Phần đầu (hội thuyết pháp thứ nhất của bộ kinh), phẩm “Ngợi khen Bát-nhã” thứ ba mươi hai, đoạn thứ tư.
Lại nữa, bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Đức Phật), nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu hành thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: “bậc lớn”, chỉ vị Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh lớn lao) mới học Đại thừa (“cỗ xe lớn”, con đường tu hành nhằm cứu độ cả mình lẫn tất cả chúng sinh, hướng tới thành Phật), nương vào các hạnh Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực chất của mọi sự vật vốn là không), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lắng yên và chuyên chú), tinh tiến (siêng năng, không lùi bước), an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng mà tâm vẫn yên), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), bố thí (đem của cải, giáo pháp, sự che chở trao cho người khác) ba-la-mật-đa (“đến bờ bên kia”, tức sự tu tập đến mức hoàn hảo, đưa người tu vượt khỏi bể khổ; sáu hạnh này gọi chung là sáu ba-la-mật-đa), mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nội không (cái không của các giác quan bên trong như mắt, tai, mũi…: chúng không có thực thể riêng), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ;
đối với ngoại không (cái không của các cảnh bên ngoài như hình sắc, âm thanh…), nội ngoại không (cái không của cả bên trong lẫn bên ngoài), không không (chính cái “không” cũng là không, không được bám vào), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, kể cả Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác nên là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo, triệt để là không), vô tế không (không có khởi đầu, không có bờ mé trước sau, nên là không), tán không (các pháp vốn chỉ là sự hợp tan, không có khối thật nào, nên là không), vô biến dị không (cái được coi là không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính của các pháp vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp như vô thường, khổ… cũng là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên là không), vô tính không (cái “không có tự tính” cũng là không), tự tính không (tự tính của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn cái tự tính đều là không), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ.
Đối với nội không, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác (tức không thêm vào để kết thành khối, không tách ra để làm tan rã); đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với nội không, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng (không làm cho có giới hạn đo đếm được, cũng không làm cho không có giới hạn); đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với nội không, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nội không, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chân như (tính chân thật, như vốn có, không bao giờ đổi khác của mọi pháp), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (bản chất chung làm nền tảng cho mọi hiện tượng), pháp tính (tính chất chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính bình đẳng, không sai khác), ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh ra), pháp định (tính cố định, không lay chuyển của pháp), pháp trụ (pháp an trụ, không đổi), thực tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cõi hư không, rộng khắp không ngăn ngại), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ.
Đối với chân như, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với chân như, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với chân như, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với chân như, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: cuộc đời trong vòng sinh tử là khổ), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, tức lòng ham muốn và phiền não), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn), đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến sự chấm dứt khổ), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với khổ thánh đế, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với khổ thánh đế, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với khổ thánh đế, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với khổ thánh đế, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tứ tĩnh lự (bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc, càng lên cao tâm càng lắng yên), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh: từ – thương yêu, ban vui; bi – xót thương, cứu khổ; hỷ – vui mừng theo; xả – buông bỏ, bình đẳng) và tứ vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi Vô sắc, nơi không còn thân xác: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tứ tĩnh lự, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bát giải thoát (tám phép quán và định giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và các cõi), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, chế ngự các cảnh hình sắc), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự: bốn thiền, bốn định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tri giác), thập biến xứ (mười phép quán một cảnh như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bát giải thoát, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với bát giải thoát, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với bát giải thoát, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bát giải thoát, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tứ niệm trụ (bốn phép an trú chánh niệm: quán thân là bất tịnh, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, các pháp là vô ngã), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ chính đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng đưa đến định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc lành ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chánh niệm, chọn lựa đúng pháp, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng, định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tứ niệm trụ, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với không giải thoát môn (cánh cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều là không), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vô tướng giải thoát môn (cánh cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có hình tướng để bám víu) và vô nguyện giải thoát môn (cánh cửa giải thoát bằng cách không mong cầu, không tạo tác điều gì), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với không giải thoát môn, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với không giải thoát môn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với không giải thoát môn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với không giải thoát môn, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa mọi âm thanh, biết tâm người khác, biết các đời trước, thấy xa mọi nơi và việc sinh tử của chúng sinh, dứt sạch phiền não), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với ngũ nhãn, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với lục thần thông, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với ngũ nhãn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với lục thần thông, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với ngũ nhãn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với lục thần thông, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với ngũ nhãn, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với lục thần thông, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và giảng nói không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về tài biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho tất cả), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho tất cả), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông bỏ lớn, đối xử bình đẳng với tất cả), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Phật thập lực, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với Phật thập lực, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với Phật thập lực, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Phật thập lực, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất, ghi nhớ trọn vẹn không sót điều gì), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hằng trụ xả tính (tính chất luôn an trú trong sự buông xả, tâm thường bình thản, không dao động), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với vô vong thất pháp, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với hằng trụ xả tính, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát rằng tất cả các pháp đều là không), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt các loại chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi đặc tính chung và riêng của tất cả các pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhất thiết trí, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với nhất thiết trí, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với nhất thiết trí, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhất thiết trí, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các đà-la-ni môn (các pháp môn “tổng trì”, giúp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp, không để mất), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tất cả các tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tất cả các đà-la-ni môn, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với tất cả các tam-ma-địa môn, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với tất cả các đà-la-ni môn, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với tất cả các tam-ma-địa môn, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với tất cả các đà-la-ni môn, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tất cả các tam-ma-địa môn, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tất cả các đà-la-ni môn, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với tất cả các tam-ma-địa môn, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Dự lưu (quả vị thánh thứ nhất, người vừa bước vào dòng thánh), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bậc Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục nữa), A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng đệ tử Phật nghe pháp mà tu, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Dự lưu, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (giai đoạn đã chứng được quả Dự lưu), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Độc giác (bậc tự mình tu, tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ mà bậc Độc giác chứng được), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Độc giác, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với Độc giác bồ-đề, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với bậc Độc giác, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với Độc giác bồ-đề, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với bậc Độc giác, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Độc giác bồ-đề, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Độc giác, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với Độc giác bồ-đề, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (danh hiệu của các Đức Phật: Như Lai – bậc từ chân như mà đến; Ứng – bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác – bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn), cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác. Đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng. Đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, không làm cho có sức, không làm cho không có sức; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật, cũng không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; không làm cho gom tụ, không làm cho tan tác; không làm cho có hạn lượng, không làm cho vô hạn lượng; không làm cho rộng, không làm cho hẹp; không làm cho có sức, không làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, tĩnh lự ba-la-mật-đa, tinh tiến ba-la-mật-đa, an nhẫn ba-la-mật-đa, tịnh giới ba-la-mật-đa, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc (phần hình chất, vật chất, gồm thân thể và cảnh vật), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với thọ (cảm nhận vui, khổ hay không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung các hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính) và thức (sự phân biệt, nhận thức) – năm thứ hợp thành con người, gọi là năm uẩn – cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với sắc, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với sắc, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với sắc, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với sắc, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với thọ, tưởng, hành, thức, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn xứ (mắt, xét như chỗ dựa làm phát sinh sự nhận biết), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý, tâm suy nghĩ), cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với nhãn xứ, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với nhãn xứ, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với nhãn xứ, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với nhãn xứ, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (những gì thân chạm biết), pháp xứ (các ý niệm, sự việc mà ý nhận biết), cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với sắc xứ, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với sắc xứ, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với sắc xứ, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với sắc xứ, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn giới (yếu tố mắt), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc), nhãn thức giới (yếu tố nhận biết bằng mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và sự nhận biết bằng mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm nhận vui, khổ, hoặc không vui không khổ nảy sinh nhờ sự tiếp xúc ấy), cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với nhãn giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với nhãn giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với nhãn giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với nhãn giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhĩ giới (yếu tố tai), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố nhận biết bằng tai), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và sự nhận biết bằng tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với nhĩ giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với nhĩ giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với nhĩ giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với nhĩ giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tỷ giới (yếu tố mũi), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố nhận biết bằng mũi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và sự nhận biết bằng mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với tỷ giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với tỷ giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với tỷ giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với tỷ giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thiệt giới (yếu tố lưỡi), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố nhận biết bằng lưỡi), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và sự nhận biết bằng lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với thiệt giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với thiệt giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với thiệt giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với thiệt giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thân giới (yếu tố thân), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với xúc giới (yếu tố những gì thân chạm biết như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố nhận biết bằng thân), cùng thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và sự nhận biết bằng thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với thân giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với thân giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với thân giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với thân giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với ý giới (yếu tố ý), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với pháp giới (ở đây là yếu tố đối tượng của ý, tức các ý niệm, sự việc mà ý nhận biết), ý thức giới (yếu tố nhận biết bằng ý), cùng ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và sự nhận biết bằng ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với ý giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với ý giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với ý giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với ý giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết), cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với địa giới, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với địa giới, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với địa giới, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với địa giới, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý – mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau làm nhân làm quả khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử), làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với hành (những hành động tạo nghiệp do vô minh), thức (tâm thức nối kết vào đời mới), danh sắc (phần tinh thần và thể xác lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh), thọ (cảm nhận), ái (lòng khao khát, ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành nghiệp dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền muộn), cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với vô minh, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với vô minh, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với vô minh, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với vô minh, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bố thí ba-la-mật-đa, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với bố thí ba-la-mật-đa, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nội không, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với nội không, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với nội không, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với nội không, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với nội không, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chân như, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với chân như, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với chân như, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với chân như, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với chân như, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với khổ thánh đế, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với khổ thánh đế, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với khổ thánh đế, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với khổ thánh đế, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với khổ thánh đế, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với tập, diệt, đạo thánh đế, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tứ tĩnh lự, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với tứ tĩnh lự, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với tứ tĩnh lự, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với tứ tĩnh lự, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với tứ tĩnh lự, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bát giải thoát, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với bát giải thoát, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với bát giải thoát, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với bát giải thoát, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với bát giải thoát, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tứ niệm trụ, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với tứ niệm trụ, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với tứ niệm trụ, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với tứ niệm trụ, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với tứ niệm trụ, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với không giải thoát môn, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với không giải thoát môn, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với không giải thoát môn, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với không giải thoát môn, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với không giải thoát môn, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với ngũ nhãn, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với lục thần thông, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với ngũ nhãn, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với lục thần thông, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với ngũ nhãn, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với lục thần thông, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với ngũ nhãn, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với lục thần thông, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với ngũ nhãn, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với lục thần thông, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Phật thập lực, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với Phật thập lực, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với Phật thập lực, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với Phật thập lực, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với Phật thập lực, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa, nương vào Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà khởi lên ý nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với vô vong thất pháp, làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với hằng trụ xả tính, cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với vô vong thất pháp, làm cho gom tụ, làm cho tan tác; đối với hằng trụ xả tính, cũng làm cho gom tụ, làm cho tan tác. Đối với vô vong thất pháp, làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng; đối với hằng trụ xả tính, cũng làm cho có hạn lượng, làm cho vô hạn lượng. Đối với vô vong thất pháp, làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với hằng trụ xả tính, cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với vô vong thất pháp, làm cho có sức, làm cho không có sức; đối với hằng trụ xả tính, cũng làm cho có sức, làm cho không có sức.” Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi lăm.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười sáu (có lẽ là quyển một trăm bảy mươi sáu) (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video