trụ là tịnh hay là bất tịnh, và tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy các pháp đều trống rỗng, không có thực thể) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không bám vào hình tướng của các pháp) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không còn ham muốn tạo tác gì) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng không giải thoát môn là vui hoặc là khổ, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng không giải thoát môn là ngã hoặc là vô ngã, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng không giải thoát môn là tịnh hoặc là bất tịnh, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem không giải thoát môn là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem không giải thoát môn là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem không giải thoát môn là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem không giải thoát môn là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem không giải thoát môn là thường hay là vô thường, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem không giải thoát môn là vui hay là khổ, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem không giải thoát môn là ngã hay là vô ngã, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem không giải thoát môn là tịnh hay là bất tịnh, và vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng ngũ nhãn (năm loại mắt, tức năm tầm mức thấy biết: mắt thịt của người thường, mắt của chư thiên thấy xa và thấy xuyên suốt, mắt trí tuệ thấy lẽ không, mắt pháp thấy rõ các pháp môn để cứu độ chúng sinh, và mắt Phật thấy biết trọn vẹn) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe được mọi âm thanh xa gần, biết được tâm người khác, biết được các đời trước, mắt thấy được mọi nơi và sự sống chết của chúng sinh, và dứt sạch mọi phiền não) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng ngũ nhãn là vui hoặc là khổ, và lục thần thông là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng ngũ nhãn là ngã hoặc là vô ngã, và lục thần thông là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng ngũ nhãn là tịnh hoặc là bất tịnh, và lục thần thông là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ngũ nhãn là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem lục thần thông là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ngũ nhãn là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem lục thần thông là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ngũ nhãn là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem lục thần thông là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem ngũ nhãn là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem lục thần thông là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem ngũ nhãn là thường hay là vô thường, và lục thần thông là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem ngũ nhãn là vui hay là khổ, và lục thần thông là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem ngũ nhãn là ngã hay là vô ngã, và lục thần thông là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem ngũ nhãn là tịnh hay là bất tịnh, và lục thần thông là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng các đức sau đây đều là thường hoặc là vô thường: tứ vô sở úy (bốn điều không hề e sợ của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và nói năng thông suốt không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ và về tài biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng không thiên chấp) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác). Họ giảng rằng Phật thập lực là vui hoặc là khổ, và tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng Phật thập lực là ngã hoặc là vô ngã, và tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng Phật thập lực là tịnh hoặc là bất tịnh, và tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem Phật thập lực là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem Phật thập lực là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem Phật thập lực là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem Phật thập lực là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem Phật thập lực là thường hay là vô thường, và tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem Phật thập lực là vui hay là khổ, và tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem Phật thập lực là ngã hay là vô ngã, và tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem Phật thập lực là tịnh hay là bất tịnh, và tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ giảng cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề như sau. Họ giảng rằng vô vong thất pháp (đức không bao giờ quên sót, luôn ghi nhớ rõ ràng mọi điều) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng hằng trụ xả tánh (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm thường bình thản không dao động, không thiên lệch) là thường hoặc là vô thường. Họ giảng rằng vô vong thất pháp là vui hoặc là khổ, và hằng trụ xả tánh là vui hoặc là khổ. Họ giảng rằng vô vong thất pháp là ngã hoặc là vô ngã, và hằng trụ xả tánh là ngã hoặc là vô ngã. Họ giảng rằng vô vong thất pháp là tịnh hoặc là bất tịnh, và hằng trụ xả tánh là tịnh hoặc là bất tịnh. Rồi họ bảo: "Nếu ai có thể dựa vào những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Họ lại nói thế này: "Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô vong thất pháp là thường hay là vô thường, và nên tìm xét xem hằng trụ xả tánh là thường hay là vô thường. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô vong thất pháp là vui hay là khổ, và nên tìm xét xem hằng trụ xả tánh là vui hay là khổ. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô vong thất pháp là ngã hay là vô ngã, và nên tìm xét xem hằng trụ xả tánh là ngã hay là vô ngã. Người tu tĩnh lự nên tìm xét xem vô vong thất pháp là tịnh hay là bất tịnh, và nên tìm xét xem hằng trụ xả tánh là tịnh hay là bất tịnh. Nếu ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu tĩnh lự, thì đó là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa."

 Này Kiều Thi Ca! Có những thiện nam, thiện nữ tìm xét như thế. Họ tìm xét xem vô vong thất pháp là thường hay là vô thường, và hằng trụ xả tánh là thường hay là vô thường. Họ tìm xét xem vô vong thất pháp là vui hay là khổ, và hằng trụ xả tánh là vui hay là khổ. Họ tìm xét xem vô vong thất pháp là ngã hay là vô ngã, và hằng trụ xả tánh là ngã hay là vô ngã. Họ tìm xét xem vô vong thất pháp là tịnh hay là bất tịnh, và hằng trụ xả tánh là tịnh hay là bất tịnh. Ai dựa vào những pháp ấy mà tu tĩnh lự, thì ta gọi là thực hành tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc. Này Kiều Thi Ca! Những điều nói ở trên, nên biết đều là giảng thứ tĩnh lự ba-la-mật-đa giả tương tự còn hữu sở đắc.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm ba mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười chín (?).

 Pháp sư Tam Tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video