Phẩm "So sánh, đo lường công đức (phước đức có được nhờ làm điều lành)" thứ ba mươi, phần đầu, đoạn thứ bốn mươi bốn
Lúc ấy, Thiên Đế Thích (vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Ba Mươi Ba tầng) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian kính trọng), thế nào gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính?"
Ba-la-mật-đa là pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Sáu pháp ấy gồm: Bát-nhã là trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự; Tĩnh lự là thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên nhất; Tinh tiến là siêng năng không lùi bước; An nhẫn là nhẫn nhục, chịu đựng mà tâm vẫn yên; Tịnh giới là giữ giới luật trong sạch; Bố thí là đem của cải, giáo pháp và sự che chở cho người khác.
Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca (tên riêng của Thiên Đế Thích), nếu các thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa theo lối vô sở đắc (không có gì để nắm giữ, không bám vào bất cứ điều gì là có thật), thì như thế gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính."
Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa theo lối vô sở đắc, gọi là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính?"
Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề (tâm nguyện cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, tức quả vị Phật) mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán (nhìn xét) sắc (hình thể vật chất, kể cả thân xác) là thường (còn mãi, không đổi) hay vô thường (luôn biến đổi, rồi mất đi); không nên quán thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm, như ý muốn), thức (sự hay biết, phân biệt) là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì sắc thì tự tính (bản chất riêng, tự có, không đổi) của sắc là không (trống rỗng, không có thực thể riêng); thọ, tưởng, hành, thức thì tự tính của thọ, tưởng, hành, thức là không. Tự tính của sắc ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc là vui hay khổ; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì sắc thì tự tính của sắc là không; thọ, tưởng, hành, thức thì tự tính của thọ, tưởng, hành, thức là không. Tự tính của sắc ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc là ngã (có một cái "tôi" chủ thể thật sự, thường còn) hay vô ngã (không có cái "tôi" thật sự nào); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì sắc thì tự tính của sắc là không; thọ, tưởng, hành, thức thì tự tính của thọ, tưởng, hành, thức là không. Tự tính của sắc ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc là tịnh (trong sạch) hay bất tịnh (dơ uế); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì sắc thì tự tính của sắc là không; thọ, tưởng, hành, thức thì tự tính của thọ, tưởng, hành, thức là không. Tự tính của sắc ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn xứ (con mắt, xét như một chỗ dựa để cái biết phát sinh; "xứ" là chỗ dựa, nơi phát sinh nhận thức) là thường hay vô thường; không nên quán nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (tâm ý) là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì nhãn xứ thì tự tính của nhãn xứ là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không. Tự tính của nhãn xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn xứ là vui hay khổ; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ thì tự tính của nhãn xứ là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không. Tự tính của nhãn xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn xứ là ngã hay vô ngã; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ thì tự tính của nhãn xứ là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không. Tự tính của nhãn xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ thì tự tính của nhãn xứ là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không. Tự tính của nhãn xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, xét như đối tượng của nhận thức) là thường hay vô thường; không nên quán thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm giác chạm xúc nơi thân), pháp xứ (các đối tượng của tâm ý như ý niệm, ý tưởng) là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì sắc xứ thì tự tính của sắc xứ là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không. Tự tính của sắc xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc xứ là vui hay khổ; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì sắc xứ thì tự tính của sắc xứ là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không. Tự tính của sắc xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc xứ là ngã hay vô ngã; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì sắc xứ thì tự tính của sắc xứ là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không. Tự tính của sắc xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán sắc xứ là tịnh hay bất tịnh; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì sắc xứ thì tự tính của sắc xứ là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không. Tự tính của sắc xứ ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm; "giới" là yếu tố, phạm vi riêng biệt) là thường hay vô thường; không nên quán sắc giới (hình sắc mà mắt thấy, xét như một yếu tố — ở đây không phải là cõi Sắc giới trong ba cõi), nhãn thức giới (cái biết phát sinh nơi mắt khi thấy), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ) do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì nhãn giới thì tự tính của nhãn giới là không; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhãn giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn giới là vui hay khổ; không nên quán sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì nhãn giới thì tự tính của nhãn giới là không; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhãn giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn giới là ngã hay vô ngã; không nên quán sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì nhãn giới thì tự tính của nhãn giới là không; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhãn giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhãn giới là tịnh hay bất tịnh; không nên quán sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì nhãn giới thì tự tính của nhãn giới là không; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhãn giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhĩ giới (cái tai, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; không nên quán thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết phát sinh nơi tai khi nghe), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì nhĩ giới thì tự tính của nhĩ giới là không; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhĩ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhĩ giới là vui hay khổ; không nên quán thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới thì tự tính của nhĩ giới là không; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhĩ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhĩ giới là ngã hay vô ngã; không nên quán thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới thì tự tính của nhĩ giới là không; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhĩ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán nhĩ giới là tịnh hay bất tịnh; không nên quán thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới thì tự tính của nhĩ giới là không; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của nhĩ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán tỷ giới (cái mũi, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; không nên quán hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết phát sinh nơi mũi khi ngửi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và cái biết của mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì tỷ giới thì tự tính của tỷ giới là không; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của tỷ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, tỷ giới không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến tỷ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán tỷ giới là vui hay khổ; không nên quán hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tỷ giới thì tự tính của tỷ giới là không; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của tỷ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, tỷ giới không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến tỷ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán tỷ giới là ngã hay vô ngã; không nên quán hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tỷ giới thì tự tính của tỷ giới là không; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của tỷ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, tỷ giới không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến tỷ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán tỷ giới là tịnh hay bất tịnh; không nên quán hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tỷ giới thì tự tính của tỷ giới là không; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của tỷ giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, tỷ giới không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến tỷ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thiệt giới (cái lưỡi, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; không nên quán vị giới (vị nếm), thiệt thức giới (cái biết phát sinh nơi lưỡi khi nếm), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và cái biết của lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì thiệt giới thì tự tính của thiệt giới là không; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thiệt giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thiệt giới không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thiệt giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thiệt giới là vui hay khổ; không nên quán vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì thiệt giới thì tự tính của thiệt giới là không; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thiệt giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thiệt giới không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thiệt giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thiệt giới là ngã hay vô ngã; không nên quán vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì thiệt giới thì tự tính của thiệt giới là không; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thiệt giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thiệt giới không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thiệt giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thiệt giới là tịnh hay bất tịnh; không nên quán vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì thiệt giới thì tự tính của thiệt giới là không; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thiệt giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thiệt giới không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thiệt giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam, thiện nữ vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nói như thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thân giới (thân thể, xét như một yếu tố của cảm nhận chạm xúc) là thường hay vô thường; không nên quán xúc giới (những gì thân chạm phải như cứng, mềm, nóng, lạnh), thân thức giới (cái biết phát sinh nơi thân khi chạm xúc), cùng thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và cái biết của thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì thân giới thì tự tính của thân giới là không; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thân giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thân giới không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được; xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thân giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có thường hay vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thân giới là vui hay khổ; không nên quán xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì thân giới thì tự tính của thân giới là không; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thân giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thân giới không thể nắm bắt được, vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được; xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thân giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có vui hay khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thân giới là ngã hay vô ngã; không nên quán xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì thân giới thì tự tính của thân giới là không; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thân giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thân giới không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thân giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có ngã hay vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Lại nói thế này: 'Này thiện nam, ông nên tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không nên quán thân giới là tịnh hay bất tịnh; không nên quán xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì thân giới thì tự tính của thân giới là không; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thì tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không. Tự tính của thân giới ấy chẳng phải là tự tính; tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải là tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Trong Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, thân giới không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được; xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tại sao vậy? Vì ở đây đến thân giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi có tịnh hay bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ ấy nói những lời như thế, đó là giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa chân chính."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bốn mươi sáu (hết).
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười bảy (?) (có lẽ là quyển một trăm bốn mươi bảy).
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của nhà vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video