Hội thứ nhất, phẩm Khen ngợi Bát-nhã, thứ ba mươi hai, phần ba
Lại nữa, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo thấu suốt thực tướng của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, tức người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) không làm cho nhãn giới (yếu tố mắt; "giới" là một trong mười tám yếu tố tạo nên mọi kinh nghiệm của con người, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu sự nhận biết) lớn, cũng không làm cho nhỏ. Đối với sắc giới (yếu tố hình sắc, tức màu sắc và hình dáng mà mắt thấy), nhãn thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và sự nhận biết của mắt) và các thọ (cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ) do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhãn giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhãn giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhãn giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhãn giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa lớn, sự hoàn hảo lớn lao).
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với nhĩ giới (yếu tố tai), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc của tai với âm thanh) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhĩ giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhĩ giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhĩ giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhĩ giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với tỷ giới (yếu tố mũi), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc của mũi với mùi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tỷ giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tỷ giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với tỷ giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tỷ giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với thiệt giới (yếu tố lưỡi), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vị giới (yếu tố vị nếm), thiệt thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc của lưỡi với vị) và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thiệt giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thiệt giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với thiệt giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thiệt giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với thân giới (yếu tố thân thể, tức giác quan xúc chạm), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với xúc giới (yếu tố những gì thân chạm vào như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng thân), thân xúc (sự tiếp xúc của thân với vật chạm) và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thân giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thân giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với thân giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thân giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với ý giới (yếu tố tâm ý, giác quan thứ sáu), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (ở đây là yếu tố đối tượng của ý, tức mọi ý niệm, sự vật mà tâm nhận biết), ý thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng ý), ý xúc (sự tiếp xúc của ý với đối tượng) và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với ý giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với ý giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với ý giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với ý giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc của vật chất), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố sự nhận biết), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với địa giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với địa giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với địa giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với địa giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với vô minh (sự không hiểu biết chân lý, khâu đầu tiên trong mười hai khâu nhân duyên nối nhau làm nên vòng sinh tử), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hành (những hành động tạo nghiệp), thức (sự nhận biết đầu tiên khi thụ thai), danh sắc (tinh thần và thể xác), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khao khát), thủ (sự bám chấp), hữu (sự hình thành nghiệp dẫn đến đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền muộn), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với vô minh, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với vô minh, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với vô minh, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với vô minh, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với bố thí ba-la-mật-đa (sự hoàn hảo trong việc cho đi: của cải, giáo pháp, sự che chở), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tịnh giới ba-la-mật-đa (sự hoàn hảo trong việc giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (sự hoàn hảo trong việc nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tiến ba-la-mật-đa (sự hoàn hảo trong việc siêng năng không lùi bước), tĩnh lự ba-la-mật-đa (sự hoàn hảo trong thiền định, tâm lặng lẽ chuyên chú) và Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với nội không (sáu giác quan bên trong vốn không có thực thể; "không" là không có tự tính cố định, không có cái tôi riêng tồn tại độc lập), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài vốn không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng không), đại không (mười phương rộng lớn cũng không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao, kể cả niết-bàn, cũng không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều không), vô vi không (các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn không), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc), tán không (các pháp vốn tan rã, không có gì thật để giữ hay bỏ), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng không), bản tính không (bản tính các pháp vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp cũng không), cộng tướng không (đặc tính chung như vô thường, khổ cũng không), nhất thiết pháp không (tất cả mọi pháp đều không), bất khả đắc không (các pháp không thể nắm bắt được), vô tính không (cái không có tự tính cũng không), tự tính không (tự tính vốn không), vô tính tự tính không (cả không có tự tính lẫn tự tính đều không), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nội không, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nội không, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nội không, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nội không, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với chân như (bản chất chân thật, đúng như vốn là của mọi sự vật), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (ở đây là cõi bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi), pháp định (sự xác lập vững chắc của pháp), pháp trụ (sự an trụ thường hằng của pháp), thật tế (chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với chân như, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với chân như, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với chân như, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với chân như, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với khổ thánh đế (chân lý cao quý rằng đời sống là khổ), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với khổ thánh đế, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với khổ thánh đế, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với khổ thánh đế, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với khổ thánh đế, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định từ thấp đến cao, nơi tâm lặng lẽ, chuyên chú), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả bình đẳng đối với mọi chúng sinh) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định cao, vượt khỏi mọi nhận thức về hình sắc vật chất), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và cảm thọ), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các đối tượng nhận thức), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nhập lần lượt từ thấp lên cao, không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một yếu tố như đất, nước, lửa, gió, các màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bát giải thoát, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bát giải thoát, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với bát giải thoát, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bát giải thoát, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với tứ niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm phát sinh điều thiện chưa có, làm tăng trưởng điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng đưa đến năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của sự tu tập: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định tâm, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy phát triển thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp đều không có tự tính), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp không có hình tướng cố định để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không tạo tác), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với không giải thoát môn, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với không giải thoát môn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với không giải thoát môn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với không giải thoát môn, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với ngũ nhãn, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với lục thần thông, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với ngũ nhãn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với lục thần thông, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với ngũ nhãn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với lục thần thông, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với ngũ nhãn, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với lục thần thông, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh...), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi khi Phật giảng dạy giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (sự buông xả lớn, đối xử bình đẳng với tất cả), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật có, không chung với người khác), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Phật thập lực, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Phật thập lực, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với Phật thập lực, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Phật thập lực, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất, luôn ghi nhớ rõ ràng), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết đầy đủ mọi phương diện, mọi chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhất thiết trí, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhất thiết trí, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhất thiết trí, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhất thiết trí, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tất cả đà-la-ni môn, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tất cả tam-ma-địa môn, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tất cả đà-la-ni môn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tất cả tam-ma-địa môn, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với tất cả đà-la-ni môn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tất cả tam-ma-địa môn, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tất cả đà-la-ni môn, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tất cả tam-ma-địa môn, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh, không còn rơi vào các cõi khổ), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bậc Nhất lai (bậc thánh chỉ còn tái sinh trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi dục) và bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến đến quả Dự lưu) và Dự lưu quả (quả vị Dự lưu đã chứng đắc), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ không nhờ thầy dạy, thường sống riêng một mình), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Độc giác, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với độc giác bồ-đề, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bậc Độc giác, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với độc giác bồ-đề, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với bậc Độc giác, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với độc giác bồ-đề, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Độc giác, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với độc giác bồ-đề, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (những việc tu hành của Bồ-tát), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn khắp cả), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; không làm cho rộng, không làm cho hẹp; không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh. Bạch Thế Tôn! Vì ý nghĩa này, con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu hướng đến thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, tĩnh lự ba-la-mật-đa, tinh tiến ba-la-mật-đa, an nhẫn ba-la-mật-đa, tịnh giới ba-la-mật-đa, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc (hình sắc, tức phần vật chất, thân xác; là thứ nhất trong năm uẩn — năm nhóm yếu tố hợp thành con người), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, sự nhận ra hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với sắc, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với sắc, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với sắc, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với sắc, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn xứ (mắt; "xứ" là chỗ dựa phát sinh sự nhận biết, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (tâm ý), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhãn xứ, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhãn xứ, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhãn xứ, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhãn xứ, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị nếm), xúc xứ (vật chạm), pháp xứ (đối tượng của ý), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với sắc xứ, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với sắc xứ, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với sắc xứ, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với sắc xứ, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhãn giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhãn giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhãn giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhãn giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhĩ giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhĩ giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhĩ giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với nhĩ giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhĩ giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tỷ giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tỷ giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tỷ giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với tỷ giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tỷ giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thiệt giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thiệt giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thiệt giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với thiệt giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thiệt giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thân giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thân giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thân giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với thân giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thân giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với ý giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (đối tượng của ý), ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với ý giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với ý giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với ý giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với ý giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với địa giới, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với địa giới, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với địa giới, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với địa giới, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với địa giới, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với vô minh, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với vô minh, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với vô minh, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với vô minh, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với vô minh, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như vầy: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho không có hạn lượng. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi bốn
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười lăm (?)
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video