Thiên 199 — Hội 1 · Phẩm 32 Khen Bát-nhã · phần 5

 Sơ phần (phần thứ nhất trong bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm Khen ngợi Bát-nhã, thứ ba mươi hai, đoạn năm.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh, thuộc hàng tu hành lớn) mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu nhằm giải thoát cho mình và cho tất cả chúng sinh, hướng tới quả Phật). Vị ấy nương vào các ba-la-mật-đa (những hạnh tu toàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) là bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm để quán xét), tinh tiến (siêng năng không lùi bước), an nhẫn (nhẫn nại, chịu đựng mà tâm vẫn yên), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch) và bố thí (đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác). Nếu vị ấy nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp, như trí của hàng Thanh văn và Độc giác) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, chỉ Phật mới có) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với nhất thiết trí thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với nhất thiết trí thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với nhất thiết trí thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với nhất thiết trí thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi điều đã nghe, đã học, không để quên mất) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các loại định, tức trạng thái tâm chuyên chú vững vàng vào một chỗ) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Dự lưu (quả thánh thứ nhất, người vừa bước vào dòng thánh) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với bậc Nhất lai (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục, tức cõi còn ham muốn giác quan) và bậc A-la-hán (quả thánh thứ tư, cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với bậc Dự lưu thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với bậc Dự lưu thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với bậc Dự lưu thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với bậc Dự lưu thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu để tiến tới một quả thánh gọi là "hướng") và Dự lưu quả (giai đoạn đã chứng đắc quả thánh ấy gọi là "quả") thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy chỉ dạy, thường xuất hiện khi không có Phật ra đời) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ mà bậc Độc giác đạt được) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với bậc Độc giác thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với Độc giác Bồ-đề cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với bậc Độc giác thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với Độc giác Bồ-đề cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với bậc Độc giác thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với Độc giác Bồ-đề cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với bậc Độc giác thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với Độc giác Bồ-đề cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Bồ-tát Ma-ha-tát thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát (những việc tu hành của bậc đại Bồ-tát) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của các Đức Phật: Như Lai là bậc đến từ chân lý như thật; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ đúng đắn, trọn khắp) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật (sự giác ngộ cao tột không gì hơn, đúng đắn và trọn khắp) cũng làm cho lớn, làm cho nhỏ. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thì làm cho gom tụ, làm cho phân tán; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng làm cho gom tụ, làm cho phân tán. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thì làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thì làm cho rộng, làm cho hẹp; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng làm cho rộng, làm cho hẹp. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thì làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) thì làm cho lớn, làm cho nhỏ; làm cho gom tụ, làm cho phân tán; làm cho có giới hạn, làm cho không giới hạn; làm cho rộng, làm cho hẹp; làm cho có sức mạnh, làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào bát-nhã ba-la-mật-đa, tĩnh lự ba-la-mật-đa, tinh tiến ba-la-mật-đa, an nhẫn ba-la-mật-đa, tịnh giới ba-la-mật-đa, bố thí ba-la-mật-đa, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc (phần hình sắc, vật chất, gồm cả thân thể) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác, thúc đẩy của tâm) và thức (sự phân biệt, nhận biết) — năm thứ này hợp lại gọi là năm uẩn, tức năm nhóm cấu thành con người — cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với sắc không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với sắc không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với sắc không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với sắc không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn xứ (mắt, xét như chỗ dựa phát sinh cái thấy; "xứ" là chỗ phát sinh nhận thức) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (tâm ý) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhãn xứ không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhãn xứ không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với nhãn xứ không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhãn xứ không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, đối tượng của mắt) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị nếm), xúc xứ (cảm giác chạm xúc nơi thân) và pháp xứ (đối tượng của tâm ý như ý niệm, khái niệm) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với sắc xứ không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với sắc xứ không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với sắc xứ không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với sắc xứ không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành nhận thức; "giới" là yếu tố, thành phần có giới hạn riêng) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với sắc giới (yếu tố hình sắc mà mắt thấy), nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh nơi mắt), nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (những cảm giác vui, khổ, không vui không khổ phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhãn giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhãn giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với nhãn giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhãn giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhĩ giới (tai, xét như một yếu tố) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết nơi tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc nơi tai) và các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhĩ giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhĩ giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với nhĩ giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhĩ giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tỷ giới (mũi, xét như một yếu tố) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố cái biết nơi mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc nơi mũi) và các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tỷ giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tỷ giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với tỷ giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tỷ giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thiệt giới (lưỡi, xét như một yếu tố) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vị giới (yếu tố vị nếm), thiệt thức giới (yếu tố cái biết nơi lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc nơi lưỡi) và các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thiệt giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thiệt giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với thiệt giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thiệt giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với thân giới (thân, xét như một yếu tố) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với xúc giới (yếu tố cảm giác chạm xúc), thân thức giới (yếu tố cái biết nơi thân), thân xúc (sự tiếp xúc nơi thân) và các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với thân giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với thân giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với thân giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với thân giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với ý giới (tâm ý, xét như một yếu tố) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (ở đây là yếu tố đối tượng của tâm ý, như ý niệm, khái niệm), ý thức giới (yếu tố cái biết nơi tâm ý), ý xúc (sự tiếp xúc nơi tâm ý) và các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với ý giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với ý giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với ý giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với ý giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với thủy giới (yếu tố nước, tính ướt, kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố cái biết) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với địa giới không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với địa giới không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với địa giới không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với địa giới không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật — khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên, tức mười hai khâu nối nhau làm nhân làm quả khiến chúng sinh xoay vòng sống chết) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hành (những tạo tác tạo nghiệp), thức (cái biết đi vào đời sống mới), danh sắc (tâm và thân lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khát khao ham muốn), thủ (sự bám chấp giữ lấy), hữu (sự tồn tại, tức nghiệp lực dẫn tới đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo lắng, phiền muộn) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với vô minh không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với vô minh không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với vô minh không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với vô minh không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bố thí ba-la-mật-đa không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bố thí ba-la-mật-đa không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bố thí ba-la-mật-đa không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với bố thí ba-la-mật-đa không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bố thí ba-la-mật-đa không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nội không (cái "không" của bên trong, tức sáu giác quan không có thực thể cố định; "không" ở đây nghĩa là trống rỗng, không có tự tính riêng tồn tại độc lập) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với ngoại không (cái không của các đối tượng bên ngoài), nội ngoại không (cái không của cả trong lẫn ngoài), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (cái không của mười phương rộng lớn), thắng nghĩa không (cái không của chân lý tối cao, kể cả niết-bàn), hữu vi không (cái không của các pháp do nhân duyên tạo thành), vô vi không (cái không của các pháp không do tạo tác), tất cánh không (cái không rốt ráo, triệt để), vô tế không (cái không của cái không có đầu, không có cuối), tán không (cái không của các pháp vốn tan rã), vô biến dị không (cái không của những gì không biến đổi), bản tánh không (cái không của bản tính), tự tướng không (cái không của đặc điểm riêng), cộng tướng không (cái không của đặc điểm chung), nhất thiết pháp không (cái không của tất cả các pháp), bất khả đắc không (cái không vì không thể nắm bắt được), vô tánh không (cái không vì không có tự tính), tự tánh không (cái không ngay nơi tự tính) và vô tánh tự tánh không (cái không của cả cái không tự tính lẫn tự tính) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nội không không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nội không không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với nội không không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nội không không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chân như (thực tính như thật, không hề thay đổi của mọi sự vật) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với pháp giới (ở đây là bản thể chung của mọi pháp), pháp tánh (bản tính của các pháp), bất hư vọng tánh (tính chân thật không hư dối), bất biến dị tánh (tính không biến đổi), bình đẳng tánh (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sinh khởi), pháp định (tính an định của các pháp), pháp trụ (tính an trú của các pháp), thật tế (ranh giới của sự thật tối hậu), hư không giới (cõi hư không) và bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn) — tất cả đều là những tên gọi khác của thực tính các pháp — cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với chân như không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với chân như không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với chân như không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với chân như không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với pháp giới cho đến bất tư nghì giới cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống vốn chứa đựng khổ đau) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến chấm dứt khổ) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Khổ thánh đế không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Khổ thánh đế không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với Khổ thánh đế không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Khổ thánh đế không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định từ thấp lên cao thuộc cõi Sắc, tức cõi của những chúng sinh có thân vi tế, đã lìa dục) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả được mở rộng đến vô số chúng sinh) và bốn vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi mọi ý niệm về hình sắc) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bốn tĩnh lự không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bốn tĩnh lự không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với bốn tĩnh lự không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bốn tĩnh lự không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tám giải thoát (tám pháp thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và cảm thọ) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tám thắng xứ (tám pháp quán giúp tâm làm chủ, vượt lên trên các đối tượng được quán), chín thứ đệ định (chín tầng định được nhập lần lượt theo thứ tự, không xen lẫn ý niệm khác) và mười biến xứ (mười pháp quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tám giải thoát không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tám giải thoát không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với tám giải thoát không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tám giải thoát không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bốn niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, làm tăng điều thiện đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng giúp thành tựu thiền định: ý muốn, sự siêng năng, tâm chuyên nhất, sự quán xét), năm căn (năm gốc rễ lành: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ) và tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh, như thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng…) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bốn niệm trụ không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bốn niệm trụ không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với bốn niệm trụ không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bốn niệm trụ không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều trống rỗng, không có tự tính) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có tướng trạng để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu, tạo tác điều gì) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với không giải thoát môn không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với không giải thoát môn không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với không giải thoát môn không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với không giải thoát môn không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật — tức năm cấp độ thấy biết) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, biến hóa tự tại, dứt sạch phiền não) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với năm nhãn không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với sáu thần thông cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với năm nhãn không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với sáu thần thông cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với năm nhãn không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với sáu thần thông cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với năm nhãn không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với sáu thần thông cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bốn vô sở úy (bốn điều tự tin, không hề e sợ của Phật khi giảng dạy), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn ngữ và biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn trước hạnh phúc của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả, bình đẳng lớn) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với mười lực của Phật không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với mười lực của Phật không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với mười lực của Phật không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với mười lực của Phật không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ) không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hằng trụ xả tánh (tính luôn an trú trong sự buông xả, tâm thường bình thản) cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với pháp vô vong thất không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hằng trụ xả tánh cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với pháp vô vong thất không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với hằng trụ xả tánh cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với pháp vô vong thất không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hằng trụ xả tánh cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với pháp vô vong thất không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hằng trụ xả tánh cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với nhất thiết trí không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với nhất thiết trí không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với nhất thiết trí không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với nhất thiết trí không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với nhất thiết trí không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với tất cả các pháp môn đà-la-ni không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với tất cả các pháp môn tam-ma-địa cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Dự lưu không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Dự lưu không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bậc Dự lưu không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với bậc Dự lưu không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Dự lưu không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Dự lưu hướng, Dự lưu quả không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bậc Độc giác không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Độc giác Bồ-đề cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với bậc Độc giác không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với Độc giác Bồ-đề cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với bậc Độc giác không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với Độc giác Bồ-đề cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với bậc Độc giác không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Độc giác Bồ-đề cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với bậc Độc giác không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với Độc giác Bồ-đề cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với Bồ-tát Ma-ha-tát không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với Bồ-tát Ma-ha-tát không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không làm cho lớn, không làm cho nhỏ. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không làm cho rộng, không làm cho hẹp; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không làm cho rộng, không làm cho hẹp. Đối với chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa không nương vào các ba-la-mật-đa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí, mà nghĩ rằng: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với tất cả các pháp không làm cho lớn, không làm cho nhỏ; không làm cho gom tụ, không làm cho phân tán; không làm cho có giới hạn, không làm cho không giới hạn; không làm cho rộng, không làm cho hẹp; không làm cho có sức mạnh, không làm cho không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này, nên không phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ toàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm bảy mươi sáu.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười bảy (?) (theo thứ tự có lẽ là quyển thứ một trăm bảy mươi bảy).

 Pháp sư Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh và dịch rất nhiều kinh sách) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video