Phần đầu — Phẩm "So lường công đức" thứ ba mươi, đoạn thứ bốn mươi sáu
Lại nữa, Kiều-thi-ca (Kauśika, tên họ của trời Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi, người đang nghe Phật giảng)! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tức người theo đạo Phật) nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề (quyết chí cầu sự giác ngộ cao tột không gì hơn, tức là thành Phật) mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát, thấy rõ mọi sự vật vốn không có thực thể), và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán (xem xét bằng tâm trong lúc tu tập) tám giải thoát (tám phép thiền định giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và các cõi không hình sắc) là thường (còn mãi, không đổi) hay vô thường (đổi thay, không bền). Không nên quán tám thắng xứ (tám cách quán các hình sắc để làm chủ, vượt thắng phiền não do cảnh vật gây ra), chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau theo thứ tự: bốn tầng thiền, bốn tầng định cõi không hình sắc và diệt tận định), mười biến xứ (mười phép quán cho một thứ như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì tám giải thoát thì tự tính của tám giải thoát là không (tự thân nó không có thực thể riêng, cố định); tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ thì tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tám giải thoát là bất khả đắc (không thể nắm bắt, không tìm thấy được như một cái có thật), thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tám giải thoát v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tám giải thoát là vui hay khổ. Không nên quán tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là vui hay khổ. Vì sao? Vì tám giải thoát thì tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ thì tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tám giải thoát bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tám giải thoát v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tám giải thoát là ngã (có một cái "tôi" làm chủ thể thật sự) hay vô ngã (không có cái "tôi" ấy). Không nên quán tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì tám giải thoát thì tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ thì tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tám giải thoát bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tám giải thoát v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tám giải thoát là tịnh (trong sạch) hay bất tịnh (nhơ uế). Không nên quán tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì tám giải thoát thì tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ thì tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tám giải thoát bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tám giải thoát v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán bốn niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh giác, quán sát thân, cảm thọ, tâm và các pháp) là thường hay vô thường. Không nên quán bốn chính đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn nền tảng của thiền định giúp đạt thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất, quán xét), năm căn (năm gốc rễ sinh điều lành: lòng tin, tinh tấn, tỉnh giác, định, trí tuệ), năm lực (năm điều ấy khi đã thành sức mạnh vững chắc), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: tỉnh giác, phân biệt đúng sai các pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả), tám thánh đạo chi (tám nẻo chính của con đường thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì bốn niệm trụ thì tự tính của bốn niệm trụ là không; bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi thì tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả bốn niệm trụ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán bốn niệm trụ là vui hay khổ. Không nên quán bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là vui hay khổ. Vì sao? Vì bốn niệm trụ thì tự tính của bốn niệm trụ là không; bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi thì tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả bốn niệm trụ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán bốn niệm trụ là ngã hay vô ngã. Không nên quán bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì bốn niệm trụ thì tự tính của bốn niệm trụ là không; bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi thì tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả bốn niệm trụ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán bốn niệm trụ là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì bốn niệm trụ thì tự tính của bốn niệm trụ là không; bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi thì tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả bốn niệm trụ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi sự vật đều trống rỗng, không có thực thể) là thường hay vô thường. Không nên quán vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không bám vào bất cứ hình tướng nào), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, mưu tính điều gì) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì không giải thoát môn thì tự tính của không giải thoát môn là không; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả không giải thoát môn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán không giải thoát môn là vui hay khổ. Không nên quán vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là vui hay khổ. Vì sao? Vì không giải thoát môn thì tự tính của không giải thoát môn là không; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả không giải thoát môn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán không giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Không nên quán vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì không giải thoát môn thì tự tính của không giải thoát môn là không; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả không giải thoát môn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán không giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì không giải thoát môn thì tự tính của không giải thoát môn là không; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả không giải thoát môn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán năm nhãn (năm loại mắt thấy biết: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) là thường hay vô thường. Không nên quán sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tùy ý, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì năm nhãn thì tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông thì tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, năm nhãn bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; sáu thần thông bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả năm nhãn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán năm nhãn là vui hay khổ. Không nên quán sáu thần thông là vui hay khổ. Vì sao? Vì năm nhãn thì tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông thì tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, năm nhãn bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; sáu thần thông bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả năm nhãn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán năm nhãn là ngã hay vô ngã. Không nên quán sáu thần thông là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì năm nhãn thì tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông thì tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, năm nhãn bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; sáu thần thông bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả năm nhãn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán năm nhãn là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán sáu thần thông là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì năm nhãn thì tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông thì tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, năm nhãn bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; sáu thần thông bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả năm nhãn v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì có thể và không thể xảy ra, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) là thường hay vô thường. Không nên quán bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và diễn đạt thông suốt không vướng mắc: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương rộng lớn muốn ban vui cho mọi loài), đại bi (lòng thương rộng lớn muốn cứu khổ cho mọi loài), đại hỷ (niềm vui rộng lớn trước hạnh phúc của mọi loài), đại xả (tâm buông xả, đối xử bình đẳng với mọi loài), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì mười lực của Phật thì tự tính của mười lực của Phật là không; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thì tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả mười lực của Phật v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán mười lực của Phật là vui hay khổ. Không nên quán bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là vui hay khổ. Vì sao? Vì mười lực của Phật thì tự tính của mười lực của Phật là không; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thì tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả mười lực của Phật v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán mười lực của Phật là ngã hay vô ngã. Không nên quán bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì mười lực của Phật thì tự tính của mười lực của Phật là không; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thì tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả mười lực của Phật v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán mười lực của Phật là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì mười lực của Phật thì tự tính của mười lực của Phật là không; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thì tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả mười lực của Phật v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán pháp vô vong thất (phẩm chất ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót điều gì) là thường hay vô thường. Không nên quán tính hằng trụ xả (tâm luôn an trú trong sự buông xả, bình thản trước mọi cảnh) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì pháp vô vong thất thì tự tính của pháp vô vong thất là không; tính hằng trụ xả thì tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp vô vong thất ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, pháp vô vong thất bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; tính hằng trụ xả bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả pháp vô vong thất v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán pháp vô vong thất là vui hay khổ. Không nên quán tính hằng trụ xả là vui hay khổ. Vì sao? Vì pháp vô vong thất thì tự tính của pháp vô vong thất là không; tính hằng trụ xả thì tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp vô vong thất ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, pháp vô vong thất bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; tính hằng trụ xả bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả pháp vô vong thất v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán pháp vô vong thất là ngã hay vô ngã. Không nên quán tính hằng trụ xả là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì pháp vô vong thất thì tự tính của pháp vô vong thất là không; tính hằng trụ xả thì tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp vô vong thất ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, pháp vô vong thất bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; tính hằng trụ xả bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả pháp vô vong thất v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán pháp vô vong thất là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán tính hằng trụ xả là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì pháp vô vong thất thì tự tính của pháp vô vong thất là không; tính hằng trụ xả thì tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp vô vong thất ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, pháp vô vong thất bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; tính hằng trụ xả bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả pháp vô vong thất v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát rằng mọi sự vật đều không có thực thể) là thường hay vô thường. Không nên quán đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường, mọi phương pháp tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết trọn vẹn, tường tận mọi mặt của mọi sự vật) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì nhất thiết trí thì tự tính của nhất thiết trí là không; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không. Tự tính của nhất thiết trí ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhất thiết trí bất khả đắc, thường hay vô thường của nó cũng bất khả đắc; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả nhất thiết trí v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán nhất thiết trí là vui hay khổ. Không nên quán đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là vui hay khổ. Vì sao? Vì nhất thiết trí thì tự tính của nhất thiết trí là không; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không. Tự tính của nhất thiết trí ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhất thiết trí bất khả đắc, vui hay khổ của nó cũng bất khả đắc; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả nhất thiết trí v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán nhất thiết trí là ngã hay vô ngã. Không nên quán đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì nhất thiết trí thì tự tính của nhất thiết trí là không; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không. Tự tính của nhất thiết trí ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhất thiết trí bất khả đắc, ngã hay vô ngã của nó cũng bất khả đắc; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả nhất thiết trí v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán nhất thiết trí là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì nhất thiết trí thì tự tính của nhất thiết trí là không; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không. Tự tính của nhất thiết trí ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhất thiết trí bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của nó cũng bất khả đắc; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả nhất thiết trí v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tất cả các pháp môn đà-la-ni (phiên âm chữ Phạn dhāraṇī: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất; cũng chỉ các câu thần chú) là thường hay vô thường. Không nên quán tất cả các pháp môn tam-ma-địa (phiên âm chữ Phạn samādhi: các phép định, tâm chuyên chú vào một đối tượng không tán loạn) là thường hay vô thường. Vì sao? Vì tất cả pháp môn đà-la-ni thì tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni là không; tất cả pháp môn tam-ma-địa thì tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa là không. Tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc; tất cả pháp môn tam-ma-địa bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tất cả pháp môn đà-la-ni là vui hay khổ. Không nên quán tất cả pháp môn tam-ma-địa là vui hay khổ. Vì sao? Vì tất cả pháp môn đà-la-ni thì tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni là không; tất cả pháp môn tam-ma-địa thì tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa là không. Tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc; tất cả pháp môn tam-ma-địa bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tất cả pháp môn đà-la-ni là ngã hay vô ngã. Không nên quán tất cả pháp môn tam-ma-địa là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì tất cả pháp môn đà-la-ni thì tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni là không; tất cả pháp môn tam-ma-địa thì tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa là không. Tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc; tất cả pháp môn tam-ma-địa bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán tất cả pháp môn đà-la-ni là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán tất cả pháp môn tam-ma-địa là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì tất cả pháp môn đà-la-ni thì tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni là không; tất cả pháp môn tam-ma-địa thì tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa là không. Tự tính của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc; tất cả pháp môn tam-ma-địa bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào, vì những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, và nói như thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu hướng tới quả Dự lưu), Dự lưu quả (quả vị thánh đầu tiên, người mới bước vào dòng thánh, không còn đọa vào cõi xấu) là thường hay vô thường. Không nên quán Nhất lai hướng, Nhất lai quả (quả vị thánh thứ hai, người chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả (quả vị thánh thứ ba, người không còn trở lại sinh trong cõi Dục, tức cõi còn ham muốn), A-la-hán hướng, A-la-hán quả (quả vị thánh cao nhất, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) là thường hay vô thường; (ở mỗi bậc, "hướng" là giai đoạn đang tu hướng tới, "quả" là đã chứng đạt). Vì sao? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không; Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả thì tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là không. Tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc; Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều bất khả đắc, thường hay vô thường của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán Dự lưu hướng, Dự lưu quả là vui hay khổ. Không nên quán Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là vui hay khổ. Vì sao? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không; Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả thì tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là không. Tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc; Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều bất khả đắc, vui hay khổ của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán Dự lưu hướng, Dự lưu quả là ngã hay vô ngã. Không nên quán Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là ngã hay vô ngã. Vì sao? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không; Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả thì tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là không. Tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc; Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều bất khả đắc, ngã hay vô ngã của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Không nên quán Dự lưu hướng, Dự lưu quả là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là tịnh hay bất tịnh. Vì sao? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không; Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả thì tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là không. Tự tính của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy tức chẳng phải tự tính; tự tính của Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tính. Cái chẳng phải tự tính ấy chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc; Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều bất khả đắc, tịnh hay bất tịnh của chúng cũng bất khả đắc. Vì cớ sao? Vì ở đây ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống chi lại có tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được Bát-nhã như thế, ấy là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, đó là giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa chân chính.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bốn mươi tám (hết).
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười chín (?)
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video